Het coronavirus heeft ervoor gezorgd dat veel fabrieken tijdelijk dicht moesten of anders moesten gaan werken, waardoor de productie niet zo snel was als normaal. Het gevolg? Enorme tekorten in chips, waardoor gadgets zoals de iPhone 12 langer op zich lieten wachten. En het raakt ons weldra ook in de portemonnee.

De prijzen van technologische snufjes beloven later dit jaar enorm omhoog te schieten, want mobiele telefoons, televisies en zelfs auto’s maken volop gebruik van chips. De tekorten lopen inmiddels enorm op, want naast dat er door het coronavirus veel productieprocessen tijdelijk werden stilgelegd, is er ook schaarste in de bronnen die nodig zijn om chips te maken. Een groot probleem, want fabrieken zijn te heropenen en dan kan de productie doorgaan, maar grondstoffen zijn minder makkelijk te organiseren.

Daarnaast neemt de behoefte aan chips ook niet af, die neemt alleen maar toe. Elektrische auto’s hebben veel chips nodig, zeker als ze ook zelfrijdende mogelijkheden hebben. Daarnaast is het niet alleen zo dat producten meer chips nodig hebben, er zijn ook meer producten nodig. Er is een grotere vraag naar televisies en laptops omdat mensen meer tijd thuis spenderen. 

De hersens van onze technologie

Autobedrijven als Ford, Nissan en General Motors hebben in hun fabrieken diensten moeten schrappen, omdat er niet genoeg materiaal is om auto’s van te maken. Het is volgens Sony ook de reden dat PlayStation 5 zo moeilijk leverbaar is, want er zijn te weinig chips om de apparaten te maken. 

Juist omdat chips het hart zijn van de technologie, is het ook niet makkelijk om het product te maken en ze later toe te voegen. Of het nu om een grote auto gaat of een kleiner apparaat om op te gamen. Zelfs Samsung, dat zelf chips maakt, kan zijn nieuwe vlaggenschip niet op tijd in de schappen krijgen.

©PXimport

Samsungtopman Koh Dong-Jin heeft aangegeven dat het niet alleen te maken heeft met het coronavirus of schaarste in de keten. Hij denkt dat er een enorme disbalans bestaat in wie er vooraan in de rij staat als het gaat om het ontvangen van de weinige toevoer van grondstoffen. 

De topman duidt daarbij waarschijnlijk op zijn grote concurrent Apple, die blijft groeien en door veel bedrijven wordt gezien als eerste in de rij. Achteraan in de rij staan de autofabrikanten, die door hun manier van werken relatief laat waren aangesloten.

Voorraden opbouwen

Dat is niet het enige, want er is een andere katalysator. Huawei heeft door de sancties van de Verenigde Staten gedacht: we moeten een voorraad chips aanleggen, want vanuit de Verenigde Staten krijgen we de komende tijd helemaal niets. Toen Apple dit ter ore kwam, heeft het hierop gereageerd door zelf ook een voorraad chips aan te leggen. De kans is groot dat Koh Dong-Jin verwijst naar deze activiteiten.

Hoe los je het op? Je zou kunnen voorstellen om meer fabrieken neer te zetten, maar het schijnt zo’n twee jaar in beslag te nemen om zo’n fabriek in te lijven. Met vooralsnog geen groeispurt in de pijplijn voor de productie van chips, besluiten chipfabrikanten om de prijzen dus flink omhoog te gooien en dat zien we als consument terug in de aanschaf van techproducten in de komende periode. 

Daarnaast moeten mensen in chipfabrieken waarschijnlijk meer uren draaien, of worden er meer mensen aangenomen om te werken in de fabriek. Dit gaat vaak om Aziatische werknemers, waar de meeste chipfabrieken staan. 

De Verenigde Staten heeft er ook een aantal, maar dit is slechts 12 procent van de wereldwijde halfgeleiderproductie. President Biden heeft wel toegezegd 37 miljard dollar investeren in de bouw van chipfabrieken. Hoewel die dus niet morgen af zijn, zal de vraag naar chips enkel stijgen.

Vindingrijke oplossingen

Daarnaast is er nog een optie om iets te doen aan de chiptekorten. Zo heeft Elon Musk tijdens zijn investeerderscall deze week aangegeven dat Tesla zijn firmware heeft aangepast, zodat het bedrijf een alternatieve chip kon gebruiken. Hierdoor heeft Tesla minder last van de tekorten. 

Kortom, er is vindingrijkheid nodig om de kosten laag te houden en toch al die extra technologische gadgets en auto’s op de markt te kunnen brengen. Het is alleen de vraag of de traditionele autowereld en de soms ietwat arrogante smartphoneleveranciers hier ook aan willen, mede om te zorgen dat we straks niet aanzienlijk meer hoeven te betalen voor telefoons, smartwatches en bolides.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.