We kennen allemaal de zelfrijdende auto, maar de ontwikkelingen op het gebied van andere geautomatiseerde vervoersmiddelen staan niet stil. Dit zijn de zelfrijdende voertuigen van de toekomst.

Steden worden drukker en het verkeer complexer. De zelfrijdende auto biedt voor veel gebieden slechts een oplossing van korte duur, want al zouden meer mensen in zo’n auto rondrijden, files en opstoppingen zullen er op de korte termijn niet mee worden opgelost. Daarom wordt er ook in andere middelen flink geïnvesteerd. Van zelfrijdende bussen via horizontale liften naar bestuurderloze treinen. Het komt er allemaal aan of het is er deels al. Een korte selectie.

ATO (Automatic Train Operation)

Massatransportsystemen zoals de metro vereisen een andere manier van besturen. Treinen volgen elkaar immers sneller op, waardoor het – bijvoorbeeld bij vertragingen – voor een bestuurder lastiger kan zijn om in te spelen op de situatie en vertragingen in te halen. In veel grote steden met een uitgebreid metronetwerk wordt daarom gebruikgemaakt van ATO (Automatic Train Operation) - zie bovenstaande afbeelding.

Bakens langs de spoorbaan geven aan het treinstel door wat de toegestane snelheid is, of en waar een andere trein zich bevindt en zullen de trein automatisch laten accelereren of afremmen tot juiste snelheid is bereikt. Bij aankomst bij het station mindert de trein vervolgens automatisch snelheid en komt hij (meestal) zonder ingrijpen van de bestuurder volledig tot stilstand.

Het eerste systeem dat van ATO gebruikmaakt, is de Londense Underground: in 1967 werd de Victoria Line al uitgerust met ATO. In de praktijk bleek dat overigens nog niet helemaal correct te werken, want zwaarder beladen treinen hebben meer remkracht nodig. Het systeem is daar niet altijd even goed op berekend en vereist dat de machinist – om het station niet voorbij te rijden – op het laatste moment nog een snelremming moet uitvoeren.

De techniek is inmiddels verder verfijnd en doorontwikkeld, waarbij het systeem aan de hand van het beladen gewicht van het voertuig de juiste remkracht en acceleratie kan toepassen. Bestuurderloze metro’s zijn daardoor in tientallen grote steden te vinden, maar als reiziger zal je dat waarschijnlijk niet eens opvallen omdat er in vrijwel alle gevallen een bestuurder ter controle en veiligheid in de cabine aanwezig is.

ERTMS (European Rail Traffic Management System)

©PXimport

Op Europees gebied wordt hard gewerkt aan de uitrol van ETCS: het European Train Control System. Een onderdeel van het systeem is ERTMS (European Rail Traffic Management System). Hiermee is het mogelijk om treinen door middel van bakens langs het spoor(semi)automatisch te laten rijden. De traditionele seinen langs het spoor verdwijnen en de machinist krijgt zijn opdrachten via een scherm rechtstreeks in de cabine te zien.

Het voordeel van ERTMS ten opzichte van het traditionele systeem dat in Nederland wordt gebruikt (ATB: automatische treinbeïnvloeding) is dat de machinist over een langer traject kan inschatten wat de situatie op het spoor is. Bij het huidige ATB-systeem kan de machinist alleen uitgaan van de informatie die langs de spoorbaan wordt getoond, bijvoorbeeld een groen, oranje of rood sein, en heeft hij maar kort de tijd om daarop te anticiperen.

Het ERTMS-systeem kan tot 32 kilometer ver kijken. Hierdoor kan er energiezuiniger worden gereden en zorgt het voor minder slijtage aan onderdelen, zoals remschijven. Het ERTMS-systeem wordt langzaamaan in Europa uitgerold en moet het voor vervoerders makkelijker maken om grensoverschrijdend verkeer te verzorgen. Op het spoor tussen Amsterdam en Utrecht was de pilot van het ERTMS-systeem in Nederland, maar in de praktijk wordt het systeem hier nog niet toegepast.

People movers

©PXimport

Een andere vorm van geautomatiseerd massatransport zijn de zogeheten People Movers. Dit type transport is enigszins vergelijkbaar met een metrosysteem, met als grootste verschil dat een People Mover-systeem kleinschaliger is en vaak alleen van een punt naar een ander punt loopt, zonder knooppunten en meestal ook zonder tussenstations.

Dergelijke systemen zijn vaak terug te vinden op vliegvelden en zijn om die reden alleen toegankelijk voor mensen die daadwerkelijk op reis gaan. People Movers worden dan gebruikt om mensen en hun bagage van de ene naar de andere terminal te vervoeren.

Het computersysteem achter een People Mover is eenvoudig van opzet: er wordt in principe alleen (automatisch of door middel van een aan boord aanwezige steward) gecontroleerd of het voertuig vol zit en of het veilig kan vertrekken. Vervolgens worden de wagens elektrisch in beweging gezet en zorgen bakens in het spoor voor het aansturen van de snelheid en het moment dat ze moeten afremmen en compleet moeten stoppen.

ParkShuttle

©PXimport

Vervoermiddelen op rails zijn efficiënt, maar ontberen een belangrijke eigenschap: flexibiliteit. In het geval van een grote stremming is een trein of metro immers niet makkelijk om te leiden en ligt het verkeer doorgaans helemaal stil. Vervoer op de weg kan veel makkelijker worden omgeleid. In Kralingse Zoom ten oosten van Rotterdam rijdt sinds 1999 een geautomatiseerd bussysteem op een afgeschermde baan.

Elektrische wagentjes kunnen bij de haltes worden opgeroepen via een knop, waarna het busje na enkele minuten verschijnt. In de spits rijdt de ParkShuttle elke tweeëneenhalve minuut volautomatisch. Het systeem wordt aangestuurd door een in het afvalt ingebouwd geleidesysteem van magneten. De ParkShuttle rijdt op een vrije busbaan, maar wagentjes kunnen elkaar wel inhalen en is het mogelijk voor de dienstleider om wagentjes handmatig aan te sturen.

In 2015 ging dat echter mis: een van de voertuigen verloor de communicatie met de verkeersleiding en kwam hierdoor automatisch stil te staan. Het voertuig blokkeerde echter een enkelbaanse brug, waardoor andere voertuigen niet konden passeren. Omdat de stremming te lang duurde, heeft de verkeersleiding het stilstaande voertuig handmatig naar de volgende halte gestuurd. Vervolgens werd het computersysteem opnieuw opgestart en werd per abuis de baan op de brug vrijgegeven. Hierdoor kwamen twee andere ShuttlePark-voertuigen van beide kanten tegelijk de brug oprijden, met een botsing en flinke schade als gevolg.

De voertuigen hadden geen passagiers aan boord, maar het systeem heeft langere tijd stilgelegen. Vanaf 2018 wil de gemeente Capelle aan den IJssel dat de ParkShuttle ook de openbare weg op kan en wordt de route verlengd.

CityMobile2 - Autonome bus

©PXimport

Toch wordt er op Europees niveau gewerkt om bussen zelfstandig tussen het overige verkeer te laten rijden. Net als de autonome auto vergt dat zeer veel intelligentie en rekenkracht. Maar nog belangrijker is het veiligheidsaspect: een (autonome) bus vol passagiers moet nog beter worden beschermd tegen alle invloeden van buitenaf. CityMobile2 is een samenwerkingsverband tussen verschillende technologiebedrijven.

Ze ontwikkelen minibusjes die autonoom tussen het andere verkeer in de stad kunnen rijden. CityMobile2 heeft in een zevental steden proeftrajecten uitgezet, maar vooralsnog lopen die door gebieden met relatief weinig verkeer. In 2016 reed bij wijze van proef op de HOV-buslijn tussen Haarlem en Schiphol een volledig autonome streekbus van Mercedes.

De bus kon de gehele route autonoom afleggen, maar een buschauffeur was nog wel aanwezig voor de veiligheid en controle van het systeem, en voor het openen en sluiten van de deuren. Ook hier gold dat de bus niet tussen het overige verkeer reed, maar beperkt was tot de vrije busbaan. Wel kon de bus samen tussen alle andere bussen rijden op het 19 kilometer lange traject.

We zijn de diepste krochten van de aarde binnengeslopen, met de vrienden van bol aan onze zijde, om ervoor te zorgen dat we deze week een PS5-exemplaar van Styx: Blades of Greed weg kunnen geven, en dat misschien wel aan jou.

De Styx-reeks staat bekend om zijn stealthgameplay, waarin je heel veel verschillende opties krijgt om zwaarbewaakte forten en dergelijke locaties binnen te dringen. In het nieuwe deel, Blades of Greed, krijgt dit een meer open wereld-achtige opzet, maar dit geeft de titulaire goblin juist veel meer opties om de verschillende diefstallen uit te voeren. Er is heel goed nagedacht over het leveldesign, en hoe Styx’s verschillende vaardigheden daarbij aansluiten.

Styx’ voornaamste vaardigheid is overigens dat hij de oren van je kop praat. Als een soort Deadpool na drie trays Red Bull maakt de titulaire goblin continu grappen en opmerkingen, wat je wel een beetje moet liggen - of uit moet kunnen filteren. Gezien hij een kleine en relatief zwakke goblin is, is volledig in de aanval gaan voor Styx vaak geen handige keuze, maar het kan wel enorm bevredigend zijn als je even schoon genoeg van hem hebt.

Goed, de game is nu uit, maar wat moet je doen om te winnen? Ga naar de website van bol, vind de productcode in de url (bestaande uit zestien cijfers) en vul die hieronder in het invulformulier in! Vergeet ook niet je naam en emailadres in te vullen, dan sturen we je zo snel mogelijk een code om de game fysiek op bol.com te bestellen!

Doet het invulformulier het niet? Druk dan hier.

Onmisbaar in elk huishouden: een goede en betrouwbare wasdroger. Maar hoe weet je dat je er een kiest waar je echt wat aan hebt? Door te luisteren naar wat andere gebruikers zeggen. Over de Hisense DH5S102BW warmtepompdroger zijn ze meer dan lovend. Geen wonder dat hij door consumenten is bekroond met de prestigieuze Best Reviewed van het Jaar-award 2025. Waarom deze prijs zo verdiend is, lees je in dit artikel.

Partnerbijdrage - in samenwerking met Hisense

De stem van de consument: Best Reviewed 2025

Niet marketeers of fabrikanten, maar gebruikers bepalen wie Best Reviewed van het Jaar wordt. Jaarlijks delen duizenden consumenten op Kieskeurig.nl hun eerlijke ervaringen met producten die ze écht gebruiken. Alleen modellen die consequent hoog scoren op prestaties, gebruiksgemak en tevredenheid maken kans op deze titel. De Hisense DH5S102BW warmtepompdroger heeft zich over een langere tijd bewezen - en is terecht bekroond tot publieksfavoriet in zijn categorie.

De Hisense DH5S102BW warmtepompdroger in het kort

De Hisense DH5S102BW is een warmtepompdroger die opvalt door zijn efficiëntie, capaciteit én slimme technologie. De ruime trommel van 10 kg maakt hem geschikt voor grotere ladingen, terwijl functies als automatisch drogen en de Quick Dry-stand zorgen dat je altijd het juiste programma kiest - snel én zuinig. Daarbij past het Autoprogramma zich automatisch aan jouw droogbehoeften aan, zodat je nooit hoeft te gokken wat het beste is voor je was. Extra prettig: de Allergy Care-functie voegt een extra droogcyclus toe voor een allergeenvrij resultaat.

Ook handig is de ionenverfrissing die kleding in tien minuten opfrist zonder dat je hoeft te wassen. En via ConnectLife koppel je de droger eenvoudig met je smartphone, zodat je op afstand het programma kunt volgen of aanpassen. De trommelverlichting zorgt dat je altijd goed zicht hebt. Deze combinatie van praktische functies, slimme software en gebruiksvriendelijk design maakt de DH5S102BW tot een verrassend complete keuze in zijn prijsklasse.

©Hisense

Waarom gebruikers deze droger aanraden

Wat opvalt in de reviews is dat mensen aangenaam verrast zijn door de prestaties van deze droger. "Na enkele weken gebruik kan ik zeggen dat de Hisense DH5S102BW technisch gezien beter presteert dan verwacht in deze prijsklasse." Gebruikers roemen vooral de stille werking: "Geen pieken of trillingen, ook niet bij vollere trommels." En ook het droogresultaat wordt als constant en betrouwbaar ervaren: "Wat mij positief opvalt is de gelijkmatige droging. Ook bij gemengde ladingen komt alles droog uit."

De slimme functies doen hun werk goed: "Dankzij de vocht- en temperatuursensoren stopt het programma automatisch zodra het wasgoed droog is." De bediening wordt als eenvoudig en degelijk omschreven: "Het display is overzichtelijk, reageert snel en laat duidelijk de resterende tijd zien." Ook de slimme app-bediening valt in de smaak: "Via de app zijn er nog meer mogelijkheden," melden meerdere gebruikers.

Daarnaast zijn mensen enthousiast over de frisse geur van de was: "De ionisatie verwijdert daadwerkelijk luchtjes, bacteriën en lichte vlekjes." Ook het meegeleverde droogrek wordt gewaardeerd: "Fantastisch gewoon! Eindelijk alle schoenen gewassen van mijn vrouw en mooi gedroogd!" En dat allemaal met een goede energieprestatie: "Het verbruikt duidelijk minder stroom dan mijn vorige condensdroger." Tot slot speelt ook de prijs-kwaliteitverhouding mee: "Een super droger voor een prima prijsje."

©Hisense

Een eerlijk oordeel

Natuurlijk heeft ook deze warmtepompdroger een paar kleine aandachtspunten. Zo geven sommige gebruikers aan dat de programma's iets langer duren dan bij een traditionele droger, wat inherent is aan de warmtepomptechnologie. Een ander vindt dat het geluid wat de droger maakt wanneer het programma is afgelopen, wel iets minder zacht zou mogen.

Maar in de praktijk vallen deze minpunten in het niet bij de voordelen: een stille werking, constante resultaten, slimme droogprogramma's en verrassend veel functies voor zijn prijsklasse. Het is precies die combinatie van eenvoud, prestaties en comfort die ervoor zorgt dat gebruikers deze Hisense DH5S102BW warmtepompdroger vol overtuiging aanbevelen.

©Hisense