ID.nl logo
Illegaal downloaden is niet te stoppen
© PXimport
Huis

Illegaal downloaden is niet te stoppen

Het begon allemaal met mp3'tjes via Napster, tegenwoordig wisselen we onderling ook veel grotere mediabestanden zoals films en series gratis met elkaar uit. Niet voor niets zijn usenet (nieuwsgroepen), bittorrent en streamingdienst Popcorn Time zeer populair. Is illegaal downloaden wel te stoppen?

Allerlei auteursrechtorganisaties voeren namens de entertainmentindustrie al jarenlang een vruchteloze oorlog tegen illegale aanbieders van films, series, muziek en digitale boeken. Er wordt ontzettend veel geld gestoken om torrentsites, nieuwsgroepenfora en omstreden streamingdiensten een halt toe te roepen. Daarnaast bemoeit ook de overheid zich in toenemende mate met de downloadproblematiek. Maar wij vragen ons af: zijn alle ingrijpende maatregelen van de entertainmentindustrie en de autoriteiten wel de moeite waard?

Piratenoorlog

Het volgende is slechts één van de voorbeelden waaruit we zien hoe moeilijk het voor instanties is om illegale downloads te bestrijden. Afgelopen december nam de Zweedse politie tijdens een inval in een datacentrum een aantal servers van The Pirate Bay en enkele verwante websites in beslag, waarna de torrentsite enkele weken op zwart ging. De politie deed de inval vanwege vermeende schending van het auteursrecht. Verschillende rechthebbenden hadden in Zweden aangifte gedaan tegen de torrentsite. Inmiddels is The Pirate Bay weer opgestart. Tevens circuleren er op internet allerlei kopieën met het archief van de tijdelijk gevallen torrentsite, zoals www.oldpiratebay.org en www.thepiratebay.ee. Gebruikers kunnen via deze websites ook torrentbestanden

downloaden.

Naast The Pirate Bay zijn de afgelopen jaren onder meer usenetforum FTD, uitwisselingsdienst Megaupload en nzb-website NZBMatrix offline gegaan na ingrijpen van auteursrechtorganisaties en de lokale autoriteiten. Daarentegen zijn er allerlei verse alternatieven opgestaan, waardoor film- en muziekmaatschappijen nog een lange weg moeten afleggen om het illegale downloadaanbod uit te roeien. Gaat dat überhaupt ooit wel gebeuren? En kan de entertainmentindustrie niet beter lering trekken uit de illegale downloadnetwerken en zijn energie vervolgens steken in een fatsoenlijk legaal alternatief? We onderzoeken beide kwesties in dit artikel en laten diverse deskundigen aan het woord. We blikken eerst terug op de lange downloadtraditie, waarbij we laten zien welke strijd de entertainmentindustrie al jarenlang voert. Vervolgens bespreken we de huidige stand van zaken.

©PXimport

Het archief van The Pirate Bay is eenvoudig bereikbaar via allerlei mirrorsites.

Downloadverbod

Jarenlang was het in Nederland toegestaan om muziek en films voor eigen gebruik te downloaden, ook al was de bron onrechtmatig. De thuiskopieheffing op onder andere harde schijven, lege dvd's en mp3-spelers compenseerde de rechthebbenden. In april 2014 bepaalde het Europese Hof dat de thuiskopieregeling onvoldoende is om de geleden schade te compenseren. Sindsdien mag de Nederlandse overheid downloaden uit illegale bron niet meer toestaan. Het is dus wettelijk verboden om beschermde werken via onder andere usenet, bittorrent en Popcorn Time te downloaden.

Na iedere tegenslag sterker terug

Downloadpioniers

Het op grote schaal illegaal uitwisselen van auteursrechtelijk beschermde bestanden, begon allemaal in 1999 met Napster. Dit was het eerste wereldwijde peer-to-peernetwerk om gratis muziekbestanden mee uit te wisselen. Miljoenen muziekliefhebbers wisten de weg naar Napster te vinden. Niet vreemd, want het aanbod telde maar liefst tachtig miljoen liedjes. De rechthebbenden zagen hun omzet dalen en kwamen in verweer. De Amerikaanse band Metallica sleepte in 1999 Napster voor de rechter. Enkele platenmaatschappijen en artiesten volgden het voorbeeld van Metallica, waarna de rechter oordeelde dat Napster alle auteursrechtelijk beschermde bestanden moest verwijderen.

In 2001 trok Napster de stekker uit zijn illegale peer-to-peernetwerk. Tegenwoordig wordt deze bekende naam gebruikt voor een legale streamingdienst.

Muziekliefhebbers hoefden na de val van Napster niet lang te wachten op een alternatief. Al snel kwamen Kazaa en LimeWire namelijk om de hoek kijken. Een groot verschil met Napster was dat gebruikers van deze downloadnetwerken nu ook video's onderling deelden. Deze programma's maakten in tegenstellig tot Napster geen gebruik van een centrale server. Het netwerk was zelfvoorzienend en daardoor zeer moeilijk te bestrijden voor rechthebbenden. Na allerlei rechtszaken verschenen er op het web diverse alternatieve versies van beide programma's. Tegenwoordig maken nog maar heel weinig mensen gebruik van deze verouderde downloadnetwerken.

©PXimport

Onder de naam WireShare circuleert er op internet nog altijd een fork van LimeWire.

Usenet

Na Napster, Kazaa en LimeWire stapten film- en muziekliefhebbers massaal over naar andere downloadnetwerken. Hoewel bittorrent en vooral usenet al langer bestaan, gebruiken filmfanaten beide technieken sinds de opkomst van breedbandverbindingen veelvuldig om vlot kopieën van dvd's en blu-rays binnen te halen. Usenet bestaat feitelijk al sinds de jaren 80, maar de afgelopen tien jaar heeft het gebruik ervan een enorme vlucht genomen. Aangezien gebruikers via usenet op grote schaal auteursrechtelijk beschermde bestanden uitwisselen, doen auteursrechtwaakhonden er alles aan om het gebruik ervan te beperken.

Vooral FTD was met ongeveer vierhonderdduizend leden lange tijd een belangrijk doelwit voor Stichting Brein. Vier jaar geleden bepaalde de rechter dat FTD alle verwijzingen naar beschermde werken moest verwijderen. Hierop sloot de populaire community zijn deuren. Stichting Brein stuurde vervolgens dreigmails rond om ook de overige usenetforums offline te krijgen. Onder meer FTN, FTAclub, Dutch Binaries Program en TwilightNZB gingen overstag. Opvallend is dat de forums technisch gezien zelf geen deel uitmaken van het downloadnetwerk, waardoor gebruikers nog altijd probleemloos bestanden met elkaar uitwisselen.

Ook vanuit de Verenigde Staten ligt usenet al jarenlang onder vuur. Rechthebbenden doen hiervoor een beroep op de DMCA-regelgeving (DMCA staat voor Digital Millennium Copyright Act). Dit beleid geeft auteursrechtorganisaties de mogelijkheid om aanbieders van nieuwsservers (usenetproviders) te dwingen om bestanden die vallen onder het auteursrecht te verwijderen. Dit maakt het tegenwoordig iets lastiger om nieuwe series en bepaalde speelfilms te downloaden.

©PXimport

FTD was zelf geen onderdeel van usenet, want de database bevatte alleen maar verwijzingen naar mediabestanden.

The Pirate Bay

Naast usenet is het populaire downloadnetwerk bittorrent sinds 2001 een doorn in het oog voor de entertainmentindustrie. Vooral websites die illegale torrents indexeren, moeten het ontgelden. Zoals we in het begin van dit artikel al vertelden, proberen diverse instanties toegang tot The Pirate Bay te blokkeren. The Pirate Bay was ruim tien jaar lang één van de populairste torrentsites. Zelfs na talloze verloren rechtszaken in verschillende landen weigerde het platform offline te gaan. De oorspronkelijke eigenaren werden onder meer in Nederland veroordeeld.

Een groot probleem voor de entertainmentindustrie is dat The Pirate Bay zich bij geen enkele gerechtelijke uitspraak neerlegt. Verder hebben de oorspronkelijke eigenaren naar eigen zeggen niets meer met het platform te maken en duikt de website telkens op onder een andere domeinnaam. Daarnaast heeft The Pirate Bay zijn eigen tracker geschrapt, waardoor er geen torrents meer op eigen servers aanwezig zijn. Vanwege deze maatregelen was The Pirate Bay lange tijd ongrijpbaar, maar daar leek met de politie-inval van afgelopen december een einde aan gekomen. Vooralsnog geen ramp voor bittorrent-gebruikers, want er bestaan nog genoeg andere websites die torrents van muziek, series en films indexeren. Ten tijde van schrijven is The Pirate Bay weer online.

Overige bestrijdingsmiddelen

Napster, Kazaa, LimeWire, The Pirate Bay en bekende usenetforums hebben in het verleden allemaal te maken gehad met rechtszaken waarin schending van het auteursrecht centraal stond. Muziek- en filmmaatschappijen zitten echter niet stil en nemen ook andere maatregelen om hun rechten te beschermen. Zo dienen auteursrechtenorganisaties massaal verwijderverzoeken in bij YouTube en overige videowebsites. Omdat Google iedere maand miljoenen verzoeken ontvangt, vindt de verwerking vermoedelijk voor een groot deel automatisch plaats. Er wordt dus niet per geval gekeken of er daadwerkelijk schending van het auteursrecht plaatsvindt.

De Amerikaanse belangenbehartiger MPAA zou zelfs overwegen om via het DNS-systeem illegale downloadsites te blokkeren door internetproviders hiertoe te dwingen. Sommige landen nemen vanuit de overheid maatregelen om muziek- en filmmaatschappijen een handje te helpen tegen piraterij. Zo voerde Frankrijk vier jaar lang het zogeheten three-strikes-beleid. Na drie waarschuwingen werden downloadpiraten afgesloten door hun internetprovider. In 2013 is deze regel afgeschaft, aangezien er in de praktijk nauwelijks overtreders werden aangepakt.

©PXimport

YouTube heeft een speciale webpagina ingericht waarop rechthebbenden een verwijderverzoek kunnen indienen.

Rol van de internetproviders

Ongewild betrokken

Auteursrechtorganisaties en overheden uit binnen- en buitenland proberen aanbieders van illegale content rechtstreeks aan te pakken. Daarnaast is er ook een onafhankelijke partij die ongewild met deze problematiek te maken krijgt, namelijk de internetprovider. Wanneer het niet lukt om sluiting van een bepaalde dienst of website af te dwingen, proberen rechthebbenden dat soms via de internetprovider voor elkaar te krijgen. Auteursrechtwaakhonden hebben in het verleden met wisselend succes via de rechter internetcensuur afgedwongen.

In Nederland hebben we daar een bekend voorbeeld van. Stichting Brein spande namelijk tegen verschillende internetproviders rechtszaken aan met de eis om The Pirate Bay niet meer aan de abonnees door te geven. Stichting Brein had aan het begin nog succes, want de rechter bepaalde dat de providers alle domeinnamen en IP-adressen van The Pirate Bay dienen te blokkeren. In hoger beroep verloor Stichting Brein de rechtszaak van XS4ALL en Ziggo, waarna de blokkade direct werd opgeheven. Het Gerechtshof in Den Haag vond dat de blokkade weinig effect had, omdat er allerlei andere torrentsites beschikbaar zijn. Bovendien is het vrij eenvoudig om een geblokkeerd domein vanaf een buitenlands IP-adres te bezoeken, bijvoorbeeld via een proxyserver of VPN-dienst. De auteursrechtorganisatie is overigens in cassatie gegaan tegen de uitspraak. De uitspraak hiervan wordt dit jaar verwacht.

©PXimport

Tijdens de blokkade kwamen bezoekers van The Pirate Bay op een speciale webpagina terecht.

Legale alternatieven

Netflix

Een belangrijke reden waarom veel internetgebruikers illegaal downloaden, is omdat het legale aanbod onvoldoende voorziet in de behoefte van film- en serieliefhebbers. Natuurlijk is Netflix met ruim 53 miljoen leden wereldwijd een groot succes, maar helaas bestaat het aanbod van deze streamingdienst grotendeels uit titels die enkele jaren geleden zijn uitgebracht. Alleen de eerste drie seizoenen van advocatenserie Suits zijn bijvoorbeeld op dit platform beschikbaar, terwijl Amerikaanse televisie-abonnees momenteel bezig zijn met seizoen 5. Wie de nieuwste aflevering wil bekijken, kan hiervoor alleen terecht bij usenet, bittorrent en Popcorn Time. En zo is dat eigenlijk bij iedere Amerikaanse serie het geval, behalve dan de titels die Netflix zelf produceert. Ook het filmaanbod loopt een paar jaar achter. Filmmaatschappijen proberen eerst geld te verdienen met bioscoopbezoek en mogelijk ook blu-ray-verkoop, waarna de inmiddels verouderde titels pas op streamingdiensten terechtkomen.

Veel mensen zoeken hun heil 'noodgedwongen' in het illegale circuit, omdat legale diensten niet actueel genoeg zijn. Vice President van Netflix, Joris Evers, wil niet uitgebreid ingaan op vragen over de verhouding tussen legale streamingdiensten en piraterij. Wel laat hij het volgende aan ons weten: "Consumenten zullen kiezen voor een legaal aanbod, mits dat betaalbaar is, makkelijk te gebruiken is en toegang geeft tot de titels die ze willen kijken." Kortom, ook Netflix is van mening dat een goed legaal alternatief dé oplossing is om piraterij te bestrijden. Op de vraag of de streamingdienst in de toekomst een actuelere catalogus ambieert, zegt Evers: "Onze strategie is steeds meer exclusieve en originele producties aan te bieden, zoals series, films, documentaires, kinderprogramma's en stand-up comedy. Daarnaast verschijnen de nieuwste Disney-producties meteen op Netflix nadat deze films in de bioscoop zijn geweest."

©PXimport

De series op Netflix lopen vaak één of meerdere seizoenen achter.

Pathé Thuis

Naast Netflix zijn er in Nederland ook nog andere streamingdiensten die een legaal aanbod bieden, zoals Pathé Thuis. Vanaf vijf euro per film kunnen geïnteresseerden een vrij recente titel huren. Inmiddels hebben in Nederland al zo'n zeshonderdduizend mensen hun weg naar dit platform weten te vinden. Volgens marketingmanager Judith Hordijk stelt de streamingdienst alles in het werk om nieuwe titels vlot te introduceren: "Pathé Thuis streeft ernaar om de nieuwste films zo snel mogelijk digitaal aan te bieden. Nu wordt het overgrote merendeel van de films door distributeurs nog eerst in de bioscopen uitgebracht en is de film binnen enkele maanden op ons platform beschikbaar.

Abonnementsdiensten als Netflix bieden dezelfde films minimaal een jaar later aan. We verwachten dat er nieuwe ontwikkelingen zullen ontstaan in deze nu nog traditionele markt. Wij werken continu aan verdere optimalisatie van onze dienst en zullen dan ook een voortrekkersrol innemen met betrekking tot online releases van films." Op de vraag of Pathé Thuis in de toekomst een alles-in-één-abonnement overweegt met alle recente titels, antwoordt Judith Hordijk: "Vooralsnog is het onmogelijk om een betaalbaar abonnement aan te bieden waarmee onze klanten onbeperkt de nieuwste films kunnen kijken. Huidige alles-in-één-diensten bieden een abonnement aan met oudere films. Wij vinden een abonnement alleen interessant als we ook nieuwe titels kunnen aanbieden. We blijven anticiperen op mogelijkheden daarvoor."

©PXimport

Pathé Thuis heeft een actueel aanbod waarbij je vanaf vijf euro een film kunt huren.

Cijfers en feiten

Hoewel de entertainmentindustrie middels piraterijbestrijding en legale alternatieven probeert toegang tot het illegale aanbod te beperken, liegen de cijfers er niet om. Marktonderzoeker GfK nam onlangs een steekproef onder ruim duizend gebruikers van online video en muziek. Een kwart downloadt weleens illegaal muziek. Voor films en series ligt het percentage nog hoger, want 35 procent van de ondervraagden downloadt zijn videobestanden illegaal. Dit verschil van tien procent tussen illegaal gebruik van films en muziek is eenvoudig te verklaren. Voor online muziek bestaan er allerlei gebruiksvriendelijke streamingdiensten die tegen betaling een complete én recente catalogus aanbieden, zoals Spotify, Deezer en TIDAL. Voor films en series is dat nog niet het geval, omdat nieuwe releases eerst in een ander land of de bioscoop uitkomen. Maar liefst 65 procent van de groep die illegaal downloadt, gebruikt hiervoor diverse torrentsites. Ook Popcorn Time heeft met 22 procent een behoorlijk marktaandeel. Overigens ziet marktonderzoeker GfK wel een trend, want het aantal mensen dat illegaal downloadt neemt langzamerhand af. Desalniettemin gaat het nog altijd om miljoenen gebruikers.

Veranderingen te traag

Huidig illegaal aanbod

Ondanks alle inspanningen van de entertainmentindustrie, kiezen veel muziek- en filmliefhebbers nog altijd voor het gebruik van illegale diensten. Logisch, want voor het kijken van de allernieuwste films en series heb je geen andere keus! Spotnet is al enkele jaren een zeer populair hulpmiddel om leuke bestanden uit de nieuwsgroepen te plukken. Het is lastig om dit programma offline te halen, omdat er geen eigenaar en vaste thuisbasis bekend is. De database met spots van muziek en films bevindt zich bovendien op allerlei gesynchroniseerde nieuwsservers in binnen- en buitenland. Dat maakt het juridisch zeer ingewikkeld om op te treden tegen Spotnet.

Ook voor bittorrent is de toekomst rooskleurig. Dit peer-to-peernetwerk is tegenwoordig volledig decentraal opgezet, waarbij downloadprogramma's de bestanden rechtstreeks ophalen van particuliere servers. Verder zijn er nog genoeg websites online die torrents indexeren, zoals www.kickass.to en www.extratorrent.cc. Het afgelopen jaar is het gebruik van de illegale streamingdienst Popcorn Time in Nederland explosief gestegen, waarbij dagelijks honderdduizend Nederlanders het programma gebruiken om naar films en series te kijken. De makers beweren dat het programma nooit zal worden neergehaald. In de software zit een VPN-dienst verwerkt, zodat leden in staat zijn om anoniem films te streamen. Ook al mag het niet, dankzij deze bescherming zullen veel mensen de filmdienst het toch stiekem gebruiken.

©PXimport

Dankzij een VPN-functie ziet niemand dat je gratis naar auteursrechtelijk beschermde films en series kijkt.

Hoe verder?

Dat illegaal downloaden in de nabije toekomst ooit stopt, lijkt ons uitgesloten. Het lijkt zelfs bijna onwenselijk, omdat de illegale alternatieven ervoor zorgen dat de industrie gedwongen wordt goede legale alternatieven te ontwikkelen.

Alleen al om technische redenen zal het altijd mogelijk blijven om via internet gratis muziek- en videobestanden onderling uit te wisselen. De contentindustrie kan zich de moeite en kosten die bestrijding met zich meebrengt, dan ook beter besparen. Steek de hand liever in eigen boezem en kom met legale alternatieven die op verschillende platformen een actueel aanbod presenteren. Dat is namelijk waar liefhebbers van series en films met smart op zitten te wachten.

Een partij als Pathé Thuis is bijvoorbeeld bereid om een alles-in-één-abonnement met toegang tot redelijk recente titels te introduceren, maar het bedrijf loopt tegen de peperdure rechten van filmmaatschappijen aan. Op die manier blijft illegaal downloaden voor veel mensen interessant. Uiteraard zal lang niet iedereen bereid zijn om voor legaal aanbod te betalen, maar een heel groot deel waarschijnlijk wel. De recente ledengroei van diensten als Spotify en Netflix bewijzen dat het vrije internet juist volop kansen biedt om een succesvol verdienmodel te introduceren. Kortom, leer van illegale downloadnetwerken en bouw een fatsoenlijk legaal alternatief waar niemand meer omheen kan!

©PXimport

Een legaal alternatief voor Popcorn Time dat vlekkeloos werkt op verschillende platformen, is waar film- en serieliefhebbers op zitten te wachten.

Meer te weten komen?

In de documentaire TPB AFK wordt er ingezoomd op het leven van de drie oprichters van The Pirate Bay. Hoewel ze nu niet meer betrokken zijn bij The Pirate Bay, wordt hun leven nog steeds behoorlijk bepaald door de site. Ze worden vervolgd vanwege hun betrokkenheid en dubieuze trucs worden door tegenstanders ingezet om ze achter de tralies te krijgen. Ook krijg je te zien hoe de nieuwe beheerders de servers van The Pirate Bay in een oude atoomkelder uit handen van justitie probeert te houden. De documentaire is (natuurlijk) gratis online te zien. Legaal!

▼ Volgende artikel
6 handige tips voor het gebruik van je staafmixer
© luismolinero
Huis

6 handige tips voor het gebruik van je staafmixer

Als je alles uit je staafmixer wilt halen, moet je wel weten hoe je ermee om moet gaan. Met deze tips krijg je niet alleen de beste (lees: lekkerste) resultaten, maar gaat je staafmixer ook langer mee. Win-win! 

In het kort: Een staafmixer is in principe een heel simpel apparaat. Je zet hem aan en hij pureert de boel voor je. Maar let op: een staafmixer kan overbelast raken en sneller stukgaan als je hem niet op de juiste manier gebruikt. Ook kunnen je gerechten er minder lekker op worden. Wil je weten hoe je je staafmixer optimaal benut? Lees dan de tips in dit artikel.

Lees ook: Dit kun je allemaal (nog meer) met een staafmixer

Tip 1: Ingrediënten voorsnijden

Hoewel staafmixers erg krachtig kunnen zijn, hebben ze ook relatief kleine mesjes. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een blender kan het voor een staafmixer daarom lastig zijn om grote stukken goed en gelijkmatig te verpulveren. Je kunt je staafmixer dus een handje helpen door je ingrediënten van tevoren in kleinere stukken te snijden. Hiermee verklein je de kans op klonten of stukjes in je soep of saus én raken de messen minder snel overbelast. 

Tip 2: Let op het vermogen

Het is altijd belangrijk om rekening te houden met het vermogen van je staafmixer, want dat bepaalt welke ingrediënten het apparaat kan pureren. Het pureren van harde ingrediënten zoals noten of ongekookte groenten met een staafmixer met een laag vermogen gaat hoogstwaarschijnlijk niet lukken. Of het lukt wel, maar met een overbelaste motor tot gevolg. Voor harde ingrediënten is vaak een vermogen van minstens 600 watt nodig. Wil je vaak en veel gaan pureren, kies dan voor een vermogen van minstens 1000 watt. Maar let ook op het toerental, oftewel het aantal rotaties per minuut (RPM). Een staafmixer kan namelijk een laag vermogen hebben, maar wél een toerental van minstens 10.000 RPM. Dan is hij alsnog krachtig genoeg om harde ingrediënten te pureren. 

©Khaletski Siarhei | goffkein.pro

Tip 3: Niet te lang pureren

Lang achter elkaar pureren is funest voor de messen en de motor van een staafmixer. Beter is om in pulsen te pureren, waarbij je de motor tussen het pureren door steeds een paar seconden laat rusten. Vooral bij dikkere mengsels, zoals notenpasta, smoothies en dikke soepen, is dit belangrijk. Het is afhankelijk van het vermogen van een staafmixer hoe lang hij achter elkaar kan pureren. Vaak staat dit aangegeven bij de specificaties. Heb je geen idee? Pureer zachte ingrediënten dan niet langer dan 1,5 minuut en harde ingrediënten niet langer dan 45 seconden. Maakt je staafmixer een raar geluid of wordt hij erg warm, stop dan meteen met pureren. Dit zijn signalen dat het apparaat overbelast is. 

Tip 4: De juiste snelheid

De meeste staafmixers hebben meerdere snelheidsstanden en dat is niet zonder reden. Zo heb je voor het fijn pureren van dikkere mengsels en harde ingrediënten vaak een hogere snelheid nodig dan voor lichte bereidingen. En de turbostand kan handig zijn om harde ingrediënten kort maar krachtig te verpulveren of om een extra gladde soep te maken. Soms wil je een combi van snelheden gebruiken. Je begint bijvoorbeeld met een lage snelheid om spatten in de keuken te voorkomen en bouwt vervolgens geleidelijk op naar een hogere snelheid voor een glad resultaat. 

Tip 5: Ronddraaiende beweging

Beweeg je je staafmixer tijdens het pureren altijd gewoon op en neer? Op zich niks mis mee, want pureren doet het apparaat toch wel. Maar wil je zeker weten dat je geen plekken overslaat, maak dan tijdens het op en neer gaan óók een cirkelvormige beweging. Want op een mayonaise met klontjes zit natuurlijk niemand te wachten. 

©VI Studio

Tip 6: Schoonmaken

Een staafmixer neemt je veel werk uit handen, maar daar moet je wel iets voor terugdoen. Een staafmixer die niet goed schoongemaakt wordt, zal sneller vastlopen door aangekoekte etensresten. De motor moet dan tijdens het pureren harder werken en zal waarschijnlijk sneller overbelast raken. Daarnaast is een vieze staafmixer natuurlijk niet zo hygiënisch. Wil je geen bacteriën en nare geurtjes in je verse soep, maak je staafmixer dan na elk gebruik goed schoon. Dat kost je nauwelijks moeite: laat het apparaat even draaien in een maatbeker met warm water en wat afwasmiddel of doe hem, als dat kan, in de vaatwasser.

Nog meer doen met je staafmixer?

De beste accessoires, van gardes tot hakmolens

▼ Volgende artikel
Sony in 2025: nieuwe soundbars en tv's, maar minder vaak updates
Huis

Sony in 2025: nieuwe soundbars en tv's, maar minder vaak updates

Tijdens het persevent van Sony op het Europese hoofdkwartier in Weybrigde in het Verenigd Koninkrijk werden de nieuwe soundbars en tv's van 2025 aangekondigd. Het bedrijf zegt het misschien niet met zoveel woorden, maar de boodschap is duidelijk: minder frequente updates van alle modellen, en miniled blijft de technologie voor het topmodel.

 De 2023 A95L qd-oled-tv heeft twee jaar in het aanbod gestaan, ondanks het feit dat er vorig jaar wel degelijk een nieuw paneel beschikbaar was. In 2025 krijgt het model wel een update. De Bravia 8 II - te lezen als Bravia 8 Mark 2 - zal uitgerust zijn met het nieuwste (3e generatie) qd-oled-paneel van Samsung Display. Sony claimt dat dit paneel een 25% hogere piekhelderheid zal leveren ten opzichte van de A95L. Als we kijken naar wat Samsung Display (de panelfabrikant) claimde op CES, dan kan dit paneel tot 4.000 nits piekhelderheid leveren. We vermoeden dat Sony daar onder zal blijven, het merk is over het algemeen wat voorzichtiger en pusht zijn oled-panelen niet tot het uiterste op het gebied van piekhelderheid. Opmerkelijk genoeg vermeldde Sony expliciet dat de Bravia 8 II goedkoper zal zijn dan de A95L, maar concrete prijzen zijn er nog niet. De Bravia 8 II zal beschikbaar zijn in 55 en 65 inch.

©Eric Beeckmans | ID.nl

De Bravia 5 en Bravia 3

Verder naar onder in de line-up worden de Bravia 5 en Bravia 3 aangekondigd, ze vervangen respectievelijk de X90L en de X75WL. De Bravia 5 wordt uitgerust met de XR-processor (ook te vinden op de hogere modellen) en een XR Backlight Master Drive, een miniled-achtergrondverlichting die zes keer meer zones zal gebruiken dan de X90L. Hij zal beschikbaar zijn in 55, 65, 75,85, en 98 inch. De Bravia 3 is een instap 4K-model met direct led-achtergrondverlichting en de X1-processor. Dit model zal beschikbaar zijn in 43, 50, 55, 65, 75, en 85 inch. Beide modellen ondersteunen Dolby Vision en Dolby Atmos.

Demo's van nieuwe modellen

Sony toonde een aantal demonstraties van de nieuwe modellen, in vergelijking met een aantal concurrenten (dat waren uiteraard 2024-modellen). De Bravia 8 II stond opgesteld naast de voorganger de A95L, een Sony referentie studiomonitor, en een LG G4 en Samsung S95D. Zowel in Vivid Mode als de Filmmaker Mode (of vergelijkbaar want Sony gebruikt geen Filmmaker Mode) liet de Bravia 8 II een sterke indruk na. Zijn beelden leunen erg dicht tegen de studioreferentie aan. Kleuren in zeer heldere accenten zijn beter, en donkere gradaties worden nauwkeuriger weergegeven.

De Bravia 5 stond opgesteld naast een X85L (wat overigens een ietwat vreemde vergelijking is, want het toestel vervangt de X90L) en een Samsung QN85D. De XR Backlight Master Drive geeft de Sony flink wat extra helderheid en een duidelijke verbetering in contrast. Sony toonde ook een nieuwe techniek voor ruisonderdrukking bij oude bronnen (SD-content zoals Friends). Dat presteerde in sommige gevallen goed, maar liet in andere gevallen meer ruis zien. Mogelijk verfijnt Sony dit nog voordat het model op de markt komt. Het feit dat de testen in Vivid beeldmode gedaan werden, maakt de vergelijking ook moeilijk, vermits fabrikanten daar vaak veel vrijheid nemen.

Audioverwerking, beeldverwerking en Studio Calibrated

Op het gebied van beeldverwerking liet Sony dit keer geen belangrijke nieuwigheden zien. Ons oordeel over het nieuwe ruisonderdrukkingsalgoritme dat tijdens de Bravia 5 demo getoond werd, laten we nog even achterwege totdat we het zelf kunnen testen. De Bravia 3 heeft een nieuw algoritme voor beeldkwaliteit, maar dat werd alleen in Vivid-mode getoond en dat is een test waaruit weinig op te maken valt.  

©Eric Beeckmans | ID.nl

Sony benadrukte verder nog de aanwezigheid van Voice Zoom 3 op de Bravia 8 II en Bravia 5. Daarmee kan de processor nauwkeurig stem of dialogen isoleren van de rest van de audio. Zo kun je die selectief versterken (voor film kijken ’s avonds) of verzwakken (om de commentator bij sport wat stiller te maken).

De tagline van Sony, ‘Cinema is coming home', wil de fabrikant garanderen met een aantal Studio Calibrated beeldmodes: Netflix Adaptive Calibrated Mode, Prime Video Calibrated Mode en Sony Pictures Core Calibrated Mode. Die modi zijn specifiek in samenwerking met de respectievelijke streamingdienst opgezet. Voor alle andere content is er de ‘Professional’-beeldmode.

Tweejaarlijkse cyclus en miniled als toptechnologie

Net als vorig jaar heeft Sony alleen een deel van line-up vernieuwd. Dat is een aanpak die we toejuichen, want het maakt de verbeteringen die een nieuw model krijgt veel duidelijker. Sony kan daar eventueel nog wel van afwijken, bijvoorbeeld als een model het slecht doet in de markt. Maar we hopen dat dit voorbeeld navolging krijgt.

De 2024 Bravia 9 - een miniled-model - geldt nog steeds als het topmodel, ondanks de vernieuwde Bravia 8 II QD-OLED. Sterker nog, Sony kondigde voor volgend jaar een RGB-miniled technologie aan die duidelijk voorbestemd is om het nieuwe topmodel te worden.

Wat is een rgb-miniled achtergrondverlichting?

De achtergrondverlichting is het onderdeel van een lcd-tv dat licht produceert. Dat kunnen witte leds zijn, maar een moderne premium lcd-tv gebruikt doorgaans talloze minileds die blauw licht produceren, dat via een quantum dot-folie wordt omgezet naar wit licht. De leds worden onderverdeeld in zones die de processor individueel kan aansturen om het contrast te verbeteren. In donkere zones dimt hij het licht, in heldere zones kan hij de leds sterker aansturen. Om kleur te produceren wordt elke pixel met behulp van een kleurfilter opgedeeld in een rode, groene en blauwe subpixel.

©Sony

RGB-miniled technologie vervangt dit systeem door trio's van rode, groene en blauwe minileds te gebruiken die samen wit licht creëren, waardoor de quantum dot-laag overbodig wordt. Omdat er nog steeds veel minder leds dan pixels zijn, blijft het kleurenfilter nodig om per pixel de juiste kleuren te creëren. Net zoals bij een huidige miniled-tv worden de leds onderverdeeld in zones om het contrast te verbeteren.

©Sony

Maar deze technologie kan nog een stapje verder gaan. Als de processor detecteert dat er in een bepaalde zone enkel groen licht nodig, dan kan hij de rode en blauwe leds uitschakelen. Dat is alvast veel efficiënter dan het overbodige licht weg te filteren.

Wachten tot 2026 voor nog rijkere, helderdere kleuren

Sony claimt dat dit soort achtergrondverlichting een piekhelderheid van 4.000 nits en kleurbereik van 99 % P3 kan bereiken en 90% Rec.2020. Dat is een flinke upgrade ten opzichte van de beste tv’s die momenteel wel 4000 nits halen, maar eerder 95% P3 en 75% Rec.2020 leveren. Concreet kan een rgb-miniled veel helderdere kleuren tonen, die toch erg intens zijn.

©Sony

Daarnaast zijn ook meer nauwkeurige kleurgradaties mogelijk, en dat zowel in heel donkere als heel heldere tinten. Een aangezien meer en meer filmmakers vaak erg donkere scènes gebruiken, zou dat een welkome verbetering zijn. De technologie heeft nog twee extra voordelen. Ze is schaalbaar naar grote tv-maten. En een rgb-miniled tv zou ook een betere kijkhoek hebben, al liet Sony niet weten hoe dat gerealiseerd wordt. Sony zal een eerste model vermoedelijk in 2026 lanceren.

Ook bij audio een beperkt aantal nieuwe modellen

Net als bij de televisies worden ook de audioproducten niet meer elk jaar vernieuwd zo blijkt. Vorig jaar kreeg de top van het aanbod een make-over, dit jaar is de onderste helft aan de beurt. De Bravia Theatre Bar 6 is een 3.1.2 soundbar met subwoofer. De Bravia Theatre System 6 is een 5.1 soundbar met bijgeleverde surroundluidsprekers en subwoofer. Beide ondersteunen Dolby Atmos, DTS:X, Voice Zoom 3. We kregen een korte demo van de vernieuwde Bravia Bar 6, die een duidelijk vollere en stevigere klank produceerde dan de voorganger.

©Eric Beeckmans | ID.nl

Daarnaast zijn er ook twee optionele accessoires. De Bravia Theatre Rear 8 bestaat uit één paar draadloze surroundluidsprekers die je kunt gebruiken om de Bar 6 uit te breiden. De Bravia Theatre Sub 7 is een compacte draadloze subwoofer van 100W.

Bekijk andere Sony-tv's op Kieskeurig.nl: