Je kunt je geld maar één keer uitgeven. En wat dat betreft is dit een slecht jaar: de energierekening neemt een steeds grotere hap uit je budget. Hoe kun je dan toch nog grip op je geld houden? ID.nl ging op bezoek bij het Nibud.

Al ruim veertig jaar deelt het Nibud (voluit het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) kennis en advies over huishoudfinanciën, met als doel het voorkomen van geldproblemen. En dat is anno nu actueler dan ooit, nu ook mensen die normaliter gewoon met hun geld konden uitkomen, op grote schaal in de problemen komen.

De gemeente

De eerste tip die het Nibud geeft is om uit te zoeken of de gemeente iets voor je kan doen. Mensen die moeten rondkomen van een minimum inkomen zijn vaak al bekend bij de gemeente; wie tot de groep behoort die daar net boven zit, moet zelf contact opnemen. De website en andere contactgegevens van je gemeente kun je opzoeken op https://organisaties.overheid.nl/Gemeenten/.

Niet alleen kan de gemeente je helpen met een energietoeslag (zie kader), ook hebben ze doorgaans allerlei subsidies en andere initiatieven. Denk daarbij aan kortingen op sport en cultuur, het kwijtschelden van gemeentelijke belastingen of bijzondere bijstand. Vaak kan de gemeente je ook helpen aan informatie over andere instanties die je kunnen helpen. Maak vooral gebruik van die hulp: wat je vooral níet moet doen, is proberen alles zelf wel op te lossen. Daarvan krijg je alleen maar nóg meer stress. En daarvan heb je op dit moment waarschijnlijk al genoeg!

Andere plekken voor hulp bij geldzorgen

Je kunt ook hulp op andere plekken krijgen. Humanitas is een landelijke vrijwilligersorganisatie en biedt door het hele land hulp bij geld- en andere zorgen. Voor andere plekken bij jou in de buurt kun je een test doen op Geldfit.nl. Je krijgt dan een overzicht te zien van je lokale bank, energiecoaches, wijkteams en andere initiatieven bij jou in de buurt die je kunnen helpen bij je geldzorgen.

Makkelijk besparen

Ook als je niet in aanmerking komt voor hulp van de gemeente en overheid zijn er mogelijkheden om te besparen. Een paar euro hier, een paar euro daar: alle kleine beetjes helpen.

Abonnementen

Kijk bijvoorbeeld eens naar wat je allemaal aan abonnementen hebt. Kranten? Tijdschriften? Streamingdiensten? De sportschool? Bezorgabonnementen, bijvoorbeeld van koffiecupjes? Game-diensten? Loterijen? Het kan echt lonen om alles eens in kaart te brengen en te kijken wat je écht gebruikt en wat niet. Heb je echt vier streamingabonnementen nodig? Hoe vaak ben je de laatste maanden eigenlijk naar de sportschool geweest? Zeg op wat je niet langer nodig hebt. Tip van ID.nl: zet ruim van tevoren in je agenda wanneer abonnementen aflopen, zodat je ze kunt opzeggen voordat ze automatisch verlengd worden.

Boodschappen

Eet mee met het seizoen. Aardbeien zijn lekker, maar in de winter zijn ze een stuk duurder dan in de zomer. Op de site van het Voedingscentrum staat een uitgebreide lijst met seizoensgroenten en -fruit.

Probeer het huismerk in plaats van duurdere A-merken. Maak een planning en kijk of je restjes van de ene dag de dag erop in een ander gerecht kunt verwerken. De magazines van de supermarkten en internet staan vol met dit soort recepten. Kijk ook wat je kunt invriezen: heb je gekookt voor heel je gezin en heb je een eenpersoonsportie over, dan kan die altijd nog een keer van pas komen.

Onderweg

Waar ongemerkt ook veel geld aan kan opgaan, is naar eten en drinken onderweg. Even een koffie halen, even een broodje … als je dat een paar keer per week doet, kan dat al snel in de tientallen euro’s lopen per maand lopen. Begin eens met een paar weken bijhouden hoe vaak je dit soort impulsaankopen doet. Schrik je van het bedrag? Doe er dan iets aan!

Verzekeringen

Nederlanders zijn graag goed verzekerd. Soms té goed, ziet het Nibud. Veel mensen hebben bijvoorbeeld een doorlopende reisverzekering terwijl ze misschien maar één keer per week op vakantie gaan. Of hebben hun oude auto nog steeds helemaal all-risk verzekerd. Ook hier geldt: kijk wat je allemaal hebt afgesloten en kijk welke verzekeringen je kunt opzeggen of aanpassen.

Grip op je energie

Hoe je zoveel mogelijk energie kunt besparen, weet je inmiddels wel. Helaas zal dat met de huidige tarieven vaak niet voldoende zijn om de kosten betaalbaar te houden. Lukt het betalen van de rekening niet of heel moeilijk? Neem dan zelf proactief contact op met je energiemaatschappij om te kijken wat er mogelijk is. Meestal is het mogelijk om een betalingsregeling af te sluiten; ook kun je informeren of er mogelijkheden zijn om je maandbedrag eventueel wat (meer) naar beneden aan te passen.

Handige rekentools

Op de site van het Nibud vind je allerlei handige rekentools. We lichten er vier voor je uit.

Maandbegroting

Het Nibud heeft een Exceldocument voor je klaargezet. Download het naar je eigen computer en vul het in; zo zie je snel hoe je er deze maand financieel voor staat.

Jaarbegroting

Het is handig om de maandbegroting te gebruiken, maar soms heb je meer overzicht nodig. Omdat je de ene maand grotere uitgaven hebt dan de andere, of omdat er de ene maand meer binnenkomt dan de andere (denk aan de kinderbijslag of aan het vakantiegeld). Gebruik daarvoor de jaarbegroting. Ook dit is een Excelbestand dat je downloadt en op je eigen computer invult.

BerekenUwRecht

Zowel op landelijk als lokaal niveau zijn er allerlei potjes, subsidies en toeslagen waar je misschien recht op hebt – niet alleen wanneer je een uitkering krijgt, maar ook als je werkt of zzp-er bent. Veel mensen weten niet van het bestaan van deze toeslagen af, of denken op voorhand al dat ze er geen recht op hebben. Ga daar niet vanuit, maar check het. Speciaal daarvoor is de tool BerekenUwRecht. Invullen kost hooguit 10 minuten; daarna zie je meteen voor welke regelingen je in aanmerking komt. Ook zie je het geschatte bedrag waar het om gaat en welke stappen je moet ondernemen om de regeling aan te vragen.

WerkUrenBerekenaar

Wat gebeurt er als je meer of minder zou gaan werken? Dat heeft niet alleen te maken met je salaris, maar ook met toeslagen, belasting en pensioenpremies. Deze tool helpt om inzichtelijk te maken hoe je inkomen verandert wanneer het aantal uren dat je werkt verandert.

Kijk ook ons interview met Karin Radstaak van het Nibud

Wil je meer video’s zien, abonneer je op het ID.nl YouTube-kanaal.

💡Wil jij zelf ook groene stroom opwekken? Overweeg zonnepanelen!

Amazon heeft de eerste foto van actrice Sophie Turner als het populaire gamepersonage Lara Croft in de aankomende televisieserie Tomb Raider getoond.

De foto is hieronder te zien en toont dat Turner – vooral bekend voor de rol van Sansa Stark in de serie Game of Thrones – erg lijkt op de klassieke versie van het bekende gamepersonage, inclusief de outfit en het brilletje. Het is voor het eerst dat we zien hoe Turner in de huid kruipt van Lara Croft, al was al wel enige tijd bekend dat zij de rol ging vertolken.

Zoals al langer bekend is, werkt Amazon aan een serie gebaseerd op de Tomb Raider-games. Hoewel nog niet bekend is wanneer de serie op Amazon Prime Video te zien zal zijn, zullen de opnames naar verluidt volgende week van start gaan. Het script wordt geschreven door Phoebe Waller-Bridge – bekend van Fleabag. Ook zijn er andere castleden bekend, waaronder Sigourney Weaver (Avatar, Alien) en Jason Isaacs (The White Lotus).

Meerdere games op komst

Tomb Raider bestaat al sinds de jaren negentig: in de games reist avonturierster Lara Croft de wereld over en neemt ze het op tegen een groot scala aan vijanden. Het personage groeide uit tot een waar icoon en is al meermaals verfilmd – onder andere Angelina Jolie kroop eerder in de huid van Lara.

Fans hoeven niet bang te zijn dat ze de komende jaren geen games ontvangen rondom het personage. Later dit jaar verschijnt Tomb Raider: Legacy of Atlantis, een remake van de allereerste Tomb Raider-game. Voor 2027 staat een compleet nieuwe game gepland met de naam Tomb Raider: Catalyst.

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.