Je kunt een snapshot of momentopname van verschillende computeronderdelen maken, zoals het scherm, het besturingssysteem, de schijf, het register en firmware. Een snapshot kan nuttig zijn als referentiepunt voor latere vergelijkingen en het kan zelfs de huidige toestand vervangen als deze problematisch blijkt te zijn.

1 Knipprogramma

Het beeldscherm is waarschijnlijk het eerste waar je aan denkt bij het woord ‘snapshot’. Microsoft heeft hiervoor het Knipprogramma ingebouwd. Druk hiervoor op Windows-toets+Shift+S. Vervolgens kun je de gewenste vorm selecteren (rechthoek, vrije vorm, venster of volledig scherm). Voor een vertraging klik je eerst op het vergrootglas in de Windows-taakbalk, selecteer je daarna Knipprogramma en vervolgens de gewenste vertraging. In de editor kun je annotaties toevoegen (en ook weer verwijderen) en de afbeelding bijsnijden. Je kunt je screenshot opslaan als png, jpg of gif.

2 PicPick

Het Windows Knipprogramma heeft zijn beperkingen, maar gelukkig zijn er krachtigere tools beschikbaar, zoals PicPick (gratis voor thuisgebruik). Je kunt hiermee ook snapshots maken van volledige webpagina’s, zelfs als deze langer zijn dan een schermbeeld (Bladerend venster). PicPick biedt tevens de mogelijkheid om video-opnames met geluid te maken. De ingebouwde editor is zeer uitgebreid; hiermee kun je onder meer tekst, geometrische vormen en stempels toevoegen. Ook kun je verschillende kleureffecten toepassen of het beeld spiegelen, draaien en meer.

3 VLC media player

VLC media player staat bekend als veelzijdige videospeler die bijna alle denkbare videoformaten kan afspelen, maar je kunt VLC ook gebruiken om een snapshot te maken van een specifiek videoframe. Open de video in VLC, ga naar Weergave en selecteer Geavanceerde bediening. Onderaan kun je nu frame voor frame door de video navigeren. Bij het gewenste frame druk je op Een momentopname maken. Het snapshot wordt opgeslagen overeenkomstig je instellingen bij Gereedschap / Voorkeuren, op het tabblad Video bij Video-momentopnames.

Lees ook: 10 VLC-tips: Haal alles uit je mediaspeler

4 Herstelpunt

Windows heeft een functie om een snapshot van je systeemconfiguratie te maken. Je activeert dit door herstelpunt in de Windows-zoekbalk te typen en Een herstelpunt maken te starten. Controleer of Beveiliging bij de gewenste schijven ingesteld staat op Ingeschakeld. Zo niet, klik op Configureren en kies Systeembeveiliging inschakelen. Via de knop Maken genereer je een herstelpunt. Bij problemen, zoals een fout stuurprogramma of systeembestandcorruptie, herstel je het systeem als volgt. Druk op Windows-toets+R en voer rstrui uit. Kies het herstelpunt en klik op Zoeken naar programma’s die worden beïnvloed voor inzicht in de mogelijke consequenties. Volg daarna de verdere instructies.

5 Bestandsgeschiedenis

Als je de functie Systeemherstel hebt ingeschakeld, is ook de functie Bestandsgeschiedenis beschikbaar. Typ bestandsgeschiedenis in de Windows-zoekbalk en start de gelijknamige app. Kies Bestandsgeschiedenis gebruiken om back-ups van uw bestanden te maken en klik op Inschakelen. Standaard worden gegevensbestanden van je bureaublad, contactpersonen, favorieten en dergelijke gekopieerd. Links kun je bron- en doellocaties instellen, en met Geavanceerde instellingen bepaal je de back-upfrequentie en het retentiebeleid. Om gegevens te herstellen, ga je naar het Configuratiescherm, waar je Bestanden vanuit een back-up terugzetten met Bestandsgeschiedenis kiest. Of je gebruikt hiervoor het gratis PreviousFileRecovery.

6 Versiebeheer

Bestandsgeschiedenis biedt dus versiebeheer, wat handig is als je een bestand ongewild meerdere keren hebt aangepast. Dit is ook mogelijk binnen cloudopslagdiensten als Dropbox, OneDrive en Google Drive. We nemen deze laatste als voorbeeld. Meld je aan met je Google-account, selecteer het bestand en klik op Meer opties (knop met drie stippen). Kies Bestandsgegevens / Versies beheren, selecteer de versie en klik opnieuw op de drie stippen. Je kunt nu kiezen uit Downloaden, Verwijderen of Altijd bewaren.

7 Reboot Restore Rx

Reboot Restore Rx is een soort geautomatiseerd systeemherstel dat partities kan beschermen tegen wijzigingen. Na een herstart worden alle wijzigingen, zoals programma-installaties en Windows-updates, automatisch weer ongedaan gemaakt. Als je specifieke wijzigingen wilt behouden, meld je je aan met een administrator-account, rechtsklik je op het programma-icoon en kies je Disable. Na de aanpassingen schakel je de beveiliging weer in. Als je systeem niet wil opstarten, druk dan tijdens de opstart herhaaldelijk op de Home-toets om de geïnstalleerde pre-OS Recovery Console te openen, en kies Restore baseline.

8 EaseUS ToDo Backup

Met het gratis EaseUS ToDo Backup kun je complete schijfsnapshots in de vorm van schijfkopiebestanden maken. Klik op Create Backup, selecteer Disk en duid de schijf aan. Stel een doellocatie in en configureer alle Options. Kies bij voorkeur Image mode als Backup Mode. Je kunt tevens een tijdsschema instellen. Via Tools / Create Emergency Disk kun je een live usb-stick creëren om hersteloperaties uit te voeren als Windows niet opstart, of je kiest voor Enable pre-OS. Bovendien kun je zo’n schijfkopie als virtueel station koppelen.

9 Regshot

Het Windows-register bevat veel cruciale configuratie-instellingen. Je kunt hiervan ook snapshots maken, bijvoorbeeld eentje voor en eentje na de installatie van een programma. Dit kan met het gratis programma Regshot. Start de applicatie als administrator en selecteer een opslagmap. Klik op 1st shot en kies Whole registry. Bevestig met 1st shot en Save. Laat Regshot openstaan en voer de gewenste bewerking uit. Na afloop klik je op 2nd shot en geef je aan welke sleutels je wilt vergelijken. Hiermee genereer je een fraai vergelijkingsrapport.

10 Process Monitor

Als je diepgaand inzicht wilt krijgen in de systeemactiviteiten tijdens een specifieke operatie en de registersnapshots van Regshot volstaan niet, dan kun je Process Monitor gebruiken. Start de tool en activeer een of meerdere Activity-knoppen op de knoppenbalk, op register-, bestands-, netwerk-, proces- en/of profielniveau. De registratie hiervan start en stop je met Ctrl+E. Je kunt ook specifieke weergavefilters instellen via het trechtericoon. Bewaar een snapshot met File / Save (in verschillende formaten) en open deze weer met File / Open.

11 Cyotek WebCopy

Met Cyotek WebCopy kun je een interessante website offline bekijken. Deze tool downloadt alle informatie afkomstig van de http-server. Eigenlijk hoef je alleen de url in te voeren en op Copy Website te klikken. Je kunt de scandiepte instellen via Project / Properties, en bij General talrijke andere opties aanpassen, bijvoorbeeld de gewenste contenttypes, de maximale bestandsgrootte, of de tool je om inloggegevens mag vragen en eventuele snelheidsbeperkingen. Houd er rekening mee dat deze tool niet goed met JavaScript kan omgaan.

12 Autoruns

Er zijn talrijke programma’s en processen die automatisch worden gestart met Windows, en je doet er goed aan om hierop toezicht te houden. Autoruns geeft je hiervan een overzicht. Start de tool, open het tabblad Everything, ga naar File en klik op Save voor het eerste snapshot. Als je problemen ondervindt of bijvoorbeeld een nieuw programma hebt geïnstalleerd, kun je Autoruns opnieuw starten. Kies dan File / Compare en verwijs naar het eerder opgeslagen snapshot. De verschillen tussen beide worden met kleurcodes aangegeven.

13 Virtuele machine

Beheertools voor virtuele machines, zoals het gratis VirtualBox of VMware Workstation Player, zijn handig als je wilt experimenteren met besturingssystemen. Je kunt tevens snapshots maken van je virtuele omgeving om snel terug te keren als er iets misgaat. We nemen VirtualBox als voorbeeld. Selecteer de virtuele machine in de beheermodule en klik op Snapshot nemen. Om terug te keren naar een snapshot, open je het Snapshots-menu, rechtsklik je op het snapshot en selecteer je Terugzetten (2x). Je kunt een snapshot hier ook Verwijderen.

14 Speccy

Wil je een uitgebreid overzicht van de specificaties van je computer, inclusief details over de processor, RAM, moederbord, gpu, opslagapparaten en meer? Gebruik dan Speccy. Start de applicatie, ga naar Bestand en selecteer Snapshot opslaan. Kies een opslaglocatie voor het Speccy-rapport. Je opent dit snapshot opnieuw via Bestand / Snapshot laden. Als je het rapport wilt delen via een url, kies dan Publiceer snapshot (persoonlijke informatie, zoals externe ip-adressen, wordt niet opgenomen).

15 Routerconfiguratie

Je router fungeert als de poort van je netwerk naar het internet en is dus van groot belang. Het is verstandig om een snapshot, of back-up, van de configuratie te maken. De exacte stappen hiervoor variëren, afhankelijk van het routermodel. Raadpleeg eventueel de handleiding. Op een D-Link Eagle Pro AI-router bijvoorbeeld vonden we deze functie bij Management / System Admin, via Save Settings To Local Hard Drive en update hebt uitgevoerd, het terugzetten van een eerder gemaakte configuratie problemen kan veroorzaken.

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.

Sony heeft bekendgemaakt welke spellen deze maand aan de gamecatalogus voor PlayStation Plus Extra- en Premium-leden worden toegevoegd, en Resident Evil Village is er een van.

Het lijkt geen toeval dat de game naar de catalogus komt, want eerder bleek al dat Village deze maand ook op Xbox Game Pass verschijnt. Daarbij zal eind februari het negende deel in de reeks, Resident Evil Requiem, uitkomen, dus dit is het ideale moment om nog even het geheugen op te frissen met Village, dat het achtste deel in de horrorfranchise betreft.

Deze games komen op 20 januari naar PS Plus Extra en Premium:

Andere spellen die vanaf 20 januari worden toegevoegd, zijn onder andere Like a Dragon: Infinite Wealth, A Quiet Place; The Road Ahead, de oorspronkelijke Ridge Racer en Art of Rally. Voor de duidelijkheid: de moderne spellen op onderstaande lijst zijn speelbaar voor alle PlayStation Plus Extra- en Premium-leden, de klassieke game is alleen voor Premium-leden bestemd.

Deze game komt op 20 januari naar PS Plus Premium:

Meer informatie over deze games valt te vinden op PlayStation Blog.