Wanneer u regelmatig registertweaks uitvoert, is het handig om deze voor later gebruik in één of meerdere registerbestanden op te slaan. Na een herinstallatie van uw besturingssysteem brengt u al uw tweaks dan met slechts enkele muisklikken opnieuw aan, en hoeft u ze niet handmatig en één voor één uit te voeren. Hoe u registerbestanden maakt en bewerkt, leest u in deze Expertcursus.

Een waarschuwing vooraf

Het werken in het register is niet zonder risico's. Fouten die u hierbij maakt kunnen ertoe leiden dat het besturingssysteem onbruikbaar wordt. Staan uw gegevensbestanden op de systeemschijf, dan kunt u in dat geval ook deze data kwijtraken. In het kader 'Veilig werken in het register' leest u welke voorzorgsmaatregelen u dient te treffen om uw pc bij dergelijke calamiteiten te kunnen herstellen. Wanneer u zich aan deze richtlijnen houdt, kan er weinig mis gaan!

Hoewel het Windows-register een van de belangrijkste onderdelen van het besturingssysteem is, is het in wezen een eenvoudige tabel, al gaat het hier dan wel om een zeer grote tabel. In deze tabel staan honderdduizenden gegevens opgeslagen over uw systeem en de daarop geïnstalleerde software, en deze gegevens worden voortdurend bijgewerkt. Om zelf gegevens in het register te kunnen wijzigen, om bijvoorbeeld het gedrag van de pc aan te passen, hebt u onder meer de beschikking over de Register-editor. U krijgt deze te zien door op de Windows-toets + R te drukken, regedit te typen, en op OK te klikken.

©PXimport

Via het venster Uitvoeren opent u de Register-editor.

In het linkerdeelvenster van de Register-editor, die enigszins op Verkenner lijkt, ziet u een vijftal mappen. In het register worden deze mappen sleutels genoemd, en in dit geval gaat het om de vijf hoofdsleutels (Engels: root keys) van het register.

Een hoofdsleutel wordt soms ook wel een 'hive' genoemd. Het begrip hive wordt ook in ruimere zin gebruikt om een min of meer zelfstandig deel van een hoofdsleutel aan te geven. Zo kan de sleutel HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Internet Explorer, waarin nagenoeg alle instellingen voor IE worden bijgehouden, aangeduid worden als hive voor Internet Explorer. Om de zaken niet nodeloos ingewikkeld te maken (en omdat hives altijd sleutels zijn, terwijl het omgekeerde meestal niet opgaat), zullen we in deze Expertcursus verder alleen over sleutels en hoofdsleutels spreken.

©PXimport

De vijf hoofdsleutels van het register.

Opbouw van het register

De hoofdsleutel HKEY_CLASSES_ROOT bevat onder meer gegevens over bestandskoppelingen. Op basis hiervan wordt een bestand met het juiste programma geopend wanneer u erop klikt. Ook zorgt dit deel van het register ervoor dat de juiste items in het contextmenu verschijnen bij een rechtermuisklik op een bestand. Deze sleutel ontleent zijn gegevens aan de twee volgende hoofdsleutels. In HKEY_CURRENT_USER zijn specifieke programma- en systeeminstellingen van de huidige gebruiker opgeslagen. Dit in tegenstelling tot de hoofdsleutel HKEY_LOCAL_MACHINE die configuratie-informatie bevat over de gehele computer, en die dus voor alle gebruikers geldt. De sleutel HKEY_USERS herbergt gegevens van alle gebruikers, en voor elke gebruiker is HKEY_CURRENT_USER hier een subsleutel van. De hoofdsleutel HKEY_CURRENT_CONFIG tenslotte bevat data over het hardwareprofiel dat tijdens het opstarten van het systeem wordt gebruikt. De hoofdsleutels worden vaak afgekort, respectievelijk tot HKCR, HKCU, HKLM, HKU, en HKCC.

Wanneer u in de Register-editor dubbelklikt op een van de hoofdsleutels, worden de subsleutels zichtbaar. Merk op dat u deze sleutels alleen in het linkerdeelvenster ziet. De Register-editor verschilt op dit punt van Verkenner, waarin zowel mappen als bestanden in het rechterdeelvenster kunnen verschijnen. In het rechterdeelvenster van de Register-editor zult u altijd alleen de inhoud van sleutels zien, in de vorm van zogenoemde registerwaarden, terwijl de sleutels zelf altijd uitsluitend in het linkerdeelvenster zichtbaar zullen zijn. Een plusje (Windows XP) of pijltje (Vista en Windows 7) vóór een sleutel geeft aan dat deze een of meerdere subsleutels bevat.

©PXimport

Hoofdsleutels, sleutels en registerwaarden.

Veilig werken in het register

Zoals we in het begin van dit artikel al opmerkten, is het werken in het register niet geheel zonder risico's. Het is dus van groot belang dat u naast een goede back-up van uw data voldoende mogelijkheden hebt om het systeem bij eventuele onverwachte resultaten te kunnen herstellen.

Een systeemimage is wat dit betreft het veiligst; zelfs bij de ergst denkbare problemen herstelt u het systeem hiermee in korte tijd volledig. In Windows 7 en Windows Vista Business, Ultimate, en Enterprise kunt u zo'n image maken met het ingebouwde back-upprogramma. Voor overige besturingssystemen zult u imagesoftware van derden moeten gebruiken, zoals Acronis of Norton Ghost.

Met het programma ERUNT kunt u een registerkopie maken, die u ook terug kunt zetten wanneer u onverhoopt niet meer in veilige modus kunt komen. Tenslotte kunt u met Windows Systeemherstel een herstelpunt aanmaken, voordat u in het register gaat werken. Dit zal bijna altijd voldoende zijn om het systeem bij eventuele problemen te herstellen. Het nadeel ten opzichte van de genoemde methoden is dat u systeemherstel niet kunt gebruiken wanneer de pc ook niet meer in veilige modus opstart.

Registerwaarden

Waar u in Verkenner bestanden aantreft, vindt u in de Register-editor de registerwaarden. Op de afbeelding rechts ziet u er een aantal. Er bestaan zes verschillende typen van deze waarden, maar we beperken ons hier tot de tekenreekswaarde en de DWORD-waarde, die u nagenoeg altijd zult gebruiken. Een tekenreekswaarde kan, zoals de naam al aangeeft, een reeks tekens bevatten. Dat kan bijvoorbeeld het pad naar een bestand zijn, een eigenschap van een programma-onderdeel, zoals Disabled of Enabled, of een internetadres. Een DWORD-waarde is altijd een numerieke waarde, genoteerd in het zestientallig stelsel (hexadecimaal). In een DWORD-waarde kan bijvoorbeeld de laatste schermpositie van een venster zijn vastgelegd.

Sleutels en registerwaarden maken

Nieuwe sleutels en registerwaarden maakt u op nagenoeg dezelfde manier als waarop u in Verkenner nieuwe mappen en bestanden aanmaakt. U opent de sleutel waarin u een nieuwe sleutel of registerwaarde wilt maken, klikt met de rechtermuisknop in het rechterdeelvenster, en kiest Nieuw, waarna u de gewenste optie kiest. Vervolgens geeft u de nieuwe sleutel of waarde de juiste naam. Een nieuwe sleutel zal in het linkerdeelvenster verschijnen, terwijl een nieuwe registerwaarde in het rechterdeelvenster terechtkomt.

Een registerwaarde moet hierna nog van de juiste waardegegevens worden voorzien. Daartoe dubbelklikt u op de betreffende waarde en voert u de juiste data in, waarna u op OK klikt. Bij een DWORD-waarde moet u erop letten dat u het juiste grondtal (decimaal of hexadecimaal) kiest bij de invoer. Een decimaal getal zal automatisch in een hexadecimaal getal worden omgezet. Veel wijzigingen die u in registerwaarden aanbrengt zullen direct effect hebben, maar soms dient u de pc hiervoor opnieuw op te starten.

Sleutels en registerwaarden verwijdert u, evenals mappen en bestanden in Verkenner, via een rechtermuisklik. Een groot verschil met Verkenner is in dit geval dat verwijderde items niet in een prullenbak terechtkomen, waaruit u ze eventueel terug kunt halen. De gegevens zijn direct weg, dus u dient hier extra voorzichtig mee om te gaan!

©PXimport

Een nieuwe sleutel of registerwaarde maken.

©PXimport

Kies bij DWORD-waarden het juiste grondtal.

Sleutels exporteren en importeren

Wanneer u registerwaarden in een bepaalde sleutel wilt wijzigen, is het raadzaam deze sleutel eerst te exporteren. Op deze manier maakt u een back-up van de betreffende sleutel. Gaat er onverhoopt iets mis, dan kunt u dit eenvoudig herstellen door deze sleutel weer te importeren. U exporteert een sleutel door hem in het linkerdeelvenster van de Register-editor te selecteren. Via een rechtermuisklik of via het menu Bestand kiest u vervolgens Exporteren, en tenslotte slaat u het bestand op - bijvoorbeeld als backup.reg.

Een registerbestand kan op meerdere manieren weer geïmporteerd worden: u kunt bijvoorbeeld eenvoudigweg dubbelklikken op het bestand, waarna u gevraagd wordt of u zeker weet dat u deze actie wilt uitvoeren. Na bevestiging klikt u dan op OK. U kunt ook via het menu Bestand / Importeren naar het betreffende registerbestand navigeren. Een derde mogelijkheid is het bestand uit te voeren via een command line. Hoe u dit doet, leggen we verderop in deze cursus uit.

Wees u ervan bewust dat een sleutel die geïmporteerd wordt niet altijd de oude situatie geheel herstelt. Bij het importeren worden de gegevens samengevoegd. Dat wil zeggen dat sleutels en waarden die in het registerbestand voorkomen diezelfde sleutels en waarden in het register zullen vervangen. Waarden en sleutels die u later aan het betreffende registerdeel hebt toegevoegd, zullen niet in het registerbestand zijn opgenomen, en blijven daarom onveranderd. Met het programma reg.exe, dat we verderop behandelen, is het wel mogelijk een sleutel geheel door een back-up ervan te laten vervangen.

©PXimport

Een sleutel kunt u onder meer via een rechtermuisklik exporteren.

Syntaxis van registerbestanden

Als u met uw rechtermuisknop op een registerbestand klikt en Bewerken kiest, opent het bestand in Kladblok. Het kan er dan bijvoorbeeld zo uitzien:

Windows Registry Editor Version 5.00

[HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Session Manager\Memory Management\PrefetchParameters]

"BootMaxNumSections"=dword:00000ff0

"EnablePrefetcher"=dword:00000003

"HostingAppList"="DLLHOST.EXE,MMC.EXE,RUNDLL32.EXE"

"RootDirPath"="Prefetch"

En registerbestand (kortweg: regbestand) begint altijd met de regel Windows Registry Editor Version 5.00. Wanneer u registerbestanden van internet downloadt, komt u in plaats hiervan een heel enkele keer nog wel eens REGEDIT 4 tegen. Dit is de register-editor uit oudere Windows-versies. Deze kan niet met registerbestanden voor versie 5.00 overweg, maar elke versie van Regedit kan registerbestanden verwerken die voor REGEDIT 4 bedoeld zijn.

Hierna volgt dan het pad naar de betreffende sleutel. In het voorbeeld is dat de sleutel PrefetchParameters. Het gehele pad moet altijd tussen rechte haken staan, en voorafgegaan worden door een lege regel. Zou deze sleutel nog niet bestaan, en zou er niet meer dan dit in het registerbestand staan, dan zou uitvoering van het bestand de lege sleutel PrefetchParameters aanmaken in de sleutel HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Session Manager\Memory Management.

In dit geval staan er echter ook nog enkele registerwaarden in het bestand. Het zal duidelijk zijn welke de DWORD-waarden zijn, en welke de tekenreekswaarden.

Uitvoering van dit bestand doet het volgende: wanneer de sleutel PrefetchParameters niet bestaat, zal deze aangemaakt worden, met de registerwaarden die tevens in het bestand staan. Dat geldt overigens ook voor hogere sleutels: wanneer in dit geval de sleutel Memory Management ook zou ontbreken, zou deze eveneens aangemaakt worden. Bestaat de sleutel PrefetchParameters al, dan zullen de registerwaarden uit het bestand eraan toegevoegd worden, waarbij de huidige waarden worden vervangen. Andere sleutels en waarden in PrefetchParameters blijven daarbij onveranderd. Op deze wijze voegt u dus sleutels en waarden toe aan het register.

©PXimport

Een waarschuwing voorkomt onbedoeld importeren van een registerbestand.

Het verwijderen van sleutels en registerwaarden via een registerbestand is eveneens mogelijk, en dit is te realiseren door het bestand in Kladblok te bewerken, en het vervolgens onder een andere naam op te slaan. Om de sleutel PrefetchParameters uit ons voorbeeld in zijn geheel te verwijderen, voegt u een min-teken vóór het pad toe. In dat geval zou u dus het volgende registerbestand moeten uitvoeren om de gehele sleutel te verwijderen:

Windows Registry Editor Version 5.00

[-HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Session Manager\Memory Management\PrefetchParameters]

Uiteraard is het niet nodig hier de registerwaarden aan toe te voegen, aangezien die tegelijk met de sleutel verwijderd zullen worden.

Om een enkele registerwaarde uit een sleutel te verwijderen, vervangt u de gegevens na het is-gelijkteken door een min-teken. De waarde BootMaxNumSections zou u dus op deze manier moeten verwijderen:

Windows Registry Editor Version 5.00

[HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Session Manager\Memory Management\PrefetchParameters]

"BootMaxNumSections"=-

Een praktijkvoorbeeld

Hieronder treft u vier kleine registerbestandjes aan, waarmee u het bovenstaande in de praktijk kunt uitvoeren, en waarbij u in de Register-editor kunt zien wat er gebeurt. Neem de tekst over in Kladblok, en sla de bestandjes bijvoorbeeld op als test1.reg tot en met test4.reg.

Windows Registry Editor Version 5.00

[HKEY_CURRENT_USER\Mijn Registersleutel\Mijn Subsleutel]

"Mijn DWORD-waarde"=dword:00000000

"Mijn Tekenreekswaarde"="Tekenreeks"

Windows Registry Editor Version 5.00

[HKEY_CURRENT_USER\Mijn Registersleutel\Mijn Subsleutel]

"Mijn DWORD-waarde"=-

Windows Registry Editor Version 5.00

[-HKEY_CURRENT_USER\Mijn Registersleutel\Mijn Subsleutel]

Windows Registry Editor Version 5.00

[-HKEY_CURRENT_USER\Mijn Registersleutel]

Voert u het eerste registerbestand uit met de Register-editor geopend, dan zult u in het linkerdeelvenster onder de root key HKEY_CURRENT_USER direct een nieuwe sleutel met de naam Mijn Registersleutel zien verschijnen. Hierin bevindt zich een subsleutel, waarin zich weer twee registerwaarden bevinden.

Als u het tweede bestandje uitvoert, wordt Mijn DWORD-waarde uit de subsleutel verwijderd, terwijl het derde bestandje de subsleutel zelf zal verwijderen. Met het vierde bestandje verwijdert u de overgebleven hoofdsleutel.

©PXimport

De nieuwe sleutel met subsleutel en twee registerwaarden.

©PXimport

Achtereenvolgens worden een registerwaarde en de subsleutel verwijderd.

Command line of batchfile

Wilt u een registerbestand zonder tussenkomst van een gebruiker laten uitvoeren, of zonder dat er via verschillende venstertjes toestemming voor de wijzigingen gevraagd wordt, dan gebruikt u de command line-optie van de Register-editor. Om bijvoorbeeld het bestandje C:\backup.reg uit te voeren geeft u dan de opdracht regedit.exe /s C:\backup.reg. De switch /s zorgt er in dit geval voor dat de wijzigingen zonder meer worden doorgevoerd. Een dergelijke opdracht kunt u direct geven via Start / Uitvoeren, maar u kunt deze natuurlijk ook in een batchfile opnemen.

De Register-editor heeft slechts beperkte mogelijk­heden als u registerbewerkingen via een opdrachtprompt, batchfiles of scripts wilt laten uitvoeren. Windows bevat echter naast de Register-editor het programma reg.exe, waarmee u veel meer mogelijkheden hebt.

Reg.exe

Het programma reg.exe is voornamelijk bedoeld is voor ict-professionals. Veel van de mogelijkheden die het biedt zult u waarschijnlijk nooit gebruiken, maar het kan soms van pas komen. Bijvoorbeeld wanneer u een registerbestand in zijn geheel door een back-up wilt vervangen, iets wat met de Register-editor niet altijd mogelijk is. Zoals we hiervoor al schreven, blijven later aan het register toegevoegde waarden en sleutels bestaan, wanneer u een registerbestand op de gebruikelijke wijze importeert. Als u echter een back-up van een sleutel maakt met reg.exe, wordt bij het terugzetten hiervan de sleutel geheel vervangen.

U gebruikt hiervoor de commando's reg save en reg restore. Om bijvoorbeeld een back-up van de gehele root key HKEY_CURRENT_USER te maken, geeft u via Start / Uitvoeren of via een opdrachtprompt het commando reg save HKEY_CURRENT_USER C:\backup.hiv. Wilt u HKEY_CURRENT_USER weer in de originele staat herstellen, dan zet u het bestand backup.hiv terug met de opdracht reg restore HKEY_CURRENT_USER C:\backup.hiv. Wanneer het pad naar de betreffende sleutel langer is, en zeker als er zich spaties in dat pad bevinden, dient u het in zijn geheel tussen aanhalingstekens te zetten.

Reg.exe biedt heel veel mogelijkheden, die echter buiten het bestek van dit artikel vallen. Wilt u zich verder in dit programma verdiepen, voert u dan eens de zoekterm reg.exe in op Microsoft. Het programma zelf biedt overigens ook veel informatie.

©PXimport

Binnen enkele seconden herstelt reg.exe de hoofdsleutel HKCU.

©PXimport

Reg.exe biedt uitgebreide hulp.

Een laatste waarschuwing

Wanneer u de elders in deze cursus genoemde voorzorgsmaatregelen treft, hebt u voldoende herstelmogelijkheden bij de hand mocht er bij uw werkzaamheden in het register onverhoopt iets mis gaan. Bij registerbestanden die u voor anderen maakt, dient u er rekening mee te houden dat deze anderen die mogelijkheden wellicht niet hebben.

Dergelijke bestanden moet u dus grondig testen, voordat u ze aan derden beschikbaar stelt. Doet u dit dus alleen als u zeker weet dat de uitvoering van het betreffende bestand geen schade kan aanrichten.

ERUNT

Met de Registereditor van Windows kunt u geen volledige back-up van het register maken en terugzetten. Een programma waarmee dit wel kan, is ERUNT.

Wanneer u een back-up van het register maakt via de exportfunctie van de Registereditor, worden niet alle registerbestanden geëxporteerd. Dat is echter niet de belangrijkste reden waarom het gebruik van een op deze wijze gemaakte back-up niet aan te raden is. Die reden ligt in de manier waarop de back-up wordt teruggezet wanneer u deze weer importeert. Daarbij wordt het huidige register niet vervangen door de back-up, maar wordt de back-up aan het register toegevoegd. Dat betekent dat nieuwe sleutels en waarden die in de tussentijd zijn aangemaakt, niet verwijderd zullen worden. Het resultaat is dus een mengsel van de back-up en het huidige register, en u zult begrijpen dat dit niet de meest ideale situatie is.

Het programma ERUNT (Emergency Rescue Unit NT) is in staat het volledige register op te slaan. Het kan deze back-up vervolgens op een zodanige manier terugzetten, dat de huidige registerbestanden daarbij volledig vervangen worden. Dit is mogelijk doordat het terugzetten gebeurt tijdens een herstart van de pc, op het moment dat Windows nog niet geladen is.

Alvorens u met het register aan de slag gaat, kunt u met ERUNT handmatig even een registerback-up maken. Het proces neemt niet meer dan een tiental seconden in beslag. Het gebruik van ERUNT wijst zich vanzelf, en u kunt overal de default instellingen handhaven. Standaard plaatst ERUNT de back-up in de map C:\WINDOWS\ERDNT\{datum}. In deze map treft u naderhand het bestand ERDNT.exe aan. Door dit bestand uit te voeren, wordt de back-up weer teruggezet.

Met ERUNT kunt u zelfs een registerback-up terugzetten, wanneer u niet meer in veilige modus kunt komen, waardoor u Systeemherstel niet kunt gebruiken. U kunt dan via de recovery console nog wel een door ERUNT gemaakte registerback-up terugzetten. U start de recovery console door de pc op te starten met de originele installatie-cd-rom in de drive. In het Setup-scherm kiest u optie R (Windows XP) of Repair your computer (Windows Vista en 7). Vervolgens typt u het nummer van de Windows-installatie waarbij u zich wilt aanmelden, waarna u het administratorwachtwoord invoert.

In de recovery console typt u nu achtereenvolgens cd windows en cd erdnt, beide gevolgd door Enter, om naar de map met back-ups te navigeren. Om de namen van de hierin opgeslagen afzonderlijke back-ups te zien, typt u dir en drukt u op Enter. Typ dan cd gevolgd door naam van back-up die u wilt terugzetten en druk weer op Enter. Nu typt u de opdracht batch erdnt.con waardoor de registerback-up zal worden teruggezet. Als dit gebeurd is, verwijdert u de cd-rom en tenslotte typt u exit gevolgd door Enter, waarna de pc opnieuw zal opstarten.

©PXimport

Het gebruik van ERUNT wijst zich vanzelf.

Wie denkt dat de Foto’s-app in Windows 11 niet meer is dan een basisviewer, vergist zich. Het programma combineert overzichtelijke organisatie, handige bewerkingstools en slimme koppelingen met andere Microsoft-diensten tot een verrassend veelzijdige tool.

De meeste gebruikers openen Foto’s om simpelweg een jpg- of png-bestand te bekijken. Toch is de app ontworpen als tool om niet alleen foto’s, maar ook video’s te beheren en te bewerken. Bovendien is de AI waarmee Windows 11 uitpakt, ook in deze app geïntegreerd. We bekijken enkele geavanceerde functies. 

Elementen verwijderen

Vaak merk je pas achteraf dat er iets storends op een foto staat: denk aan elektriciteitsdraden, rondslingerende rommel of een ex die je nooit meer wilt zien. In zulke gevallen biedt Foto’s een handige AI-functie: Genererend wissen. In tegenstelling tot het klassieke gummetje dat enkel overschildert, verwijdert deze tool het ongewenste object echt. De achtergrond wordt hierbij automatisch aangevuld alsof het element er nooit is geweest.

Zo werkt het: open de foto en klik op Bewerken. Bovenaan verschijnt de knop met het label AI. Selecteer Genererend wissen. Gebruik de kwast om over het object te gaan dat je wilt verwijderen. Met de schuifregelaar Kwastgrootte bepaal je de dikte van de kwast. Het geselecteerde object krijgt kort een gearceerde overlay en verdwijnt vervolgens netjes uit beeld.

Op twee manieren wissen

Wanneer je een groot object wilt verwijderen, kan het zijn dat je Genererend wissen meerdere keren moet toepassen. Soms blijven er namelijk restanten zichtbaar, maar meestal is dat na een tweede poging verholpen.

Standaard staat de verdwijnkwast op Automatisch toepassen. Schakel je dit uit, dan krijg je twee extra mogelijkheden: Masker toevoegen en Masker verwijderen. Met een masker bedoelt Microsoft de overlay waarmee je aanduidt wat moet verdwijnen. Op die manier kun je nauwkeuriger werken: stukjes overlay toevoegen waar nodig, of juist weghalen als je te veel hebt geselecteerd. Ben je niet tevreden met het resultaat, dan kun je altijd terug via de knop Opnieuw instellen.

Tekst uit foto’s halen

De nieuwe Foto’s-app beschikt over een ingebouwde tekstherkenningsfunctie. Met behulp van Optical Character Recognition (OCR) haalt de app tekst uit afbeeldingen, zodat je die kunt kopiëren, plakken en bewerken. Handig bij screenshots, maar ook bij handgeschreven notities die netjes genoeg zijn om door de OCR te worden herkend.

Open een afbeelding met tekst in Foto’s. Klik onderaan op Tekst scannen. De app markeert automatisch de tekstgebieden. Klik met de rechtermuisknop op de gevonden tekst en kies Alle tekst selecteren. Er verschijnt een lichtrode overlay over de geselecteerde tekst. Klik opnieuw met de rechtermuisknop en kies Tekst kopiëren. De tekst staat nu op het klembord en kun je in elke toepassing plakken.

Achtergrond verwijderen

Een nieuwe AI-tool in Foto’s maakt het mogelijk om de achtergrond van een foto transparant te maken. Open de foto en klik op Bewerken. Kies bovenaan de knop Achtergrond. De AI herkent automatisch de voorgrond en achtergrond. De achtergrond wordt vervangen door een schaakbordpatroon, wat aangeeft dat dit gebied transparant is.

Als de automatische selectie te veel of te weinig heeft verwijderd, kun je dit aanpassen met het Hulpmiddel voor achtergrondkwast. Hiermee krijg je een kwast waarmee je maskers kunt toevoegen of verwijderen. Je kunt zowel de grootte als de zachtheid van de kwast instellen. Hoe zachter de kwast, hoe zachter de overgang tussen zichtbaar en transparant wordt.

Om de transparante achtergrond te behouden, moet je de afbeelding opslaan in een indeling die transparantie ondersteunt. Bij Opties voor opslaan kun je bijvoorbeeld kiezen voor png, aangezien de veelgebruikte jpg-indeling geen transparantie ondersteunt.

Vervagen of vervangen

Met dezelfde AI-tool kun je niet alleen de achtergrond transparant maken, maar ook vervagen of vervangen. Wanneer je Achtergrond AI selecteert, markeert Foto’s automatisch het voorgrondobject. In dit voorbeeld kiest de app correct de vrouw als voorgrond. Wil je dat ook het betonnen trapje waarop ze zit deel uitmaakt van de voorgrond? Selecteer dan Hulpmiddel voor achtergrondkwast om het trapje aan de selectie toe te voegen. Vervolgens kun je de optie Onscherp gebruiken. Met de schuifregelaar bepaal je de mate van onscherpte, waardoor een scherptediepte-effect ontstaat.

Er is ook een optie Vervangen. Het resultaat hiervan is beperkt: omdat Foto’s geen lagen ondersteunt zoals Microsoft Paint, kun je geen fotografische achtergrond toevoegen. De optie Vervangen laat je alleen de achtergrond vervangen door een effen kleur.

Vergroten en verkleinen

Vaak wil je de grootte van een afbeelding aanpassen. Foto’s beschikt over een ingebouwde, aanpasbare resizer. Let op: wil je meerdere afbeeldingen tegelijk aanpassen, dan kan dat niet. Batchverwerking wordt niet ondersteund. Bij een geopende afbeelding klik je niet op Bewerken, maar op de drie puntjes bovenaan. In het menu kies je vervolgens Formaat van afbeelding wijzigen.

Je kunt het formaat instellen in pixelwaarden of in percentage. Tegelijk is het mogelijk om de afbeelding naar een andere indeling te converteren, bijvoorbeeld naar jpg of png. Met een schuifregelaar bepaal je de kwaliteit, wat de mate van compressie regelt. Hoe meer compressie, hoe kleiner het bestand, maar ook hoe groter het risico op kleine verstoringen (zogenaamde artefacten).

Onderaan zie je telkens het verschil tussen het huidige en het nieuwe bestand. Deze tool kun je niet alleen gebruiken om afbeeldingen te verkleinen; je kunt ze ook vergroten. Het verhogen van de resolutie heet upscaling of opschalen. Bij zowel upscalen als downscalen wordt automatisch de hoogte-breedteverhouding behouden, zodat de afbeelding niet wordt vervormd.

Super Resolution

Op sommige computers verschijnt in deze app een knop Super Resolution. Dit is een AI-functie die foto’s automatisch scherper en gedetailleerder maakt. Zo kan een afbeelding van 800 × 600 worden opgeschaald naar 1600 × 1200 of zelfs hoger, terwijl de details grotendeels behouden blijven.

Bovendien corrigeert Super Resolution ook compressie-artefacten.De functie is alleen beschikbaar op pc’s met Copilot en een Neural Processing Unit (npu). Eind vorig jaar verscheen de knop per vergissing ook op apparaten die dit niet ondersteunden. Dat is inmiddels rechtgezet, zodat Super Resolution nu enkel zichtbaar is op geschikte toestellen.

Met Super Resolution helpt AI om je de afbeelding drastisch te upscalen.

Video’s bewerken

Met Microsoft Foto’s kun je ook eenvoudig video’s trimmen. Open de video in de app en die start meteen met afspelen. Linksboven verschijnt een rode knop Knippen. In het venster dat opent, gebruik je onderaan de tijdlijn de verticale indicator om het beginpunt van de video te bepalen. Daarna versleep je de achterste hendel om het eindpunt vast te leggen. Ben je tevreden met de selectie, dan kies je voor Opslaan als kopie (de originele video blijft behouden) of voor Opslaan (de oorspronkelijke video wordt overschreven).

Filters en effecten

Zodra je op Bewerken hebt geklikt, kun je de afbeelding verfijnen met de knoppen Aanpassing (het pictogram van de zwart-witte bol) en Filteren (het pictogram van de kwast). Met Aanpassing pas je via schuifregelaars de belichting, kleur en scherpte aan. Zo maak je de kleuren warmer, verhoog je het contrast of voeg je extra helderheid toe. Onder Filteren vind je de functie Automatisch verbeteren en een reeks filters waarmee je de uitstraling van je foto in één klik verandert. Denk aan creatieve zwart-witfilters of effecten die je foto een vintage look geven. Pas je een filter toe, dan kun je de intensiteit traploos aanpassen.

Diashow

Je kunt in Foto’s heel snel een diashow starten. Selecteer in de galerij de gewenste afbeeldingen, klik er met de rechtermuisknop op en kies Diashow starten. De voorstelling begint onmiddellijk. Beweeg de muis naar boven, dan verschijnt een klein bedieningsvenster waarmee je de diashow kunt pauzeren of hervatten.

Via het muzieknootpictogram krijg je extra instellingen. Je kunt animaties of overgangen inschakelen, de voorstelling in een lus laten afspelen en een achtergrondmuziekje kiezen, bijvoorbeeld: Relaxed, Sentimenteel of Beats. Een belangrijke beperking: de diashow is slechts een tijdelijke weergave op het scherm. Je kunt hem dus niet rechtstreeks als videobestand opslaan. Wil je de slideshow later opnieuw bekijken, dan moet je de stappen opnieuw uitvoeren.

Horizonlijn corrigeren

Het komt vaak voor dat je snel een foto maakt en je focust op de persoon op de voorgrond, zonder te merken dat de horizon scheef staat. Dat kun je eenvoudig corrigeren in Foto’s tijdens de nabewerking. Klik op Bewerken en kies daarna Bijsnijden. Onderaan verschijnt een regelaar waarmee je de foto naar links of rechts kunt draaien. Terwijl je dit doet, verschijnt er een raster met hulplijnen, zodat je de achtergrond precies horizontaal kunt uitlijnen.

Gelijkenissen zoeken

Wanneer je een afbeelding opent in Foto’s, zie je onderaan naast de knop Tekst scannen ook de optie Visueel zoeken met Bing. Met één muisklik opent Bing zijn afbeeldingzoeker in de browser en krijg je direct vergelijkbare afbeeldingen te zien. Dit is handig om objecten op basis van een foto te identificeren of om webpagina’s te vinden die exact dezelfde foto gebruiken. Je kunt deze zoekopdracht bovendien aanvullen met zoektermen.

Weergave 1:1 of 100%

Bovenaan zie je een klein knopje dat mogelijk vragen oproept: Werkelijke grootte, herkenbaar aan het pictogram 1:1. Een afbeelding bestaat uit beeldpuntjes, oftewel pixels, net zoals een computerscherm. Wanneer je de afbeelding via deze knop zodanig vergroot dat ieder beeldpuntje van de afbeelding exact overeenkomt met één pixel op het scherm, spreken we van een 1:1- of een 100%-weergave. Deze weergave is belangrijk om de scherpte van de afbeelding goed te kunnen beoordelen. Op het scherm wordt een foto vaak verkleind weergegeven, waardoor je niet kunt voorspellen of hij bij afdruk scherp zal zijn. Als de foto in Werkelijke grootte scherp oogt, kun je ervan uitgaan dat de kwaliteit in orde is.

Nu wordt de afbeelding op 37% getoond, met de knop 1:1 zien we hem op 100%

Info vragen aan Copilot

In de app vind je rechtsboven ook een knop naar Copilot. Daarmee kun je de AI raadplegen om vragen te stellen over de geselecteerde afbeelding. Open een foto, klik op de Copilot-knop en stel bijvoorbeeld de vraag: “Waar is deze opname gemaakt?” Met wat geluk herkent Copilot de omgeving en geeft hij meteen een verklaring waarom hij denkt dat de foto daar genomen is. Interessant is dat Copilot ook nagaat of je de vraag uit pure nieuwsgierigheid stelt of omdat je van plan bent de plek daadwerkelijk te bezoeken. In dat laatste geval helpt de assistent je verder met de voorbereiding van de reis.

Exporteren naar Clipchamp

Selecteer in de Foto’s-galerij de afbeeldingen en video’s die je wilt combineren tot één filmmontage. Klik vervolgens met de rechtermuisknop op de selectie en kies de opdracht Een video maken in Microsoft Clipchamp. Daarmee open je Clipchamp, de gratis video-editor die sinds 2021 eigendom is van Microsoft en standaard wordt meegeleverd met Windows 11. Het programma is de opvolger van de oude Video Editor in Foto’s.

Clipchamp is laagdrempelig in gebruik, maar tegelijk krachtig genoeg om snel aantrekkelijke video’s te maken zonder dat je een professioneel pakket zoals Adobe Premiere nodig hebt. De geselecteerde media worden automatisch toegevoegd aan de map Jouw media in Clipchamp. Het enige wat je nog hoeft te doen, is de clips naar de tijdlijn te slepen, de duur van elke clip in te stellen en eventueel overgangen of effecten toe te voegen.

Providers verleiden je graag met pakketten van 1 Gbit/s of meer, maar de meeste huishoudens benutten die bandbreedte zelden volledig. Of je nu streamt in 4K, fanatiek gamet of veel thuiswerkt, de juiste snelheid kiezen kan je flink wat geld besparen. We leggen uit hoeveel Mbit/s daadwerkelijk vereist is voor een stabiele verbinding zonder onnodige kosten.

Om te bepalen wat je nodig hebt, moet je eerst weten wat je verbruikt. Internetsnelheid wordt uitgedrukt in megabit per seconde, oftewel Mbit/s. Voor simpel surfgedrag, zoals het lezen van nieuwswebsites of het versturen van e-mails, heb je nauwelijks bandbreedte nodig. Vaak is 10 tot 20 Mbit/s in combinatie met een fatsoenlijke router al ruim voldoende. De echte belasting ontstaat pas bij het streamen van video. Diensten als Netflix of Disney+ geven duidelijke richtlijnen: voor een film in Full HD heb je ongeveer 5 Mbit/s nodig, maar wil je in de hoogste 4K-kwaliteit kijken, dan loopt dat al snel op naar 25 Mbit/s per stream. Als je in je eentje woont en vooral streamt, is een instapabonnement van 50 tot 100 Mbit/s dus vaak al meer dan genoeg.

De impact van meerdere gebruikers

De rekensom verandert zodra er meerdere mensen tegelijkertijd van het netwerk gebruikmaken. Je moet de internetverbinding zien als een digitale waterleiding: als iedereen tegelijk de kraan openzet, neemt de druk af. In een gezinssituatie waar de één een film in 4K kijkt, de ander een groot spelbestand downloadt en een derde persoon aan het videobellen is, telt het verbruik al snel op. Voor een gemiddeld gezin van vier personen wordt een snelheid tussen de 100 en 200 Mbit/s aangeraden. Hiermee voorkom je de gevreesde buffer-cirkels tijdens het filmkijken en zorg je dat downloads op de achtergrond de rest van het verkeer niet platleggen.

©Pixel-Shot

Uploadsnelheid bij thuiswerken

Veel consumenten staren zich blind op de downloadsnelheid, oftewel hoe snel je gegevens binnenhaalt. Maar sinds het massale thuiswerken is de uploadsnelheid minstens zo belangrijk geworden. Die bepaalt immers hoe snel jij gegevens naar het internet kan versturen. Tijdens een videogesprek via Teams of Zoom moet jouw beeld en geluid helder bij de collega's aankomen.

Bij traditionele kabelverbindingen is de uploadsnelheid vaak een fractie van de downloadsnelheid. Glasvezel biedt hier een groot voordeel omdat de upload- en downloadsnelheid daar meestal gelijk zijn (symmetrisch). Als je vaak grote bestanden naar de cloud stuurt of veel videobelt, is een abonnement met een hogere uploadsnelheid geen overbodige luxe.

Gigabit-internet vaak overkill

Providers adverteren steeds vaker met snelheden van 1000 Mbit/s (1 Gbit/s) of hoger. Hoewel dat indrukwekkend klinkt, is het voor de gemiddelde consument vaak overkill. Je merkt dat verschil eigenlijk alleen als je zeer regelmatig gigantische bestanden downloadt, zoals updates voor moderne games die soms wel 100 GB groot zijn. Met een gigabit-verbinding is zo'n update in enkele minuten binnen, terwijl je met een 100Mbit/s-verbinding wat langer moet wachten. Voor dagelijks gebruik, inclusief streamen en surfen, merk je in de praktijk weinig verschil tussen 200 Mbit/s en 1000 Mbit/s, omdat de servers van websites en streamingdiensten de snelheid vaak zelf beperken.

Wifi als vertragende factor

Besef tot slot dat de snelheid die je bij je provider inkoopt niet altijd de snelheid is die je op je apparaat haalt. Vaak ligt een trage verbinding niet aan het abonnement, maar aan de wifi-dekking in huis. Een duur abonnement van 1 Gbit/s lost een slecht wifi-signaal op zolder niet op. Voordat je je abonnement upgradet omdat het internet traag aanvoelt, is het verstandig om eerst te controleren of je router op een goede plek staat of dat je wellicht een mesh-netwerk nodig hebt om het signaal te verbeteren. In veel gevallen is investeren in betere wifi-apparatuur effectiever dan betalen voor een hogere snelheid die je draadloos toch niet kunt benutten.