De toetscombinaties Ctrl+X en Ctrl+C, waarmee je tekst of afbeeldingen naar het Windows-klembord knipt of kopieert, zitten ongetwijfeld stevig in de vingers. Intussen heeft Microsoft de mogelijkheden van dit oeroude klembord wel wat opgekrikt, maar voor veelgebruikers blijft een klembordbeheerder als Clibor zeker nog zinvol.

Je vindt het gratis Clibor (van Japanse origine) via www.tiny.cc/clibor. Het volstaat het zip-bestand uit te pakken en met een dubbelklik op clibor.exe het (portable) programma op te starten. De eerste keer verschijnt er een welkomstscherm dat je wegklikt met Start Clibor.

Clibor nestelt zich met een pictogram in het Windows-systeemvak. Klik je op dit pictogram of druk je tweemaal na elkaar op Ctrl, dan krijg je de klembordinhoud te zien (althans indien je Clibor hebt opgestart en intussen tekststrings in het klembord hebt geplaatst met de bekende toetscombinaties Ctrl+X of Ctrl+C).

Klik je met rechts op dit pictogram, dan heb je meteen door dat deze tool best veel mogelijkheden in huis heeft. In deze workshop verkennen we de belangrijkste mogelijkheden, maar voor meer details kun je ook hier terecht.

©PXimport

Klembordgeschiedenis

Sinds Windows 10 versie 1809 heeft Microsoft een aardige functie toegevoegd: Klembordgeschiedenis. Je schakelt die als volgt in. Ga met Windows-toets+I naar Instellingen, Systeem, klik op Klembord en zet de schakelaar bij Klembordgeschiedenis op Aan. Hier tref je ook de functie Synchroniseren tussen apparaten. Die zorgt ervoor dat de inhoud van je klembord over verschillende Windows-apparaten worden gesynchroniseerd (indien aangemeld met hetzelfde Microsoft-account). Klik op de bijbehorende link als je een app wilt die deze synchronisatie ook met een Android-smartphone of iPhone toelaat. Heb je Klembordgeschiedenis ingeschakeld, dan duikt met Windows-toets+V de inhoud van je klembord op (althans de meest recente 25 items). Klik op de drie puntjes naast zo’n item en kies Vastmaken als je dat over verschillende Windows-sessies heen wilt bewaren.

©PXimport

Heb je Klembordgeschiedenis ingeschakeld, dan duikt met Windows-toets+V de inhoud van je klembord op (althans de meest recente 25 items). Klik op de drie puntjes naast zo’n item en kies Vastmaken als je dat over verschillende Windows-sessies heen wilt bewaren

Items ophalen

Je hebt inmiddels een reeks tekststrings in de Clibor-beheertool geplaatst. Die kun je nu op verschillende manieren in je document krijgen. Dat kan eenvoudigweg door het gewenste item – hier clip genoemd – te selecteren, waarna je het met de gebruikelijke sneltoetscombinatie Ctrl+V in een tekstverwerker of ander programma plakt. De tekst komt dan op de plaats van je tekstcursor terecht. Handig is wel dat Clibor je de volledige clipinhoud toont als je de muisaanwijzer er even boven laat zweven.

Je kunt de clip ook meteen op de plaats van de tekstcursor plakken zonder eerst nog Ctrl+V te moeten indrukken. Klik hiervoor met rechts op het Clibor-pictogram, kies Preferences en plaats in de rubriek General een vinkje bij Automatically pasting. Bevestig met Save en met OK.

Je kunt clips ook automatisch plakken met behulp van sneltoetscombinaties. Wanneer je het Clibor-venster opent, zul je merken dat elke clip is genummerd van 1 tot 0 (0 staat hier voor 10), waarna de nummering verdergaat met de letters a tot z. Om bijvoorbeeld clip nummer 5 bij je tekstcursor in te voegen druk je tweemaal op Ctrl en eenmaal op toets 5 van het numerieke blok.

Bij Preferences, Clipboard kun je zelf het maximumaantal te bewaren klemborditems instellen. De geschiedenis blijft standaard bewaard over verschillende Windows-sessies, maar je kunt ook zelf back-ups maken en die terugzetten. Dat doe je door met rechts op het Clibor-pictogram te klikken en Backup/Restore te kiezen.

©PXimport

Clips beheren

De tekstknipsels die Clibor in de geschiedenis bijhoudt kun je ook verder bewerken. Klik hiervoor met rechts op een clip en kies Edit. Er verschijnt een uitgeklede teksteditor waarmee je tekst kunt verwijderen, aanpassen en toevoegen. Met String formatting kun je elke tekstregel door een > of // laten voorafgaan, van een regelnummer voorzien (001, 002, …) of tussen dubbele aanhalingstekens plaatsen. Met het menu Conversion regel je snelle omzettingen, zoals het converteren naar hoofd- of kleine letters, het laten doorlopen van alle tekst in één regel, of het omzetten van spaties in tabs of omgekeerd. Druk op OK om de wijzigingen vast te leggen; de clip belandt dan op dezelfde plaats in de geschiedenis. Klik je op Save and send to clipboard, dan komt die clip helemaal bovenaan in de geschiedenis terecht.

Je vindt deze conversies trouwens ook in het contextmenu van een clip, zonder dat je dus eerst de teksteditor moet openen. Je hoeft hier slechts Send to Clipboard (String formatting) of Send to Clipboard (Conversion) te kiezen en de omzetting te selecteren. In dit contextmenu vind je verder nog opties als Delete (om de clip weg te halen) en Find (een zoekfunctie die onder meer ook RegEx ondersteunt).

©PXimport

Favorieten

We kunnen ons voorstellen dat je bepaalde tekstknipsels vaker wilt gebruiken. Die wil je dus snel bij de hand hebben, in de zekerheid dat die ook niet automatisch worden overschreven door Clibor. Hiervoor heeft de tool de functie Set phrase bedacht, die je mag interpreteren als ‘breng een favoriete clip in een logische groep onder’.

Laten we met de groepsindeling beginnen. Klik hiervoor met rechts op het programma-icoon en kies Edit – set phrase group. Er verschijnt een dialoogvenster waarin je één of meerdere groepen creëert met de knop New.

Als je vervolgens weer het Clibor-klembord oproept (2x Ctrl), dan zie je rechtsboven het onderdeel Set phrase (rechts van het gewone Clipboard). Klik met rechts op Set phrase om de groep te selecteren. Je krijgt nu de clips te zien die je in die groep hebt geplaatst. Een clip naar zo’n groep verplaatsen doe je als volgt: open het Clibor-klembord, klik met rechts op de beoogde clip, kies Add to Set phrase en duid de groep aan.

©CIDimport

Fifo en lifo

Clibor stelt je tevens in staat meerdere clips tegelijk in je document te plakken. Dat gebeurt volgens het fifo-principe (first in, first out) of volgens het lifo-principe (last in, first out). Bij lifo worden de knipsels die je het laatst aan het klembord hebt toegevoegd het eerst in je document geplakt. Bij lifo is dat net omgekeerd.

Je selecteert de modus vanuit het contextmenu van het Clibor-pictogram (waar je de selectie ook weer ongedaan kunt maken door het vinkje weg te halen). Alles wat je in het klembord plaatst (met Ctrl+C of Cltr+X) komt nu in een fifo- of lifo-klembord terecht. Om de items uit dit klembord in je document te plakken, klik je met rechts op een clip in het klembord en kies jeCombine and send to clipboard (gevolgd door Ctrl+V). Zodra je deze optie hebt gekozen, schakelt Clibor trouwens automatisch weer over naar de gewone klembordmodus.

©CIDimport

Guy Ritchie werkt aan een nieuwe serie voor Amazon Prime Video: Young Sherlock. Daar is nu de eerste trailer van uitgebracht.

De serie speelt zich af rond 1870 in Oxford en is gebaseerd op het boek Young Sherlock Holmes van Andy Lane. Zoals de naam al weggeeft draait het om een nog jonge Sherlock Holmes - de speurneus is in deze serie nog maar 19 jaar oud.

De regie is zoals gezegd in handen van Guy Ritchie, de Britse filmmaker die eerder al de Sherlock Holmes-films met Robert Downey Jr. in de titulaire rol maakte. Verder is hij vooral bekend van gangsterfilms als Lock, Stock & Two Smoking Barrels en Snatch.

De rol van Sherlock wordt gespeeld door Hero Fiennes Tiffin, die eerder al in After speelde. Ook Natasha McElhone (Californication, The Truman Show) en Joseph Fiennes - de broer van Ralph Fiennes - hebben rollen.

Young Sherlock staat vanaf 4 maart op Amazon Prime Video. Bekijk hieronder de eerste trailer.

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.