Er kunnen natuurlijk verschillende oorzaken zijn waarom je niet meer bij je data kunt en aangezien niet elke oorzaak dezelfde remedie heeft, doe je er goed eerst na te gaan wat er precies fout is gegaan. Dan pas mag je het proberen op te lossen, voorzien van optimale tool(s). Dit zijn je opties om verwijderde bestanden terug te halen.

Veel paniekerige gebruikers laten zich er al snel toe verleiden enkele datahersteltools te installeren op dezelfde partitie waarop ze hun gegevens zijn kwijtgeraakt. Dat is een slecht idee, omdat ze hierdoor juist verloren data zouden kunnen overschrijven. Het is zelfs af te raden zulke tools op een andere partitie van dezelfde schijf te installeren, aangezien je niet kunt uitsluiten dat Windows niet ook op andere partities gegevens schrijft, zoals naar je profielmap of het register.

Live herstel

Om ongewenste overschrijvingen te vermijden, kun je eventueel je systeem met een live bootmedium opstarten. Best geschikt zijn oplossingen die zelf al datahersteltools bevatten, zoals SystemRescue en Hiren’s BootCD PE. Geef je de voorkeur aan een Windows-omgeving. dan is deze laatste het ideale hulpmiddel omdat deze volledig rond Windows 10 PE is gebouwd. Bovendien komt deze bootschijf met wel zeventig systeemtools, inclusief datahersteltools als Puran Data Recovery, Recuva, ReclaiMe Recovery en Lazesoft Windows Recovery.

In een notendop maak je hiervoor als volgt een live usb-stick. Download ISO2USB, klik met rechts op het exe-bestand en kies Als administrator uitvoeren. Selecteer een (lege) usb-stick van minimaal 8 GB en verwijs naar het iso-bestand. Laat beide vinkjes staan en klik op Process en Ja. Wanneer je je systeem van deze stick opstart, verschijnt het vertrouwde Windows-bureaublad. Je vindt de belangrijkste datahersteltools bij All Programs / Hard Disk Tools / Data Recovery.

Zo’n live medium is ook handig wanneer je de data op je schijf niet meer kunt benaderen, bijvoorbeeld doordat de bootsector beschadigd is.

©PXimport

Vergeten back-ups

Je zou de eerste gebruiker niet zijn die allerlei datahersteltools gebruikt om dan pas te beseffen dat de data niet eens echt verdwenen waren. Zo voorzien de meeste besturingssystemen standaard in een vangnet in de vorm van een prullenbak.

Of wellicht heeft Windows voor automatische back-ups van je bestanden gezorgd via de module Bestandsgeschiedenis, in te stellen via Configuratiescherm / Systeem en beveiliging / Bestandsgeschiedenis / Inschakelen. Een voorwaarde hiervoor is wel dat ook het systeemherstel is ingeschakeld. Druk hiervoor op Windows-toets+R, voer sysdm.cpl uit en open het tabblad Systeembeveiliging. Daar selecteer je het station en via Configureren kies je de optie Systeembeveiliging inschakelen.

Was deze functie al ingeschakeld, dan zoek je via Configuratiescherm / Systeem en beveiliging / Bestanden vanuit een back-up terugzetten met Bestandsgeschiedenis in je bestandsgeschiedenis naar eerder bewaarde bestandsversies. Of je klikt in Verkenner met rechts op een abusievelijk overschreven bestand, je kiest Eigenschappen en opent het tabblad Vorige versies.

Een laatste oplossing is om de portable tool PreviousFileRecovery te gebruiken om snel naar vorige bestandsversies te zoeken.

En wat gebruikers ook weleens uit het oog verliezen: de meeste cloudopslagproviders voorzien eveneens in een versiegeschiedenis. Doorgaans klik je met rechts op een overschreven bestand en selecteer je opties als Versie beheren of Versiegeschiedenis.

©PXimport

Gewiste bestanden

We gaan er even van uit dat je inderdaad enkele bestanden hebt gewist en dat die zich niet meer in de prullenbak of in een back-up bevinden. We beginnen met de datahersteltools: er zijn diverse gratis applicaties beschikbaar (zie bijvoorbeeld https://kwikr.nl/retools), maar de gouwe ouwe Recuva blijkt nog altijd een van de betere. In het kort ga je er als volgt mee aan de slag.

Standaard start de tool op in wizardmodus, waar je aangeeft naar welke bestandstypen je zoekt (zoals Afbeeldingen, E-mails of Gecomprimeerd) en op welk medium die zich bevinden. Gedeelde netwerkmappen kun je hier helaas niet selecteren. In het volgende venster kun je een vinkje plaatsen bij Uitvoerig Scannen inschakelen, maar dat doe je alleen als de minder grondige methode onvoldoende succes oplevert. Immers, uitvoerig scannen is veel tijdrovender aangezien niet alleen de Master File Table, maar ook de dataclusters zelf worden ingelezen om aan de hand van headers bestandstypen te herkennen.

Bij elke scanronde geeft Recuva de kans op herstel van de bestanden aan, van Uitstekend tot Onherstelbaar. Vanuit het contextmenu kun je vervolgens bestanden herstellen naar een geschikte locatie, bij voorkeur op een andere schijf.

©PXimport

Partitieproblemen

Dat je bepaalde bestanden plotseling niet meer kunt bereiken, kan natuurlijk ook liggen aan partitieproblemen. Heb je een partitie abusievelijk geformatteerd, dan kan wellicht Recuva misschien ook helpen. Start de app en klik op Annuleren in het startvenster van de wizard. In het uitklapmenu linksboven selecteer je de geformatteerde partitie. Lukt het zo niet, klik dan op Opties, open het tabblad Acties en plaats een vinkje bij Uitvoerige scan (Langere scantijd), waarna je het nogmaals probeert.

Een degelijk alternatief is Lazesoft Recovery Suite Home (ook te vinden in Hiren’s BootCD PE). Zodra je op Data Recovery klikt, verschijnt een wizard met vier opties. Kies hier Unformat en duid het station met de geformatteerde partitie aan. Bevestig met Next / Automatic drive recovery / Start search. Open Lost File Results en duid de extensies aan van de gezochte bestanden. Hopelijk duiken die vervolgens op in het rechterdeelvenster.

Gaat het om een onbereikbare (want beschadigde) partitie, dan kies je Deep Scan in de Lazesoft-wizard en duid je de fysieke schijf met de verdwenen partitie aan. Via Options / Partition Recovery kun je de zoektocht beperken tot specifieke partitietypen, zoals FAT32 en NTFS. Eventueel plaats je een vinkje bij Specify the sector range for the search en geef je de vermoedelijke startsector en hoeveelheid sectoren aan, zoals je die bijvoorbeeld met een fysieke schijfeditor hebt uitgevist. De app toont nu een lijst van alle mogelijke partities op. Selecteer deze in het linkerdeelvenster. Als het goed is, verschijnen de bijbehorende bestanden aan de rechterkant en laten die zich van hieruit herstellen.

©PXimport

OpenAI gaat advertenties tonen in ChatGPT - voor nu alleen nog in de Verenigde Staten, al is het mogelijk dat dit uiteindelijk wereldwijd uitgerold wordt.

De populaire AI-tool ChatGPT wordt wereldwijd door vele miljoenen mensen gebruikt, dus advertenties konden eigenlijk niet uitblijven. OpenAI gaat de komende weken dan ook tests in de Verenigde Staten beginnen rondom advertenties, zo schrijft het bedrijf. Aangezien het om een test gaat, lijkt het haast vanzelfsprekend dat ze uiteindelijk ook wereldwijd ingezet gaan worden, al heeft OpenAI hier nog geen duidelijkheid over gegeven.

Over de advertenties in ChatGPT

De advertenties zullen onder het antwoord die de AI-tool op vragen van de gebruiker geeft verschijnen. Daarbij benadrukt OpenAI dat de advertenties niet de antwoorden van de tool zullen beïnvloeden, en dat minderjarige gebruikers de advertenties voor nu nog niet zullen zien.

Daarnaast houdt ChatGPT ook rekening met de onderwerpen die in de AI-tool worden besproken. Bij gevoelige onderwerpen, zoals mentale gezondheid en politiek, zullen de advertenties vooralsnog niet verschijnen. Daarbij is het de bedoeling dat de advertenties gerelateerd zijn aan het onderwerp dat besproken wordt.

ChatGPT Go

De reclames verschijnen alleen in gesprekken van gratis gebruikers en het Go-abonnement. ChatGPT Go is het goedkoopste betaalde abonnement van de AI-tool en kost 8 euro per maand. ChatGPT Go werd vorig jaar al in specifieke markten beschikbaar gesteld, en is sinds enkele dagen wereldwijd beschikbaar. Verder zijn er nog de duurdere Plus-, Pro-, Business- en Enterprise-abonnementen. Daar zullen geen advertenties op verschijnen.

Zoals gezegd is deze test met advertenties voor nu alleen nog maar voor de Verenigde Staten bedoeld. OpenAI heeft nog niets gecommuniceerd over wanneer we ze in andere landen, zoals in Nederland, te zien gaan krijgen. Hieronder is een voorbeeld te zien van hoe advertenties er op ChatGPT uit kunnen gaan zien.

Staat de aanschaf van een nieuwe laptop of desktop op de planning, maar verdwaal je in de jungle van technische termen zoals Core i5, Ryzen, cores en kloksnelheden? Bij het kiezen van de juiste processor moet je zien te voorkomen dat je betaalt voor rekenkracht die je nooit gebruikt, of juist eindigt met een trage computer die jouw werktempo niet kan bijbenen.

De processor, ook wel de CPU genoemd, is het kloppend hart van je computer. Een verkeerde keuze kan leiden tot een trage laptop of juist een onnodig dure aankoop. Of je nu alleen mailtjes verstuurt of vaak zware video's bewerkt, voor elk type gebruiker is er een geschikte chip. In dit artikel leggen we uit welke processorspecificaties passen bij jouw dagelijkse werkzaamheden.

Basisgebruik en kantoorwerkzaamheden

Voor dagelijkse taken zoals internetten, e-mailen en lichte tekstverwerking heb je geen zware krachtpatser nodig. Een instapmodel processor volstaat hier prima. Als je naar specificaties kijkt, kom je hier vaak uit bij de Intel Core i3- of de AMD Ryzen 3-serie. Deze chips zijn doorgaans energiezuinig, wat gunstig is voor de accuduur van een laptop, en ze houden de aanschafprijs laag. Ze zijn snel genoeg om soepel door Windows te navigeren, bankzaken te regelen of films en series in Full HD te streamen. Voor studenten die alleen verslagen typen of thuisgebruikers die de computer erbij pakken voor de administratie, is dit segment de meest logische keuze.

Multitasking en lichte fotobewerking

Wie meer van zijn computer vraagt, bijvoorbeeld door tientallen tabbladen tegelijk open te hebben staan of regelmatig foto's te bewerken, komt uit bij de middenklasse. De Intel Core i5 en AMD Ryzen 5 zijn veruit de populairste keuzes voor de gemiddelde consument. Deze processors bieden een uitstekende balans tussen prijs en prestaties. Ze beschikken vaak over meer rekenkernen dan de instapmodellen, waardoor je zonder vertragingen kunt multitasken. Dit type processor is ideaal voor de thuiskantoorwerker die zware Excel-sheets draait terwijl Spotify en Teams op de achtergrond openstaan, of voor de hobbyfotograaf die met programma's als Adobe Photoshop Elements aan de slag gaat.

©Photo Sesaon

Gaming en zware videobewerking

Voor de veeleisende gebruiker die video's in 4K-resolutie monteert, complexe 3D-modellen rendert of de nieuwste games op hoge instellingen speelt, is brute rekenkracht noodzakelijk. In dit segment kijken we naar de high-end modellen zoals de Intel Core i7 en i9, of de AMD Ryzen 7 en Ryzen 9. Deze processors beschikken over veel rekenkernen en hoge kloksnelheden om heel intensieve taken in korte tijd af te ronden. Voor gamers en creatieve professionals is het wel belangrijk om te onthouden dat de processor hier vaak hand in hand moet gaan met een krachtige, losse videokaart voor de beste resultaten.

De rol van Apple Silicon

Gebruikers die de voorkeur geven aan het macOS-besturingssysteem hebben te maken met een andere indeling. Apple produceert tegenwoordig eigen chips, de zogenaamde M-serie. De basischips, zoals de M4 of de nieuwe M5, zijn extreem krachtig en vergelijkbaar met de hogere middenklasse van Intel en AMD, geschikt voor bijna alle dagelijkse en creatieve taken. Voor professionals die echt het uiterste vragen, zoals professionele videobewerkers, zijn er de Pro- en Max-varianten van eerdergenoemde chips. Deze leveren prestaties die concurreren met de krachtigste desktop-pc's, maar dan in een energiezuinige verpakking.