Het nieuwe regeerakkoord is binnen, en er staat in tegenstelling tot dat van de vorige regering redelijk veel details in over 'de cyber'. Maar is dat ook genoeg? Laten we eens kijken naar alle IT- en digitale voorstellen uit het regeerakkoord 2017.

Voor referentie kun je het regeerakkoord hier vinden (PDF).

1. Meer geld naar cybersecurity

Er komt sowieso op veel vlakken meer geld voor cybersecurity. In totaal wordt 95 miljoen euro uitgetrokken voor meer en beter personeel in verschillende velden, en er wordt geïnvesteerd in betere apparatuur.

Het geld gaat niet alleen naar Veiligheid & Justitie, Defensie en Binnenlandse Zaken (voor respectievelijk de politie, de MIVD en de AIVD), maar ook naar Buitenlandse Zaken en Economische Zaken.

Een deel van het budget wordt ingezet om het Nationaal Cyber Security Centrum sterker te maken en uit te breiden. Op die manier kunnen bedrijven straks beter omgaan met datalekken en leren ze sneller hoe ze hun gegevens beter moeten beschermen.

Er gaat ook veel geld naar 'de uitbreiding van cybercapaciteit' bij Defensie. Vanaf 2020 krijgen de strijdkrachten jaarlijks 275 miljoen euro om 'hun slagkracht en cyber' uit te breiden. Wat dat in de praktijk inhoudt is nog onduidelijk.

©PXimport

2. Evaluatie van de Wet op Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (de 'sleepwet')

Er is de laatste maanden veel commotie rondom de WiV, de Wet op Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Deze week laaide die alleen maar meer op, toen een actiegroep het voor elkaar kreeg 300.000 handtekeningen te verzamelen om een referendum te beginnen tegen de wet. Volgens de studenten is de 'sleepwet', zoals ze die zelf noemen, te breed, te slecht gedefinieerd, zijn er te weinig waarborgen en worden teveel onschuldige burgers daar de dupe van.

In het nieuwe regeerakkoord staan meer details over de WiV. De 4 regeringspartijen zeggen zelf dat de wet niet mag leiden tot een 'sleepnet'. "Van het willekeurig en massaal verzamelen van gegevens van burgers in Nederland of het buitenland (‘sleepnet’) kan, mag en zal geen sprake zijn", staat in het document te lezen. In het akkoord staan dan ook een aantal waarborgen om de wet te handhaven en te zorgen dat die niet uit de hand loopt.

Belangrijk is bijvoorbeeld dat de wet 'binnen 2 jaar' wordt geëvalueerd. Daarbij wordt met name gekeken naar de waarborgen die zijn opgesteld om te zorgen dat het sleepnet niet te pas en te onpas wordt ingezet.

©PXimport

3. Aanpassingen Wet Computercriminaliteit III ('Hackwet')

Er zijn ook details bekend over de Wet Computercriminaliteit III, die ook volgend jaar in werking treedt. Net als bij de WiV wordt ook die wet binnen 2 jaar geëvalueerd en aangepast als dat nodig is.

Voor de uitvoering van de wet komt 10 miljoen euro beschikbaar.

De politie mag dat geld onder andere gebruiken om zero days te kopen, een controversieel onderdeel van het wetsvoorstel waar veel IT-experts kritiek op hadden. Door het inzetten van zero-days kan de politie inbreken op computersystemen, maar het gebruiken van zulke softwaregaten betekent ook dat andere burgers niet beschermd zijn tegen hackers die mogelijk van hetzelfde lek gebruik maken.

Lees ook ons uitgebreide artikel over het kopen en verkopen van softwaregaten.

In het regeerakkoord is daarom afgesproken dat de politie alleen zero-days mag inkopen voor specifieke zaken, en als andere opties niet beschikbaar zijn. Er mag dus geen zero-day-software worden gekocht om daarmee mensen lukraak af te luisteren.

Bovendien mag de software alleen worden gekocht van bedrijven die aantoonbaar niet aan 'dubieuze regimes' verkopen. Die bedrijven worden door de AIVD gescreend. Bekende zero-day-handelaren zoals Zerodium verkopen hun software(gaten) ook aan landen als Iran of Noord-Korea, die het gebruiken voor digitale aanvallen of het bespioneren van bijvoorbeeld dissidenten.

Tot slot moeten er ieder jaar statistieken openbaar worden gemaakt over welke hacksoftware is gekocht en hoe vaak dat is ingezet.

©PXimport

4: Bewaarplicht wordt nader bekeken

Ook de bewaarplicht wordt nader bekeken. In tegenstelling tot het automatisch opslaan van telecommunicatiegegevens wil de toekomstige regering kijken naar een 'afgewogen bewaarplicht' die meer in lijn is met wat het Europees Hof van Justitie bepaalde, namelijk dat gegevens alleen mogen worden verzameld bij de opsporing van ernstige misdrijven.

©PXimport

5: Veiligheidsstandaarden voor Internet of Things-apparatuur

Het kabinet wil uiteindelijk iets doen aan de beveiliging van IoT-apparatuur. Zo wordt in het regeerakkoord gesproken over veilige standaarden voor internet-of-things-apparaten, en mogelijk een verbod op het verkopen van onveilige apparaten.

In het akkoord staat ook dat fabrikanten aansprakelijk kunnen worden gesteld voor gaten in software, en mogelijk ook voor de schade daarvan. Dat lijkt overigens haaks te staan op het inzetten van zero-days door de politie, en het kan complicaties opleveren voor bedrijven die getroffen worden door ransomware. Gijzelsoftware maakt vaak gebruik van gaten in software om toe te slaan.

6: Emailadres in Basisregistratie Personen

De regering wil van iedere burger een emailadres laten opnemen in de Basisregistratie Personen. Daarover is weinig meer bekend. In het akkoord staat te lezen dat 'emailadressen en andere privacygevoelige informatie' altijd 'versleuteld' worden opgeslagen, maar daarover worden geen verdere details gegeven.

In het akkoord staat ook dat DigiD 'veiliger wordt gemaakt', zonder meer details.

©PXimport

7: Wraakporno wordt strafbaar feit

De toekomstige regering wil wraakporno strafbaar maken. Dat is het nu ook al wel, maar niet als op zichzelf staande veroordeling. Nu wordt het verspreiden van wraakporno vaak nog gezien als bijvoorbeeld afpersing, stalking, of laster, maar de regering wil het een zelfstandig delict maken. Wat de sancties zijn is nog niet bekend.

©PXimport

Onderweg telt soms iedere gram, zeker als je veel reist. Voor wie niet houdt van een zware rugtas heeft HP de OmniBook 7 Aero. Deze laptop weegt nog geen kilogram, maar heeft toch een processor met 8 cores in combinatie met 32 GB RAM. Dat klinkt als een uitstekend product voor wie veel onderweg is. Of dat echt zo is? Wij hebben hem getest.

Natuurlijk wist ik dat de HP OmniBook 7 Aero ongeveer een kilogram weegt, maar toch was ik positief verrast toen ik hem uit de doos haalde. De OmniBook 7 Aero is zó licht dat het bijna een stuk speelgoed lijkt. Dat is gelukkig niet het geval, want de behuizing van een aluminium-magnesium-legering zit ondanks het geringe gewicht degelijk in elkaar. Het is daardoor een laptop die je zonder zorgen in je rugtas stopt, waarna je eigenlijk niet meer merkt dat je hem bij je hebt. Mijn eigen laptop is met 1,35 kilogram ook niet bijzonder zwaar, maar toch voel ik een duidelijk verschil als ik de OmniBook 7 Aero meeneem. Fijn als je dagelijks met de trein naar kantoor of studie gaat.

©Jeroen Boer - ID.nl

Waar ik ook blij van word, is dat HP ondanks de compacte behuizing toch in een fijne verzameling aansluitingen heeft voorzien. Natuurlijk wordt de basis tegenwoordig gedekt door usb-c en daarvan krijg je er twee die allebei geschikt zijn voor zowel laden als het aansluiten van een beeldscherm. Thuis of op kantoor kun je hem dus met één kabel aansluiten op je werkplek. Maar omdat je een lichte laptop waarschijnlijk juist onderweg gebruikt, is het fijn dat HP je ook twee normale usb-poorten, een HDMI-aansluiting en een headsetaansluiting geeft. Zo kun je hem ook gewoon gebruiken op plekken waar nog een oudere monitor of beamer staat en heb je ook voor een usb-stickje geen adapter nodig. Het enige dat een klein beetje jammer is, is dat de usb-c-poorten geen usb 4 ondersteunen terwijl de gebruikte processor dat op zich wel kan.

©Jeroen Boer - ID.nl

Lekker tikken

Als je het scherm openklapt, wordt het palmgedeelte in een lichte hoek gezet zodat je fijner kunt tikken. Dat is op de OmniBook sowieso geen straf. Het toetsenbord heeft een prettige aanslag met duidelijke feedback. Prettig, zeker als je net als ik veel met teksten werkt. Het toetsenbord ziet er met zijn grijze toetsen ook overzichtelijk uit en heeft toetsverlichting in twee helderheidsstanden. Een eigenschap die wat mij betreft vooral weer onderweg als je werkt op allerlei ongunstige locaties onmisbaar is. De touchpad met geïntegreerde fysieke knop laat zich eerder omschrijven als oké. Het geheel werkt op zich goed, maar voelt wel minder premium dan het uitstekende toetsenbord.

©Jeroen Boer - ID.nl

Geen last van spiegeling

Het 13,3inch-scherm maakt gebruik van een IPS-paneel en heeft een resolutie van 2560 × 1600 pixels. Hierdoor krijg je goede inkijkhoeken en een scherp beeld. Handig voor onderweg is dat HP het paneel mat heeft afgewerkt, zodat je geen last hebt van storende lichtinval. Ook de helderheid is voor veel omstandigheden hoog genoeg. Verder is het scherm niet heel bijzonder. Zo wordt er slechts een maximale verversingssnelheid van 60 Hz ondersteund, terwijl steeds meer duurdere laptops schermen met een hogere verversingssnelheid hebben. Dat heeft misschien ook iets met de accuduur te maken, iets waarover je verderop meer leest. Boven het scherm vind je een prima webcam die ook geschikt is voor inloggen met gezichtsherkenning via Windows Hello. Prettig is dat de webcam een schuifje heeft om de lens fysiek te bedekken; zo weet je zeker dat je niet bespied wordt.

©Jeroen Boer - ID.nl

Goede prestaties

Op papier stelt de configuratie met een Ryzen AI 7 350, 32 GB RAM en een 1TB-ssd niet teleur. Misschien is 32 GB RAM een beetje overdreven voor een laptop die zich niet laat omschrijven als workstation, maar het is voor een laptop waarvan je het geheugen niet kunt uitbreiden ook weer niet heel gek. Dit is wellicht juist het moment om nog even je slag te slaan voordat laptops met veel geheugen veel duurder worden. De opslag wordt verzorgd door een ssd van 1 TB die gewoon prima presteert. Het is een M.2-ssd die je eventueel kunt vervangen als je opslag tekort komt.

De Ryzen AI 7 350 combineert vier normale met vier energiezuinige cores en heeft een npu die voldoet aan de eisen voor een Copilot+-pc. Je krijgt dus alle extra AI-functies van Windows 11. De prestaties van de chip zijn goed en de laptop scoort een mooie 7527 punten in PCMark 10. Ook de score van 1975 en 12433 punten in CineBench R23 voor respectievelijk single-core- en multi-core-prestaties zijn voor een mobiele processor uitstekend. De prestaties kennen bovendien weinig verval als je de laptop langdurig aan het werk zet. Helaas verandert de koeling dan wel in een soort stofzuiger: de laptop laat goed van zich horen als je hem wat langer aan het werk zet. Bij lichte dingen als browsen of tekstverwerken is de laptop gelukkig wel stil.

©Jeroen Boer - ID.nl

Best wel kleine accu

Wanneer een laptop zo dun en licht mogelijk is, kan het bijna niet anders dan dat er ergens concessies gedaan zijn. Dat is in het geval van deze HP overduidelijk de accu, want een accu met een capaciteit van slechts 43 Wh is tegenwoordig wel heel magertjes. Toch wist de HP me positief te verrassen, want de werktijd bij alledaagse (kantoor)werkzaamheden is met zo'n 12 uur helemaal niet zo verkeerd. Natuurlijk zijn er genoeg laptops met een veel langere accuduur (waaronder de eveneens ook superlichte ASUS ZenBook A14), maar een echte dealbreaker is de werktijd ook weer niet.

©Jeroen Boer - ID.nl

En gamen?

De Ryzen AI 7 350 heeft een geïntegreerde AMD Radeon 860M-gpu en is volgens AMD ook geschikt voor gamen. Je kunt natuurlijk niet verwachten dat een geïntegreerde gpu echt topprestaties biedt. Een score van 2571 punten in 3D mark Time Spy is in ieder geval niet heel indrukwekkend. Ik heb Shadow of the Tomb Raider geïnstalleerd, een spel waarvan ik weet dat het inmiddels goed speelbaar is op een geïntegreerde gpu. Het is een spel van alweer zeven jaar oud, maar grafisch nog altijd mooi. Om op Full HD een beetje soepel te kunnen spelen, moest ik kiezen voor de voorinstelling Lowest waarmee je zo'n 54 fps haalt. Opvallend is dat er met AI-upscaler Intel XeSS niet significant meer frames gehaald worden. Jammer, want op andere laptops heb ik goede ervaringen met zulke AI-upscalers. Het hangt natuurlijk ook een beetje van het spel af en een titel met ondersteuning voor AMD's eigen FSR presteert misschien wel wat beter. De prestaties in Shadow of the Tomb Raider geven wel een goed beeld van de mogelijkheden. Voor soepel gamen zul je wat oudere spellen met lagere kwaliteitsinstellingen of esports-titels moeten spelen. Dit klinkt misschien teleurstellend, maar voor een dunne en lichte ultrabook zijn de prestaties helemaal niet zo verkeerd. 

Conclusie

De HP OmniBook 7 Aero is al met al een heel fijne laptop en dat komt voor een groot deel door het gewicht. Je moet hem dus ook vooral overwegen als je echt een lichte laptop wilt hebben. De laptop weegt nog geen kilo, waardoor je hem altijd makkelijk meeneemt. Ondanks het lage gewicht zijn de prestaties prima en kun je comfortabel werken. Over de stevigheid hoef je je geen zorgen te maken; de aluminium-magnesiumbehuizing is lekker degelijk. Natuurlijk heeft HP wel wat concessies moeten doen om dat lage gewicht te bereiken. Zo is de accucapaciteit niet heel indrukwekkend, al overleef je met 12 uur werktijd op zich wel een werkdag. Voor hetzelfde geld kun je zeker laptops kopen waar je langer op kunt werken, maar die wegen dan ook een stuk meer dan een kilo.

Sony zou overwegen de PlayStation 6 intern uit te stellen en de console pas ergens na 2028 uit te brengen.

Dat meent MST Financial-analist David Gibson via Sandstone Insights Japan. Hoewel de PlayStation 5 al meer dan vijf jaar beschikbaar is - de console kwam eind 2020 uit - is het volgens hem onwaarschijnlijk dat Sony de PlayStation 6 binnenkort uitbrengt.

"Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen", zo stelt Gibson. Hij verwacht dat de nieuwe console pas ergens na 2028 uitkomt - op zijn vroegst dus in 2029.

PlayStation 6 is nog niet aangekondigd

Sony zelf heeft nog geen officiële releaseperiode gegeven voor de PlayStation 6. De console is immers nog niet officieel aangekondigd, al is het logisch dat het bedrijf achter de schermen al aan een opvolger van de PlayStation 5 werkt.

Eerder gingen er al wel geruchten over een PS6-release in 2027 of 2028, maar volgens bovengenoemde analyse wordt het dus pas later. Er gaan ook geruchten dat Sony twee apparaten wil uitbrengen: een traditionele console en een hybride versie die ook als handheld gebruikt kan worden - vergelijkbaar met de Nintendo Switch dus.

Reden voor vertraging

Een van de redenen voor een vertraagde komst van PlayStation 6 kunnen de alsmaar stijgende prijzen voor geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven nu hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben.

Valkuil van uitstel

Het intern uitstellen van de PlayStation 6 - of andere consoles - kan echter een prijzige aangelegenheid zijn voor bedrijven. Sony heeft vele miljoenen dollars in de ontwikkeling van een nieuwe console gestoken en mogelijk de technologie die in deze console zit gekozen.

Door de PlayStation 6 uit te stellen, veroudert de technologie in de console ook, en komt het bedrijf voor een lastige keuze te staan: gooit Sony de vele miljoenen aan onderzoekskosten weg om nieuwe specificaties samen te stellen, of brengt het bedrijf op een later moment een console met ietwat achterhaalde specificaties uit?