Heb je aan een nas met twee schijven niet genoeg, dan is een model met vier schijven een logische keuze. Maar krijg je behalve extra opslag ook nog andere voordelen of is een 4bay-nas vooral méér van hetzelfde? Wij testen vijf actuele 4bay-nas-systemen met een maximum verkoopprijs van 450 euro. Zijn deze grotere nas-apparaten de meerprijs waard en wat is de juiste keuze?

De basis van een nas is zijn opslagcapaciteit. Een of meer schijven waar je al je persoonlijke documenten en foto’s opslaat, die je eventueel kunt delen met andere gebruikers. Dit alleen maakt de nas nog niet tot het ideale apparaat voor het thuisnetwerk, die positie dankt het aan het gemak waarmee het zich ook laat inrichten als mediaspeler, als surveillance-server voor opslag en verwerking van beelden van beveiligingscamera’s, als persoonlijke cloud, als downloadstation voor films en muziek etc. De extra functionaliteit stelt steeds hogere eisen aan de nas: een snellere processor, meer geheugen, meer opslagcapaciteit. Volgens Björn Heirman van webshop mobile-harddisk.nl is de nas met ruimte voor vier schijven onmiskenbaar aan een opmars bezig. Verkocht Heirman in 2015 nog vijf keer zoveel 2bay- als 4bay-nas-modellen, vorig jaar was die verhouding al gehalveerd tot tweeënhalf.

©PXimport

4 goedkoper dan 2

Vier in plaats van twee schijven heeft een aantal voordelen. Allereerst verdubbelt de maximale opslagcapaciteit. Gebruik je raid, waarmee je data beschermt is tegen het falen van één of meer schijven, dan wordt opslagcapaciteit nog belangrijker. De extra bescherming gaat ten koste van een deel van de opslagruimte. Bij twee schijven kan dit alleen via raid1, waarbij alle bestanden dubbel worden weggeschreven. Het nadeel is duidelijk: raid1 halveert de opslagcapaciteit. Heeft een nas vier schijven, dan kun je ook kiezen voor raid5, -6 of -10. Raid5 beschermt net als raid1 tegen het defect gaan van één schijf, maar kost slechts een kwart van de opslagcapaciteit. Je houdt met raid5 bij vier schijven dus relatief veel meer opslagcapaciteit over dan met raid1 bij twee schijven.

Behalve voor de opslagcapaciteit is dit ook belangrijk voor de totale prijs van de nas. Doordat je met vier schijven en raid 5 meer opslagcapaciteit overhoudt, kun je met kleinere schijven dezelfde opslagcapaciteit bereiken als bij raid1 met twee schijven. En omdat kleinere schijven goedkoper zijn, kan het dat een nas met vier kleinere schijven uiteindelijk minder kost (en meer opslagruimte biedt) dan één met twee grote schijven.

Meer voordelen

Een nas met vier schijven heeft nog meer voordelen. Zo zijn het materiaal en de afwerking van de 4bays-modellen zonder uitzondering beter dan bij vergelijkbare 2bay-modellen. Met uitzondering van Synology hebben alle nas-apparaten een metalen behuizing. Netgear en Western Digital hebben zelfs een klein led-scherm voor systeemmeldingen en -informatie. Ook het aantal aansluitingen ligt (met opnieuw Synology als uitzondering) hoger dan bij vergelijkbare 2bay-modellen van hetzelfde merk. Dus méér usb3.0-poorten, soms een eSata-poort of hdmi-poort en op alle nas-apparaten twee lan-poorten. De QNAP TS-431x2 is zelfs de eerste nas in dit segment die is voorbereid op een netwerkaansluiting van 10 Gbit/s.

Een tweede lan-poort biedt de mogelijkheid de nas gelijktijdig op een tweede netwerk aan te sluiten of je kunt beide poorten samenvoegen tot één supersnelle verbinding. Daarvoor is dan wel een netwerkswitch nodig die dit ondersteunt en die bij voorkeur de mogelijkheid biedt de poortinstellingen te configureren. Trunking biedt bovendien veelal pas echt snelheidswinst als meerdere gebruikers gelijktijdig dezelfde nas gebruiken, deze gebruikers hebben immers doorgaans een normale gigabitverbinding.

Opnieuw met uitzondering van Synology beschikken de 4bay-modellen in deze test allemaal over een veel grotere ventilator dan de gelijkwaardige 2bay-modellen. Samen met betere luchtstroom in de grotere behuizing, zorgt dit ook voor voldoende koeling wanneer de ventilator op een lager toerental draait. De gemiddelde 4bay-nas maakt dus minder lawaai dan een 2bay-nas.

©PXimport

Apps en packages

Minstens zo belangrijk als wat de nas-fabrikant zelf aan hard- en software in de nas stopt, is wat je er als gebruiker nog aan kunt toevoegen. Het gaat dan om de apps of zogenoemde packages waarmee je extra functionaliteit aan de nas toevoegt. Deze uitbreidingen laten zich net als een app op een smartphone installeren vanuit een app-store op de nas. Bij Netgear, QNAP maar vooral Synology heb je bovendien ook nog een grote community die uitbreidingen ontwikkelt. Het aanbod aan apps is enorm, maar het aantal en de kwaliteit verschillen per merk.

De belangrijkste categorieën zijn back-up, multimedia, hulpprogramma’s zoals een logserver, een mailserver, virtualisatie, maar ook domotica en zakelijke toepassingen zoals een tekstverwerker of spreadsheet. Synology heeft nog altijd het beste aanbod in zowel eigen apps als packages van derden. Het bedrijf biedt een volwaardige kantoorsuite (vergelijkbaar met Microsoft Office 365) met een tekstverwerker, spreadsheet, notities, mail- en agendaprogramma, die zich allemaal in de browser laten gebruiken. Opvallend is dat de in 2017 aangekondigde samenwerking tussen QNAP en smarthome-fabrikant Fibaro nog altijd niets heeft opgeleverd.

De laatste onderscheidende factor zijn de apps om je smartphone en tablet eenvoudig met de nas te laten samenwerken. Alle merken hebben dergelijke apps voor iOS en Android, maar de verschillen zijn erg groot. Verwacht je de nas vooral via je mobiel te gebruiken, laat dit onderdeel van de test dan extra zwaar meewegen in jouw oordeel over de verschillende nas-apparaten in deze test.

©PXimport

Asustor AS6104T

De AS6104T heeft verreweg de meeste externe aansluitingen van alle apparaten in de test. De twee usb3.0- én twee eSata-poorten zijn vooral geschikt voor het aansluiten van extra opslag, een dvd-speler of het maken van back-ups. Door een toetsenbord en muis aan te sluiten op de usb2.0-poorten en een beeldscherm op de hdmi-poort kun je de nas ook als Linux-pc gebruiken. Interessanter is echter de hdmi-poort op de televisie aan te sluiten en de nas als mediaspeler te gebruiken. Daarbij kun je ook nog de optische audio-uitgang gebruiken.

De AS6104T kan 4K-films storingsvrij weergeven. De processor van de AS6104T is een Intel Celeron N3050, een al wat ouder model dat nog prima voldoet, aangevuld met 2 GB geheugen. Het Asustor Data Master-besturingssysteem biedt een virtueel bureaublad waarop je applicaties kunt plaatsen. Deze laten zich via App Central eenvoudig installeren. Het aanbod is groot, maar de kwaliteit is vaak net even minder dan bij de concurrentie. LibreOffice en VirtualBox zijn voorbeelden van opensource-producten die Asustor voor de nas geschikt maakte om gelijkte tred te houden met Synology en QNAP, die ook officesoftware en virtualisatie bieden. Wil je behalve containers virtualiseren (een virtualisatievorm waarbij alle benodigde componenten ín de container zitten) ook ‘echte’ virtuele machines gebruiken op de Asustor, iets wat de AS6104T als enige in deze test ondersteunt, dan raden we aan het geheugen uit te breiden naar minimaal 4 GB.

Goed zijn de echte nas-apps zoals FFmpeg, Surveilllance Center, Plex, Asustor Portal voor gebruik van de nas als pc met LibreOffice, Chrome, Netflix en YouTube, en ook de verschillende back-up- en synchronisatie-apps voor onder meer Google Drive en Microsoft OneDrive.

©PXimport

Asustor AS6104T

Prijs
€ 422,29
Websitewww.asustor.com8Score80

Netgear ReadyNAS RN214

De hardware is bij Netgear nooit een probleem en ook bij de ReadyNAS 214 weer prima verzorgd. De uitdaging is de software. Zo biedt de ReadyNAS geen virtueel bureaublad voor elke gebruiker, maar alleen een webinterface voor configuratie en beheer. Nu de concurrenten de mogelijkheden om op de nas te werken juist verder uitbouwen, komt Netgear hier steeds nadrukkelijker op een achterstand. Sterke punten zijn er zeker ook. Zo biedt het eigen X-RAID de mogelijkheid schijven van verschillende grootte te combineren en ook later nog opslagcapaciteit toevoegen. Daarbij kiest de nas zelf de juiste raid-techniek. Verder maakt het btrfs-bestandssysteem snapshots van de bestanden op de nas waardoor je deze zonder dat dit veel opslagruimte kost, altijd terug kunt zetten naar een eerdere versie. Synology biedt ook btrfs, maar alleen op de duurdere modellen. Er is een redelijk aanbod aan uitbreidingen voor de nas, maar het aanbod is grillig en van sterk wisselende kwaliteit. Hoogtepunten zijn Plex (dat ook full-hd-transcoderen goed ondersteunt) en de DVBLink TV Server. De app ReadyNAS Surveillance volstaat, maar is niet zo uitgebreid en flexibel als die van de andere, terwijl apps voor smarthome en virtualisatie ontbreken. Een eigen cloud opzetten verloopt daarentegen weer prima.

©PXimport

Netgear ReadyNAS RN214

Prijs
€ 384,79
Websitewww.netgear.nl6Score60

QNAP TS-431X2

QNAP heeft maar liefst vijftien 4bay-nas-modellen in zijn portfolio en de TS-431X2 is een van de goedkopere. De kunststof behuizing biedt plaats aan drie usb3.0-poorten, twee lan-poorten én als eerste nas in ons testlab een 10Gbit/s-poort. Om deze snelle poort ook echt te gebruiken is nog wel een SFP+transceiver nodig (vanaf 57 euro voor een zogenoemde direct-attach-kabel of 97 euro voor een optische transceiver) plus een bijbehorende switch. QNAP staat op het punt zelf dergelijke switches uit te brengen.

De Annapurna Labs AL-314-processor is prima voor alle nas-taken behalve transcoderen, dat ontbreekt volledig. De grote kracht van deze TS-314x2 zit behalve de keurige hardware in het QTS-besturingssysteem en het enorme aanbod aan uitbreidingen. Er zijn tal van handige applicaties die elke gebruiker binnen zijn eigen virtuele bureaublad kan gebruiken zoals apps voor e-mail, voor het maken van notities, voor fotobeheer etc. De hobbyist en de zakelijke gebruiker kunnen voordeel halen uit de mogelijkheid tot het gebruik van containers en het opzetten van een privécloud. Dit laatste is natuurlijk ook interessant voor de gewone gebruiker die alle content van smartphones en tablets van zichzelf en bijvoorbeeld de gezinsleden liever in een eigen cloud opslaat, dan bij een publieke dienst. Als alternatief voor btrfs dat Netgear biedt, heeft QNAP de ingebouwde functie Snapshots waarmee het eenvoudiger is de nas na een onverwachte storing of ransomware-besmetting te herstellen.

©PXimport

Synology DS418

Bij Synology zijn de verschillen tussen twee modelseries soms moeilijk te zien, maar niet bij deze DS418. De nieuwe nas-behuizing is compacter en het vreemde frontpaneel is eindelijk verdwenen. Ondanks de twee kleinere ventilatoren is de geluidsproductie goed. Het aantal poorten is zuinig, met alleen twee lan- en twee usb3.0-poorten. Geen hdmi, geen eSata, en geen 10Gbit/s-netwerkaansluiting. Dat de DS418 toch een flinke stap vooruit betekent, komt door de nieuwe quadcore Realtek RTD1296 ARM-processor in combinatie met 2 GB DDR4-geheugen. Dus niet alleen twee keer zoveel geheugen vergeleken met wat gangbaar was bij deze serie, maar ook nog eens sneller geheugen. De DS418 is de eerste Synology in de Value-serie die storingsvrij 4K-video transcodeert. Hiervoor moet je dan wel het Synology Video Station-package gebruiken, want Plex ondersteunt de Realtek-processor niet en het is onbekend of het die ooit gaat ondersteunen. De kwaliteit van de eigen Synology-packages waaronder die voor media is echter ruimschoots voldoende en vaak zelfs beter dan alternatieven. Nieuw zijn Moments voor fotobeheer (inclusief gezichtsherkenning) en Synology Office (met Chat, Calendar en Drive en zeer vele opties voor een eigen cloud en back-ups). Helaas ondersteunt dit Value-model geen btrfs – er moet iets te wensen overblijven.

©PXimport

Synology DS418

Prijs
€ 403,90
Websitewww.synology.nl10Score100

WD My Cloud Pro 4100

Met zijn robuuste behuizing en grote display lijkt deze My Cloud Pro een heel andere nas dan een niet-Pro-versie van de MyCloud die we al eerder testten (zie ook www.tiny.cc/mcex2). De Pro-status wordt verder onderstreept door de twee voedingsaansluitingen aan de achterzijde, waarmee de nas tegen een defecte voeding beschermt kan worden. Western Digital levert helaas maar één voeding mee. Ingelogd op de nas is van de Pro-status weinig meer over. Hier vind je dezelfde software als op alle andere WD My Clouds. Dit betekent dat de webinterface (hoe gebruiksvriendelijk ook) alleen relevant is voor het configureren van de nas. Gebruiken doe je de nas altijd vanaf een ander apparaat. Ook betekent het dat het aanbod aan uitbreidingen bestaat uit een bont gezelschap ietwat verouderde apps. Enerzijds zijn er licht-zakelijke toepassingen zoals WordPress, Joomla en de wat ruwe Milestone Arcus Surveillance. Anderzijds voor thuisgebruikers zijn er apps als Plex en SqueezeCenter voor media en een app voor DropBox-synchronisatie. Wie denkt dat de Acronis True Image-app voorziet in een goede back-upoplossing komt bedrogen uit: het sluist je door naar de Acronis-webshop waar WD-gebruikers met korting deze back-upsoftware kunnen kopen.

De sterke punten van de nas zijn de eenvoud, het gemak waarmee je in combinatie met de MyCloud-apps voor iOS en Android een eigen cloud bouwt en de Intel Pentium N3710 quadcore-processor die door Plex direct kan worden aangesproken voor transcoderen van films.

©PXimport

WD My Cloud Pro 4100

Prijs
€ 446,49
Websitewww.wdc.com6Score60

Conclusie

Wij geven de consumenten die steeds vaker een 4bay-nas helemaal gelijk, er is namelijk veel moois te koop. Western Digital en vooral Netgear hebben moeite de concurrentie bij te benen. Hoewel zij zeker geen slechte nas leveren, zijn beide apparaten minder flexibel dan die van de concurrenten. Het is lastig een winnaar aan te wijzen uit de andere drie. Asustor biedt met de AS6104T ongekend veel hardware voor het geld. Daarvoor moet je de toch nog altijd mindere besturingssoftware en het mindere aanbod aan uitbreidingen voor de nas op de koop toenemen. Daar bewijzen vooral de QNAP TS-431X2 en de Synology DS418 hun kracht. Hoewel de hardware van de QNAP TS-431x2 enkele leuke features kent, doet het ontbreken van hardwarematige transcoderen toch afbreuk. Dan scoort Synology beter, geen compromissen bij de software en met de hardware een flinke stap vooruit. De DS418 is daarom de winnaar van de test.

Hieronder vind je alle testresultaten in één overzichtelijke tabel (.pdf).

©PXimport

Hoewel oude arcadekasten en klassieke spelcomputers op den duur verdwijnen, hebben de bijbehorende games het eeuwige leven. Met MAME boots je de originele hardware namelijk exact na. Daarmee wek je oude videospelletjes op je pc, laptop of Mac weer tot leven! Lijkt het spelen van nostalgische Atari-, Sega- en (S)NES-spellen je wel wat? In dit artikel leggen we uit hoe je dat doet.

Emuleren

Emuleren betekent dat speciale software de elektronica van een bestaand apparaat nabootst. In plaats van de originele printplaten en chips te gebruiken, vertaalt een emulator de instructies en signalen van die hardware naar je huidige pc of laptop. Een voordeel, want oude spelcomputers gaan op den duur namelijk kapot. Bovendien zijn reserveonderdelen schaars.

MAME is de bekendste emulator voor arcadekasten. De afkorting van deze freeware staat voor Multi Arcade Machine Emulator. Daarnaast ondersteunt dit programma tegenwoordig ook allerlei klassieke spelconsoles.

De doelstelling van de softwareontwikkelaars is om de hardware tot in detail na te bootsen en daarmee de technische kennis te behouden. Hierdoor speel je de games zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren. Prettig is dat MAME iedere maand een nieuwe update vrijgeeft. Hierdoor weet je vrijwel zeker dat deze populaire emulator op jouw systeem goed blijft werken.

©jon anders wiken

Installatie

Met het opensource-project MAME bouw je een nauwkeurige digitale replica van één of meerdere spelcomputers. Je hoeft hiervoor alleen gratis emulatiesoftware op je systeem te installeren. MAME is voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Nuttig om te weten is dat de makers nauwkeurigheid boven snelheid prefereren. Bepaalde games vormen dan ook een behoorlijke belasting voor jouw pc of laptop. Installeer het programma daarom bij voorkeur op een vlot systeem met minimaal 4 GB werkgeheugen. Volgens de ontwikkelaars werkt MAME ook op gedateerde computers van hooguit tien jaar oud, maar hierbij ervaren gebruikers wel eerder vertraging.

Ga naar www.mamedev.org en scrol een stukje omlaag. Klik onder Supported Platforms op de downloadknop van jouw besturingssysteem. Bij dit artikel werken we met de Windows-versie. Je downloadt het exe-bestand naar de computer en dubbelklikt hierop. Kies Uitvoeren en bepaal via de knop met de drie puntjes in welke map je de bestanden van het programma wilt opslaan. Bevestig met OK / Extract.

MAME verkennen

Ga naar de map waarin je in de vorige tip MAME hebt geïnstalleerd. Je ziet hierin flink wat mappen en bestanden. Dubbelklik op mame.exe. Er verschijnt een ietwat onorthodoxe gebruikersomgeving met de namen van tienduizenden systemen en games. Aan de linkerkant kun je het aanbod onder meer op jaartal of fabrikant sorteren.

Je kunt ook de zoekfunctie gebruiken. Begin in dat geval gewoon met typen. Zo krijg je een idee welke emulators er allemaal beschikbaar zijn. Typ je bijvoorbeeld Nintendo, dan komen iconische spelcomputers als Game Boy (Color) en Entertainment System tevoorschijn. Klik bovenaan op het sterretje om een emulator als favoriet te markeren. Op die manier vind je die later makkelijker terug.

Je kunt alvast de status van een geselecteerde emulator controleren. Als onderin beeld Status: Working verschijnt, kan MAME deze spelcomputer of arcadekast goed nabootsen. Is dat niet het geval, dan voegt de emulatiesoftware wellicht later ondersteuning toe via een update. Controleer verder ook of het beeld en geluid goed werken. In dat geval staat er OK achter respectievelijk Graphics en Sound.

Configuratiebestand

Ten opzichte van veel andere programma's wijkt de werking van MAME op bepaalde punten nogal af. Je dient bijvoorbeeld eerst twee zogeheten configuratiebestanden aan te maken. Doe je dat niet, dan slaat de emulatiesoftware jouw voorkeursinstellingen slechts tijdelijk op. Denk onder meer aan de gewenste beeldresolutie, geluidsinstellingen en invoerapparatuur.

Dubbelklik onderin beeld op General Settings en dubbelklik op Save Settings. De melding Settings saved verschijnt. Kies Return to Previous Menu om weer terug te keren naar het beginscherm. Je kunt hiervoor trouwens ook de Escape-toets gebruiken. Controleer voor de zekerheid of er in de MAME-map op de computer twee nieuwe configuratiebestanden staan, namelijk mame.ini en ui.ini.

Nederlandse taal

De voertaal is weliswaar standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Ga naar General Settings / Customize UI en dubbelklik op Language. Klik vervolgens twee keer op Dutch. Zodra je nu Return to Previous Menu kiest, verandert het menu direct naar het Nederlands. Bevestig met Instellingen opslaan en sluit het menu af. Houd er rekening mee dat niet alle onderdelen in MAME correct zijn vertaald.

Maplocatie ROM's

MAME heeft standaard géén spellen. Die ga je zo dadelijk namelijk zelf toevoegen. Je regelt dat door zogenoemde ROM-bestanden in het programma te laden. Zo'n ROM-bestand is kort gezegd een digitale kopie van een klassieke game. Handig, want je kunt tenslotte niet zomaar een oude spelcartridge of floppydisk op een hedendaagse computer aansluiten.

Geef in MAME aan waar je ROM's bewaart. Navigeer hiervoor achtereenvolgens naar General Settings / Mappen configureren / ROMs / Map toevoegen en selecteer de map roms binnen de MAME-opslagmap. Je bevestigt met Enter, waarna je driemaal klikt op Terug naar vorig menu. Bewaar de wijzigingen met Instellingen opslaan en sluit het menu af.

ROM's downloaden?

Hoewel emulators zoals MAME legaal zijn, ligt dat voor de benodigde ROM-bestanden van games helaas iets anders. Het is dan ook begrijpelijk dat de videospellen niet bij de emulatiesoftware zijn inbegrepen, want hierop rust auteursrecht. Bovendien zouden tienduizenden spellen te veel opslagcapaciteit opeisen.

Wie op Google speurt, vindt al gauw allerlei downloadbare ROM-bestanden van bekende gametitels. Kijk daarmee uit! Je mag officieel alleen een digitale back-up maken van een origineel videospel dat je zelf bezit. Het kopiëren van een authentieke cartridge is nogal complex. Je hebt hiervoor namelijk specifieke apparatuur en software nodig. Bovendien is het niet toegestaan om eventuele kopieerbeveiliging te omzeilen. Om de genoemde redenen is het natuurlijk verleidelijk om ROM-bestanden uit illegale bron te downloaden, maar volgens de Nederlandse wet is dat dus verboden.

Op talloze websites liggen illegale ROM-bestanden van bekende spellen voor het oprapen.

ROM's downloaden

Auteursrechtelijk beschermde ROM's mag je niet downloaden. Gelukkig beheert MAME zelf ook een behoorlijke collectie klassieke games. De originele makers hebben toestemming gegeven om deze ROM-bestanden gratis te gebruiken. Het betreft tientallen titels die tussen 1977 en 2001 zijn uitgebracht.

Ga naar www.mamedev.org/roms/ en klik op een interessante titel. Je zet een vinkje voor I understand that these ROM images are for non-commercial use only, waarna je op de downloadknop klikt. Bewaar het zip-bestand nu in de ROM-map van MAME. Pak dit zip-bestand beslist niet uit, want anders werkt de emulatie niet.

Retrogame starten

Zodra je de ROM's eenmaal in de juiste map hebt geplaatst, kun je deze games in MAME starten. Overigens circuleren er op internet ook ROM's die in de praktijk helaas niet werken. Het is dus echt een kwestie van uitproberen. Als je in de vorige tip legale kopieën vanaf de website van MAME hebt gedownload, krijg je die relatief eenvoudig aan de praat.

Klik in het linkermenu op Beschikbaar en druk vervolgens op de F1-toets. Bevestig met Enter. De emulatiesoftware controleert nu alle aanwezige ROM's. Na even wachten zie je in de lijst verse titels die je kunt spelen. Klik hierop en controleer onderaan of de status, het beeld en het geluid in orde zijn. Je opent rechtsboven eventueel het tabblad Informatie om extra details te tonen, zoals jaartal en fabrikant. Kun je een bepaalde titel niet vinden? Gebruik dan de zoekfunctie! Klik tweemaal op een titel om het videospel te starten.

Gamen maar!

Een game start met de standaardinstellingen altijd op volledige schermgrootte. Vind je dat niet prettig, dan druk je in Windows op de sneltoets Alt+Enter om de vensterweergave te openen. Pixelachtige videospelletjes kun je vaak beter in een wat kleinere weergave spelen. Je past de grootte van het dialoogvenster naar eigen wens aan.

De bediening verschilt per spel. Vaak verschijnt er eerst een korte animatie, waarna je het spel kunt starten. Het loont de moeite om eerst even de invoerinstellingen door te nemen. Druk in de spelweergave op de Tab-toets en ga naar Invoerinstellingen / Input Assignments (this system). Je ziet nu welke knoppen je kunt gebruiken. Liever een andere indeling? Geen probleem, want het is mogelijk om de bedieningsknoppen te wijzigen. Selecteer een functie en druk vervolgens op Enter. Druk nu op de toets die je voortaan wilt gebruiken.

Klaar met spelen? Klik dan rechtsboven op het kruisje om weer terug te gaan naar het beginscherm van MAME. Je kunt als alternatief ook op de Escape-toets drukken.

Let op: artikel gaat verder onder de afbeelding en de video.

🎢 Ook leuk: gratis achtbanen bouwen in je browser

Game-instellingen

Je kunt van iedere game de instellingen even doornemen. Klik met de rechtermuisknop op een titel om een contextmenu te openen. Zoals de naam al doet vermoeden, verschijnen er bij Geavanceerde opties allerlei complexe instellingen. Dat zijn er weliswaar flink wat, maar voor doorsneegebruikers zijn de meeste opties niet zo interessant.

Overigens is het wél de moeite waard om het onderdeel Automatisch opslaan/hervatten te activeren. Afhankelijk van het spel sla je daarmee de voortgang op. Kijk daarnaast ook even bij Invoerinstellingen. De Muis staat namelijk vaak uit, terwijl je veel games met dit bedieningsapparaat kunt spelen. Klik op Terug naar vorig menu.

Kijk verder ook even bij Video opties. Schakel bijvoorbeeld de Venstermodus in wanneer je liever niet wilt dat de game in een volledig scherm opent. Kies daarna Terug naar vorig menu en Save System Settings. Sluit ten slotte het menu.

Muntinworp

Veel oude arcadekasten hebben een muntgleuf. Pas wanneer iemand daar een gulden of rijksdaalder in gooide, begon het spel. Aangezien MAME de hardware van klassieke arcadespellen exact nabootst, is het veelal nodig om een virtueel muntje in het systeem te werpen. Anders kun je namelijk niet spelen. Meestal druk je hiervoor op 5 voor munt één en 6 voor munt twee. Druk meermaals op deze getallen om extra credits toe te voegen.

Bij veel virtuele arcadekasten druk je verder op 1 of 2 om respectievelijk met één of twee spelers te gamen. Daarnaast zijn F6 en F7 nuttige sneltoetsen. Daarmee bewaar of laad je namelijk zogeheten savestates. Wil je even pauzeren? Druk dan op F5. Je kunt meestal met de pijltjestoetsen bewegen. Als je een schietspel speelt, is de vuurknop natuurlijk cruciaal. Dat is veelal de Spatie-, Ctrl- of Alt-toets.

Extra credits

Speel je een arcadespel en blijf je telkens virtuele muntjes inwerpen? Bij een echte arcadekast is het via fysieke schakelaars op de printplaat vaak mogelijk om de instellingen te wijzigen. Een kastbeheerder kan zo bijvoorbeeld extra credits of levens aan een muntinworp toewijzen. MAME heeft hiervoor een aangepast menu, zodat je langer kunt doorspelen.

Druk binnen de spelomgeving op de Tab-toets en ga naar DIP-schakelaars. De beschikbare instellingen zijn afhankelijk van het gekozen arcadespel. Vaak kun je het aantal levens en/of credits opvoeren. Soms zijn er ook opties om de gametijd te verlengen, een andere taal te kiezen en de moeilijkheidsgraad te wijzigen. Tot slot kun je het geluid van de 'arcadekast' wellicht aan- of uitzetten. Klaar? Klik dan achtereenvolgens op Terug naar vorig menu en Close Menu.

Geluid

Tijdens het spelen van een spel kun je diverse geluidsopties aanpassen. Hoor je bijvoorbeeld deuntjes uit de monitorspeakers, maar gebruik je hiervoor liever aangesloten pc-speakers? Druk dan in het gamevenster op de Tab-toets. Via Audio Mixer verschijnt er een klein venster. Klik achter Device zo nodig meermaals op het pijltje totdat de juiste audiobron is geselecteerd. Daarnaast pas je optioneel ook nog het standaardvolume aan. Klik op Terug naar vorig menu.

MAME heeft ook nog diverse geavanceerde audio-opties. Open hiervoor het onderdeel Audio Effects. Via Equalizer kun je bijvoorbeeld de intensiteit van hoge en lage tonen wijzigen. Sluit het menu door twee keer op de Escape-toets te drukken.

Plug-ins

MAME ondersteunt het gebruik van plug-ins. Je voegt daarmee extra functies aan het programma toe. Ga vanuit het hoofdvenster naar General Settings en kies Plugins. Er wordt een lijst geopend van alle uitbreidingen die je kunt activeren.

Een leuke plug-in is bijvoorbeeld Hiscore support. Je bewaart daarmee je hoogste scores. Verder kun je met Input macro plugin een reeks toetsaanslagen aan een enkele knop toewijzen. Cheat finder helper library helpt je misschien met het vinden van handige trucs. Dat kan net het verschil zijn om een level of volledige game uit te spelen. Laat ten slotte met Game play timer tijdens het spelen desgewenst een tijdklok meelopen. Navigeer naar Terug naar vorig menu en kies Instellingen opslaan. Sluit het menu vervolgens af.

Ben je benieuwd hoe de plug-ins in de praktijk werken? Herstart dan eerst MAME en start een spel. Je drukt daarna op de Tab-toets, waarna je het onderdeel Plugin opties opent. Je kunt nu de aanwezige plug-ins configureren.

De mogelijk binnenkort te verschijnen iPhone 17e zou evenveel gaan kosten als de iPhone 16e, namelijk 599 dollar - omgerekend mogelijk wederom 719 euro.

Dat claimt journalist en Apple-expert Mark Gurman op Bloomberg. De iPhone e-modellen zijn betaalbaardere versies van de iPhone. Dat blijkt wel uit de prijs van de begin vorig jaar uitgekomen iPhone 16e, die op release 719 euro (en 599 dollar in de VS) kostte.

Gurman claimt dat de prijs van opvolger iPhone 17e in ieder geval in de VS gelijk blijft, oftewel nog steeds 599 dollar. Dat zou dus kunnen betekenen dat hij ook weer 719 euro in Europa gaat kosten.

Verbeteringen

De prijs blijft waarschijnlijk dan wel gelijk, maar de 17e zou toch enkele verbeteringen ten opzichte van de 16e kennen. Zo zou er een A19-chip in de iPhone 17e zitten, een chip die ook in de duurdere, reguliere iPhone-modellen voorkomt.

Verder zou de 17e ook Apple's 5G-chip bevatten, net zoals de duurdere iPhones. Tot slot zou ook MagSafe ondersteund worden voor Apple’s magnetische accessoires. Dit was bij de iPhone 16e niet het geval.

Volgens Gurman wordt de iPhone 17e op 19 februari onthuld en ergens binnenkort uitgebracht. De 16e kwam op 28 februari 2025 uit, dus het is waarschijnlijk dat de opvolger ook ergens later deze maand of begin volgende maand uitkomt. De reguliere iPhone-modellen worden altijd pas in september aangekondigd en uitgebracht.

Overigens claimt Gurman ook dat Apple binnenkort nieuwe iPads uitbrengt - een iPad Air met een M4-chip en een instapmodel met een A18-chip - en nieuwe Macbook Airs en Pro's. Die zouden mogelijk ergens in maart uitkomen.