Als we het over de Wet inzake digitale markten hebben, dan bedoelen we de Digital Markets Act (DMA). Dit is Europese wetgeving die wil zorgen voor een eerlijke en competitieve markt binnen de Europese Unie. Deze wet zorgt voor grote veranderingen bij Google, Meta, Apple en meer. In dit artikel leggen we uit wat de DMA is en wat de gevolgen ervan zijn.

Waarom de Wet inzake digitale markten nodig is, is geen groot raadsel. Techbedrijven hebben veel macht over gebruikers, terwijl ze daar ook flink aan verdienen. Met de nieuwe Europese wet worden de poortwachters gereguleerd, om ervoor te zorgen dat ze geen misbruik maken van hun monopoliepositie. Ook moet de wet de privacy van gebruikers gaan beschermen. Vooral bedrijven die zich bezighouden met (de verkoop van) advertenties gaan de verschillen merken – ze zijn voortaan verantwoordelijk voor de manier waarop ze gebruikersdata verzamelen.

De Wet inzake digitale markten

Hoewel de Wet inzake digitale markten sinds november 2022 van kracht is, hadden de poortwachters tot 6 maart 2024 de tijd aan de nieuwe regels te voldoen. Daarom lees je hier nu veel over (al zullen veel media de Engelse benaming Digital Markets Act aanhouden – maar dat betreft dus dezelfde wet). Mochten techbedrijven zich niet aan de wet houden, dan kan het zijn dat ze gedwongen worden bepaalde diensten of onderdelen af te stoten. En anders mogen ze hun producten en diensten niet meer binnen de Europese Unie aanbieden. Er staat dus wat op het spel.

De DMA legt beperkingen op aan sociale media, zoekmachines, platformen waar je video’s op deelt, besturingssystemen, clouddiensten en online advertentiediensten in handen van grote, digitale bedrijven. Ze hebben een aanzienlijke impact op de markt en worden zodoende aangemerkt als ‘gatekeepers’, of poortwachters. Ze moeten zich houden aan opgelegde verplichtingen en beperkingen, zodat kleinere bedrijven binnen dezelfde markt een betere kans krijgen en ondertussen de rechten van burgers binnen de Europese Unie beschermd worden.

©Tada Images - stock.adobe.com

De poortwachters en platformen

De Europese Unie heeft voor nu zes poortwachters aangewezen: Alphabet, Amazon, Apple, ByteDance, Meta en Microsoft. Daar horen 22 platformen bij, zoals vier grote sociale netwerken: Facebook, Instagram, LinkedIn en TikTok. Maar ook twee berichtendiensten, Facebook Messenger en WhatsApp (daar later meer over), twee browsers (Chrome en Safari) en een zoekmachine (Google). Verder betreft dit YouTube, evenals drie besturingssystemen (Android, iOS en Windows) en advertentiepartijen (Meta, Google en Amazon).

Ook let de Europese Unie op zes tussenpartijen. Dan denkt de Unie aan Amazon Marketplace, Google Maps, Google Play, Google Winkelen, iOS App Store en Meta Marketplace. Op deze pagina, van de Europese Commissie, lees je wat die partijen wel en niet mogen doen. Ze moeten ze ervoor zorgen dat bepaalde diensten samenwerken en dat zakelijke partners de kans krijgen hun eigen producten te promoten. Verder mogen ze hun eigen producten en diensten niet naar voren schuiven of verhinderen dat gebruikers vooraf geïnstalleerde apps verwijderen.

De reactie van grote techbedrijven

De focus ligt dus voornamelijk op Amerikaanse en Chinese partijen, die niet allemaal even vrolijk reageerden. Zo beten Apple en TikTok flink van zich af. De iPhone-maker verdedigde zich met een vaak herhaald argument dat allerlei nieuwe regels voor een slechtere online beveiliging zou zorgen (Apple moet bijvoorbeeld appwinkels van derde partijen toestaan). Uiteraard doet het bedrijf z’n best de risico’s te beperken, is uiteindelijk de conclusie. TikTok is het voornamelijk oneens met het gebrek aan een gedegen marktonderzoek, en overweegt vervolgstappen.

De reactie van Meta kennen we inmiddels. In oktober lanceerde dat bedrijf een abonnement voor Europeanen, waarmee ze advertentievrij gebruik kunnen maken van Facebook en Instagram. Daarmee omzeil je inderdaad het gedoe rondom dataverzameling. Of dit juridisch standhoudt, is nog een tweede. Dus die ontwikkeling krijgt vast nog een staartje. Google heeft inmiddels maatregelen getroffen en lijkt zich, net als Microsoft, te conformeren aan de nieuwe regels. Al lukte het Microsoft wel uitzonderingsposities aan te vragen voor Bing en Edge.

©PXimport

De impact van de Digital Markets Act

Tegenstanders van de wet klagen dat de DMA de prikkel wegneemt om te innoveren. Dat zou – geheel in tegenstrijd met het doel – de kwaliteit van goederen en diensten niet ten goede komen. Andere sceptici roepen dat de Europese wet te breed is en er indirect voor kan zorgen dat de concurrentie verder beperkt wordt. En dan hebben we het nog niet over het financiële aspect gehad. De poortwachters hebben gezamenlijk veel aandeelhouders. Als er dus bedrijfsonderdelen verdwijnen, of de Europese markt is niet toegankelijk, dan kan dat grote gevolgen hebben.

Of dit daadwerkelijk de impact wordt van de Wet inzake digitale markten, moeten we nog zien. Vooralsnog zien we een aantal andere ontwikkelingen voorbijkomen. Zo moeten advertentiepartijen handmatig een consentstatus verkrijgen van gebruikers, of dat centraal gaan regelen via een Consent Management Platform (CMP). Daarnaast hebben we nog een aantal concrete voorbeelden verzameld van de impact van de DMA, die we hieronder gaan behandelen. Vooral WhatsApp- en iOS-gebruikers doen er goed aan even op te letten.

Veranderingen bij WhatsApp en iOS

Aangezien WhatsApp één van de aangewezen platformen is, moet de berichtendienst zijn poorten opengooien voor diensten van derde partijen. WhatsApp moet gebruikers voortaan de mogelijkheid geven te reageren op andere gebruikers die bijvoorbeeld Signal, iMessage of Facebook Messenger gebruiken. Die berichten verschijnen dan in een aparte inbox, is het idee. Op moment van schrijven zijn de veranderingen nog niet live, maar je krijgt vanzelf melding van het moment waarop dat gebeurt. Per chat kun je zien waar iemand vandaan komt, via z’n profiel.

Ook iOS gaat veranderen. Apple moet namelijk downloadwinkels van derde partijen toestaan en het mogelijk maken apps buiten een appstore om te installeren. De veranderingen gaan in zodra je iOS 17.4 op je iPhone installeert. Je downloadt vervolgens een appwinkel van een aanbieder, die door de rigoureuze tests van Apple gekomen zijn, en moet toestemming geven voor het installeren van deze apps. Je kunt een andere downloadwinkel markeren als de standaardoptie en alle apps downloaden die je wilt (ook als die tegen de App Store-richtlijnen ingaan.

©bloomicon

En daar blijft het niet bij

Door de Wet inzake digitale markten gaat er nog een aantal zaken veranderen. We nemen een aantal hoogtepunten met je door.

Zoals je ziet, heeft deze wet nu al een behoorlijke impact op hoe jij het internet, allerlei diensten en producten gebruikt. Lees ook vooral het uitgebreide document dat de Europese Commissie opgesteld heeft over de nieuwe wet, om het naadje van de kous te weten. Het kan zijn dat bepaalde dingen nog veranderen of anders aangepakt worden, aangezien de Europese Commissie de verplichtingen van de poortwachters dynamisch kan updaten. Ook worden de aangewezen poortwachters vanaf nu constant in de gaten gehouden.

Spatial audio, oftewel ruimtelijke audio, belooft een luisterervaring waarbij het geluid niet alleen van links en rechts komt, maar je volledig omringt. Hoewel de marketingkreten je geregeld om de oren vliegen, is de techniek niet in elke situatie even zinvol. In dit artikel ontdek je wanneer ruimtelijke audio je ervaring verrijkt en wanneer je prima zonder kunt.

Vergeet het statische geluid van je oude vertrouwde stereo-set. Met spatial audio krijgt geluid eindelijk de diepte die het verdient. Dankzij slimme algoritmes die de akoestiek van de echte wereld nabootsen, ontsnapt de audio aan je koptelefoon of soundbar. Geluid beweegt vrij door de kamer, waardoor een helikopter in een film ook echt boven je hoofd lijkt te cirkelen. Het is de overstap van een platte foto naar een hologram, maar dan voor je oren.

Bioscoopervaring thuis

De meest logische toepassing voor spatial audio is zonder twijfel de moderne filmervaring. Wanneer je een blockbuster kijkt die is gemixt in formaten zoals Dolby Atmos, komt de techniek pas echt tot leven. Een helikopter die overvliegt of regen die op een dak klatert, krijgt een verticale dimensie die voorheen onmogelijk was met een standaard hoofdtelefoon of een simpele soundbar.

Voor filmliefhebbers die niet de ruimte hebben voor een volledige surround-installatie met fysieke speakers in het plafond, biedt spatial audio een overtuigend en compact alternatief dat de zogenaamde immersie aanzienlijk vergroot.

©ER | ID.nl

Muziek met een extraatje

Voor muziek is het nut van ruimtelijke audio iets genuanceerder en sterk afhankelijk van de productie. Bij klassieke concerten of live-opnames kan de techniek je het gevoel geven dat je midden in de concertzaal zit, waarbij de akoestiek van de ruimte tastbaar wordt. Ook bij moderne popmuziek die specifiek voor dit formaat is geproduceerd, kunnen artiesten creatiever omgaan met de plaatsing van instrumenten of subtiele geluidseffecten.

Toch blijft voor de purist die zweert bij een eerlijke, ongefilterde weergave van een studio-album de traditionele stereomix vaak de voorkeur genieten, omdat spatial audio de oorspronkelijke balans soms onnatuurlijk kan veranderen.

Gaming en de functionele voorsprong

In de wereld van gaming verschuift de waarde van spatial audio van puur esthetisch naar functioneel. Vooral in competitieve shooters is het horen van de exacte positie van een tegenstander een serieus dingetje. Door gebruik te maken van ruimtelijke audio kun je voetstappen boven, onder of achter je nauwkeurig lokaliseren. Dat geeft niet alleen een intensere spelervaring waarbij je volledig wordt opgeslokt door de spelwereld, maar biedt ook een tactisch voordeel dat met standaard audio simpelweg niet te evenaren is. Hierdoor is de techniek voor fanatieke gamers bijna onmisbaar geworden.

Wanneer kun je het beter uitschakelen?

Ondanks de indrukwekkende demonstraties is spatial audio niet altijd de beste keuze. Voor dagelijks gebruik, zoals het luisteren naar podcasts of het kijken van het journaal, voegt de extra ruimtelijkheid weinig toe en kan het de verstaanbaarheid van stemmen zelfs negatief beïnvloeden. Ook bij oudere opnames die door softwarematige kunstgrepen naar ruimtelijk geluid worden omgezet, ontstaat er vaak een hol en onnatuurlijk resultaat. In dergelijke gevallen is een zuivere stereoweergave nog altijd de meest betrouwbare weg naar een prettige luisterervaring.

Met het kiezen van een eigen thema, bedieningspanelen en omgeving zet je je Android- of iOS-toestel pas echt naar je hand. Android 16 en iOS/iPadOS 26 bevatten voldoende mogelijkheden voor een gepersonaliseerde omgeving. Hoe je te werk gaat, lees je hier.

In dit artikel kijken we naar Android 16 en iOS 26. Voor Android maken we gebruik van een Samsung-toestel in combinatie met One UI 8. We beginnen met Android, want de meest recente versie beschikt over interessante opties om de omgeving te personaliseren. Verderop lees je over iOS 26.

Ben je wat uitgekeken op de statische achtergronden van je Android-toestel, dan kun je een dynamische achtergrond gebruiken. Open de instellingen en kies Achtergrond en stijl, Achtergronden wijzigen. Blader naar beneden en tik op Dynamisch vergrendelscherm. Hier kun je verschillende categorieën kiezen. Kies maximaal vijf aansprekende categorieën. Vervolgens wordt elke 2 weken een nieuwe set afbeeldingen geladen. Standaard worden de nieuwe afbeeldingen alleen gedownload met een wifi-verbinding. Wil je dat de plaatjes ook via een mobiele verbinding worden bijgewerkt, dan activeer je Downloaden met mobiele gegevens. Als je geen veranderende foto’s wilt zien, maar in plaats hiervan veranderende kleuren, kies je in de sectie Kleuren voor Dynamisch.

Bediening met één hand

Als je gebruikmaakt van een telefoon met een relatief groot scherm, kun je het systeem hier beter rekening mee laten houden. Tik in de instellingen op Geavanceerde functies en schakel de optie Bediening met één hand in. Je kunt de verschillende elementen op het scherm nu beter met één hand (je duim) bedienen.

Wil je een specifieke app in een andere taal gebruiken, dan hoef je hiervoor niet de volledige gebruikersomgeving om te zetten. Kies in de instellingen voor

Algemeen beheer, Talen van app. Kies de app waarvoor je de taal wilt instellen en kies een taal uit de lijst Alle talen. Je kunt op elk moment terugkeren naar de oorspronkelijke instelling: kies in hetzelfde venster voor Systeemstandaard.

Snelle instellingen

Geef het onderdeel Snelle instellingen (Quick Panel) een eigen indeling. Het onderdeel verschijnt wanneer je met de vinger vanuit de rechterbovenhoek naar beneden veegt. Tik op de knop met de pen. Eerst bepaal je de volgorde van de elementen: tik op een component en sleep het vervolgens naar de gewenste locatie. Tik hierna op Bewerken: je vindt deze knop bij de onderdelen die je kunt aanpassen. Je kunt vervolgens de individuele knoppen verplaatsen naar een andere locatie. Ook kun je deze knoppen verwijderen (gebruik het minteken linksboven elk pictogram) en andere knoppen toevoegen via het venster Beschikbare knoppen. Tot slot is het mogelijk om het gedeelte met de knoppen groter te maken, zodat je meer knoppen in één keer ziet. Pak de onderrand van het blok en sleep de rand naar beneden, totdat een extra rij met knoppen verschijnt. Tevreden met de instellingen? Bevestig met een tik op Gereed.

Niet meer los

Geeft je Android-toestel het onderdeel Snelle instellingen apart weer van het scherm met de meldingen? In het verleden waren beide schermen gecombineerd in één weergave. Wil je terug naar die oude situatie? Open het onderdeel Snelle instellingen in de bewerkingsmodus (via de knop met de pen). Tik hierna op Vensterinstellingen. Kies voor Samen: beide vensters worden weer gecombineerd zoals vanouds. Je kunt ook kiezen om het venster Snelle instellingen links in plaats van rechts te tonen. Kies in hetzelfde scherm voor Quick Panel aan linkerkant.

Je hoeft geen genoegen te nemen met losse vensters.

Aangepaste pictogrammen

Toe aan andere vormen voor de pictogrammen in Android? Dat is mogelijk. Tik op een leeg gedeelte van het thuisscherm. Onderin verschijnt een balk met keuzen. Kies voor Achtergrond en stijl. Kies voor Pictogrammen. Vervolgens kun je kiezen uit verschillende vormen, waaronder een boog, vierkant en rechthoek. Of je deze functie aantreft op je telefoon, is afhankelijk van de fabrikant. Bij Samsung heb je de app Good Lock nodig. Je vindt deze als beschikbare download in de Galaxy Store. Bij Pixel-telefoons is de optie direct toegankelijk via de gebruikersomgeving. 

Verlichtingseffect

Krijg je een melding binnen, dan kun je het als een subtiele lijn rondom het scherm tonen. Via instellingen kies je voor Meldingen, Pop-upstijl melding. Tik op Verlichtingseffect toevoegen. De optie Basis geeft een subtiele lijn, maar je kunt ook uitgebreidere effecten tonen, zoals Spotlight of Echo. Kies de tab Kleur om een aangepaste kleur te kiezen. Normaal gesproken past de kleur zich aan de app aan. In de sectie Geavanceerd kun je details aanpassen, zoals transparantie, breedte en duur van het effect. De kleur kan ook op basis van een trefwoord veranderen. Tik op Kleur van verlichtingseffect op trefwoord. In de sectie Trefwoord tik je op het plusteken (+) om nieuwe trefwoorden (bijvoorbeeld van contactpersonen) op te geven. Kies hierna de kleur die je wilt toepassen op het verlichtingseffect.

iOS

Ook iOS (en iPadOS) kun je goed naar je hand zetten. Recent bracht Apple iOS 26 uit. Mogelijk verwachtte je iOS 19 als logische opvolger van versie 18, maar de makers uit Cupertino hanteren voortaan een ander naamschema. iOS 26 verwijst naar 2026. Opvallend aan deze editie is het nieuwe Liquid Glass Design, waarin transparantie en spiegelingen een grote rol spelen. Er zijn volop aanpassingsmogelijkheden, beginnend bij het vergrendelingsscherm. Tik hierop en kies Pas aan, Pas huidige achtergrond aan.

Tik op de datum bovenin om een widget te kiezen en meer informatie te tonen, bijvoorbeeld het weer. In het venster vind je een overzicht van bruikbare widgets en suggesties. Waar mogelijk gebruikt iOS het ‘glass’-ontwerp, dus ook bij de klok. Gelukkig kun je dit aanpassen als je niet enthousiast bent. Tik erop en schakel onderin het venster tussen Glas en Effen. In hetzelfde venster kun je ook een kleur selecteren, terwijl je met de schuifregelaar de dikte van de klok kiest. Via Voeg widgets toe kun je extra widgets op het vergrendelingsscherm plaatsen. Via het element onderin kun je swipen tussen verschillende achtergronden.

Thuisscherm

Ook het thuisscherm zetten we naar onze hand. Tik op een leeg gedeelte en kies Wijzig, Pas aan. Je kunt nu kiezen hoe de pictogrammen worden getoond. De standaardmodus ken je al van eerdere versies. Kies voor Donker om de pictogrammen donker te maken. Dit werkt nog niet voor alle pictogrammen: de app-maker moet hiermee rekening houden. Kies Helder als je alle pictogrammen een uniforme, lichte uitstraling wilt geven. Tot slot is er Getint: hiermee kun je de pictogrammen een eigen kleur en contrast geven.

Minderen

Je kunt de transparante uitstraling van iOS 26 niet volledig uitschakelen. Toch bestaan er een paar trucs om het Liquid Glass-ontwerp iets te verminderen. In de instellingen kies je voor Toegankelijkheid, Beweging en activeer je de optie Verminder beweging. Verder kies je Toegankelijkheid, Weergave en tekstgrootte en kies je Maak minder doorzichtig.

Donkere modus

Via de app Instellingen kun je meer onderdelen van de gebruikersomgeving tweaken. Tik in de instellingen op Scherm en helderheid en kies tussen de lichte en donkere modus (Licht en Donker). Bovendien kun je hier de tekstgrootte aanpassen en de tekst op het scherm dikker tonen (via Vette tekst). Dit kan helpen om de tekst beter leesbaar te maken. Om eenvoudig achtergronden aan te passen, kun je via instellingen ook kiezen voor Achtergrond en tikken op Voeg nieuwe achtergrond toe.

Werp ook een blik bij Beginscherm en appbibliotheek. Hier bepaal je onder meer of aanbevolen en recente apps moeten worden getoond in het Dock (het gedeelte onderaan het scherm). Wil je het Dock zo opgeruimd mogelijk houden, dan haal je de vinkjes weg bij Toon appbibliotheek in Dock en Toon aanbevolen en recente apps in Dock.

Volledig scherm

Vooral als je een iPad hebt, kun je meer uit het schermoppervlak halen door te werken met vensters. Je kunt dan meerdere apps naast elkaar plaatsen. Werken met vensters is overigens niet verplicht. Schuif met je vinger vanaf de rechterbovenhoek naar beneden, zodat het bedieningspaneel opent. Tik op de knop Apps in vensters. Je vindt deze op de onderste rij, naast het pictogram van de batterij. Kies vervolgens tussen Apps in vensters of Stage Manager. Die laatste optie zorgt ervoor dat apps schermvullend worden getoond. 

Berichten

Ook voor veel apps hoef je niet genoegen te nemen met de standaardinstellingen en kun je deze personaliseren. Goed voorbeeld is de app Berichten. Geef personen met wie je vaak communiceert een eigen achtergrond. Open de app en tik op de naam van de persoon voor wie je een achtergrond wilt instellen. Tik op Achtergronden. Je kunt kiezen uit foto’s, maar ook uit vaste kleuren. In de sectie Suggesties vind je een combinatie van standaardfoto’s en foto’s die je eerder zelf hebt gemaakt. Sommige foto’s zijn geanimeerd: je kiest eerst de foto en kunt dan vaak ook een kleurenschema selecteren. Heb je na verloop van tijd geen behoefte meer aan een specifieke achtergrond, dan selecteer je de naam van de contactpersoon en kies je Geen. Houd er rekening mee dat de achtergrond ook wordt aangepast bij de contactpersoon.

Safari

Maak je gebruik van Safari? De gebruikersomgeving is ook onder handen genomen en vooral op dieet gegaan: het aantal knoppen is teruggebracht en het grootste deel van de bediening loopt nu via swipes. Zet ook de browser naar je hand. Via instellingen kies je voor Apps, Safari. In de sectie Tabbladen geef je aan in hoeverre je wél de bedieningselementen wilt zien. Standaard is Compact geactiveerd, maar je kunt hier ook kiezen voor Onder en Boven. 

Bestanden

De app Bestanden heeft in iOS 26 ook volwassen opties om de omgeving verder te personaliseren. Zo kun je mappen een eigen kleur geven zodat je ze beter kunt onderscheiden. Tik op een map en houd de map vast totdat het menu verschijnt. Kies Pas map en tags aan. Tik op Tags en kies de gewenste kleur. Je kunt via hetzelfde venster ook emoji’s aan de map toevoegen.

Op bestandsgebied kun je ook aangeven welke app voor het bestand moet worden geopend. Tik op een bestandsnaam en houd ingedrukt totdat het menu verschijnt. Kies voor Open met en selecteer de gewenste app. In hetzelfde menu kun je ook de elders besproken app Voorvertoning kiezen. Vooral bij documenten en foto’s (zoals pdf- en jpg-bestanden) werkt deze app goed.