Er zijn tegenwoordig zogenaamde Copilot+-laptops op de markt: Windows-laptops die voldoen aan specifieke hardwarevereisten om gebruik te kunnen maken van enkele krachtige AI-functies. We leggen uit aan welke eisen een computer moet voldoen en welke functies exclusief beschikbaar zijn voor deze laptops.

Wat zijn Copilot+-laptops?

Copilot+ is de naam die Microsoft gebruikt voor laptops die krachtig genoeg zijn om bepaalde AI-functies in Windows te ondersteunen. Elke laptopfabrikant kan zo'n Copilot+-model uitbrengen, hoewel de hardwarevereisten op dit moment nog vrij specifiek zijn. Deze laptops moeten zijn uitgerust met een Snapdragon X Elite- of Snapdragon X Pro-processor van Qualcomm, samen met minimaal 16 GB werkgeheugen en 256 GB opslagruimte.

Microsoft heeft echter al aangekondigd dat er binnenkort ook processors van Intel en AMD op de markt komen die geschikt zijn voor Copilot+-functies. Deze processors moeten in elk geval zijn voorzien van een neural processing unit (npu) die een rekenkracht van minstens 40 tera-operations per seconde levert, zodat ze de AI-rekentaken kunnen uitvoeren.

Zowel Intel als AMD hebben onlangs hun eerste processors onthuld die aan deze eisen voldoen: respectievelijk Lunar Lake en Strix Point. De eerste laptops met deze processors rollen her en der inmiddels van de band. Sommige van deze laptops kunnen direct gebruikmaken van de Copilot+-functies, voor andere modellen geldt dat deze functies pas later via een Windows-update worden toegevoegd.

Welke computers voldoen aan de eisen?

Er zijn al verschillende laptops op de markt met een Qualcomm Snapdragon X-processor. Deze kunnen dus al gebruikmaken van de Copilot+-functies. Het gaat onder meer om de Surface Pro 11 en Surface Laptop 7 van Microsoft zelf. Ook Acer, ASUS, Dell, HP, Lenovo en Samsung hebben laptops uitgebracht die aan de eisen voldoen.

Microsoft heeft een overzicht gepubliceerd van Copilot+-laptops die nu al verkrijgbaar zijn. Deze apparaten zijn niet goedkoop: je betaalt momenteel minstens duizend euro. Overigens zijn er vooralsnog geen desktopcomputers beschikbaar met deze Snapdragon X-processor.

©Microsoft

Welke AI-functies krijgen Copilot+-pc’s?

Microsoft introduceerde eerder dit jaar de eerste AI-functies die exclusief beschikbaar zijn voor Copilot+-pc's. Deze functies zijn inmiddels beschikbaar voor geschikte laptops.

Automatische superresolutie

Automatische Superresolutie is een AI-technologie die de kwaliteit en framerate van games opschaalt. Daardoor kun je spellen soepeler en met een hogere beeldkwaliteit spelen. Aanvankelijk werden twaalf games officieel ondersteund, maar de technologie kan voor duizenden spellen worden gebruikt (al kan Microsoft dan niet garanderen dat de functie naar behoren werkt).

Live-ondertitels

De naam zegt het eigenlijk al: hiermee kun je gesprekken live laten ondertitelen. De tool kan audio van 44 talen (waaronder Nederlands) begrijpen en in realtime naar het Engels vertalen.

Medecreator (Cocreator)

Cocreator (Medecreator in de Nederlandse versie) is een functie in Paint waarmee je met AI een tekening kunt laten genereren. Dat gebeurt op basis van een (Engelstalige) tekstbeschrijving, een zelfgemaakte schets en een gekozen stijl (bijvoorbeeld olieschilderij, inktschets of digitale kunst).

Microsoft Foto’s

In de Windows Foto’s-app is het op Copilot+-laptops mogelijk om foto's te bewerken door in een tekstvak te beschrijven wat je precies wilt aanpassen. Ook kun je op basis van een tekstbeschrijving een volledige afbeelding genereren.

Terughalen

Deze functie maakt om de vijf seconden automatisch een schermafbeelding van álles wat je op je pc aan het doen bent. Vervolgens kun je via een tijdlijn opzoeken wat je een bepaalde dag allemaal hebt gedaan of de AI vragen om specifieke screenshots terug te zoeken. Vanwege privacyzorgen van experts heeft Microsoft deze functie echter voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Windows Studio-effecten

Windows Studio-effecten kunnen worden gebruikt om je audio- of beeldkwaliteit tijdens het (video)bellen te verbeteren. Met AI is het onder meer mogelijk om de belichting van je camera te verbeteren, ervoor te zorgen dat je oogcontact blijft houden en in het midden van het beeld blijft, en om het achtergrondgeluid te dempen.

Andere apps

Naast deze functies van Microsoft hebben verschillende andere fabrikanten ook al laten weten dat ze de AI-rekenkracht van Copilot+-systemen gaan gebruiken voor hun eigen apps. Onder meer de software van Adobe, het montageprogramma DaVinci Resolve en fotodienst CapCut krijgen updates die AI-functies voor Copilot+-gebruikers toevoegen.

Zoek je een draadloze hoofdtelefoon met een uitstekend geluid? De HDB 630 is de eerste bluetooth-koptelefoon waarbij Sennheiser het 'Hi-Res Audio'-label op de productdoos heeft geplakt. Dus dat belooft wat! Is luxe koptelefoon zijn stevige adviesprijs van bijna vijfhonderd euro waard?

De Sennheiser HDB 630 is een stijlvol vormgegeven over-ear-hoofdtelefoon met een veilige kleurstelling van zwart en zilver. Beide schelpen hebben nogal dikke kussens van kunstleer die volledig over de oren vallen. In combinatie met de zacht gevoerde hoofdband is de pasvorm erg comfortabel. De klemdruk is trouwens wel wat steviger dan we van veel andere hoofdtelefoons gewend zijn. Hierdoor blijft de HDB 630 tijdens een wandeling of huishoudelijke klus goed op het hoofd zitten. Dankzij de draaibare oorschelpen en verstelbare hoofdband is het apparaat voor vrijwel iedereen geschikt. Luister je graag buitenshuis, dan is het belangrijk om te weten dat dit product geen IP-certificering heeft. Kijk dus uit voor een onverhoopte regenbui.

©Maikel Dijkhuizen

Inbegrepen accessoires

Zoals je van een product in deze prijsklasse mag verwachten, levert de Duitse audiospecialist een stevige opbergcase mee. Die is overigens wel iets groter vergeleken met de case die veel andere merken, zoals Sony en JBL, bij hun koptelefoons leveren. De HDB 630 heeft namelijk geen vouwmechanisme, waardoor de koptelefoon meer ruimte in beslag neemt.

Opvallend is de aanwezigheid van een bluetooth-dongel. Wanneer jouw computer geen bluetooth ondersteunt, kun je evengoed draadloos luisteren. Het is trouwens wel een usb-c-dongel. Check dus voor de zekerheid even of deze poort op jouw computer zit. De adapter ondersteunt een respectabele audioresolutie van maximaal 24 bit/192 kHz. Wanneer je de dongel op een geschikte smartphone of tablet aansluit, profiteer je van een hoge geluidskwaliteit.

Behalve bluetooth ontvangt deze koptelefoon als alternatief ook audiosignalen via twee fysieke ingangen, namelijk usb-c en een 3,5mm-audiopoort. De benodigde kabels zijn inbegrepen. Tot slot bevat de opbergcase een vliegtuigadapter.

©Maikel Dijkhuizen

Muziek luisteren

Zodra je de HDB 630 uit de draaghoes haalt, springt het apparaat vanzelf aan. De eerste klanken laten meteen een goede indruk achter, want deze bluetooth-hoofdtelefoon levert een kraakhelder en levendig geluid. Zowel het hoog, midden als laag zijn luid en duidelijk te horen, waardoor de HDB 630 niets uit de oorspronkelijke opname achterwege laat. Je hoort werkelijk ieder detail. Van metal tot klassiek; elk liedje klinkt kortweg prachtig. Een groot pluspunt is de doeltreffende noise cancelling-functie. We horen tijdens het luisteren nauwelijks omgevingsgeluid. Ideaal voor wie op luidruchtige plekken een podcast, audioboek, talkshow of radio-uitzending wil volgen. Volgens de fabrikant is een volgeladen accu goed voor een luistertijd tot ongeveer zestig uur.

©Sennheiser

Audiobediening

Deze hoofdtelefoon laat zich makkelijk bedienen. De buitenzijde van de rechteroorschelp heeft hiervoor een aanraakpaneel. Veeg omhoog of vooruit om respectievelijk het volume op te voeren en naar het volgende liedje te navigeren. Daarnaast kun je inkomende gesprekken aannemen (of weigeren) en noise cancelling inschakelen. Druk je tweemaal kort op de aan-uitknop, dan vertelt een vrouwelijke stem het resterende batterijpercentage.

Voor toegang tot meer audio-instellingen installeer je de uitgebreide Sennheiser Smart Control Plus-app op een smartphone. Switch bijvoorbeeld snel tussen geluidsopties als Podcast, Rock, Pop, Movie, Dance en Hip-Hop. Daarnaast kun je het basniveau omhoog krikken. Je stelt verder eenvoudig de mate van noise cancelling in. Je bepaalt hierbij zelf hoeveel omgevingsgeluid je hoort. Leuk is dat je in de Engelstalige app allerlei experimentele audio-instellingen kunt uitproberen. Ten slotte verschijnen er mogelijk ook soms nieuwe software-updates voor de hoofdtelefoon.

©Maikel Dijkhuizen

Sennheiser HDB 630 kopen?

Is het hoge prijskaartje van zo'n vijfhonderd euro geen bezwaar, dan haal je met de Sennheiser HDB 630 een hoogstaand audioproduct in huis. Deze over-ear-hoofdtelefoon zit comfortabel en klinkt werkelijk fantastisch. Overige voordelen zijn de stevige reishoes, lange accuduur, goede noise cancelling-functie en uitgebreide app. Houd er wel rekening mee dat de behuizing geen regen kan verdragen.

Meer koptelefoons van Sennheiser:

Het tweede seizoen van Battlefield 6 is na uitstel gisteren van start gegaan.

Het tweede seizoen had eigenlijk op 20 januari van start moeten gaan, maar dat werd vier weken uitgesteld omdat het tweede seizoen nog niet klaar voor release was. Dat is nu blijkbaar wel, en spelers van de shooter kunnen dan ook aan de slag met het tweede seizoen.

Het tweede seizoen bestaat uit drie fases van een maand, die elk nieuwe content met zich meebrengen. De eerste fase heet Extreme Measures en is begonnen. Spelers kunnen aan de slag met een nieuwe multiplayermap genaamd Contaminated, dat geschikt is voor alle gevechtsgroottes. Ook is er een nieuwe tijdelijk beschikbare modus in de vorm van VL-7 Strike, en de battle royale-game Battlefield RedSec krijgt de modi Gauntlet: Altered State en Battle Royale: Synthesis. Ook zijn er nieuwe wapens en gadgets.

De tweede fase heet Nightfall en start op 17 maart, en zal onder andere de nieuwe map Hagental Base en nieuwe Nightfall-modus - waarbij het nacht is en het zich dus slecht is - bevatten. Op 14 april begint de derde fase, Hunter / Prey, met een nieuwe gelimiteerde modus genaamd Operation Augur.

Battlefield 6 kwam afgelopen najaar uit voor pc, PlayStation 5 en Xbox Series-consoles en bleek een groot succes. In de eerste drie dagen werden er meer dan zeven miljoen exemplaren van verkocht. Tegelijkertijd kreeg de game concurrentie uit onverwachtse hoek, namelijk van de ook vorig najaar uitgekomen extraction shooter Arc Raiders.