Microsoft werkt hard aan de opvolger van Windows 7, maar er zijn nog tal van computergebruikers die met Windows Vista of Windows XP werken. Inmiddels gaan deze Windows-versies al een behoorlijke tijd mee. Met de 23 tips uit dit artikel blaast u uw besturingssysteem nieuw leven in en zorgt u ervoor dat u nog jaren plezier hebt van uw huidige Windows-versie.

1. Windows versnellen

1. Taakbeheer

Benieuwd hoe Windows XP of Vista presteert? Dan kunt u terecht bij Taakbeheer. U ziet bij dit onderdeel in één keer hoe de componenten van Windows functioneren. U opent Taakbeheer met de toetsencombinatie Ctrl+Shift+Esc. Op het tabblad Toepassingen ziet u welke programma's er zijn geopend. Op het tabblad ernaast, Processen, kunt u zien welke processen momenteel actief zijn. Het tabblad Services toont welke services op de achtergrond van Windows worden uitgevoerd. Interessanter is het tabblad Prestaties. De sectie cpu-gebruik laat u zien hoeveel procent van de totale processor-capaciteit is gereserveerd voor de eerstvolgende taak. In de vakken Geschiedenis van het cpu-gebruik en Geschiedenis van het wisselbestandsgebruik leest u hoe de onderdelen in het verleden hebben gepresteerd.

Het vak Geheugengebruik geeft aan hoeveel geheugen er wordt gebruikt (bij de regel Totaal). Is deze waarde hoger dan de waarde die Totaal aangeeft bij Fysiek geheugen? Windows gebruikt dan een wisselbestand om het gat te overbruggen. Als u regelmatig benieuwd bent naar het processorgebruik, kunt u een pictogram in het systeemvak van Windows plaatsen, zodat u altijd op de hoogte blijft. In het venster Taakbeheer kiest u voor Opties / Verbergen indien geminimaliseerd. Vervolgens kunt u het ventster minimaliseren. Er verschijnt een pictogram in het systeemvak - dat is het gedeelte op van de taakbalk waar de Windows-klok staat. Plaats de muis op het pictogram om het processorgebruik te lezen. Om het venster op te vragen, dubbelklikt u op het pictogram.

Is er een programma dat u wat meer aandacht wilt geven? Taakbeheer helpt u hierbij. Windows heeft een beperkte hoeveelheid processortijd, die uiteraard netjes wordt verdeeld over de actieve programma's. Toch kunt u hier invloed op uitoefenen. In Taakbeheer opent u het tabblad Toepassingen en zoekt u het programma dat u wat meer aandacht wilt geven. Klik erop met rechts en kies Ga naar proces. Op het geopende tabblad Processen klikt u met rechts op het bijbehorende proces en kiest u Prioriteit instellen. Geef de prioriteit op, waarbij u kunt kiezen tussen Realtime, Hoog, Hoger dan normaal, Normaal, Lager dan normaal, en Laag.

©PXimport

U kunt ervoor zorgen dat een bepaald programma iets meer aandacht krijgt.

2. Systeemmonitor

Als u Windows XP gebruikt, kunt u voor gedetailleerde informatie terecht bij Systeemmonitor. Kiest Start / Uitvoeren, typ vervolgens Perfmon.msc en klik op OK. Er wordt nu een nieuw venster geopend, bestaande uit twee onderdelen: Systeemmonitor en Prestatielogboeken en signalen. Klik op Systeemmonitor. Klik met rechts in de grafiek en kies Items toevoegen. Bij Prestatieobject kiest u het onderdeel waarover u gedetailleerde informatie wilt zien. Vervolgens kiest u bij In deze lijst geselecteerde items voor het aspect dat u in het oog wilt houden, waarna u op Toevoegen klikt. Meer informatie krijgt u via de knop Uitleg. Daar blijft het niet bij. U kunt de weergave van dit venster namelijk naar smaak aanpassen. Dat is handig als u het onderdeel vaker wilt gebruiken. Klik met rechts op de grafiek, kies voor Eigenschappen en daarna voor het tabblad Algemeen. Bij Weergeven als geeft u aan op welke manier de informatie wordt gepresenteerd, bijvoorbeeld als rapport of als histogram. Bij Weergave-elementen geeft u aan welke onderdelen in beeld moeten verschijnen. Middels het tabblad Vormgeving kunt u het uiterlijk van de grafiek aanpassen, zoals de kleur en het lettertype. Ook kunt u de grafiek zelf verder opmaken, via het gelijknamige tabblad.

©PXimport

Systeemmonitor geeft gedetailleerde informatie over onderdelen van XP.

3. Meer aanpassen

Met Tweak UI kunt u via een centraal venster niet-alledaagse instellingen van Windows XP aanpassen. U vindt Tweak UI op de website van Microsoft (klik in het venster rechts op TweakUI.exe). Het programma is opgebouwd uit twee vensters. In het venster links vindt u alle opties hiërarchisch gerangschikt. Rechts in het venster vindt u de bijbehorende instellingen. Klik bijvoorbeeld op Explorer (links in het venster) om alle opties voor de algemene gebruikersinterface van Windows op te roepen. Onder Taskbar and Start menu vindt u instellingen voor het menu Start en de Windows-taakbalk.

©PXimport

Systeemmonitor geeft gedetailleerde informatie over onderdelen van XP.

4. Meer stabiliteit

Bij elke nieuwe Windows-versie wordt geprobeerd de stabiliteit van het systeem te verbeteren. In de meeste gevallen lukt dat Microsoft. Zelf kunt u bij uw huidige besturingssysteem ook maatregelen nemen om de stabiliteit van de computer te verbeteren. Een goed voorbeeld hiervan is Windows Verkenner. Door in te stellen dat elk venster van Windows Verkenner in een apart proces wordt geopend, zal een vastloper niet meer tot gevolg hebben dat alle Verkenner-vensters worden afgesloten. Open het venster van Deze computer (via Start / Deze computer) en maak de menukeuze Extra / Mapopties. Op het tabblad Weergave plaatst u een vinkje bij de optie Mapvensters in een afzonderlijk proces openen. Klik tot slot op OK.

5. Services

Op de achtergrond van Windows zijn verschillende services actief. U maakt lang niet altijd gebruik van alle functies, dus allerlei services zijn actief zonder dat dit nodig is. U kunt een overzicht van alle services opvragen. Kies Start / Uitvoeren en typ Services.msc. Aan de rechterzijde van het venster vindt u een overzicht van de services. Klik op een service om de bijbehorende beschrijving links weer te geven. Dubbelklik op een service om het eigenschappenvenster te openen. Kies bij Opstarttype of - en wanneer - de service moet worden geladen. Bij Automatisch wordt de service geladen bij de start van Windows XP. Bij Uitgeschakeld wordt de service niet geladen en bij Handmatig wordt hij pas gestart als de gebruiker of een andere, afhankelijke service dat aangeeft.

©PXimport

U kunt zien welke services op de achtergrond worden geladen.

6. MSConfig

De installatie van nieuwe programma's, het verwijderen van software en computergebruik in het algemeen zorgen ervoor dat het opstartproces van u computer wordt vertraagd. Het is dan ook verstandig regelmatig te controleren welke items bij de start van Windows XP worden geladen. Dit doet u met het programma MSConfig. Kies Start / Uitvoeren en typ Msconfig. Open het tabblad Opstarten en zoek naar items waarvan u weet dat u ze niet meer nodig hebt. Haal het corresponderende vinkje erbij weg. Natuurlijk hangen de items die u op dit tabblad vindt af van de programma's die zijn geïnstalleerd. Klik vervolgens op het tabblad Services van MSConfig. Hierop vindt u een overzicht van services en de bijbehorende status. Plaats een vinkje bij Alle Microsoft-services verbergen als u alleen de services wilt weergeven die niet bij Windows zelf horen. Hierbij kunt u het vinkje naast een service weghalen om de service uit te schakelen. Klik nu op het tabblad System.ini, zodat u een overzicht ziet met de drivers en andere software die tijdens de start van Windows worden geladen. Meestal gaat het hier om verouderde software die u in lang niet alle gevallen nog nodig hebt. Door een vinkje weg te halen, wordt de betreffende regel inactief gemaakt.

©PXimport

Met MSConfig ziet u welke programma's bij de start van Windows worden geladen.

7. AutoRuns

Wilt u snel zien welke programma's worden geladen? Surf dan naar Media-Center7.fr en haal het gratis programma AutoRuns binnen. Dit toont in één oogopslag wat er wordt geladen. Het programma is opgebouwd uit verschillende tabbladen. Klik op Everything voor een totaaloverzicht van alle geladen programma's. Haal het vinkje weg naast de items die u niet meer wilt laden. AutoRuns geeft een keur aan informatie, bijvoorbeeld over de geladen services, achtergrondprogramma's, plug-ins en dll-bestanden. Haal alleen het vinkje weg bij items waarvan u zeker weet dat ze niet zijn vereist voor een goede werking van uw computer.

8. Opstartprogramma's beheren

De prestaties van Windows Vista worden beïnvloed door de programma's die tijdens de start van het besturingssysteem worden geladen. Windows Defender, het ingebouwde antispywareprogramma van Vista, heeft een ingebouwd beheeronderdeel waarmee u tot in detail kunt bepalen welke programma's wel of niet mogen worden geladen. Open Windows Defender (via Start / Alle programma's / Windows Defender). In het hoofdvenster kiest u voor Hulpprogramma's. Klik vervolgens op Softwareverkenner. Nu ziet u welke onderdelen bij de start van Windows worden geladen. Via het menu Categorie bepaalt u welk overzicht u wilt zien. Wilt u een onderdeel niet meer laden? Klik erop en klik op de knop Uitschakelen (rechtsonder in het venster). Klik op de knop Voor alle gebruikers weergeven als u de opstartprogramma's van alle gebruikers wilt tonen.

©PXimport

Het onderdeel Softwareverkenner van Windows Defender toont welke onderdelen bij de start van Windows worden geladen.

2. Windows verbeteren

9. Security Essentials

In de loop der jaren zijn de beveiligingseisen die aan computers worden gesteld, omhoog gegaan. Het is dan ook belangrijk dat u een goed beveiligingspakket gebruikt. Veel geld hoeft dit inmiddels niet meer te kosten. Onlangs bracht Microsoft zijn Security Essentials uit. Dit pakket is gratis beschikbaar - voor onder meer Windows XP en Windows Vista - en beschermt de computer tegen aanvallen en virussen. U vindt het op de website van Microsoft. Na installatie is het menu Start uitgebreid met een verwijzing naar het programma, zodat u het kunt starten via Start / Alle programma's / Microsoft Security Essentials. In het hoofdvenster leest u of de computer voldoende is beveiligd. Driemaal daags worden er updates gedownload, voor zover die beschikbaar zijn.

©PXimport

Security Essecitals biedt gratis beveiliging, onder meer voor Windows XP en Windows Vista.

10. Betrouwbaarheidscontrole

Met Betrouwbaarheids- en prestatiecontrole van Windows Vista ziet u in één oogopslag hoe het is gesteld met de prestaties van de processor, harde schijf, netwerkkaart en het geheugen. In het menu Start typt u Betrouwbaarheid, zodat in het zoekresultatenvenster Betrouwbaarheids- en prestatiecontrole verschijnt. Het venster wordt geopend en op de hoofdpagina vindt u al direct nuttige informatie: hier ziet u hoe de processor, harde schijf, netwerkkaart en het geheugen presteren. Klik op een balk om de sectie uit te klappen en meer informatie op te vragen.

Vallen de prestaties van uw computer tegen, dan gebruikt u betrouwbaarheidscontrole om de systeemstabiliteit te controleren. Bekijk de grafiek voor informatie over hoe de stabiliteit van de machine zich heeft ontwikkeld. Daalt de grafiek, dan betekent dit dat de stabiliteit van de machine achteruit is gegaan. Klik op een datum om de oorzaak te achterhalen. De betrouwbaarheidscontrole maakt onderscheid tussen toepassingsfouten, hardwarefouten, Windows-fouten en uiteenlopende andere fouten. In het linkermenu van hetzelfde venster vindt u de sectie Rapporten. De sectie Systeemdiagnose (klik op Systeem en selecteer Systeemdiagnose) kan interessante informatie tonen met betrekking totr waarschuwingen en diagnoses. Wilt u een rapport lezen, dan dubbelklikt u erop. Het rapport is opgesplitst in verschillende onderdelen, zoals Softwareconfiguratie, Hardwareconfiguratie, CPU-gebruik en netwerkactiviteit. U klikt op een balk om het rapport te bekijken.

©PXimport

Hoe staat de gezondheid van uw computer ervoor?

11. Effecten beheren

Allemaal goed en wel, die speciale effecten die Windows biedt. Maar mogelijk hebt u er toch minder aan dan Microsoft denkt. Onder Windows Vista kunt u de effecten in bedwang houden en hun impact zelfs terugdringen. In het menu Start typt u Hulpprogramma's in het zoekvak, waarna u in het resultatenvenster klikt op Hulpprogramma's voor en informatie over prestaties. Klik hierna op Visuele effecten aanpassen. U vindt deze optie links in het venster. In het nieuw geopende venster kiest u bijvoorbeeld voor Beste prestaties. Hierbij worden de visuele effecten zoveel mogelijk uitgeschakeld. Er bestaat echter ook een middenweg, waarbij u zelf opgeeft welke effecten mogen worden uitgevoerd. Plaats vinkjes naast de items die u in stand wilt houden. De rest van de opties laat u achterwege. Bevestig met een klik op OK.

©PXimport

Vanuit een centraal venster kunt u de visuele effecten van Windows beheren.

12. Groepsbeleid

Wie Windows XP Professional gebruikt en op zoek is naar goede beheerprogramma's, kan eenvoudigweg niet om Groepsbeleid heen. Het is een wat verborgen, maar bijzonder krachtig programma waarmee u meer invloed kunt uitoefenen op de werking van het besturingssysteem. Klik op Start / Uitvoeren, typ Gpedit.msc en klik op OK. Het venster dat u krijgt te zien, is opgebouwd uit twee delen: Computerconfiguratie en Gebruikersconfiguratie. Kies hier voor Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Windows-onderdelen. Aan de rechterzijde vindt u de bijbehorende instellingen. Klik op het tabblad Uitgebreid en selecteer een instelling. Aan de linkerkant vindt u de bijbehorende beschrijving. Dubbelklik op een instelling om hem te veranderen. Op het tabblad Instelling kunt u kiezen tussen Niet geconfigureerd, Ingeschakeld en Uitgeschakeld. Vaak vindt u daarnaast nog een los instellingenvak waarin u aanvullende opties kunt opgeven. Klik op Volgende instelling om stuksgewijs door alle instellingen te lopen. Wees voorzichtig met het aanpassen van instellingen waarvan u niet weet wat het effect is.

©PXimport

Groepsbeleid biedt een veelvoud aan opties.

13. Schijfbeheer

Windows Vista beschikt over een redelijk geavanceerde schijfbeheerfunctie, zodat u voor veelvoorkomende schijftaken geen aparte programma's nodig hebt. Goed voorbeeld hiervan is het indelen van de harde schijf op basis van partities. In Windows Vista kunt u de omvang van partities verkleinen en vergroten. Hiervoor opent u het configuratiescherm en kiest u Systeem en onderhoud. Onder Systeembeheer kiest u voor Partities op vaste schijf maken en formatteren. Klik met rechts op de lege partitie die u onder handen wilt nemen en kies Volume uitbreiden of Volume verkleinen. Vervolgens geeft u de gewenste grootte aan en bevestigt u met een klik op OK. Het volume wordt nu aangepast.

14. Oud? Niks oud!

Als iemand u vertelt dat u een verouderde Windows-omgeving hebt, kunt u dat met een flinke korrel zout nemen. Zeker als u na een herinstallatie de nodige tijd besteedt aan het actualiseren van de programma's, valt dat namelijk reuze mee. Hebt u bijvoorbeeld zojuist Microsoft Office geïnstalleerd, maar het nog niet bijgewerkt? Er zijn inmiddels de nodige servicepacks voor uitgebracht. Door uw programma's te controleren, weet u of het nodig is om te gaan updaten. De lijst met geïnstalleerde programma's biedt daarvoor een handig overzicht. Kies Start / Configuratiescherm, klik op Software en bekijk de lijst met Geïnstalleerde programma´s. Vervolgens brengt u een bezoek aan de websites van de softwareleveranciers en controleert u of er inmiddels nieuwe updates zijn verschenen. Bij sommige programma's kunt u vanuit de software zelf een controle op updates uitvoeren. Ga in dat geval op zoek naar een optie met een naam die lijkt op Controleren op updates. Als zo'n optie aanwezig is, vindt u hem doorgaans in het menu Info.

©PXimport

Als u uw besturingssysteem herinstalleert, is het goed om vervolgens ook meteen al uw opnieuw te installeren programma's te upgraden.

15. Modern zoeken

Maakt u nog steeds gebruik van de ingebouwde zoekfunctie van Windows XP? Deze is inmiddels hopeloos verouderd. De eenvoudige zoekfunctie via het menu Start (zoals bekend uit Windows Vista en Windows 7) is standaard niet beschikbaar in Windows XP. Geen nood, want nadat u Windows Search 4.0 hebt geïnstalleerd, beschikt u over een volwassen zoekmethode in uw vertrouwde besturingssysteem. Ga naar de website van Microsoft en haal de nieuwste versie van Windows Search binnen. Na installatie kunt u de Windows-taakbalk gebruiken om zoekopdrachten op te geven. De resultaten (niet alleen afkomstig uit uw documenten, maar ook van andere locaties. zoals internetfavorieten en e-mail) worden direct getoond. Zo hoeft u de achterhaalde zoekassistent van Windows XP dus niet meer te gebruiken. U kunt overigens ook gebruikmaken van Google Desktop Search. Ook als u deze uitbreiding installeert, kunt u via de taakbalk van Windows gaan zoeken. De programma's werken op basis van een index waarin de locatie van veelgezochte items is opgeslagen. Dankzij deze technologie verlopen uw zoekacties aanzienlijk sneller.

©PXimport

Het zoekmechanisme van Windows XP is ernstig verouderd. Vervang het daarom door Windows Search.

16. Taakbalk bij de tijd

Eerlijk is eerlijk: de prominente Windows-taakbalk van XP kan inmiddels wel een flinke update gebruiken. Het is immers best handig om de taakbalkknoppen onderling te kunnen verschuiven, waarbij u bijvoorbeeld het meest gebruikte programma vooraan plaatst en minder vaak gebruikte programma's wat verderop. Deze functie kunt u in Windows XP inbouwen met behulp van het gratis programma Taskbar Shuffle. Ook voor gebruikers van Windows Vista komt deze uitbreiding overigens goed van pas. Na installatie start u Windows opnieuw op. U kunt vervolgens de knoppen op de taakbalk verschuiven naar een nieuwe positie. Overigens beperken de mogelijkheden van het programma zich niet alleen tot taakbalkknoppen. Ook de pictogrammen in het systeemvak (het gedeelte naast de klok in de taakbalk) kunt u van positie verschuiven. Handig!

©PXimport

Met Taskbar Shuffle kunt u de taakbalkknoppen onderling verschuiven.

©PXimport

Als u een fervent MSN-gebruiker bent, kunt u de Messengerknop op een meer prominente positie zetten.

Geen zin om over te stappen naar een nieuwe Windows-versie, maar kijkt u wel met een schuin oog naar de vernieuwde Windows-taakbalk in Windows 7? Met een slimme uitbreiding kunt u dezelfde balk ook in Windows XP gebruiken. Het gratis programma ViGlance neemt de taakbalk van Windows XP onder handen, Het zorgt er onder meer voor dat u een miniatuurweergaven van geopende programma's kunt bekijken en uw favoriete programma's kunt vastpinnen aan de taakbalk. Daarnaast wordt de groene knop Start van Windows XP vervangen door de ronde Start-knop van Windows 7. U kunt het programma downloaden via Lee Soft.

©PXimport

ViGlance vervangt de groene knop van Windows XP door de variant die voor Windows 7 is ontworpen.

17. Video's

De versie van Windows Media Player die in Windows XP en Windows Vista zit, is aardig verouderd. Zo kan deze mediaspeler minder soorten video's afspelen dan de versie van Media Player die u bij Windows 7 aantreft. Hebt u de speler bijgewerkt naar versie 11 (zie verderop in dit artikel), maar bent u nog steeds niet tevreden? Geef Windows XP een flinke opkikker met VLC Media Player. Deze opensource-videospeler speelt standaard een grote hoeveelheid verschillende videobestanden af. Denk hierbij aan mpeg-1, mpeg-2, mpeg-4, maar ook mp3, DivX en dvd's. U kunt VLC Media Player downloaden via VideoLAN. Ook voor Windows Vista vormt VLC Media Player een waardig alternatief.

©PXimport

VLC Media Player is een interessant alternatief voor Windows Media Player.

18. Windows Media Player

Hoewel Windows 7 is uitgerust met versie 12 van Windows Media Player, kunt u ook Windows XP en Windows Vista tot op zekere hoogte up-to-date brengen. Windows Media Player 11 is geschikt voor deze twee besturingssystemen. U kunt de versie gratis downloaden via de website van Microsoft (kies in het menu aan de linkerzijde achtereenvolgens voor Windows Media Player / For Windows XP of Windows Media Player / For Windows Vista).

19. Snel inzoomen

Wilt u snel kunnen inzoomen op een bepaald onderdeel van uw scherm? Helaas kennen zowel Windows XP als Windows Vista geen mogelijkheid om specifieke gedeelten uit te vergroten. Tijd om deze functie bij de tijd te brengen. Ga naar Microsoft en haal het gratis programma ZoomIt binnen. Met dit programma, dat zich in het systeemvak nestelt en pas in actie komt wanneer u hierom vraagt, kunt u gedeelten van het scherm uitvergroten. Na installatie kunt u het programma zelf aanpassen naar uw wensen. In het optievenster kunt u aangeven hoe de zoommodus moet worden geactiveerd (bijvoorbeeld met de toetsencombinatie Ctrl+1). Het inzoomen doet u vervolgens met het scrollwiel van de muis. Daarnaast kunt u aangeven of u gebruik wilt maken van de optie om op het scherm te 'tekenen', bijvoorbeeld als u een specifiek gebied wilt uitlichten. Tot slot is het mogelijk om een timer te gebruiken en hiervoor de gewenste toetsencombinatie en vertraging op te geven. Tevreden met de instellingen? Klik op OK. Het programma en de opties zijn bereikbaar via een pictogram in het systeemvak.

©PXimport

Met ZoomIt kunt u snel inzoomen op een onderdeel van de gebruikersomgeving.

20. Verbeterd vensterbeheer

Om in Windows XP en Windows Vista vensters naast elkaar te plaatsen, moet u aardig wat handelingen verrichten. Het venster simpelweg naar links of rechts verplaatsen en boven de rand loslaten (zoals in Windows 7) is standaard helaas niet mogelijk. U kunt deze functie echter zelt toevoegen en het vensterbeheer een flinke opfrisbeurt geven. Met WinShake - een compact programma dat u kosteloos mag gebruiken - voegt u de Aero-vensteropties toe aan Windows XP en Windows Vista. Hier vindt u ook Aero Peek, een nieuwe functie waarmee u de geopende vensters transparant kunt maken om het achterliggende bureaublad te zien, zonder dat u de vensters hoeft te minimaliseren.

21. Alt+Tab,maar nu goed

Wie bij Windows XP de toetsencombinatie Alt+Tab gebruikt om te schakelen tussen geopende vensters en programma's, krijgt alleen maar de saaie pictogrammen van de programma's te zien. Veel eenvoudiger is het om ook een miniatuurweergave van het betreffende venster te zien. Het is dan ook niet zo vreemd dat nieuwe Windows-versies standaard over deze functionaliteit beschikken. Gelukkig kunt u deze extra gemakkelijk toevoegen aan Windows XP. Ga naar Microsoft en download Alt-Tab Replacement. Na installatie drukt u op Alt+Tab om snel naar een ander venster te schakelen, terwijl u netjes ziet welke inhoud elk venster heeft.

©PXimport

De standaardfunctie Alt+Tab is voor verbetering vatbaar.

22. XP Media Center

Gebruikt u Windows XP Media Center? Nadeel van Media Center is dat sommige onderdelen slechts beperkt kunnen worden aangepast. Met Tweak MCE kunt u opties aanpassen die niet via de gebruikersomgeving toegankelijk zijn. U gebruikt het programma via de gebruikersomgeving van Media Center. Het is opgedeeld in vijf gebieden: General, TV, Music, Remote Control en Extender. Via Tweak MCE kunt u onder meer de instellingen van de afstandsbediening aanpassen en de weergave via een eventuele Extender optimaliseren. Ook kunt u de instellingen voor weergave aan uw wensen aanpassen en opgeven waar de opgenomen televisieprogramma´s standaard moeten worden opgeslagen.

23. Snapshot maken

Als u de vorige 22 tips het doorgelopen, zit uw taak erop: Windows gaat weer jaren mee. Als laatste tip willen we u nog meegeven dat het de overweging waard is om met behulp van een imaging-programma een volledige systeemback-up te maken. Gaat er in de toekomst onverhoopt iets mis of bent u genoodzaakt om het systeem opnieuw in te richten, dan kunt u de gemaakte image gebruiken om de systeemstaat te herstellen. Bekende image-software is Norton Ghost van Symantec.

©PXimport

Maak eventueel een image van uw volledige systeem, zodat u het bij onverhoopte problemen snel kunt herstellen.

Bezit je een flinke digitale muziekcollectie, dan heb je waarschijnlijk helemaal geen Spotify of andere streamingsdienst nodig. Met Navidrome bouw je gewoon je eigen muziekcloud. Alle toegevoegde nummers zijn op al je apparaten beschikbaar, ook onderweg. In deze workshop lees hoe je de muziekserver zo goed mogelijk inricht.

Het gratis downloaden van muziek was tot 2014 legaal. Mogelijk heb je uit dat tijdperk nog heel wat audiobestanden op je computer of externe harde schijf staan. Daarnaast bewaar je natuurlijk net zo makkelijk kopieën van cd’s op de pc of laptop. Gebruik hiervoor een gratis tooltje, zoals Exact Audio Copy of fre:ac. Als je eenmaal een omvangrijke digitale muziekverzameling hebt opgebouwd, wordt Navidrome zeer interessant. Installeer de freeware op je computer en stream vervolgens jouw favoriete liedjes naar geschikte afspeelapparaten. Denk aan je smartphone en tablet.

Client-servermodel

Met Navidrome installeer je een muziekserver op de computer. Dit programma indexeert alle audiobestanden en creëert hiervan een overzichtelijke bibliotheek. Daarna kunnen overige computers, smartphones en andere clients de nummers opvragen. Dit zogenoemde client-servermodel werkt alleen wanneer de muziekserver actief is. Kortom, regel dat het systeem met Navidrome op de juiste luistermomenten is ingeschakeld.

Navidrome downloaden

Een pluspunt is dat de freeware lage eisen aan de hardware stelt. Gebruik het programma dus gerust op een wat oudere pc of laptop. Er zijn versies voor Windows, macOS en Linux beschikbaar. Ga naar www.navidrome.org/docs/installation om de juiste editie te downloaden. Navidrome werkt ook op een Raspberry Pi of geschikte NAS, maar voor deze workshop concentreren we ons op de Windows-versie.

Navidrome stuurt je voor het juiste downloadbestand uiteindelijk door naar de GitHub-site. Klik onderaan zo nodig op Show all om alle downloadbestanden te tonen. Kies in de lijst het msi-bestand en start direct na het downloaden de installatie. Mogelijk slaat Windows alarm, omdat dit besturingssysteem het programma niet kent. Geen zorgen, want volgens VirusTotal vormt Navidrome geen enkele bedreiging.

Enkele instellingen

Tijdens het installatieproces verschijnt er een instellingenvenster. Merk op dat Navidrome standaard poortnummer 4533 gebruikt. Dit nummer is in feite een digitale toegangspoort tot jouw muziekserver. Je hebt dat nodig om browsers en apparaten met jouw persoonlijke muziekcloud te verbinden. Daarover later meer. Je laat het poortnummer in de meeste gevallen gewoon staan. Alleen wanneer Navidrome met een ander programma conflicteert, kun je de getallen wijzigen.

Geef verder in het veld onder Music Folder aan in welke map de nummers staan opgeslagen. Bewaar je op verschillende bestandslocaties albums? Houd er rekening mee dat het programma in eerste instantie slechts één map (met alle onderliggende submappen) accepteert. Je kunt op een later moment nog wel andere bestandslocaties toevoegen. Rond met Next en Install de installatieprocedure af.

Account aanmaken

Na de installatie is de muziekserver direct actief op de achtergrond van jouw systeem. Staat het programma niet in het startmenu? Dat klopt, want je bedient Navidrome in een willekeurige browser. Typ in de adresbalk http://localhost:4533 en druk op Enter. Er verschijnt een inlogscherm. Je creëert nu eerst een account. Bedenk een gebruikersnaam en typ twee keer het wachtwoord. Bevestig daarna met Create Admin.

Als je tijdens de installatie een muziekmap hebt opgegeven, zie je waarschijnlijk diverse albumhoezen. Zelfs bij grote muziekcollecties gaat het indexeren erg snel. Ga uit van hooguit enkele minuten. Een pluspunt is dat de freeware met ieder gangbaar audioformaat uit de voeten kan, waaronder mp3 en flac. Je gebruikt bovenaan de zoekfunctie om een album of artiest te vinden. Het is helaas niet mogelijk om naar de naam van een liedje te speuren.

Muziek correct taggen

Zie je in Navidrome dubbele hoezen of is de artiest onbekend? Daar kun je iets aan doen. Elk nummer heeft metadata. Hierin is onder meer de naam van het liedje, het album en de artiest opgeslagen. Wanneer de metadata niet kloppen, wordt het al gauw een rommeltje. Navidrome creëert op basis van deze gegevens namelijk een bibliotheek. Zeker bij audiotracks afkomstig uit omstreden downloadnetwerken is de informatie soms niet correct.

Het aanpassen van metadata heet in computerjargon ook wel het taggen van muziek. Jammer genoeg zit deze functie niet in Navidrome. Mp3tag en MusicBrainz Picard zijn twee tools die deze taak moeiteloos vervullen. Selecteer de gewenste nummers en pas de metadatavelden naar eigen inzicht aan. Overigens kan dat bij de genoemde programma’s ook automatisch. In dat geval maakt Mp3tag of MusicBrainz Picard verbinding met een onlinedatabase. Vergeet niet om de wijzigingen op te slaan.

Op jouw verzoek plukt MusicBrainz Picard de juiste tags uit de eigen database.

Nog wat aanpassingen

Voordat je muziek gaat luisteren, pas je eerst nog enkele instellingen aan. De voertaal is standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Klik rechtsboven op Settings (pictogram met poppetje) en kies Personal. Je klikt nu in het uitrolmenu onder Language op Nederlands. De taal verandert direct. Vind je de huidige vormgeving te donker? Selecteer dan onder Thema een ander uiterlijk. Je laat Navidrome desgewenst zelfs op Spotify lijken.

Bepaal verder of je de instelling ReplayGain wilt activeren. Hierdoor krijgen nummers van verschillende albums hetzelfde volumeniveau, mits ze voorzien zijn van zogeheten ReplayGain-tags. Voorkom daarmee dat een bepaald liedje ineens veel luider of zachter klinkt. Besef wel dat niet alle clients met deze techniek overweg kunnen. Navidrome slaat alle instellingen automatisch op.

Extra muziekmap

Je voegt eventueel nog een extra muziekmap toe. Navidrome creëert hiervan een tweede bibliotheek. Zodra je naar Instellingen / Libraries navigeert, verschijnt de eerder opgegeven map. Met Toevoegen opent er een nieuwe pagina. Typ eerst een relevante naam. Vul nu achter Path het volledige pad van de beoogde map in. Bij gebruik van Windows kopieer je dat eenvoudig vanuit de verkenner.

Blader eerst naar de gewenste bestandslocatie en klik vervolgens in de adresbalk van dit hulpprogramma. Je kopieert het pad nu naar Navidrome. Bevestig met Opslaan en klik daarna linksboven op Alle. De ‘nieuwe’ muziek is meteen beschikbaar. Kies linksboven op Libraries en vink de zojuist aangemaakte bibliotheek aan. Verandert er nog niets? Met behulp van het gebogen pijltje bovenaan ververs je de bibliotheken.

Afspeellijst aanmaken

Je luistert eenvoudig naar muziek. Zweef met de muisaanwijzer boven een albumhoes en klik op de playknop. Er verschijnt nu onderin een balk met mediaknoppen. Je kunt nummers skippen, de audioweergave pauzeren en het volume wijzigen. Klik desgewenst op het hartje om een liedje aan je favorieten toe te voegen. Er is zelfs een downloadknop om de audiobestanden lokaal op te slaan. Deze optie is met name nuttig wanneer je een ander apparaat met de Navidrome-server verbindt. Zo speel je de muziek ook op plekken zonder internetverbinding af.

Luister je graag naar nummers van verschillende artiesten? Maak dan een afspeellijst. Klik op een albumhoes om de bijbehorende nummers te tonen. Je plaatst daarna voor één of meerdere liedjes een vinkje. Kies Voeg toe aan afspeellijst en bedenk een naam. Je klikt vervolgens op het plusteken, waarna je bevestigt met Voeg toe. In het linkermenu duikt nu de zojuist ingevoerde naam op. Je sleept voortaan eenvoudig verse nummers naar deze afspeellijst.

M3u-bestanden

Zie je in Navidrome al een afspeellijst? Waarschijnlijk telt jouw digitale muziekcollectie dan één of meerdere m3u-bestanden. In zo’n tekstbestandje staan verwijzingen naar verschillende liedjes. Navidrome creëert hiervan op eigen houtje een afspeellijst. Wil je dat liever niet? Zweef in het linkermenu dan met de muisaanwijzer boven Afspeellijsten en klik op het tandwiel. Nadat je alle ongewenste afspeellijsten hebt aangevinkt, klik je op Verwijderen.

Als je een afspeellijst niet gebruikt, verwijder je die uit het menu.

Extra gebruiker

Je geeft optioneel andere mensen toegang tot de Navidrome-server, zoals gezinsleden en vrienden. In dat geval creëer je voor ieder persoon een eigen account. Diegene kan dan eigen favorieten en afspeellijsten opslaan. Navigeer achtereenvolgens naar Instellingen, Gebruikers en Toevoegen. Je vult nu een gebruikersnaam, naam, e-mailadres en wachtwoord in. Bedenk goed of je iemand beheerdersrechten wilt geven. Een beheerdersaccount heeft rechten om onder meer nieuwe muziekbibliotheken en gebruikers toe te voegen. Bepaal verder welke afspeellijsten je wilt delen en vink die zo nodig aan. Zodra je onderaan op Opslaan klikt, verschijnt de nieuwe gebruiker in het overzicht. Aan jou de taak om de inloggegevens met de bewuste persoon te delen. Nuttig om te weten is dat je een gebruiker op een later moment weer kunt verwijderen.

Clients binnen thuisnetwerk

Wanneer de Navidrome-server eenmaal correct is ingesteld, kun je ook op andere apparaten van de muziek genieten. Op een pc, laptop of mobiel apparaat binnen jouw thuisnetwerk is dat relatief simpel. Open een willekeurige browser en typ in de adresbalk http://[ip-adres]:4533. Hierbij vervang je [ip-adres] door het ip-adres van de computer waar Navidrome op draait.

Weet je dat niet? Open dan in Windows het hulpprogramma Opdrachtprompt. Typ nu ipconfig en druk op Enter om het lokale ip-adres te tonen. Zodra je op een andere computer binnen jouw netwerk naar het juiste adres gaat, verschijnt er een inlogvenster van Navidrome. Als je persoonlijke muziekcloud niet verschijnt, gooit wellicht een firewall roet in het eten. Je kunt een uitzondering instellen of de firewall op eigen risico (tijdelijk) uitzetten.

Portforwarding

Het is ook mogelijk om een computer, tablet of smartphone buiten je thuisnetwerk met de Navidrome-server te verbinden. Uiteraard is het dan wel een voorwaarde dat het apparaat verbonden is met internet. Verder dien je poortnummer 4533 in jouw router open te zetten voor netwerkverkeer. Op die manier maak je de muziekserver toegankelijk voor inkomende verbindingen van buiten het thuisnetwerk. Het openzetten van een netwerkpoort heet portforwarding. Bij elke router werkt het op een andere manier.

Gebruik je bijvoorbeeld een SmartWifi-modem van Ziggo? Ga met een browser dan naar https://smartwifiweb.ziggo.nl en log in. Je bereikt de meeste andere routers door het ip-adres van dit netwerkapparaat in de browser te typen. Navigeer in het routerpaneel van Ziggo naar Geavanceerde instellingen / Poort Forwarding en kies Nieuwe regel aanmaken. Stel bovenaan het ip-adres van de Navidrome-server in. Je hoeft alleen maar de getallen na de laatste punt in te vullen. Typ in de velden onder Lokale startpoort, Lokale eindpoort, Externe startpoort en Externe eindpoort het poortnummer 4533. Je selecteert bij Protocol de optie UDP/TCP en kiest onder Ingeschakeld voor Aan. Bevestig tot slot met Regel toevoegen.

Via het publieke ip-adres van jouw internetadres en poortnummer 4533 open je op afstand je persoonlijke muziekcloud. Via whatismyipaddress.com kun je het benodigde ip-adres achterhalen. Kijk op http://[publieke ip-adres]:4533 en geniet van de muziek.

Mobiel streamen

De vorige paragraaf beschrijft hoe je een apparaat buiten jouw thuisnetwerk met de Navidrome-server verbindt. Dat werkt ook met een browser op je smartphone, maar misschien vind je dat niet zo prettig. Gelukkig verbind je als alternatief een geschikte app met jouw muziekserver. Substreamer is daarvan een uitstekend voorbeeld. Deze toepassing is zowel voor iOS als Android beschikbaar.

Inloggen is simpel. Typ het correcte ip-adres en poortnummer van de Navidrome-server. Bedenk voor het invullen van de juiste gegevens of je binnen of buiten het thuisnetwerk actief bent. Je vult daarna de gebruikersnaam en het wachtwoord in. Zodra je bevestigt met Login verschijnt de muziekbibliotheek met alle albumhoezen. Vanwege de gelikte gebruikersomgeving lijkt het net alsof je een app van een online muziekdienst gebruikt. Substreamer heeft diverse handige functies in huis. Zo kun je onder andere albums downloaden en nummers naar een Chromecast doorsturen. Veel luisterplezier!

Bij ID.nl zijn we dol op kwaliteitsproducten waar je niet de hoofdprijs voor betaalt. Een paar keer per week speuren we binnen een bepaald thema naar zulke deals. Heb je geen grote keuken maar zou je toch graag een vaatwasser willen? Wij vonden vijf betaalbare vrijstaande vaatvassers met een compact formaat voor je.

In niet iedere keuken is plek voor een vaatwasser en zeker als je geen inbouwruimte meer hebt, kan het lastig zijn om er eentje kwijt te kunnen. Maar er zijn ook vaatwassers met afwijkende formaten die een stuk kleiner zijn en daardoor ook makkelijk passen in een keuken die niet zo heel groot is. Wij vonden vijf betaalbare modellen voor je.

Tomado TDW5501B mini-vaatwasser

De Tomado TDW5501B is een compacte, vrijstaande vaatwasser die geschikt is voor zes couverts. Volgens de specificaties is de breedte 55 cm en bedraagt het geluidsniveau 47 dB. Het apparaat heeft verschillende programma’s, waaronder een kort programma, een eco‑stand en een intensief programma. De energieklasse is D, maar in ruil daarvoor krijg je een machine die weinig ruimte inneemt en eenvoudig op het aanrecht kan worden aangesloten. De startuitstel‑optie maakt het mogelijk de wasbeurt later te laten beginnen. De TDW5501B is ontworpen voor huishoudens met weinig ruimte die toch een volwaardige vaatwasbeurt willen.

Tomado TDW5501W

De TDW5501W is het witte broertje van de TDW5501B. Dit model heeft eveneens een breedte van 55 cm en biedt plaats aan zes couverts. Het geluidsniveau is 47 dB en de energieklasse D, net als bij de zwarte variant. Er zijn meerdere programma's, waaronder een eco- en een kort programma. De vaatwasser is vrijstaand, maar vanwege het lage formaat zet je 'm het best op een aanrecht en sluit je hem aan via een slang op de kraan. Dankzij de startuitstel‑functie kun je zelf bepalen wanneer hij begint met spoelen.

Beko DTC36610W

De Beko DTC36610W is een compacte vrijstaande vaatwasser voor huishoudens met beperkte ruimte. De machine is 55 cm breed en heeft een geluidsniveau van 49 dB. Met energieklasse A+ is hij zuiniger dan veel andere mini‑vaatwassers. Het apparaat is geschikt voor zes couverts en biedt verschillende programma’s om lichte en intensieve vaat schoon te krijgen. Omdat hij niet ingebouwd hoeft te worden, kun je hem gemakkelijk op het aanrecht of in een kleine keuken plaatsen.

Inventum VVW4530AW

De Inventum VVW4530AW is een smalle vrijstaande vaatwasser met een breedte van slechts 44,8 cm. Het toestel is geschikt voor tien couverts en beschikt over een verstelbare bovenkorf en startuitstel, zodat je de indeling en het wasprogramma kunt aanpassen. De energieklasse is E en het geluidsniveau bedraagt 47 dB. Het voordeel van deze vaatwasser is dat hij de normale hoogte heeft van een gewoon model, je schuift hem daardoor eenvoudig onder een werkblad of plaatst hem vrij.

Inventum VVW5520

De Inventum VVW5520 is een mini-vaatwasser voor zes couverts. Het apparaat is onderbouw (dus vrijstaand) en heeft een breedte van 55 cm, een diepte van 50 cm en een hoogte van 44 cm. Het geluidsniveau is 47 dB en de energieklasse D. In de specificaties worden een resttijdindicator, condensdroging en uitgestelde start genoemd. De machine is bedoeld voor kleine huishoudens die niet de ruimte of behoefte hebben aan een grote vaatwasser, bijvoorbeeld als je op kamers woont, een klein gezin hebt of een kleine keuken.