15 vragen over legionella
In Nederland zijn twee mensen overleden door besmetting met de legionellabacterie via hun cv-ketel. Maar wat is legionella eigenlijk precies? Hoe ziek kun je ervan worden? Waar kun je het van krijgen? En hoe kun je het voorkomen? ID.nl zet de 15 meest gestelde vragen over legionella op een rij.
In dit artikel leggen we uit wat legionella is en geven we antwoord op 15 veel gestelde vragen. Daarbij kijken we naar hoe het thuis zit, wat het risico op legionella is in je eigen tuin én waar je op moet letten tijdens je vakantie. Je leest hoe je legionella kunt oplopen maar vooral hoe je kunt voorkomen dat je besmet raakt.
Lees ook: Wanneer moet je de cv-ketel vervangen?
1. Wat is legionella precies?
Legionella is een bacterie die van nature in water en grond zit, meestal in kleine hoeveelheden. Water is de voornaamste bron van besmettingen. Als de temperatuur van het water tussen de 25-55° Celsius is, kan de bacterie zich vermenigvuldigen. Boven de 55° Celsius gaat de bacterie dood. Wie kleine neveldeeltjes van besmet water inademt, kan (ernstig) ziek worden of zelfs overlijden.
2. Wat zijn de ziekteverschijnselen van een infectie?
Een lichte infectie geeft koorts en griepachtige klachten. Bij een zware infectie komen daar hoesten en ernstige longontsteking (veteranenziekte) bij met hoge koorts, kortademigheid en verwardheid. Legionella longontsteking kan dodelijk zijn, vooral bij ouderen, rokers en mensen met een zwakke gezondheid. Wanneer er tijdig antibiotica wordt voorgeschreven, is de kans op overlijden klein.
3. Waar komt legionella voor?
De bacterie gedijt het beste in water met een temperatuur tussen 25 en 55° Celsius. Legionella kan zich dus ophopen in bijvoorbeeld:
· Leidingwater en waterleidingen, vooral in grote gebouwen
· Verwarmingssystemen en cv-ketels
· Whirlpools en jacuzzi’s
· Bevochtigers en vernevelaars
· Doucheruimtes en douchekoppen
4. Hoe voorkom je legionellabesmetting?
Gelukkig zijn er manieren om het risico op een legionellabesmetting te minimaliseren. Hieronder enkele tips:
· Laat cv-ketels en boilers jaarlijks controleren en zonodig reinigen om legionella te verwijderen
· Zorg dat warm tapwater in het systeem constant minimaal 60° Celsius is, legionella overleeft dit niet
· Spoel waterleidingen goed door na een periode van afwezigheid of non-gebruik
· Reinig en vervang douchekoppen regelmatig en houd ze kalkvrij
· Beperk verneveling van water en vermijd inademen van nevels uit jacuzzi’s
· Controleer luchtbevochtigers en airco’s op legionella en onderhoud ze goed
🏠 Legionella in huis
5. Kan ik veilig douchen?
Ja, als de boiler op minstens 55° Celsius staat. Bij twijfel eerst water een minuut laten doorstromen. Doe dat ook als je langer dan een week weg bent geweest, bijvoorbeeld op vakantie. Houd de douchekop daarbij in een emmer water, zodat er geen neveldeeltjes kunnen voorkomen. Belangrijk is dat je voordat je de kraan openzet, ook de ramen en/of eventuele mechanische ventilatie aanzet.
©Nikita Sobolkov | nikkytok - stock.adobe.com
Ferroli-combiketels & legionella Er is een waarschuwing uitgegaan voor Ferroli-cv-ketels van het type BlueSense en BlueHelix die na 1 januari 2022 zijn gemaakt. Volgens het RIVM, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, zouden legionellabacteriën in deze combiketels ketels veroorzaakt kunnen worden door tests die de fabrikant uitvoert tijdens de productie. Hierbij kan wat water achterblijven in de ketel. In dit achtergebleven water kunnen legionellabacteriën aanwezig zijn, vooral in ketelonderdelen waar het water stilstaat. De bacteriën die zo in de combiketel terechtkomen, kunnen in de waterleiding thuis terecht komen.
6. Vormen alle cv-ketels en/of combi-ketels een risico?
Nee, er is alleen een waarschuwing afgegeven voor bepaalde ketels van het merk Ferroli. Voor combiketels in het algemeen geldt dat het belangrijk is dat ze correct worden ingesteld, op minimaal 60 graden Celsius. De combiketel mag niet constant in de ECO-stand staan als er slechts weinig of kort warm water wordt verbruikt. In de ECO-stand duurt het namelijk even voordat de hoogste temperatuur wordt bereikt. Om legionellagroei in leidingen te voorkomen, is het nodig dat het warme water regelmatig gedurende meerdere minuten de hoogste temperatuur bereikt, bijvoorbeeld tijdens het douchen.
Nieuwe cv-ketel nodig?
Laat hem aanleggen door een erkende installateur7. Is een zonneboiler met water van 45° Celsius riskant?
De watertemperatuur in het voorraadvat schommelt sterk. Daarnaast wordt het water in de naverhitter verhit tot boven de 60° Celsius. Het risico is dus klein. Ervan uitgaande dat de zonneboiler correct geïnstalleerd is.
Lees ook: Warm water door de zon: dit moet je weten over de zonneboiler
8. Kan ik legionella krijgen door het drinken van water?
Nee, door het drinken van water kun je geen legionellabesmetting oplopen.
9. Kan ik besmet raken via een koffiezetapparaat of stoomstrijkijzer?
Nee, deze apparaten werken op veel hogere temperaturen waardoor bacteriegroei onmogelijk is.
©ADSealey
10. Is water uit plantenspuit gevaarlijk?
Wanneer je de plantenspuit met een restje water erin bijvoorbeeld in de vensterban in de zon hebt laten staan, zou dat kunnen: het water kan dan namelijk warmer dan 25 graden worden. Zorg dat je de plantenspuit na gebruik leegt en elke keer voor gebruik opnieuw vult.
🌳 Legionella in de tuin
11. Kunnen mijn kinderen besmet worden als ze met een waterpistool spelen?
Nee, het water komt niet als nevel uit een waterpistool. Wel kan water dat achterblijft warm worden (net als bij de plantenspuit). Ook hier is dus het advies: na gebruik telkens leeg laten lopen!
12. Hoe zit het met tuinslangen en hogedrukreinigers?
Wanneer je een tuinslang na gebruik niet goed leeg laat lopen en in de zon laat liggen, kan de temperatuur van het water in theorie boven de 25° Celsius uitkomen. Je minimaliseert het risico op legionellabesmetting door de slang na gebruik goed leeg te laten lopen, zodat er geen water in achterblijft. Dit geldt ook voor tuinsproeiers.
Bij hogedrukreinigers bestaat een verhoogd risico, omdat het water daarin kan worden verwarmd tot temperaturen waarbij legionella groeit. Bovendien ontstaat bij hogedrukreinigers veel waternevel, waardoor besmetting kan optreden. Stel daarom de temperatuur in op minimaal 60° Celsius of enkel koud water te gebruiken. Maak na elk gebruik de hogedrukreinigers, slangen en tanks volledig leeg.
©Andrii Yalanskyi - stock.adobe.com
🧳Legionella tijdens de vakantie
13. Kan ik besmet raken door de airco in mijn auto?
Nee, hierbij wordt namelijk geen gebruik gemaakt van het vernevelen van water.
14. Is een bezoek aan een tropisch zwembad riskant?
Nee, ervan uitgaande dat er genoeg chloor aan het water is toegevoegd. Wat wel een risico kan zijn, is de douche bij een zwembad. Douchewater wordt meestal niet gechloreerd. Er kan een risico zijn op legionellabesmetting als het warme water in het leiding systeem, voordat het gemengd wordt met koud water, een temperatuur heeft lager dan 60° Celsius. Dit geldt vooral voor douches met een drukknop.
©banphote - stock.adobe.com
15. Waar moet ik op letten bij campings en hotels?
Wees alert op douches met lauw water: dat zou kunnen betekenen dat de starttemperatuur van het warmwater al boven de 25° Celsius ligt. Vertrouw je het niet, laat dan eerst het water een tijdje doorlopen. Stap bij voorkeur dan wel zelf even uit het douchehokje, zodat je geen eventuele neveldeeltjes kunt inademen.
