Streaming audio is in ongeveer tien jaar tijd van een niche naar een massaproduct gegroeid. Had je voorheen ongekend veel technische kennis nodig: nu kan iedereen een multiroomsysteem installeren en bedienen. We bekijken het aanbod van de zeven grootste merken die audiosystemen bouwen, zoals Sonos, Denon en Samsung.

Wie ‘multiroom audio’ hoort, denkt vrijwel automatisch aan Sonos. Het merk uit Californië heeft ongeveer twaalf jaar geleden de eerste ZonePlayers geïntroduceerd. Door het robuuste eigen draadloze netwerk en het – destijds – ongeëvenaarde installatiegemak van de spelers, was streaming audio ineens heel bereikbaar. Ook voor de niet zo technisch onderlegde gebruikers. Nu zijn we ruim een decennium verder en heeft ook de gevestigde orde in de audiowereld het licht gezien. Denk aan NAD die met Bluesound is gekomen. Of Denon die met HEOS een directe concurrent van Sonos heeft neergezet. En wat te denken van Yamaha? Of het Duitse Teufel, dat een paar jaar terug is gefuseerd met Raumfeld. En Bose? En Samsung … kortom: keuze genoeg inmiddels.

Verschillen

De grote verschillen tussen de diverse systemen zijn te vinden op een paar vlakken. Allereerst natuurlijk het uiterlijk. Wat mooi is, is een kwestie van smaak, dus daar gaan we niet zoveel over zeggen. Daarnaast is het assortiment per merk verschillend. Sonos, HEOS, Bose en Samsung richten zich vooral op alles-in-één-speakers. Bluesound, Raumfeld en Yamaha hebben de focus ook op andersoortige oplossingen. Denk aan losse streamers, rip-systemen of actieve systemen waar je alleen nog luidsprekers aan hoeft te koppelen. Yamaha, Denon en in zekere zin NAD (Bluesound) hebben tevens versterkers waar hun streamingsysteem in verwerkt zit.

Nog een opvallend – en belangrijk – verschil is te vinden in de netwerktechnologie. Waar Bluesound en Sonos een eigen systeem gebruiken, maakt de rest gebruik van upnp. Voor beide keuzes is wat te zeggen. Door een eigen systeem te maken, beperkt een fabrikant de mogelijkheden van de consument. Het apparaat kan niet zomaar vanaf een nas spelen en is niet met generieke apps te bedienen. Een eigen systeem is echter in veel gevallen wel stabieler, omdat de fabrikant alles op elkaar kan afstemmen: de prestaties zijn niet afhankelijk van de prestaties van bijvoorbeeld het netwerk of de nas van de gebruiker. Upnp biedt echter meer flexibiliteit. En dat vinden veel consumenten wel zo prettig.

©PXimport

Sonos

We trappen af met de bekendste van het rijtje: Sonos. Sonos heeft echt een trend gezet met zijn line-up. En we moeten ook wel bekennen: het is overzichtelijk en doordacht. Er is een aantal speakers: van klein naar groot zijn dat de Play:1, Play:3 en Play:5. Recent is de Play:5 compleet vernieuwd: deze klinkt anders, beschikt over meer eigenschappen (aanraaktoetsen en sensors om te bepalen hoe hij staat) en oogt een stuk moderner dan zijn voorganger. Daarnaast is er de soundbar Playbar en een bijpassende subwoofer. De soundbar speelt overigens in 3.0-kanalen. Wil je surround (Dolby 5.1 is ondersteund), dan zijn twee achterspeakers (bijvoorbeeld de Play:1 of Play:3, maar de ‘5’ kan ook) en een subwoofer een must.

Voor wie al een goed hifisysteem heeft, is de Sonos Connect een optie: dat is een losse streamer die je op een bestaand systeem kunt aansluiten. Wil je een compact systeem, dan is de Connect:amp een optie. Daar zit een versterker in (55 watt per kanaal) zodat je alleen nog maar speakers hoeft aan te sluiten.

De kracht van Sonos zit hem in de eenvoudige installatie, de ondersteuning van talloze streamingdiensten én de uitstekende app. We durven te stellen dat iedereen Sonos-producten kan installeren en de app kan bedienen. Het geheel voelt ontzettend intuïtief. Er is echter wel een punt van kritiek: de geluidskwaliteit is niet meer dan gemiddeld. We hebben in deze test systemen gehoord die Sonos ruimschoots voorbijgaan op gebied van geluidskwaliteit. Denk aan Raumfeld, HEOS en zeker Bluesound. Ook ontbreekt ondersteuning van high-res audiobestanden en bluetooth, en missen we ingangen op de apparaten. Met name digitale ingangen mogen vandaag de dag niet ontbreken. Behalve de Playbar heeft geen enkel Sonos-apparaat een digitale ingang. Kortom: we missen flexibiliteit bij Sonos.

©PXimport

Sonos

Prijs
Vanaf € 229,-

Websitewww.sonos.com

8Score80

High-res audio?

Raumfeld

Het Duitse merk Raumfeld valt onder de Teufel-groep. Het productgamma is vrij uitgebreid en toch wel wat anders dan bijvoorbeeld Sonos, HEOS of Bluesound. Dat is met name te zien in de ‘Stereo’-lijn. Dat zijn gewoonweg speakers – een vloerstaander en een boekenplank-model – met daarin een streamer en versterker. En waarom ook niet? Ze klinken ronduit goed. En voor wie een grootse, volle sound zoekt: zoek niet verder!

Dan zijn er nog de kleinere all-in-one-modellen: de One M en de kleine variant One S. Er is ook nog een Cube: een beetje een vreemde eend in de bijt, omdat het meer een design-speaker is. Hij klinkt ook niet geweldig. Ten slotte heeft Raumfeld nog een Cinebar en Sounddeck voor bij de tv. Raumfeld heeft ook nog een los streamingapparaat: de Connector 2. En een Expand: een controller-unit met een wifi-toegangspunt erin.

Alle Raumfeld-streamingapparaten ondersteunen high-res audio. Wij zijn erg gecharmeerd van de geluidsweergave van Raumfeld. De Stereo L en M klinken gewoon goed. De One M idem, dat is één van onze favorieten als het gaat om alles-in-één-oplossingen gaat. De Cinebar kost wat tweaken met de subwoofer, maar ook die verrast positief.

De installatie is een duidelijk tien-stappenplan. Het kan niet echt fout gaan, maar vergt dus wel meer moeite dan bij Sonos of bijvoorbeeld Bluesound en HEOS. De app is duidelijk, maar kan her en der nog wel verbeterd worden. Het mist de intuïtieve bediening, waar het precies in zit, is lastig te zeggen. Wellicht komt het doordat er heel veel op één scherm staat.

©PXimport

Raumfeld

Prijs
Vanaf € 399.-

Websitehttp://nl.raumfeld.com

9Score90

Bose SoundTouch

Bose is één van de bekendste audiomerken ter wereld. Het merk is doorgebroken met geluidsonderdrukking en natuurlijk de beroemde witte ‘melkpakjes’. Uiteraard is Bose niet in de jaren 90 blijven hangen. Ook dit merk heeft een multiroom-audiosysteem: de SoundTouch. Het systeem bestaat uit een aantal speakers, de SoundTouch SA-5-versterker en de Wave SoundTouch IV (een soort draadloze receiver).

Bose geeft nooit specificaties vrij over de producten. We hebben dus zelf moeten uitvogelen of het systeem high-res audio ondersteunt, wat voor wifi-technologie Bose gebruikt en wat voor versterkers erin zitten. We zien dat Bose de SoundTouch 10, 20 en 30 voorzien heeft van 2,4 GHz wifi-n. De Wave heeft nog wifi-g, wat niet handig is, want het kan in theorie het hele draadloze netwerk vertragen. Gelukkig zit er ook bekabeld ethernet op, waardoor wifi niet gebruikt hoeft te worden.

De focus van Bose ligt op bedieningsgemak. De app is zeer helder in opzet, en de bediening op de apparaten zit logisch in elkaar. Echter, daar houden de voordelen van het Bose-systeem wel op. Allereerst moeten we verplicht registreren voordat we het systeem kunnen gebruiken. Daar houden we niet van. Daarnaast klinkt het geheel gewoon niet goed. De 10 komt zeer kaal over. De 20 mist finesse en de 30 is weer te vol en wat lomp van klank. De Wave en de SA-5-versterker hebben we niet in handen gehad.

©PXimport

Bose

Prijs
Vanaf € 229,-

Websitewww.bose.nl

5Score50

Yamaha MusicCast

Niet veel mensen zullen weten dat Yamaha als eerste op de markt is gekomen met een multiroom-systeem via een netwerk (met een draadloze optie). Destijds – 2003 – was het bedrijf gewoonweg te vroeg. Maar nu moet de markt er wel klaar voor zijn. Yamaha MusicCast is een beetje een geval apart. We hebben het in feite over een netwerk-streamingmodule die overal ingebouwd kan worden. Dus of het nu in een kleine alles-in-één-speaker is of een hypergeavanceerde, high-end av-receiver: dat maakt niet uit. Met dat in het achterhoofd zul je begrijpen dat het nagenoeg onmogelijk is de productlijn van Yamaha’s MusicCast uiteen te zetten. We hebben het dus even gehouden bij de MusicCast Trio: een pakket dat bestaat uit de YSP-1600-soundbar, de WX-030-speaker en de ISX-80 (een soort wandklok met ingebouwde speaker).

De installatie van Yamaha verloopt heel eenvoudig. Na het installeren van de app kun je de luidprekers zoeken en opnemen in het systeem. Zelfs het draadloze deel verloopt zonder problemen of complexe handelingen. Het is gewoon een kwestie van op de connect-knop drukken. Wel een punt van aandacht: de ISX-80 heeft geen ethernetaansluiting en dat kan toch voor problemen zorgen. Ook beschikt deze luidspreker over een behoorlijk forse adapter. Zie die maar even weg te werken. De app is trouwens opvallend goed. Het is heel visueel ingestoken: ruimtes hebben allemaal een foto, en die kun je ook zelf kiezen. Koppelen gaat een beetje anders dan anders: wij tikten meestal op de zone om deze vervolgens te koppelen, maar het werkt door op het koppelteken te tikken en dan zones te kiezen. Dat is even wennen.

©PXimport

Een mooie extra van MusicCast is dat het zowel upnp- als AirPlay-bronnen ziet en kan weergeven. Tevens is het mogelijk om via bluetooth te verbinden en deze stream door te zetten naar andere speakers. Een beetje vergelijkbaar met het Omni ReStream-idee van Harman.

Dan de geluidskwaliteit. Daar valt niet zoveel over te zeggen, omdat er zo ontzettend veel producten zijn. Wat we over het Trio-Pack kunnen zeggen, is dat de soundbar en ISX-80 prima klinken. De WX-030-speaker doet een beetje uit balans aan.

Yamaha MusicCast

Prijs
Vanaf € 299,-

Websitehttp://nl.yamaha.com/nl/products/audio-visual/musiccast

8Score80

Alles aan de wifi?

HEOS

HEOS is een submerk van Denon en het heeft de productlijn van Sonos bijna letterlijk gekopieerd. Er is een HEOS 1, 3, 5 en een nog wat grotere: de HEOS 7. Dan is er de Link die enkel kan streamen en de Amp voor wie een alles-in-één-oplossing met versterker zoekt. Zoek je een soundbar, dan kun je voor de HEOS HomeCinema gaan. Wat HEOS goed doet, is zorgen dat de gebruiker geen tekort heeft aan in- en uitgangen. Elke nieuwe generatie HEOS heeft bijvoorbeeld bluetooth en de Link en Amp beschikken ook over digitale en analoge ingangen. Wel zo handig voor wie andere zaken wil koppelen. Op gebied van geluid doet HEOS het naar onze mening net wat beter dan Sonos. Met name de Link en Amp (2x 100 watt) spelen toch een slag mooier en krachtiger dan Sonos. Tel daar meerdere verbindingsmogelijkheden bij op en in feite zet HEOS een beter product neer.

De installatie is een fluitje van een cent, ook draadloos. Het is een kwestie van stekker erin en een paar stappen in de app volgen. Het inregelen van de bibliotheek is niet nodig, omdat HEOS met upnp werkt. Feit is wel: je bent afhankelijk van hoe goed de nas alles indexeert, hoe snel deze is en hoe deze de data doorstuurt naar de HEOS. De app zelf is een beetje een verhaal apart. Vooral het koppelen van diverse zones verloopt niet heel intuïtief. Dat gaat met ‘drag and drop’, maar welke zone is nu master? Daarnaast vinden we het vervelend dat we een account moeten aanmaken om alle functies te kunnen gebruiken.

©PXimport

HEOS

Prijs
Vanaf € 249,-

Websitewww.denon-hifi.nl/nl/heos

9Score90

Bluesound

Bluesound is in 2013 in de markt gezet en kwam toen met een serie wat vreemde, kubusvormige streamingapparaten. Hoewel het geheel prima in elkaar stak, sloeg het ontwerp niet echt aan. Kortom: de tweede generatie is wat conventioneler vormgegeven.

Het productgamma van Bluesound lijkt in zekere zin op Sonos. Er is een aantal speakers (Pulse Flex, Pulse Mini, PulseBar en Pulse) en een drietal streamingapparaten zonder ingebouwde speakers (de Node, de PowerNode (2x 60 watt) en de Vault). Bij de tweede generatie hoort er officieel nog een ‘2’ achter de typenummers. Behalve bij de Flex en de Pulse Mini, omdat die nieuw zijn. Het doel van Bluesound is eenvoudig: de best mogelijke geluidskwaliteit brengen binnen het prijssegment. En dat is naar onze mening gelukt. Bluesound klinkt het beste van alle geteste apparaten. Overigens is het ook duurste systeem binnen deze test, met een vrij ruime marge. Maar ja: wie wat moois wil … Over de app van Bluesound zijn de meningen verdeeld. Sinds de nieuwe versie zijn wel veel nukken verdwenen. Echter: sommige zaken kunnen wat logischer en wat rustiger. Het menu met de bronnen ziet er bijvoorbeeld vrij druk uit. Ook kost het soms te veel tikjes om terug te komen naar een hoofdscherm. Dat went wel, maar is toch niet heel handig.

Bluesound

Prijs
Vanaf € 599,-

Websitewww.bluesound.com/nl

10Score100

Samsung Wireless Audio

De huidige productlijn van Samsung is niet de eerste poging van dit merk op de multiroom-audiomarkt. Een tijd terug heeft het de M-lijn gehad. Een complete mislukking, omdat het systeem niet goed klonk én vol met bugs zat. Nu dus een nieuwe poging en eerlijk is eerlijk: het is heel degelijk! De lijn bestaat uit een vijftal streaming-speakers: R1, R3, R5, R6 en R7. Alle speakers zijn omnidirectioneel; het geluid gaat alle kanten op. De R1, R3 en R5 ogen gelijk aan elkaar, in verschillende groottes. De R6 en R7 zijn iets anders vormgegeven: meer eivormig. Het ziet er zeker netjes uit. Samsung heeft ervoor gekozen alleen een draadloze koppeling aan te bieden. Een beetje jammer, want als je wifi niet in orde is, kan dat voor problemen zorgen en dan wil je een netwerkkabel kunnen aansluiten.

De installatie is gelukkig een fluitje van een cent. De app vindt zonder moeite de speakers en na het invoeren van het wachtwoord kunnen we afspelen. Via upnp vinden we direct onze mediaservers. Het navigeren door de app gaat vrij prettig en intuïtief. We kunnen alles gewoon vinden, al is het wel allemaal heel erg kleurrijk, wat afleidt. Een stereopaar maken kan met elke speaker, wat wel grappig is, maar het is audiotechnisch niet helemaal verantwoord: het geeft een scheel klank- en stereobeeld. De weergave is heel prettig, mede vanwege het omnidirectionele karakter van deze luidsprekers. Het punt met normale speakers is namelijk dat ze in ‘mono’ vaak wat kaal klinken. Pas bij een stereo-paar begint het wat substantiëler te klinken. Deze Samsungs hebben daar veel minder last van.

©PXimport

Samsung Wireless Audio

Prijs
Vanaf € 199,-

Websitewww.samsung.com/nl

8Score80

Conclusie

De zeven systemen die we hebben getest, hebben alle zeven een andere insteek … soms zelfs een compleet andere doelgroep. Sonos gaat voor gemak en niet zozeer voor optimale geluidskwaliteit, dat is meer waar Bluesound mee bezig is. En bijvoorbeeld Yamaha gaat voor een gigantisch ecosysteem waarbij de consument heel veel keuze heeft. HEOS gaat weer voor een betaalbaar systeem dat prima klinkt. Raumfeld pakt het volgens de Duitse manier aan: een degelijke speaker als basis en daarin wordt een streamingapparaat ingebakken. Kortom: voor iedereen wel wat wils. Hoewel er zeker nuances zijn qua bedieningsgemak qua apps, groeien alle fabrikanten qua gebruiksvriendelijkheid wel naar elkaar toe.

Kijken we naar het totaalplaatje, dan heeft Bluesound het beste systeem dat we belonen met het keurmerk Best getest. Bluesound is echter erg prijzig, waardoor onze Redactietip Denon HEOS, die ook uitstekend klinkt, wellicht interessanter is. Hoewel we twee keurmerken toekennen, is het uiteindelijk aan om jou te bepalen wat doorslaggevend is. Houd er daarbij ook rekening mee dat multiroom-audio verslavend is en je wellicht luidsprekers in meerdere kamers wilt hebben, waardoor je uitgave flink oploopt. Denk dus goed na over je aankoop en ga zelf daadwerkelijk wat verschillende systemen beluisteren en proberen om te ervaren of de geluidskwaliteit en de bediening aan je wensen voldoen.

In de tabel (pdf) vind je de testresultaten van de 7 geteste multiroom-audiosystemen.

©PXimport

©CIDimport

Netflix komt in maart met een mini-documentairereeks die geheel om dinosauriërs draait. De serie heet simpelweg 'The Dinosaurs'.

In de serie, die in samenwerking met de makers van Our Planet is gemaakt, krijgen kijkers de opkomst en ondergang van de dinosauriërs mee, die met CGI op indrukwekkende wijze tot leven worden gewekt. Kijkers kunnen een groot scala aan dinosauriërs zien, waaronder de befaamde Tyrannosaurus Rex en de Stegosaurus.

De CGI wordt gemaakt door Industrial Light & Magic. Daarbij zullen de afleveringen aan elkaar gepraat worden door Morgan Freedom. Eerder verleende hij zijn stem ook al voor Life on Our Planet. Steven Spielberg - de regisseur van Jurassic Park - is als executive producer aangesteld.

The Dinosaurs zal uit vier afleveringen bestaan, die op 6 maart allemaal aan het aanbod van Netflix worden toegevoegd. Hieronder is een trailer te zien.

14 februari, de dag van de liefde. Of je nu al jaren gelukkig getrouwd bent of nog volop aan het daten bent: het is een dag waarop we allemaal extra openstaan voor een mooi gebaar of een leuk berichtje. En precies dan let je misschien net even wat minder goed op. Voor cybercriminelen is het daarom een van de mooiste dagen van het jaar. Want de kans dat zij (en niet Cupido) raak schieten, is groot. Hoe je Valentijnsfraude kunt herkennen én hoe je jezelf ertegen kunt beschermen, lees je in dit artikel.

Partnerbijdrage - in samenwerking met Bitdefender

Dat onderzoek van het Bitdefender Antispam Lab laat zien dat het niet bij een paar losse berichtjes blijft; het is een enorme golf. Tussen januari en februari was bijna veertig procent van alle mailtjes over Valentijnsdag pure misleiding. Je krijgt dan van alles in je inbox: van nepcadeaus en vage enquêtes tot uitnodigingen om iemands profiel te bekijken op een datingsite. Of wat dacht je van 'exclusieve aanbiedingen' die eigenlijk alleen maar bedoeld zijn om je gegevens te stelen.

Vooral in Europa en de Verenigde Staten draaien de spamfilters overuren. In de VS sloegen de oplichters het vaakst toe, maar ook in landen als Duitsland, Ierland en het Verenigd Koninkrijk was het raak. Het laat maar weer zien dat een mailtje met een roos of een hartje in de onderwerpregel lang niet altijd met goede bedoelingen is verstuurd.

Veel van die valse berichten maken slim gebruik van alles wat bij Valentijnsdag hoort. Je ziet in deze periode opeens veel meer mailtjes die van grote parfummerken of bekende webwinkels lijken te komen. Vaak spelen ze direct in op je nieuwsgierigheid met een bericht over een 'geheim cadeau' of een 'versleutelde liefdesboodschap' die voor je klaarstaat. Omdat we rond deze dag vaker pakketjes en verrassingen verwachten, klik je in een opwelling sneller op zo'n link om je gegevens te 'bevestigen'. Gegevens die ze vervolgens kunnen misbruiken…

©Bitdefender

Naast deze mailboxfraude gaan oplichters ook op de datingapps steeds geraffineerder te werk. Wat opvalt, is hoe echt de nepaccounts tegenwoordig lijken. Oplichters gebruiken allang niet meer alleen maar gejatte foto's van internet; ze laten AI complete mensen maken die helemaal niet bestaan. Je krijgt dan een match met iemand die er sympathiek en betrouwbaar uitziet, en het gesprek loopt ook nog eens heel soepel. Het enige doel is om jouw vertrouwen te winnen. Pas als dat er is, begint de toon te veranderen en gaan ze subtiel vissen naar geld voor een investering of een andere vage dienst. Dit noemen ze ook wel 'pig butchering': ze 'mesten' je als het ware vet met aandacht, om je daarna financieel kaal te plukken.

Waar bij spammail vooral wordt ingespeeld op je nieuwsgierigheid en hebberigheid, wordt er bij datingfraude vooral ingespeeld op je emoties. Je hoeft natuurlijk niet iedereen direct te wantrouwen, maar blijf alert op de subtiele signalen. Wees kritisch als een match na een paar berichten al ongewoon emotioneel wordt of als het gesprek wel erg snel van de datingapp naar WhatsApp of Telegram moet verhuizen. Ook elk verzoek om geld, crypto of cadeaubonnen is een direct alarmsignaal.

©Bitdefender

Omdat het steeds lastiger is om met het blote oog te zien of een bericht klopt, is een extra check geen overbodige luxe. Scamio is een gratis online tool van Bitdefender die je precies op die momenten van twijfel helpt. Je plakt simpelweg een link, tekst of screenshot in de chat, waarna de tool onderzoekt wat je precies hebt ontvangen. Het systeem herkent patronen die vaak bij oplichting voorkomen, analyseert het taalgebruik en checkt hoe een link is opgebouwd. Binnen een paar seconden krijg je een duidelijke beoordeling. Dat werkt niet alleen voor die flirterige chatberichten, maar ook voor vage cadeauclaims of pakketjes die je niet verwacht.

Wil je liever dat je apparaten automatisch een oogje in het zeil houden, dan bieden Premium Security en Ultimate Security van Bitdefender een stevige basis. Deze pakketten blokkeren phishing, nepsites en schadelijke berichten al voordat ze echt kwaad kunnen doen. Een handig onderdeel hiervan is Scam Copilot; deze kijkt op de achtergrond met je mee terwijl je een site bezoekt of een bericht leest. Zodra er iets niet klopt, krijg je meteen een seintje. Zo ben je beschermd zonder dat je daar zelf iets voor hoeft te ondernemen.

Valentijnsdag is en blijft een dag waarop we graag contact maken met anderen. Maar de cijfers liegen niet: het is ook de periode waarin oplichters extra actief zijn. Dat risico kun je nooit helemaal uitsluiten, maar je kunt jezelf wel een stuk beter beschermen.

Door alert te blijven op de bekende trucs, vage berichten eerst even te laten checken en je apparaten goed te beveiligen, houd je zelf de regie over je digitale leven. Zo zorg je ervoor dat je online zoektocht naar een cadeau of een leuke date misschien niet 100% zonder risico is, maar wel een stuk veiliger en leuker blijft - ook op 14 februari.