Internet Explorer is in Nederland veruit de meest gebruikte browser. Dit is niet helemaal in lijn met de rest van Europa, waar Firefox langzaam maar zeker het stokje van marktleider overneemt en Google Chrome een indrukwekkende sprint heeft ingezet. Het lijkt er dus op dat de meeste Nederlanders een alternatieve browser niet de moeite waard vinden. Toch kan het veel voordelen bieden! Wij leggen de vijf bekendste browsers voor u naast elkaar en geven wat slimme tweaks.

Microsoft rust ieder Windows-systeem standaard uit met Internet Explorer. Een logisch gevolg daarvan is dat de meeste mensen in ons land deze browser gebruiken. Waarom zou u namelijk een ander programma installeren om websites te bezoeken? Toch is het wel de moeite waard om u eens hierin te verdiepen. Alternatieve browsers hebben weer andere mogelijkheden, die misschien wel beter aansluiten bij uw wensen. Uit cijfers van onderzoeksbureau StatCounter blijkt dat Internet Explorer in ons land een marktaandeel heeft van ruim 53 procent. Firefox, Chrome, Safari en Opera volgen op gepaste afstand. De Europese cijfers geven een heel ander beeld. Internet Explorer en Firefox vechten daar samen om de koppositie, terwijl het aantal aanhangers van Google Chrome in rap tempo groeit. In landen als Duitsland, Finland, Oostenrijk en Griekenland is Firefox zelfs met afstand de nummer één! Probeer de verschillende programma's vrijblijvend uit en maak daarna een keuze. Om u hierbij te helpen leest u in dit artikel in hoeverre de browsers van elkaar verschillen en wat handige functies zijn.

©PXimport

Nederland versus Europa. Het valt op dat inwoners uit andere landen zich meer openstellen voor alternatieve browsers.

1. Internet Explorer

Microsoft heeft Internet Explorer 9 een 'kale' vormgeving gegeven, waarbij duidelijk inspratie opgedaan is bij Google Chrome. De werkbalken zijn verdwenen en de meeste functies bevinden zich onder de knop Extra. Deze browser onderscheidt zich op een aantal punten van concurrenten. Steeds meer websites kunt u zien als volwaardige applicaties die in de cloud draaien, bijvoorbeeld Google Documenten en Windows Live Hotmail. Om die reden heeft Microsoft een functie bedacht, waarmee u webdiensten vastmaakt aan de Taakbalk van Windows. U start ze dan gemakkelijk op, net zoals u dat bij lokale programma's doet. Het werkt simpel. Sleep een tabblad naar beneden totdat de melding Vastmaken aan Taakbalk opduikt. Er verschijnt een nieuw pictogram, dat ook zichtbaar is als Internet Explorer niet openstaat. Voor een aantal websites zijn er ook zogeheten Jump Lists beschikbaar. Klik maar eens met de rechtermuisknop op het pictogram in de Taakbalk en bekijk of u rechtstreeks naar 'aparte afdelingen' van een webdienst kunt navigeren. Bij Facebook zijn onder meer de pagina's met vrienden en berichten bereikbaar. Nuttig is dat u notificaties van gebeurtenissen ontvangt, bijvoorbeeld zodra er een nieuw Facebook-bericht binnenkomt.

Internet Explorer was jarenlang een doorn in het oog voor webontwikkelaars, omdat Microsoft zich niet hield aan de algemene webstandaarden. In de nieuwe versie is deze hindernis grotendeels weggewerkt, waardoor het nu gemakkelijker is om websites voor alle browsers te ontwikkelen. De mogelijkheden om Internet Explorer naar eigen wens in te richten zijn beperkt. Het aanbod van beschikbare plug-ins is dan ook niet zo groot. Neem maar eens een kijkje op Internet Explorer Gallery. Overigens wordt Internet Explorer niet meer ontwikkeld voor Windows XP, terwijl dat bij de vier andere besproken browsers wel het geval is.

©PXimport

Websites die u veel gebruikt, maakt u eenvoudig vast aan de Taakbalk.

2. Firefox

Firefox is een opensource-project van Mozilla. Deze browser heeft over de hele wereld trouwe aanhangers en is wat betreft marktaandeel de grootste concurrent van Internet Explorer. Omdat het tegenwoordig een trend is om zoveel mogelijk werkbalken weg te laten, is het uiterlijke verschil met andere browsers niet zo groot meer als voorheen. Alle functies van Firefox zijn linksboven verzameld onder een oranje knop. Dit menu oogt vergeleken met Internet Explorer iets gelikter. Merkwaardig is dat u bij het openen van een nieuw tabblad nog altijd op een blanco pagina terechtkomt, waar andere browsers u doorverwijzen naar een zoekmachine of overzichtspagina. Verder heeft Firefox nog steeds een apart zoekvak, hoewel u hiervoor ook de adresbalk kunt gebruiken.

H.264 of WebM?

Een belangrijk verschil tussen de vijf besproken browsers is de HTML5-videotag. Hiermee is het mogelijk om video's op websites zonder Flash weer te geven. Google probeert het licentievrije WebM er doorheen te drukken. Ook Mozilla en Opera staan positief tegenover deze keuze. Microsoft en Apple zien vooralsnog meer heil in het dure H.264-formaat. Hopelijk komt er snel een codec bovendrijven, zodat ontwikkelaars eenvoudiger webvideo op basis van HTML5 kunnen implementeren. Google bracht begin dit jaar een plug-in uit om WebM in Internet Explorer mogelijk te maken. Ook Microsoft heeft uitbreidingen ontwikkeld, waarmee u video's op basis van H.264 in Google Chrome en Firefox bekijkt.

3. Tabbladen in Firefox

Twee nieuwe functies van Firefox willen we u niet onthouden. U maakt eenvoudig vaste tabbladen van webdiensten die u veel bezoekt. Hierdoor krijgen deze applicaties een eigen plekje binnen de browser, terwijl ze minder ruimte in beslag nemen. De diensten starten tegelijk met Firefox op, dus ze zijn altijd direct bereikbaar. Klik met rechts op een tabblad. In het contextmenu klikt u daarna op Vastzetten als app-tabblad. De webdienst is nu linksboven in slanke vorm te bewonderen. Het pictogram gaat gloeien wanneer er bijvoorbeeld een nieuw e-mailbericht of een Facebook-melding binnenkomt. De tweede nieuwe functie heet Tabbladgroepen. Vooral wanneer u doorgaans veel websites hebt openstaan, zal het u erg aanspreken. Open enkele websites in een eigen tabblad en klik rechtsboven op het mini-pijltje Alle tabbladtitels weergeven. Via Tabbladgroepen geeft Firefox alle geopende websites als miniatuur weer. Klik op een miniatuur en sleep de afbeelding buiten het kader. U hebt nu een nieuwe tabbladgroep gecreëerd. Het is slim om tabbladen die over hetzelfde onderwerp gaan te bundelen. Tabbladgroepen opent u apart in de browser, waardoor u beter overzicht houdt. Handig is dat u de groepen een naam kunt geven.

©PXimport

U hoeft webdiensten niet meer handmatig op te starten wanneer u app-tabbladen gebruikt.

4. Inloggegevens onthouden in Firefox

Voor webmail, fora, online winkels en sociale netwerken hebt u accounts nodig. Het is vermoeiend om telkens uw inloggegevens opnieuw in te vullen. Firefox kan deze gegevens voor u onthouden. Overigens hebben andere browsers vergelijkbare functies aan boord. Bezoek een relevante website en log in met uw gebruikersnaam en wachtwoord. In de adresbalk verschijnt er een sleutelpictogram, waarmee u de inloggegevens voor de huidige website beheert. Klik op de knop Wachtwoord onthouden. De volgende keer dat u de website bezoekt, staan uw gebruikersnaam en wachtwoord al voor u ingevuld. Krijgt u het sleutelpictogram niet te zien? Ga binnen de browser naar Firefox / Opties / Beveiliging en zet een vinkje voor Wachtwoorden voor websites onthouden. Klik als laatste op OK. Let op: wachtwoorden laten onthouden is wel minder veilig!

Alternatieve browsers

Naast de vijf grootste browsers, bestaan er nog veel meer programma's om op internet te surfen. Zo is RockMelt een opvallende verschijning. U integreert accounts van sociale netwerken in deze browser, zodat u snel toegang hebt tot profielinformatie, berichten, vrienden en statusupdates. Handig is dat u rechtstreeks kunt chatten en berichten kunt publiceren, zonder de huidige webpagina te verlaten. Verder blijft u via notificaties op de hoogte van alle updates. Na de installatie voegt u Apps toe, die snel toegang bieden tot allerlei sociale diensten. Zo is er ondersteuning voor Facebook, Twitter, Gmail en YouTube. Een andere sociale browser is Flock. Ook de browser Iron is het vermelden waard. Dit programma lijkt sprekend op Google Chrome, met het verschil dat er geen persoonlijke gegevens verzameld worden. Google probeert namelijk zoveel mogelijk over u te weten te komen. Daarnaast kunt u met Iron advertenties blokkeren.

©PXimport

Met RockMelt surft u op internet, terwijl u tegelijkertijd ontwikkelingen op sociale netwerken volgt.

5. Plug-ins voor Firefox

De broncode van Firefox is openbaar. Het staat ontwikkelaars vrij om uitbreidingen voor deze browser te maken. U profiteert hiervan, want u voegt allerlei leuke en nuttige functies toe. U regelt dat door plug-ins te installeren. Dat zijn flexibele mini-applicaties die een specifieke taak vervullen. Bezoek de website Mozilla Addons en bekijk welke uitbreidingen er allemaal beschikbaar zijn. Hebt u een hekel aan banners en andere vormen van reclame, dan is Adblock Plus een aanrader. Ook Video DownloadHelper is een zeer populaire plug-in. Hiermee bewaart u eenvoudig YouTube-filmpjes op uw harde schijf. U probeert een plug-in uit door op Toevoegen aan Firefox / Nu installeren te klikken. Klik op Nu herstarten om de uitbreiding te activeren. U beheert alle geïnstalleerde uitbreidingen op een aparte pagina. Klik binnen de browser op Firefox / Add-ons / Extensies. Via Opties past u de instellingen aan. U kunt iedere plug-in ook uitschakelen of verwijderen.

Mozilla lanceert om de haverklap nieuwe versies van Firefox. Dat is natuurlijk positief, want het ontikkelteam werkt hard om de browser nog beter te maken. Houd er wel rekening mee dat veel extensies (nog) niet compatibel zijn met nieuwe versies. Probeer daarnaast het gebruik van plug-ins niet te overdrijven. Bij een grote hoeveelheid mini-applicaties reageert uw browser namelijk trager.

©PXimport

Op de beheerpagina wijzigt u de instellingen van plug-ins.

6. Google Chrome

Hoewel Google Chrome pas drie jaar bestaat, is het al een zeer serieuze speler in browserland. Als het marktaandeel zo snel blijft groeien, moeten Internet Explorer en Firefox zich op termijn zelfs zorgen maken. Google Chrome was de eerste browser met een 'kale' interface. Het blonk kortweg uit in eenvoud. Geen werkbalken en allerlei andere onnozele poespas, maar alleen een adresbalk voor websitebezoek en een gereedschapspictogram voor de instellingen. Deze aanpak is succesvol gebleken, aangezien ontwikkelaars van Internet Explorer en Firefox deze interface hebben nagebouwd. Het programma staat bekend om de korte opstarttijd en het snel laden van websites. Een groot voordeel is dat ieder tabblad in een eigen proces wordt uitgevoerd. Zodra een tabblad crasht, hoeft u niet het hele programma opnieuw te starten. Verder is de vertaalfunctie een slimme toevoeging. Bezoekt u een website met een vreemde taal, dan biedt Google Chrome aan om de tekst voor u naar het Nederlands om te zetten. Jammer genoeg kunt u zich niet rechtstreeks abonneren op rss-feeds, al downloadt u hiervoor wel optioneel een plug-in.

©PXimport

Als u een vreemde taal op een website niet begrijpt, laat u de tekst vertalen door Google Chrome.

Browserkeuzescherm

De makers van Opera waren van mening dat Microsoft onterecht een monopoliepositie bekleedde door standaard Internet Explorer aan Windows toe te voegen. De Europese Commissie gaf Opera gelijk en daarom biedt Microsoft tegenwoordig de mogelijkheid om gemakkelijk van browser te switchen. Als u een nieuwe computer hebt gekocht of Windows opnieuw hebt geïnstalleerd, verschijnt via Windows Update een browser­keuzescherm. U klikt bij uw favoriete programma op Installeren, waarna de installatiewizard verschijnt. Uiteraard worden de vijf grootste browsers aangeboden, maar daarnaast proberen ook minder bekende programma's als Sleipnir en K-Meleon een plekje op uw pc te bemachtigen.

7. Rss-functie toevoegen aan Chrome

Google Chrome is een buitenbeentje als het gaat om rss-feeds. Abonneren op rss-feeds is namelijk niet mogelijk. Gelukkig biedt - in navolging van Firefox - ook deze browser uitgebreide ondersteuning voor plug-ins. Via Chrome Web Store surft u naar de Chrome web store. U vindt er bijvoorbeeld uitbreidingen om Gmail of TweetDeck te integreren. De rss-functie is een beetje verstopt. Typ in het zoekvak RSS Subscription Extension en druk op Enter. Deze uitbreiding is door Google zelf uitgebracht. Klik op Toevoegen aan Chrome / Installeren. In tegenstelling tot Firefox is er na de installatie geen herstart van de browser nodig. Zodra u een website bezoekt waarop een rss-feed wordt aangeboden, verschijnt er in de adresbalk een rood pictogram. Hiermee abonneert u zich op de betreffende rss-feed. De browser bevat een menu om plug-ins te beheren, waarin u de instellingen naar eigen wens aanpast. Klik rechtsboven op het gereedschapspictogram en ga naar Extra / Extensies om het menu te openen.

8. Safari

Safari is de browser van Apple en wordt daarom vooral op systemen met Mac OS X gebruikt. Er is ook een versie voor Windows. Het programma voelt soepel aan en opent opvallend snel websites. Wel is het jammer dat er in de Bladwijzerbalk al favorieten voor u zijn gesorteerd. Die kunt u weliswaar simpel verwijderen, maar Apple doet er verstandig aan om keuzes voortaan aan de gebruiker over te laten. Liefhebbers van visueel geweld zijn bij dit programma aan het juiste adres. Wanneer u een nieuw tabblad opent, komt u op de pagina Top Sites terecht. In een mooie weergave heeft Safari veelbezochte websites voor u verzameld. U bladert daarnaast eenvoudig door de surfgeschiedenis met Cover Flow. De hand van Apple is hierin duidelijk zichtbaar, aangezien de grafische effecten mooi zijn uitgewerkt. Leest u vaak artikelen online? Dan kunt u de functie Safari Reader waarschijnlijk erg waarderen. De browser herkent namelijk webpagina's met veel tekst. Klik in het adresveld op Reader en Safari legt een nieuwe laag met uitsluitend tekst over de website heen. Banners, menu's en hyperlinks blijven allemaal achterwege, zodat u zich beter kunt concentreren op het artikel. Bestaat een artikel uit meerdere pagina's, dan plakt Safari de tekst achter elkaar. De ondersteuning voor plug-ins is voor deze browser bescheiden. U vindt de uitbreidingen op Safari Extensions.

©PXimport

Dankzij Safari Reader leiden bewegende banneranimaties u niet meer af.

9. Opera

Het Noorse Opera heeft een aantal verrassende mogelijkheden in huis. Zo is de functie Opera Turbo in staat om websites te comprimeren via een eigen proxyserver, waardoor webpagina's sneller laden. Nu zal dat bij een stabiele breedbandverbinding niet zo interessant zijn, maar bij matige wifi-ontvangst merkt u wel degelijk een verschil. Klik linksonder op de knop Opera Turbo om de functie in te schakelen. Verder toont u tabbladen in een miniatuurweergave. U doet dat door met de cursor boven de adresbalk op de scheidslijn te staan en naar beneden te slepen. U beslist zelf hoe groot de Tabbalk wordt. Websites die u regelmatig bezoekt, geeft u een permanent tabblad. Dat werkt op precies dezelfde wijze als in Firefox. U creëert meer ruimte in de Tabbalk door tabbladen naar elkaar toe te slepen. Hierdoor groepeert u bijvoorbeeld websites die te maken hebben met hetzelfde onderwerp. Opera bevat een geïntegreerde e-mail- en bittorrent-applicatie, zodat u deze taken vanuit hetzelfde programma uitvoert. Daarnaast is er sinds kort ondersteuning voor plug-ins. Bezoek de website Opera Extensions om het aanbod te bekijken. Na installatie is er geen herstart nodig.

©PXimport

Met Opera geeft u tabbladen als miniatuur weer.

Tegelijk gebruiken?

Het kan handig zijn om meerdere browsers op uw systeem te combineren. Ieder programma heeft namelijk unieke eigenschappen waaraan de concurrentie niet kan tippen. Zo is het erg handig om webdiensten met Internet Explorer 9 aan de Taakbalk vast te pinnen, zodat u snel toegang hebt tot een sociaal netwerk of e-mailbox. Firefox en Chrome zijn aantrekkelijk wanneer u tijdens een surfsessie gebruik wilt maken van plug-ins. Laatstgenoemde browser is bovendien ook nuttig om websites uit een vreemd land te vertalen, al bestaan daarvoor ook online hulpjes. Voor het lezen van online artikelen kunt u het best bij Safari terecht. Ten slotte is de Turbo-knop van Opera ideaal voor wifi-verbindingen met een slecht bereik. Omdat data worden gecomprimeerd, openen websites vlotter op uw beeldscherm. U kunt vaak probleemloos meerdere browsers naast elkaar gebruiken.

Windows 11 is ontworpen om je pc beter te laten presteren dan zijn voorganger Windows 10. Toch geldt ook hier dat het systeem gaandeweg steeds trager wordt. Gelukkig zijn er eenvoudige trucs om je computer weer vleugels te geven.

Zelfs een modern besturingssysteem kan na verloop van tijd trager aanvoelen. Met de onderstaande tips kun je Windows 11 opnieuw optimaliseren. Uiteindelijk draait het vooral om keuzes. Het systeem zit boordevol functies en opties, maar niet alles heb je echt nodig. Schakel overbodige onderdelen uit, dan win je meestal direct aan snelheid. 

Zet Widgets uit

Veel klassieke trucs om Windows sneller te maken, werken ook in Windows 11. Maar er zijn ook enkele optimalisaties die specifiek voor dit besturingssysteem gelden en echt merkbaar verschil maken. Zo introduceert Windows 11 Widgets: interactieve kaarten die dynamisch informatie tonen over het weer, nieuws, aandelen of sport… Handig, maar ze verbruiken geheugen en bandbreedte. Vind je dit te veel van het goede, dan kun je ze beter uitschakelen. Dat doe je eenvoudig via de taakbalk: klik met de rechtermuisknop op een lege plek. Kies Taakbalkinstellingen en zet Widgets uit.

Visuele effecten en animaties uitschakelen

Windows 11 bevat heel wat grafische tierlantijntjes die er fraai uitzien, maar wel extra rekenkracht vragen. Denk aan animaties bij het minimaliseren of maximaliseren van vensters, transparante achtergronden en schaduwen. Vooral op systemen met weinig RAM of een oudere grafische kaart kan dit merkbare vertraging opleveren. Kies je liever voor prestaties dan voor cosmetica, dan schakel je deze visuele effecten uit. Druk op Win+I om de Instellingen te openen en ga naar Toegankelijkheid / Visuele effecten. Zet daar de schakelaars bij Transparantie-effecten en Animatie-effecten uit. Omdat Windows 11 hierdoor minder grafische elementen hoeft te renderen, merk je direct een vlottere werking, vooral bij het openen en sluiten van vensters.

Instellingen voor prestaties

Er bestaat ook een snelle manier om in één keer alle visuele effecten te beheren. Typ in de zoekfunctie van Start: De weergave en prestaties van Windows aanpassen. Standaard staat dit ingesteld op Automatisch selecteren. Ga naar het tabblad Visuele effecten en je leest precies welke opties voor de vormgeving actief zijn. Wil je alle grafische franje in één klap uitschakelen, kies dan voor Beste prestaties. Klik vervolgens op Toepassen en bevestig met OK.

In de instelling Beste prestaties worden alle visuele effecten uitgeschakeld.

Kritisch voor opstartprogramma’s

Telkens wanneer je Windows opstart, worden automatisch programma’s in de achtergrond geladen. Veel software installeert zo’n opstartprogramma zonder dat je het beseft. Applicaties die je zelden gebruikt, verbruiken daardoor onnodig geheugen en processorkracht en vertragen bovendien de opstartprocedure. Hoe meer programma’s mee opstarten, hoe langer het duurt voor je pc gebruiksklaar is. Controleer dit via Instellingen / Apps / Opstarten. Daar vind je een overzicht van alle apps die samen met Windows starten. Bekijk de lijst kritisch en zet de schakelaar uit bij programma’s die je niet meteen nodig hebt. Zo start je pc merkbaar sneller op.

Dubbelchecken in Taakbeheer

Daarna kun je ook nog een keer via Taakbeheer snoeien in de programma’s die op de achtergrond draaien. Open deze app door met de rechtermuisknop op een lege plek in de taakbalk te klikken en Taakbeheer te kiezen. Deze handige tool toont alle actieve programma’s en services. Klik in de linkerbalk op het vijfde pictogram van boven om de lijst met opstart-apps te openen. Sorteer vervolgens op Status, zodat de ingeschakelde apps bovenaan verschijnen. In de kolom Invloed op opstarten zie je meteen of een app geen, weinig of juist veel invloed heeft op de systeemprestaties. Wil je voorkomen dat een programma automatisch meedraait, klik er dan met de rechtermuisknop op en kies Uitschakelen. Hiermee verwijder je de toepassingen niet. Je voorkomt alleen dat ze bij het opstarten worden geladen. Je kunt de apps dus nog altijd handmatig starten. Besluit je later dat een programma tóch automatisch mee moet opstarten, dan schakel je het op dezelfde manier weer in.

Zuiniger in plaats van sneller

In Taakbeheer zit een handige functie om het energieverbruik van Windows 11 te verbeteren: de Efficiëntiemodus. Deze modus verlaagt de prioriteit van achtergrondapplicaties, waardoor je pc sneller werkt en de batterijduur wordt verlengd. Daarom heeft deze modus een eco-pictogram in de vorm van twee blaadjes. Een belangrijke kanttekening: niet alle processen en apps ondersteunen deze modus. Bij sommige zul je het pictogram dus niet zien. Start Taakbeheer en ga naar de weergave Processen (het derde pictogram van boven in de linkerbalk, bestaande uit drie vierkantjes). Hier zie je de lijst van actieve apps en processen. Selecteer de app of het proces dat je in de efficiëntiemodus wilt zetten en klik op het Efficiëntiemodus-pictogram rechtsboven in het scherm. Bevestig je keuze. Je kunt dezelfde optie ook bereiken door met de rechtermuisknop op een app of proces te klikken. Sommige apps, zoals Microsoft Edge, staan standaard al in de efficiëntiemodus. Bij deze apps kun je de modus niet uitschakelen.

Sommige applicaties ondersteunen de efficiëntiemodus.

Sta automatisch Windows-onderhoud toe

Windows 11 voert voortdurend onderhoud uit om te controleren of alles naar behoren functioneert. Dit omvat systeemdiagnoses en beveiligingsscans. Het lost bovendien automatisch gevonden problemen op. Dit automatisch onderhoud vindt plaats op een vastgesteld tijdstip wanneer het apparaat in slaapstand staat en is aangesloten op een stroombron. Het is mogelijk dat je deze functie per ongeluk hebt uitgeschakeld, of dat het een tijd niet actief was. Bijvoorbeeld als je de laptop ’s nachts hebt uitgeschakeld in plaats van in slaapstand te zetten, of als hij tijdelijk niet op het lichtnet was aangesloten. Zorg er daarom voor dat de functie dagelijks actief is. Typ in het zoekvak van de taakbalk Configuratiescherm en selecteer in deze app Systeem en beveiliging. In het gedeelte Onderhoud klik je onder Automatisch onderhoud op Onderhoud starten als je het direct wilt uitvoeren. Om ervoor te zorgen dat dit dagelijks gebeurt, klik je op Onderhoudsinstellingen wijzigen. Kies het gewenste tijdstip en vink het vakje aan: Gepland onderhoud toestaan om mijn computer aan te zetten.

Verwijder bloatware

Bij de installatie van Windows 11 worden automatisch programma’s meegeleverd waar je niet om hebt gevraagd. Sommige zijn logisch en nuttig, veel andere worden niet eens door Microsoft zelf ontwikkeld, maar door externe leveranciers. Soms gebeurt het ook dat bij de installatie van een programma een andere applicatie ongemerkt mee op je pc wordt gezet. Deze adware en bloatware zijn verraderlijk, omdat ze vaak automatisch starten zonder dat je het merkt. Je zult merken hoeveel beter je pc presteert wanneer je er vanaf bent. Je kunt Taakbeheer gebruiken om adware en bloatware te herkennen, maar gemakkelijker is het gebruik van een externe tool. Een handige optie is O&O AppBuster: volledig gratis en zonder installatie. Download de tool via https://www.oo-software.com/en/ooappbuster en start het exe-bestand. De tool scant het systeem en maakt het verwijderen eenvoudig. Je ziet telkens de uitgever van elke app en een aanbeveling. Een rode stip met het label Remove betekent dat je moet overwegen of je deze software echt nodig hebt. Is dat niet het geval, selecteer dan de titel en klik op Remove. Je kunt O&O AppBuster ook gebruiken om reguliere software te verwijderen die via de standaardmethode moeilijk te de-installeren is.

Zoekindexering uitschakelen

De zoekfunctie van Windows 11 maakt gebruik van indexering op je harde schijf. Dit gebeurt op de achtergrond, waardoor je pc sneller doorzocht kan worden dan zonder indexering. Zonder index moet Windows elk bestand en elke map bij iedere zoekopdracht opnieuw doorzoeken, wat langer duurt. Bovendien zorgt de indexering ervoor dat je bestanden kunt vinden op basis van de tekst die ze bevatten. Dit is handig, maar op tragere pc’s kan de indexering de prestaties verminderen. Je kunt de snelheid van een trage computer verbeteren door de indexering uit te schakelen. Zelfs op een pc met een ssd kan dit de prestaties ten goede komen. Open de app Services door in het zoekvak van de taakbalk services.msc te typen. Scroll naar Indexeringsservice of Windows Search in de lijst met services. Dubbelklik erop en klik in het venster dat verschijnt op Stoppen. Herstart daarna de pc. Je zoekopdrachten kunnen iets trager zijn, maar het verschil merk je mogelijk niet. Wel zul je waarschijnlijk een algemene snelheidsverbetering ervaren.

Opslaginzicht

Een harde schijf vol overbodige bestanden kan de pc vertragen. Door deze op te schonen, kun je vaak een snelheidsboost krijgen. Windows 11 biedt hiervoor een ingebouwde tool: Opslaginzicht. Open Instellingen en ga naar Systeem in de linkerbalk, zodat je rechts Opslag kunt openen. Schakel hier de optie Opslaginzicht in.

Vanaf dat moment controleert Windows voortdurend de opslag op je pc en verwijdert oude of overbodige bestanden die je waarschijnlijk niet meer nodig hebt. Denk aan tijdelijke bestanden, bestanden in de map Downloads en oude bestanden in de Prullenbak. Standaard komt Opslaginzicht pas in actie wanneer er weinig vrije schijfruimte overblijft. In dat geval verwijdert het systeem bestanden die al langer dan 30 dagen in de Prullenbak of Downloads staan. Je kunt dit ook instellen op dagelijks, elke 14 dagen of elke 60 dagen.

Stop de synchronisatie via OneDrive

De Microsoft-cloudopslagtool OneDrive zorgt ervoor dat de bestanden op je pc perfect gesynchroniseerd worden met de cloud. Het is een efficiënte back-uptool voor het geval je pc te maken krijgt met een virusinfectie of hardwareschade. OneDrive is zo diep geïntegreerd in Windows dat veel gebruikers denken dat het niet uit te schakelen is, maar dat klopt niet. De automatische OneDrive-synchronisatie kan je computer aanzienlijk vertragen. Als je ervoor kiest om je back-up op een andere manier te organiseren, kun je de synchronisatie eenvoudig uitschakelen. Klik op het OneDrive-cloudpictogram in het systeemvak en daarna op het tandwielpictogram om de Instellingen te openen. Ga naar het tabblad Account en klik op Deze pc ontkoppelen. Dit betekent niet dat je de bestanden kwijt bent die in de lokale OneDrive-map staan.

Geheugenintegriteit uitschakelen

Merk je dat Windows 11 op een oudere computer niet soepel draait? Dit kan te maken hebben met ingebouwde beveiligingsfuncties zoals TPM 2.0 en Geheugenintegriteit. Geheugenintegriteit helpt je pc te beschermen tegen geavanceerde aanvallen, maar kan op oudere of minder krachtige hardware een impact op de prestaties hebben. Als je bereid bent om een klein beetje veiligheid in te ruilen voor betere prestaties, kun je Geheugenintegriteit uitschakelen via Instellingen / Privacy & Beveiliging / Windows-beveiliging / Apparaatbeveiliging / Kernisolatie en Geheugenintegriteit.

Vooral op oudere pc’s heeft de Geheugenintegriteit een negatieve invloed op de snelheid.

Schakel de Gamemodus uit

De Gamemodus van Windows 11 optimaliseert je pc voor het spelen van games. Wanneer Windows merkt dat je een game speelt, geeft het de prioriteit aan de systeembronnen voor gaming door deze tijdelijk weg te nemen bij andere apps en achtergrondprocessen. Dit is interessant voor serieuze gamers, maar wanneer je geen games speelt, kan het systeem juist vertragen omdat het resources reserveert ‘voor het geval dat’ je toch een game zou starten. Het uitschakelen van de Gamemodus kan je pc daarom ook sneller maken. Je kunt de functie altijd opnieuw inschakelen wanneer je een game wilt spelen. Zelfs als je nog nooit een game op je pc hebt gespeeld, staat de Gamemodus standaard ingeschakeld. Om deze uit te schakelen, ga je naar Instellingen / Gaming / Gamemodus. Zet de schakelaar Gamemodus uit.

Bezit je een flinke digitale muziekcollectie, dan heb je waarschijnlijk helemaal geen Spotify of andere streamingsdienst nodig. Met Navidrome bouw je gewoon je eigen muziekcloud. Alle toegevoegde nummers zijn op al je apparaten beschikbaar, ook onderweg. In deze workshop lees hoe je de muziekserver zo goed mogelijk inricht.

Het gratis downloaden van muziek was tot 2014 legaal. Mogelijk heb je uit dat tijdperk nog heel wat audiobestanden op je computer of externe harde schijf staan. Daarnaast bewaar je natuurlijk net zo makkelijk kopieën van cd’s op de pc of laptop. Gebruik hiervoor een gratis tooltje, zoals Exact Audio Copy of fre:ac. Als je eenmaal een omvangrijke digitale muziekverzameling hebt opgebouwd, wordt Navidrome zeer interessant. Installeer de freeware op je computer en stream vervolgens jouw favoriete liedjes naar geschikte afspeelapparaten. Denk aan je smartphone en tablet.

Client-servermodel

Met Navidrome installeer je een muziekserver op de computer. Dit programma indexeert alle audiobestanden en creëert hiervan een overzichtelijke bibliotheek. Daarna kunnen overige computers, smartphones en andere clients de nummers opvragen. Dit zogenoemde client-servermodel werkt alleen wanneer de muziekserver actief is. Kortom, regel dat het systeem met Navidrome op de juiste luistermomenten is ingeschakeld.

Navidrome downloaden

Een pluspunt is dat de freeware lage eisen aan de hardware stelt. Gebruik het programma dus gerust op een wat oudere pc of laptop. Er zijn versies voor Windows, macOS en Linux beschikbaar. Ga naar www.navidrome.org/docs/installation om de juiste editie te downloaden. Navidrome werkt ook op een Raspberry Pi of geschikte NAS, maar voor deze workshop concentreren we ons op de Windows-versie.

Navidrome stuurt je voor het juiste downloadbestand uiteindelijk door naar de GitHub-site. Klik onderaan zo nodig op Show all om alle downloadbestanden te tonen. Kies in de lijst het msi-bestand en start direct na het downloaden de installatie. Mogelijk slaat Windows alarm, omdat dit besturingssysteem het programma niet kent. Geen zorgen, want volgens VirusTotal vormt Navidrome geen enkele bedreiging.

Enkele instellingen

Tijdens het installatieproces verschijnt er een instellingenvenster. Merk op dat Navidrome standaard poortnummer 4533 gebruikt. Dit nummer is in feite een digitale toegangspoort tot jouw muziekserver. Je hebt dat nodig om browsers en apparaten met jouw persoonlijke muziekcloud te verbinden. Daarover later meer. Je laat het poortnummer in de meeste gevallen gewoon staan. Alleen wanneer Navidrome met een ander programma conflicteert, kun je de getallen wijzigen.

Geef verder in het veld onder Music Folder aan in welke map de nummers staan opgeslagen. Bewaar je op verschillende bestandslocaties albums? Houd er rekening mee dat het programma in eerste instantie slechts één map (met alle onderliggende submappen) accepteert. Je kunt op een later moment nog wel andere bestandslocaties toevoegen. Rond met Next en Install de installatieprocedure af.

Account aanmaken

Na de installatie is de muziekserver direct actief op de achtergrond van jouw systeem. Staat het programma niet in het startmenu? Dat klopt, want je bedient Navidrome in een willekeurige browser. Typ in de adresbalk http://localhost:4533 en druk op Enter. Er verschijnt een inlogscherm. Je creëert nu eerst een account. Bedenk een gebruikersnaam en typ twee keer het wachtwoord. Bevestig daarna met Create Admin.

Als je tijdens de installatie een muziekmap hebt opgegeven, zie je waarschijnlijk diverse albumhoezen. Zelfs bij grote muziekcollecties gaat het indexeren erg snel. Ga uit van hooguit enkele minuten. Een pluspunt is dat de freeware met ieder gangbaar audioformaat uit de voeten kan, waaronder mp3 en flac. Je gebruikt bovenaan de zoekfunctie om een album of artiest te vinden. Het is helaas niet mogelijk om naar de naam van een liedje te speuren.

Muziek correct taggen

Zie je in Navidrome dubbele hoezen of is de artiest onbekend? Daar kun je iets aan doen. Elk nummer heeft metadata. Hierin is onder meer de naam van het liedje, het album en de artiest opgeslagen. Wanneer de metadata niet kloppen, wordt het al gauw een rommeltje. Navidrome creëert op basis van deze gegevens namelijk een bibliotheek. Zeker bij audiotracks afkomstig uit omstreden downloadnetwerken is de informatie soms niet correct.

Het aanpassen van metadata heet in computerjargon ook wel het taggen van muziek. Jammer genoeg zit deze functie niet in Navidrome. Mp3tag en MusicBrainz Picard zijn twee tools die deze taak moeiteloos vervullen. Selecteer de gewenste nummers en pas de metadatavelden naar eigen inzicht aan. Overigens kan dat bij de genoemde programma’s ook automatisch. In dat geval maakt Mp3tag of MusicBrainz Picard verbinding met een onlinedatabase. Vergeet niet om de wijzigingen op te slaan.

Op jouw verzoek plukt MusicBrainz Picard de juiste tags uit de eigen database.

Nog wat aanpassingen

Voordat je muziek gaat luisteren, pas je eerst nog enkele instellingen aan. De voertaal is standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Klik rechtsboven op Settings (pictogram met poppetje) en kies Personal. Je klikt nu in het uitrolmenu onder Language op Nederlands. De taal verandert direct. Vind je de huidige vormgeving te donker? Selecteer dan onder Thema een ander uiterlijk. Je laat Navidrome desgewenst zelfs op Spotify lijken.

Bepaal verder of je de instelling ReplayGain wilt activeren. Hierdoor krijgen nummers van verschillende albums hetzelfde volumeniveau, mits ze voorzien zijn van zogeheten ReplayGain-tags. Voorkom daarmee dat een bepaald liedje ineens veel luider of zachter klinkt. Besef wel dat niet alle clients met deze techniek overweg kunnen. Navidrome slaat alle instellingen automatisch op.

Extra muziekmap

Je voegt eventueel nog een extra muziekmap toe. Navidrome creëert hiervan een tweede bibliotheek. Zodra je naar Instellingen / Libraries navigeert, verschijnt de eerder opgegeven map. Met Toevoegen opent er een nieuwe pagina. Typ eerst een relevante naam. Vul nu achter Path het volledige pad van de beoogde map in. Bij gebruik van Windows kopieer je dat eenvoudig vanuit de verkenner.

Blader eerst naar de gewenste bestandslocatie en klik vervolgens in de adresbalk van dit hulpprogramma. Je kopieert het pad nu naar Navidrome. Bevestig met Opslaan en klik daarna linksboven op Alle. De ‘nieuwe’ muziek is meteen beschikbaar. Kies linksboven op Libraries en vink de zojuist aangemaakte bibliotheek aan. Verandert er nog niets? Met behulp van het gebogen pijltje bovenaan ververs je de bibliotheken.

Afspeellijst aanmaken

Je luistert eenvoudig naar muziek. Zweef met de muisaanwijzer boven een albumhoes en klik op de playknop. Er verschijnt nu onderin een balk met mediaknoppen. Je kunt nummers skippen, de audioweergave pauzeren en het volume wijzigen. Klik desgewenst op het hartje om een liedje aan je favorieten toe te voegen. Er is zelfs een downloadknop om de audiobestanden lokaal op te slaan. Deze optie is met name nuttig wanneer je een ander apparaat met de Navidrome-server verbindt. Zo speel je de muziek ook op plekken zonder internetverbinding af.

Luister je graag naar nummers van verschillende artiesten? Maak dan een afspeellijst. Klik op een albumhoes om de bijbehorende nummers te tonen. Je plaatst daarna voor één of meerdere liedjes een vinkje. Kies Voeg toe aan afspeellijst en bedenk een naam. Je klikt vervolgens op het plusteken, waarna je bevestigt met Voeg toe. In het linkermenu duikt nu de zojuist ingevoerde naam op. Je sleept voortaan eenvoudig verse nummers naar deze afspeellijst.

M3u-bestanden

Zie je in Navidrome al een afspeellijst? Waarschijnlijk telt jouw digitale muziekcollectie dan één of meerdere m3u-bestanden. In zo’n tekstbestandje staan verwijzingen naar verschillende liedjes. Navidrome creëert hiervan op eigen houtje een afspeellijst. Wil je dat liever niet? Zweef in het linkermenu dan met de muisaanwijzer boven Afspeellijsten en klik op het tandwiel. Nadat je alle ongewenste afspeellijsten hebt aangevinkt, klik je op Verwijderen.

Als je een afspeellijst niet gebruikt, verwijder je die uit het menu.

Extra gebruiker

Je geeft optioneel andere mensen toegang tot de Navidrome-server, zoals gezinsleden en vrienden. In dat geval creëer je voor ieder persoon een eigen account. Diegene kan dan eigen favorieten en afspeellijsten opslaan. Navigeer achtereenvolgens naar Instellingen, Gebruikers en Toevoegen. Je vult nu een gebruikersnaam, naam, e-mailadres en wachtwoord in. Bedenk goed of je iemand beheerdersrechten wilt geven. Een beheerdersaccount heeft rechten om onder meer nieuwe muziekbibliotheken en gebruikers toe te voegen. Bepaal verder welke afspeellijsten je wilt delen en vink die zo nodig aan. Zodra je onderaan op Opslaan klikt, verschijnt de nieuwe gebruiker in het overzicht. Aan jou de taak om de inloggegevens met de bewuste persoon te delen. Nuttig om te weten is dat je een gebruiker op een later moment weer kunt verwijderen.

Clients binnen thuisnetwerk

Wanneer de Navidrome-server eenmaal correct is ingesteld, kun je ook op andere apparaten van de muziek genieten. Op een pc, laptop of mobiel apparaat binnen jouw thuisnetwerk is dat relatief simpel. Open een willekeurige browser en typ in de adresbalk http://[ip-adres]:4533. Hierbij vervang je [ip-adres] door het ip-adres van de computer waar Navidrome op draait.

Weet je dat niet? Open dan in Windows het hulpprogramma Opdrachtprompt. Typ nu ipconfig en druk op Enter om het lokale ip-adres te tonen. Zodra je op een andere computer binnen jouw netwerk naar het juiste adres gaat, verschijnt er een inlogvenster van Navidrome. Als je persoonlijke muziekcloud niet verschijnt, gooit wellicht een firewall roet in het eten. Je kunt een uitzondering instellen of de firewall op eigen risico (tijdelijk) uitzetten.

Portforwarding

Het is ook mogelijk om een computer, tablet of smartphone buiten je thuisnetwerk met de Navidrome-server te verbinden. Uiteraard is het dan wel een voorwaarde dat het apparaat verbonden is met internet. Verder dien je poortnummer 4533 in jouw router open te zetten voor netwerkverkeer. Op die manier maak je de muziekserver toegankelijk voor inkomende verbindingen van buiten het thuisnetwerk. Het openzetten van een netwerkpoort heet portforwarding. Bij elke router werkt het op een andere manier.

Gebruik je bijvoorbeeld een SmartWifi-modem van Ziggo? Ga met een browser dan naar https://smartwifiweb.ziggo.nl en log in. Je bereikt de meeste andere routers door het ip-adres van dit netwerkapparaat in de browser te typen. Navigeer in het routerpaneel van Ziggo naar Geavanceerde instellingen / Poort Forwarding en kies Nieuwe regel aanmaken. Stel bovenaan het ip-adres van de Navidrome-server in. Je hoeft alleen maar de getallen na de laatste punt in te vullen. Typ in de velden onder Lokale startpoort, Lokale eindpoort, Externe startpoort en Externe eindpoort het poortnummer 4533. Je selecteert bij Protocol de optie UDP/TCP en kiest onder Ingeschakeld voor Aan. Bevestig tot slot met Regel toevoegen.

Via het publieke ip-adres van jouw internetadres en poortnummer 4533 open je op afstand je persoonlijke muziekcloud. Via whatismyipaddress.com kun je het benodigde ip-adres achterhalen. Kijk op http://[publieke ip-adres]:4533 en geniet van de muziek.

Mobiel streamen

De vorige paragraaf beschrijft hoe je een apparaat buiten jouw thuisnetwerk met de Navidrome-server verbindt. Dat werkt ook met een browser op je smartphone, maar misschien vind je dat niet zo prettig. Gelukkig verbind je als alternatief een geschikte app met jouw muziekserver. Substreamer is daarvan een uitstekend voorbeeld. Deze toepassing is zowel voor iOS als Android beschikbaar.

Inloggen is simpel. Typ het correcte ip-adres en poortnummer van de Navidrome-server. Bedenk voor het invullen van de juiste gegevens of je binnen of buiten het thuisnetwerk actief bent. Je vult daarna de gebruikersnaam en het wachtwoord in. Zodra je bevestigt met Login verschijnt de muziekbibliotheek met alle albumhoezen. Vanwege de gelikte gebruikersomgeving lijkt het net alsof je een app van een online muziekdienst gebruikt. Substreamer heeft diverse handige functies in huis. Zo kun je onder andere albums downloaden en nummers naar een Chromecast doorsturen. Veel luisterplezier!