De dag dat je slachtoffer wordt van ransomware vergeet je nooit meer. Antispam, antivirus en webfiltering helpen, maar de grootste bedreiging voor de computer ben je uiteindelijk toch zelf. Je probeert bijvoorbeeld een spelletje uit of je gebruikt een onbekende usb-stick. Als je deze handelingen in een geïsoleerde omgeving uitvoert, loop je geen risico. Dat kan met Hysolate.

Het is niet verkeerd om gezonde argwaan te koesteren tegenover onbekende applicaties die je van internet downloadt. Je zou van minder paranoïde kunnen worden met al die verontrustende berichten. De oplossing om zulke software toch te draaien zonder dat je het risico loopt dat je basissysteem wordt beschadigd, is een geïsoleerde omgeving voor risicotoepassingen. Zelfs al bevat de applicatie malware, je gewone systeem wordt nooit aangetast. Er bestaan al enkele oplossingen om hiervoor een sandbox-omgeving te creëren. Sinds kort is er een heel gebruiksvriendelijke variant bijgekomen: Hysolate.

Juiste gratis versie

Hysolate komt in twee varianten: er is een gratis versie voor thuisgebruikers en een enterprise-editie voor bedrijven. Over de prijs van de laatste is Hysolate onduidelijk; je moet contact opnemen met de vertegenwoordiger in Londen. Dat wordt even slikken. Hij heeft het over pakketlicenties voor vijftien, vijfentwintig, vijftig of honderd computers. Er valt te onderhandelen over jaarprijzen die schommelen rond de 400 euro per persoon.

Is Hysolate daarmee niet interessant voor onze lezers? Toch wel, bij ons draait de gratis, reclamevrije versie nu al enkele weken als een zonnetje. Je moet alleen wel de juiste free version downloaden. Op www.hysolate.com klik je op Download Hysolate Free. Dan kom je op een webpagina waar twee gratis versies staan: Hysolate Free for Isolating Endpoint Threats en Hysolate Free for Isolating Sensitive Access. Kies de eerste (linker)optie, anders download je een pakket waarin nog niet de helft van de functies zitten die we hier beschrijven.

©PXimport

Registreren

Om de gratis versie te downloaden, moet je je registreren. Daarna ontvang je per mail een downloadlink. Het installatiebestand is ongeveer 334 MB groot. Open het exe-bestand en voer het uit. Na de installatie moet je nog een keer je e-mailadres invoeren, daarmee krijg je een verificatiecode via de mail.

Daarna vraagt de set-up of je ook de browserextensie wilt installeren die niet-vertrouwde, risicovolle websites automatisch naar de geïsoleerde omgeving leidt. Doe dat! De extensie werkt overigens uitsluitend in Google Chrome. Als Chrome dus niet op je computer staat, sla deze extensie dan over.

©PXimport

Niet voor Windows Home

Paars bureaublad

Hysolate wordt automatisch geactiveerd zodra je de computer opnieuw opstart. Het programma stelt voor om een rondleiding te volgen. Die rondleiding bestaat slechts uit drie schermpjes, wat pleit voor de gebruiksvriendelijkheid van dit programma.

Eigenlijk moet je alleen weten dat je op Windows-toets+Alt+PijltjeLinks of PijltjeRechts moet drukken om naar de geïsoleerde omgeving te gaan of om naar de gewone Windows-omgeving terug te keren. Die laatste omgeving noemen we de host. Op het paarse bureaublad van Hysolate staan al een paar applicaties, zoals Chrome, Microsoft Edge, Notepad++ en 7zip. Je kunt dus al op het web surfen, zip-pakketten downloaden en programma’s installeren.

©PXimport

Schakelen

De software heeft een interessante optie voor als je met twee beeldschermen werkt. Wanneer je in de beveiligde omgeving met de rechtermuisknop in het systeemvak op het Hysolate-pictogram klikt, kun je bij Show Workspace drie mogelijkheden selecteren. Hysolate komt daarmee op beide schermen, op één scherm of op het andere scherm.

Er zijn trouwens drie manieren om van omgeving te wisselen. De eerste is ons al bekend: Windows-toets+Alt+PijltjeLinks of PijltjeRechts. De tweede optie is door rechts te klikken op het Hysolate-pictogram. Daarmee kom je bij de knop Switch Environment. De derde mogelijkheid is via de snelkoppeling op je bureaublad.

Werkruimtes

Als je in de veilige werkruimte Windows Verkenner opent, dan zie je Workspace Desktop, Workspace Downloads en Workspace Documents in plaats van het bureaublad, de map Downloads en de map Documenten. Hysolate is vooral bedoeld voor mensen die in netwerken werken en die toegang moeten blijven hebben tot documenten, applicaties, websites en randapparatuur.

De filosofie van Hysolate beschouwt de computers van een netwerk als eindpunten die door de software naar gescheiden omgevingen kunnen schakelen. Hysolate is een oplossing die de isolatietechnologie toepast die in Microsofts Windows Sandbox zit om een permanente geïsoleerde gebruiksstructuur te creëren.

©PXimport

Openen in beveiligde ruimte

Hysolate integreert enkele interessante functies in het gewone Windows 10-systeem. Stel dat je een verdacht bestand via de e-mail of op een andere manier hebt ontvangen, dan kun je dat vanuit je gewone systeem kopiëren naar de geïsoleerde omgeving of zelfs rechtstreeks openen in de Hysolate Workspace.

Wanneer dit bestand op het bureaublad staat, klik je met rechts op het bestand en kies je Copy to Workspace of Open in Workspace. Er is ook een gedeeld klembord tussen de host en de geïsoleerde omgeving. Gebruik de gewone Ctrl+C en Ctrl+V om bestanden en zelfs mappen te kopiëren en te plakken. Dit werkt twee richtingen op.

Usb-sticks

Hysolate is erg voorzichtig met usb-sticks. Er zijn namelijk veel gevallen bekend van usb-drives die malware-verspreiders bleken te zijn. Wanneer het programma actief is, komt het meteen in actie op het moment dat je zo’n drive in de pc plugt.

Er verschijnt een pop-up die vraagt of je de flash-drive wilt openen in de Hysolate Workspace. Je kunt vervolgens de bestanden in de Hysolate-werkruimte bekijken en nadat je ze hebt verifieerd, kun je ze kopiëren naar je host-systeem.

©PXimport

Website-omleiding

Als je bij de installatie de Google Chrome-extensie hebt toegevoegd, dan kun je tijdens het surfen in de gewone Windows-omgeving deze uitbreiding activeren. Je krijgt daarmee in enkele steekwoorden te lezen hoe Hysolate de geopende webpagina inschat.

De website van ComputerTotaal plaatst Hysolate bij de categorieën: Business, Education and Self-Help en Information Technology. Daaronder kun je beslissen om de webpagina onmiddellijk te openen in de geïsoleerde omgeving. Je kunt via de extensie de browser instellen zodat sites met een hoog risico (phishing, hacking, kwaadaardige extensie) en met een gemiddeld risico (gokken, inhoud voor volwassen, illegale inhoud) altijd in de Hysolate Workspace worden geopend.

Health check

Als je met rechts op het pictogram in het systeemvak klikt, kun je in de Settings ook aangeven wanneer Hysolate in rust gaat. Dit is vooral bij laptops belangrijk om hun batterij te sparen. Standaard staat dit ingesteld op dertig seconden. Je leest hier ook de status van de software. Je ziet of Hysolate Workspace actief en up-to-date is en je monitort de gezondheid (health check) van het veiligheidssysteem.

©PXimport

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.

Sony heeft bekendgemaakt welke spellen deze maand aan de gamecatalogus voor PlayStation Plus Extra- en Premium-leden worden toegevoegd, en Resident Evil Village is er een van.

Het lijkt geen toeval dat de game naar de catalogus komt, want eerder bleek al dat Village deze maand ook op Xbox Game Pass verschijnt. Daarbij zal eind februari het negende deel in de reeks, Resident Evil Requiem, uitkomen, dus dit is het ideale moment om nog even het geheugen op te frissen met Village, dat het achtste deel in de horrorfranchise betreft.

Deze games komen op 20 januari naar PS Plus Extra en Premium:

Andere spellen die vanaf 20 januari worden toegevoegd, zijn onder andere Like a Dragon: Infinite Wealth, A Quiet Place; The Road Ahead, de oorspronkelijke Ridge Racer en Art of Rally. Voor de duidelijkheid: de moderne spellen op onderstaande lijst zijn speelbaar voor alle PlayStation Plus Extra- en Premium-leden, de klassieke game is alleen voor Premium-leden bestemd.

Deze game komt op 20 januari naar PS Plus Premium:

Meer informatie over deze games valt te vinden op PlayStation Blog.