De zomer is volop aan de gang en dan is het prettig om buiten te vertoeven met een muziekje. Daarvoor kunnen we kiezen uit een schier onuitputtelijk aantal verschillende bluetooth-luidsprekers. Computer!Totaal deed een goede poging en beluisterde 12 modellen.

Bluetooth-speakers zijn eigenlijk eerder lifestyle- dan technologieproducten. Dat is te zien aan de vele verschillende kleuren waarin je bijna alle besproken modellen kunt aanschaffen, maar ook aan het feit dat ze in de basis eerder overeenkomsten dan verschillen vertonen. We hebben het al heel wat keren meegemaakt: laat iemand die nog niet bekend is met het fenomeen een bluetooth-speaker horen en men is al snel verrast over de geluidskwaliteit. De verwachtingen zijn bij de veelal kleine doosjes natuurlijk niet hoog, wat het op zichzelf beoordelen van een speaker lastig maakt. Zet je er twaalf naast elkaar, dan zijn er wel degelijk verschillen hoorbaar én zichtbaar in de functionaliteit. Lees ook:10 tips voor Spotify - Zo haal je alles uit de streamingdienst.

Functionaliteit

Om met het laatste te beginnen. De meeste, maar niet alle modellen kunnen dienstdoen als 'handsfree' telefoon: er is hiervoor een knopje aanwezig en een microfoon ingebouwd. Handig, dan hoef je geen rare toeren uit te halen wanneer je gebeld wordt (veelal zal je smartphone de bron van je muziek zijn). De meeste modellen hebben een eigen volumeregeling, sommige exemplaren hebben ook knoppen waarmee je de weergave verder kunt bedienen (bijvoorbeeld stoppen of pauzeren). De volumeregeling werkt dan ook meestal onafhankelijk van die van het afspelende apparaat.

Verder zien we her en der extra's zoals een hoofdtelefoonuitgang bij Fresh 'n Rebel, eenvoudige mp3/wma/wav-muziekspelers met een microSD-geheugenkaartlezer bij Edifier en Creative en een oplaadfunctie via een usb-poort bij Creative, Fresh 'n Rebel, JBL en Sony. Een verrassend aantal van de deelnemers is minimaal spatwaterdicht. De mate van waterdichtheid wordt niet door alle fabrikanten duidelijk aangegeven en varieert van IPX4 'kan tegen waterspatten' tot IPX7 'kan een halfuur ondergedompeld blijven'.

Geluidskwaliteit

Qua geluidskwaliteit zitten er weinig echte tegenvallers in de test. Dat zal mede komen doordat we bij de selectie van modellen de lat niet al te laag hebben gelegd, het goedkoopste model kost nog altijd zo'n zestig euro. Uiteraard is geluidskwaliteit een subjectief en persoonlijk begrip, maar moderne technologie zorgt er wel voor dat de kleine drivers verrassend veelzijdig zijn qua capaciteit om een groot deel van het hoorbare frequentiegebied weer te geven. Luxere modellen hebben DSP's (digitale signaalprocessors) die de inherente zwaktes van zeer compacte ontwerpen (groten)deels kunnen compenseren, waarbij zelfs verrassend diep laag gerealiseerd kan worden.

Test

Voor dit artikel hebben we alle twaalf speakers beluisterd met dezelfde selectie nummers om de weergave van vijf verschillende genres in kaart te brengen, te weten pop, rock, rap/hiphop, techno en klassiek. Daarbij keken we ook naar hoe snel vervorming optrad bij hogere volumes - veelal zullen deze speakers immers buitenshuis gebruikt worden, waar wat extra power nodig kan zijn. Doorgaans werden we niet teleurgesteld, al gaan de meeste modellen op de top van hun kunnen echt onaangenaam vervormen. Ook voor de accuduur is aan te raden het volume op zeventig procent of daaronder te houden. Daarover gesproken: het is lastig om de speeltijd accuraat en reproduceerbaar te testen. Veel hangt af van het volume en de gekozen bron. Het is aan te raden de fabrikantsopgave met een korrel zout te nemen. De helft wordt altijd wel gehaald, twee-derde doorgaans ook wel. Hiernaast hebben we de functionaliteit geïnventariseerd en meegewogen in het eindoordeel. Alle gegevens vind je in de tabel bij dit artikel.

Creative Sound Blaster Roar 2 *****

De Roar 2 van Creative is het duurste model in de test, maar het apparaat heeft dan ook heel wat in zijn mars. Naast de bluetooth-speakerfunctie is hij ook geschikt voor handsfree bellen, maar die functie treffen we vaker aan. Zeldzamer zijn de ingebouwde mp3-speler en microSD-geheugenkaartlezer, de mogelijkheid hem te gebruiken als externe geluidskaart, en om op te nemen met de ingebouwde microfoon en een smartphone via usb op te laden met de ingebouwde 6000mAh-accu. Creative specificeert een speeltijd van 8 uur op de accu, die je kunt opladen via de meegeleverde adapter of via de ingebouwde micro-usb-aansluiting.

Intern bevat de Roar 2 twee drivers voor mid-range en hoge tonen, plus een woofer met een eigen versterker. Het laag wordt verder uitgediept door twee passieve radiators. Met een gewicht van bijna een kilo is hij behoorlijk zwaar, maar de zeer compacte afmetingen maken hem toch geschikt om mee te nemen. De geluidsproductie van de Roar 2 is indrukwekkend, met een zeer hoog maximaal volume en een zeer solide bas. Die overheerst bij tijd en wijlen wel enigszins, maar door de bank genomen is dit, zeker voor de vraagprijs, een uitstekende speaker. Daarbij helpt de ondersteuning voor de AAC- en Apt-X-codecs.

©PXimport

Edifier MP233 ***

De Edifier MP233 heeft niet zo'n aansprekende naam, maar hij compenseert dat met z'n uiterlijk en mogelijkheden. Het is nipt de goedkoopste speler in de test, maar toch biedt hij een ingebouwde mp3-speler met microSD-kaartlezer, NFC, bedieningsknoppen op het apparaat en handsfree bellen. Edifier levert deze speaker in diverse kleuren, ons exemplaar was fraai blauw. Intern bevinden zich twee 4,8 cm grote full-range-drivers en een passieve radiator aan de achterzijde om het laag wat body te geven. De accu moet volgens Edifier twaalf uur meegaan, wat respectabel is. Het hele apparaat weegt 450 gram en is dus prima mee te nemen. In de praktijk klinkt de MP233 redelijk, maar zowel in het laag als het hoog valt de kwaliteit niet altijd mee. Het wordt al snel schel en de bas is ondermaats. Met simpele pop of een niet al te veeleisend klassiek stuk kan de MP233 aardig meekomen, maar veel meer moet je er niet van verwachten. Gezien de prijs is dat ook wel te begrijpen.

©PXimport

Fresh 'n Rebel Rockbox Brick Fabriq ****

De Rockbox Brick Fabriq is een van de vele modellen van dit van meet af aan zeer productieve merk. De Fabriq-modellen onderscheiden zich met een kek stofje als afwerking in plaats van een metalen speakergrille. Ze zijn in diverse pastelkleuren te koop. Deze Brick is een compact doosje met aanraakgevoelige afspeel- en volumeknoppen, een aux-ingang en een hoofdtelefoonaansluiting. Je kunt je smartphone bijladen dankzij de usb-A-aansluiting.

De interne accu heeft een capaciteit van 4000 mAh, volgens de fabrikant voldoende voor een speelduur van niet minder dan twintig uur. Intern zitten twee niet nader gespecificeerde full-range-drivers en een passieve radiator. Hoewel het laag wat te wensen overlaat, zet de Rockbox toch een behoorlijk overtuigend geluid voor zijn prijsklasse neer. Rock klinkt lekker stevig en pop komt ook goed uit de verf. Bij een stevig rap- of technonummer missen we punch in het laag, maar onder de streep zijn we toch best gecharmeerd van deze speaker. Hij heeft relatief weinig extra's, maar de aanwezige functies zijn nuttig en de rest van het budget is duidelijk ten goede gekomen van de geluidskwaliteit.

Prijs
€ 60,-
Websitewww.freshnrebel.com/nl/Pluspunten
Hoofdtelefoonaansluiting
Oplaadfunctie
Minpunten
Mist kracht in het laag

©PXimport

Jabra Solemate ****

De Solemate van Jabra is al wat ouder, maar kan nog uitstekend meekomen. Een tussentijdse update gaf de uit de kluiten gewassen speaker NFC, maar verder is de functionaliteit basaal. Naast muziek afspelen kun je ermee bellen, aangesloten via micro-usb op een pc kan hij werken als externe geluidskaart. De Solemate moet het hebben van één ding: de geluidskwaliteit en die is uitstekend. Voor de weergave zorgen twee tweeters, een woofer en een passieve radiator. De laagweergave van deze speaker is indrukwekkend voor zijn formaat, en dat geldt ook voor het maximale volume. De DSP die de weergave optimaliseert levert puik werk af, want ondanks de afwezige ondersteuning voor de Apt-X-codec klinkt de Solemate als een klok. Door de rubberen voet staat hij stevig en gaat hij ook bij nummers met een stevige bas niet vibreren. De Solemate doet het bij een verscheidenheid aan genres gewoon heel goed, met een stevig midden, voldoende hoog en overtuigend laag. Het is een muzikale allesvreter en alleen zijn wat opvallende design zal je wellicht weerhouden hem te kiezen. Als je om het uiterlijk niet veel geeft, is dit nog altijd een zeer goede keuze die tegenwoordig voor een heel schappelijke prijs al te vinden is.

©PXimport

JBL Charge 2+ ****

JBL is naar eigen zeggen marktleider op het gebied van bluetoothspeakers en de Charge was lang het populairste model van het merk. De Charge 2+ is de meeste recente incarnatie. Net als veel recente modellen van JBL is hij spatwaterdicht. Je kunt het apparaat zelfs onder stromend water houden, dus over wat regen hoef je je geen zorgen te maken. Zoals de meeste fabrikanten levert ook JBL zijn producten in tal van hippe kleuren. Ons exemplaar van de Charge 2+ was uitgevoerd in olijk mintgroen, maar er zijn genoeg alternatieven als die kleur je niet aanspreekt. Hét kenmerk van de Charge-lijn is de mogelijkheid via een usb-host-poort een smartphone op te laden. De ingebouwde 6000 mAh accu biedt daarvoor ruimschoots voldoende capaciteit. Volgens JBL is het ook genoeg om er zo'n twaalf uur naar te kunnen luisteren, al hangt de uiteindelijk behaalde tijd natuurlijk af van het volume. De Charge 2+ klinkt prima, met voldoende detail in midden en hoog en een behoorlijk stevige bas dankzij de passieve radiator. Aardig is dat je naar tot drie verschillende bronnen kunt luisteren, zo kun je bijvoorbeeld elkaar afwisselen met de muziekkeuze op een feestje. Het is niet de goedkoopste in zijn klasse, maar de grote accu rechtvaardigt de prijs naar onze mening wel.

©PXimport

JBL Flip 3 ****

Heb je niet per se behoefte aan een oplaadfunctie, dan biedt JBL met de Flip 3 een wat goedkoper en verder zeer vergelijkbaar product. De Flip 3 is feitelijk het kleine broertje van de Charge 2+. Dit model heeft een wat minder grote accu en ook geen mogelijkheid een smartphone op te laden.

Ook ontbreekt de 'social mode' om afwisselend naar drie verschillende bronnen te luisteren met een druk op de knop. Wel heeft hij, net als de grote broer, een speakerphone-functie. Bovendien ondersteunt hij JBL Connect, waarmee je meerdere hiervoor geschikte speakers kunt koppelen om dezelfde muziek uit meerdere speakers te laten klinken. Zo kun je een grotere ruimte van muziek voorzien. Let wel, dit is iets anders dan het koppelen van twee speakers in een stereopaar, een functie die sommige andere modellen bieden. Ook de Flip 3 is voldoende waterdicht om een stevige regenbui probleemloos te overleven. De 3000mAh-accu moet tot tien uur luisterplezier kunnen bieden, mits je het volume niet te ver opkrikt. In de praktijk lijkt de Flip 3 erg op de Charge 2+ en daar is niets mis mee: het is een muzikale allesvreter en dat pakt meestal goed uit. Bij sommige nummers klinkt hij net als het grotere model wat 'hol', vermoedelijk doordat de speaker te veel ruimtelijkheid probeert te creëren.

©PXimport

Logitech UE Boom 2 ***

In deze test zitten heel wat cilindervormige speakers, maar Ultimate Ears (tegenwoordig onderdeel van Logitech) was met de eerste Boom wel een voorloper. Voor dit artikel beluisterden we de tweede versie, die enige tijd geleden werd geïntroduceerd. Deze heeft als voornaamste verschil met zijn voorganger dat hij waterdicht is en goed ook: hij kan maar liefst een halfuur lang ondergedompeld blijven.

Daarmee is hij het beste tegen vocht bestand van de geteste modellen. Intern wijzigde Logitech het product ook geheel, dus het gaat om meer dan een cosmetische verandering. De essentie is wel hetzelfde gebleven: grote volumeknoppen aan de buitenkant en verder weinig poespas. Een aan/uit-knop en een bluetooth-verbindingsknop zitten aan een van de uiteinden, aan de andere kant onder waterdichte luikjes een 3,5mm- en een micro-usb-aansluiting. Ertussenin zit een handig oogje om de speaker ergens aan vast te zetten. Het volume van de Boom imponeert nog altijd, zeker voor zijn formaat, maar voor de vraagprijs hadden we eigenlijk nog wat beter geluid verwacht. Slecht is het niet, maar het hoog neigt snel naar een schel of metalig geluid en we missen detail in het midden, waardoor de weergave soms dof klinkt. Extra's als een speakerphone zitten er ook niet op, waardoor de stevige prijs nog lastiger te verantwoorden valt.

©PXimport

Logitech UE Roll ****

De tweede deelnemer van Logitech is de UE Roll. Deze ufo-vormige speaker is van A tot Z ontworpen voor gebruik buitenshuis, bij voorkeur geschikt voor de wat ruigere outdoorvakantie. Hij is net zo waterdicht als de UE Boom 2 en kan dus uitstekend in een plas belanden zonder de geest te geven. Ook moet hij tegen een stevig stootje kunnen. Een geïntegreerd elastiek zorgt ervoor dat je hem eenvoudig aan je tas of hand kunt bevestigen. In de behuizing heeft Logitech twee kleine tweeters en een wat grotere woofer geplaatst en dat zorgt voor een verrassend dynamisch geluid en een groter bereik dan je verwacht van zo'n relatief klein apparaat. Er is minder plek voor een accu, dus de Roll houdt het 'maar' 9 uur uit bij niet al te hoog volume, en extra functies ontbreken. Er zitten alleen volumeknoppen op, plus knoppen voor stroom en bluetooth. In NFC gelooft UE kennelijk nog niet, dat was bij een product als dit toch wel handig geweest. Afgezien daarvan hebben we weinig te klagen over de Roll: hij is licht, klinkt goed en is lekker robuust.

©PXimport

Philips BT6000 ****

De Philips BT6000 heeft een modern voorkomen met z'n cilindervormige ontwerp. Grappig is de aan/uit- annex volumeknop: dat is een grote zilverkleurige draaischijf aan een van de uiteinden, onder een soort 'handvat' dat niet echt een duidelijke functie heeft. De BT6000 is spatwaterdicht en heeft zijn spaarzame aansluitingen dan ook onder een rubberen afdichting zitten. Veel extra's zitten er niet op: NFC om snel verbinding te maken en een knop om gesprekken aan te nemen, daar houdt het wel mee op.

Dat betekent niet dat de BT6000 tegenvalt, integendeel. Het draait om het geluid en daar hebben we gezien de omvang en prijs van het apparaat weinig over te klagen. Hoewel de twee actieve speakertjes maar 1,5 cm in diameter meten, biedt het apparaat toch een behoorlijk fors volume, waarbij het laag dankzij twee passieve radiatoren nog enige body heeft. Het ontwerp laat de speakers aan beide zijden uitstralen, Philips noemt dat 360graden-geluid. We zouden het eerder dubbel mono noemen, maar feit is: het maakt weinig uit waar je je bevindt ten opzichte van de speaker. De ingebouwde DSP doet beslist goed werk, want de BT6000 weet behoorlijk wat detail uit het bronmateriaal te halen en hij klinkt 'groter' dan hij is.

©PXimport

Sony SRS-XB2 *****

Sony mag tegenwoordig bekender zijn om zijn camerasensoren en Playstation, dat wil gelukkig niet zeggen dat het merk zijn audiohistorie vergeten is. Het merk investeert niet alleen flink in het aan de man brengen van 'high-res-audio', maar heeft ook een continu uitbreidend assortiment aan streaming-speakers, waaronder een flinke hoeveelheid bluetooth-modellen. De SRS-XB2 is een nieuw model dat verkrijgbaar is in heel wat kleuren (zoals de meeste speakers in de test). Op ons groene exemplaar ontwaren we een luxe ogende power-knop en knoppen voor volume, bluetooth, handsfree-bellen en 'extra bass'. Die laatste knop voegt ook daadwerkelijk (heel) veel bas toe.

Onder een afdichting aan de achterzijde zitten dan nog de micro-usb-aansluiting en een 3,5mm-aansluiting. Aan de zijkant zit een 'ADD'-knop om twee exemplaren van de XB2 samen te laten spelen. Verbinden kan ook met NFC en dat is wel zo makkelijk. In gebruik verrast de bescheiden vormgegeven XB2 met een zeer solide geluid, waarbij niet alleen stevig laag maar ook gedetailleerd hoog en midden opvallen. Bij hoge volumes treedt vervorming op, maar dat geldt voor de meeste modellen in meer of mindere mate. Het geluidsbeeld is behoorlijk ruimtelijk, maar wel tamelijk directioneel: je moet de speaker niet achter je hebben staan. Ook dat is echter kenmerkend voor het merendeel van deze speakers. De zeer solide, spatwaterdichte constructie, met lekker stroeve voetjes waarop de XB2 als een huis staat, completeren de kwalitatief uitstekende indruk en zorgen ervoor dat we de prijs alleszins acceptabel vinden.

©PXimport

Sony SRS-XB3 *****

Het grote broertje van de XB2 heet, niet geheel verrassend, de SRS-XB3. Deze speaker van Sony is alles wat de XB2 is, maar dan een maatje meer. Ook dit model is waterdicht en biedt een trits knoppen voor snelle bediening, evenals NFC. Ook bij de XB3 kun je twee exemplaren in een stereopaar schakelen, waarvoor een aparte 'ADD'-knop aanwezig is. Verder kun je een smartphone opladen met de achter een waterdichte afdichting geplaatste usb-hostpoort. Daar zit ook een aparte voedingsaansluiting, waarmee je de XB3 sneller kunt opladen. Het is een aanmerkelijk groter, zwaarder product dan de XB2 en het prijskaartje reflecteert dat dan ook: het is een van de duurste modellen in deze test. Daar krijg je wel het nodige voor terug. De geluidskwaliteit is prima, al lijkt bij de XB3 het laag wat meer te overheersen dan bij het kleinere familielid. Daardoor is de balans bij wat subtieler materiaal soms verdwenen. De 'extra bass' uitschakelen helpt dan, maar dan moet je wel weer even wennen aan een wat ijlere weergave. Een middenstandje was mooi geweest.

©PXimport

Terratec Concert BT Mobile Boost **

Terratec is bij oudgedienden wellicht nog bekend als maker van fameuze geluidskaarten, maar tegenwoordig heeft het bedrijf ook bluetooth-speakers. De Concert BT Mobile Boost is een lekker compacte en fraai vormgegeven speaker. Bijzonder is de bediening: hiervoor zijn aanraakgevoelige, verlichte knoppen in de bovenzijde verwerkt. Het volume aanpassen doe je met een cirkelvormige beweging langs een blauwe cirkel.

Dat gaat wel vergezeld van behoorlijk storende audiofeedback in de vorm van luide piepjes. Die geven helaas niet aan wanneer je het maximumvolume hebt bereikt. Ook voor het verbinding maken is er audiofeedback, met een keurig Brits-Engels sprekende stem en wederom piepjes. De Concert BT Mobile Boost heeft nog een extra mogelijkheid: hij kan direct muziek afspelen van een ingebouwde microSD-geheugenkaartlezer. Je kan er bovendien ook handsfree mee bellen. Een veelzijdig apparaat dus, dat bovendien niet slecht klinkt. Het laag blijft achter, maar het midden is goed en het hoog is helder. Neemt het volume te veel toe, dan gaat hij vervormen. Het hoog wordt schel en de speaker gaat kraken. Helaas is er ook een echte achilleshiel: hij ruist hoorbaar tijdens het afspelen. Dat stopt kort nadat het afspelen ook stopt, maar het is zeker bij normaal volume goed hoorbaar en dus storend.

©PXimport

Conclusie

Hoewel de testdeelnemers qua vorm en prijs soms aardig uiteenlopen, vertonen ze qua functionaliteit en geluidskwaliteit veel overeenkomsten. Er zitten weinig modellen in die we niet zouden aanraden, maar een paar modellen onderscheiden zich voldoende om apart te noemen. In het betaalbare segment van circa 60 euro valt de Fresh 'n Rebel Rockbox Brick Fabriq positief op met een heel acceptabele weergave en nuttige extra functionaliteit (opladen smartphone en hoofdtelefoonuitgang). Voor rond de 100 euro valt er veel te zeggen voor de UE Roll, die niet alleen het lichtste in de test is, maar ook bijzonder robuust - en toch met een verrassend goede reproductie. Een prima, iets duurder alternatief is de Sony SRS-XB2. De beste en meest veelzijdige speaker is wat ons betreft de Creative Roar 2, maar die is behoorlijk zwaar en aan de prijs. De Sony SRS-XB3 is eenvoudiger verkrijgbaar, waterdicht en gaat langer mee op een accu, waardoor die voor veel kopers allicht de betere keus is.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.