Twee jaar werk gingen in minder dan een halve minuut in rook op toen de Stratos 3-raket van DARE vorig jaar zomer ontplofte. Het studententeam van de TU Delft probeerde met de raket een hoogterecord te vestigen, maar de lancering mislukte. Toch heeft het team veel geleerd van de kostbare les.

De Stratos III steeg in juli van 2018 op vanaf de Spaanse kust. De lancering was het eindresultaat van het meest ambitieuze project van DARE, het Delft Aerospace Rocket Engineering-team. DARE is de praktische tak van de Lucht- en Ruimtevaarttechniekopleiding van de Technische Universiteit, een speelplaats waar studenten hun theoretische kennis in de praktijk kunnen brengen.

Zo’n vijftien studenten, waaronder teamleider Jesse Hummel, hebben een jaar vrij genomen om zich volledig op DARE te richten. Nog eens vijftig studenten werken naast hun studie (of als deel daarvan) aan het project. Binnen DARE werken studenten aan verschillende principes van de raketwetenschap, in een parachuteteam, een telemetrieteam en een brandstofteam. Ook werken zij samen met studenten van andere opleidingen, zoals elektrotechniek en computerwetenschappen.

DARE bestaat sinds 2001. Acht jaar na de oprichting waren de eerste studenten zelfverzekerd genoeg van hun kunnen om een eerste lanceerpoging te wagen. De Stratos I-raket ging omhoog, later gevolgd door de Stratos II en II+. Die laatste haalde destijds het record van 21,5 kilometer, al is dat inmiddels weer in handen van een Duits team. Dit jaar wilde DARE met de Stratos III weer voor het nieuwe record gaan. Het team bouwde voort op de kennis die andere studenten hadden opgedaan om een nieuwe raket te bouwen, een raket die groter was en een paar dingen grondig vernieuwde.

Eén kans

Ondanks alles wat DARE leerde ging de lancering toch mis: de raket explodeerde 23 seconden nadat hij opsteeg. De oorzaak is nog niet bekend volgens Hummel, maar het team analyseert de verzamelde data en de teruggevonden brokstukken. Er is heel veel data verzameld, telemetrie vanuit de raket én vanaf de aarde, die tijdens de vlucht live werd doorgestuurd. De Stratos-lancering blijft uiteindelijk ook een leerproject, en ook als een lancering mislukt is dat waardevol.

Volgens Hummel is het van tevoren amper te voorspellen hoe een lancering gaat. Natuurlijk draait het team wel duizenden simulaties, tienduizenden zelfs, om ieder mogelijk scenario te voorspellen en erop te anticiperen. “Maar tijdens zo’n lancering kunnen er zoveel dingen mis gaan, er zijn zoveel variabelen die meespelen dat zelfs al die simulaties niet genoeg zijn”, vertelt hij aan PCM. Een bijkomend probleem: je kunt niet testen. Je hebt één lancering, en dat is gelijk ook de test. Hummel: “Die kan dan goed of fout gaan.”

In tegenstelling tot veel andere competities waar studententeams aan meedoen (zoals de World Solar Challenge, waar de TU Delft met hun Nuna zonne-auto’s steevast hoog scoort) is het breken van het hoogterecord geen georganiseerde wedstrijd. Er zijn ook niet heel veel andere studententeams die iets soortgelijks doen. In Denemarken zit er één, en er zijn een paar Amerikaanse teams waarvan één het huidige wereldrecord houdt.

©PXimport

Het feit dat het niet om een wedstrijd gaat biedt de studenten veel vrijheid om op hun eigen tempo de raket te bouwen, maar het levert volgens Hummel ook wel weer obstakels op: “We moesten bijvoorbeeld het hele transport naar Spanje regelen, en we moesten een deal sluiten met de lanceerbasis daar. Dat zijn allemaal dingen waar niemand je verder bij helpt.” Spanje was één van de weinige plekken waar de Stratos-raket omhoog kon. Om die te lanceren moest namelijk een zeegebied ter grootte van Friesland worden afgezet – dat kan in de Noordzee niet zomaar.

Het belangrijkste doel van de Stratos-raket is simpel: hij moet zo hoog mogelijk komen. “En als je hoger wil, dan moet je een grotere raket hebben”, zegt Hummel pragmatisch. “Er zijn drie belangrijke manieren om een raket hoger te kunnen laten vliegen. De motor is een belangrijke, want hoe krachtiger die is, hoe hoger je komt. Hetzelfde geldt voor brandstof: hoe meer, hoe beter. Maar het helpt ook om lichter materiaal te gebruiken. Daarom maakten we onze brandstoftank dit keer van carbon fiber”, vervolgt hij.

DARE koos ervoor alledrie vernieuwingen te implementeren in de raket: die was groter, maar ook lichter dan de vorige. “Door de extra grootte paste er meer brandstof in de tank, wel 262 liter, terwijl het hele voertuig nog lichter was dan de Stratos II+”, aldus Hummel.

Hybride motor

DARE koos bovendien voor het bouwen voor een hybride motor. Daar zijn ze in Delft inmiddels uniek én goed in, volgens Hummel. Raketten kunnen met vaste en vloeibare brandstof werken, maar het Delftse studententeam koos voor een tussenoplossing. “In een ideale wereld zouden we voor vloeibare brandstof gaan, want dat is in absolute prestaties wel het best”, zegt Hummel.

Met vloeibare brandstof (wat de meeste huidige raketten gebruiken) kun je de motor op ieder moment uitschakelen en dat is handig als er iets mis gaat tijdens de vlucht, zoals in het geval van de Stratos III. Een raket op vaste brandstof steek je aan, maar die stopt niet totdat de brandstof op is. Maar, vult Hummel aan, vloeibare brandstof heeft ook nadelen: “Het was zeker in het begin voor ons heel moeilijk om te maken. Bovendien kan het onveiliger zijn, en dat is zeker voor een studententeam niet goed. Dat maakt het ook moeilijker om een Europese testlocatie te vinden waar we kunnen lanceren.”

Daarom bouwt DARE een eigen hybride motor, met een vloeibare oxidator in de tank en een vaste brandstof voor de energie. Die brandstof maken de studenten zelf in Delft. Het is een mengsel van sorbitol, parafine en aluminiumpoeder. De raket vliegt dus, zoals DARE het zegt, op zoetjes en kaarsvet …

Voor DARE was het niet genoeg om alleen “een stuk vuurwerk de lucht in te schieten””, vertelt Hummel. Het team wilde wel dat de raket iets nuttigs kon doen. Daarom werkte DARE samen met het Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR). “Die hebben een boordcomputer in de raket gezet. Tijdens de lancering verzamelden we informatie over de krachten die zo’n computer krijgt te doorstaan. Dat is voor organisaties zoals NLR nuttig om te weten voor toekomstige missies.”

De mislukte lancering houdt de studenten niet tegen om het project voort te zetten. Hummel is zelf inmiddels geen teamcaptain meer, maar heeft het stokje overgedragen aan een nieuwe generatie studenten. Die gaan gewoon door, dit keer met de Stratos IV. Maar eerst moeten zij goed bestuderen wat er precies misging met de vorige. Het is progressie met vallen, opstaan én explosies.

Hij is klein van stuk, maar groot in prestaties: dat is de reden dat de Philips HR2670/00 door consumenten is uitgeroepen tot Best Reviewed van het Jaar 2025 in de categorie blender. Gebruiksgemak, ontwerp en dagelijks gemak maken hem tot een echte favoriet. In dit artikel lees je er meer over.

Partnerbijdrage - in samenwerking met Philips

De strengste jury van Nederland is positief

Duizenden gebruikers delen op Kieskeurig.nl hun eerlijke ervaringen met producten die ze dagelijks gebruiken. Deze reviews vormen de basis van Best Reviewed van het Jaar-awards. Alleen wanneer consumenten consequent tevreden zijn over het gebruiksgemak en de prestaties van een bepaald product,  komt het in aanmerking voor deze prestigieuze prijs. De Philips HR2670/00 heeft zich over een langere tijd bewezen in keukens door het hele land - en werd daarom door gebruikers beloond met de titel Best Reviewed van het jaar 2025 in de categorie Blenders.

Compact en slim ontworpen

De Philips HR2670/00 is een compacte blender met een vermogen van 350 watt: krachtig genoeg voor smoothies, shakes en zelfs crushed ice. Hij is echt gemaakt om elke dag te gebruiken. Omdat hij zo compact is, past hij makkelijk op je aanrecht of in een keukenkastje. Altijd onder handbereik dus wanneer je snel iets gezonds wilt maken. Handig is de Blend & Go-functie: je mixt direct in de bijgeleverde draagbare beker, klikt het deksel erop en neemt je smoothie zo mee naar je werk of naar de sportschool. Dankzij twee snelheidsstanden bepaal je zelf de intensiteit van het blenden. Schoonmaken is gelukkig ook zo gebeurd: de afneembare onderdelen mogen gewoon in de vaatwasser.

©Philips

Wat gebruikers zo waarderen aan deze blender

In de reviews komt vooral naar voren hoe goed de Philips HR2670/00 past in het dagelijks gebruik. Zo schrijft iemand: "Ik was blij verrast dat de blender zo compact is, dit scheelt een hoop ruimte in mijn al over volle keuken kastjes." Een ander noemt het simpelweg "een mooie kleine compacte blender" die makkelijk op te bergen is en niet veel plek inneemt op het aanrecht.

Het gebruiksgemak wordt vaak genoemd als groot pluspunt. "Je hoeft geen handleiding door te spitten om ermee aan de slag te gaan. Alles werkt intuïtief," aldus een reviewer. Heb je je smoothie, shake of saus gemaakt? Dan ben je nauwelijks tijd kwijt aan het schoonmaken. Ook het schoonmaken gaat volgens veel gebruikers snel en eenvoudig: "Dat is eenvoudig: de afneembare onderdelen passen in de vaatwasser en de beker spoelt snel schoon," zegt een van de gebruikers. Een ander voegt daar nog aan toe: "De onderdelen zijn makkelijk los te draaien en weer vast te zetten."

©Philips

De Blend & Go-beker blijkt voor veel mensen een doorslaggevende reden om juist voor deze blender te kiezen. "Ik maak 's ochtends een smoothie en neem hem direct mee zonder te hoeven overschenken," schrijft een gebruiker. "Ideaal dus voor onderweg of voor school of op je werk," zegt iemand anders nog.

Ook over de prestaties zijn veel gebruikers positief, zeker gezien het formaat. "Hij blendt goed, je krijgt een mooie gladde smoothie, ook met bevroren fruit," staat in een van de reviews. Een ander schrijft: "Er zit genoeg power in de blender om bevroren fruit klein te maken, dat vind ik een voordeel." Zelfs ijs en noten worden genoemd: "Vers, bevroren, kant en klaar, het maakt eigenlijk niet uit wat je erin gooit, hij blendt alles met gemak."

Tegelijk zijn gebruikers realistisch over wat je wel en niet moet verwachten. Zo merkt iemand op: "Deze blender is zo compact dat je niet voor het hele gezin in één keer smoothies kunt maken," en een ander schrijft: "Voor het maken van een simpele smoothie is dit een zeer fijne en betaalbare optie."

©Philips

Een eerlijk oordeel

Ook in de kritische noten blijven gebruikers eerlijk. Meerdere reviewers noemen het bedieningsprincipe als aandachtspunt: "Je kunt de blender niet op één stand zetten, je moet de knop continu indrukken." Daarnaast wordt het materiaal van de beker genoemd: "De plastic beker is wat kwetsbaarder dan glas." Ook niet elk ingrediënt laat zich blenden. Zo schrijft iemand: "Droge producten zoals dadels lukte bij mij echt niet."

Voor de meeste mensen wegen de minpunten niet op tegen het dagelijkse gemak. Ze noemen het apparaat "handig, klein en licht," prijzen de combinatie van formaat en kracht en waarderen vooral dat je snel een smoothie maakt en deze meteen mee kunt nemen. Daarmee laat de Philips HR2670/00 zien waarom hij door gebruikers is uitgeroepen tot Best Reviewed van het Jaar 2025: geen overdreven beloftes, maar een compacte blender die precies doet wat mensen ervan verwachten.

Sony's Santa Monica Studio, de ontwikkelaar van de God of War-games, zou aankomende zomer wel eens een nieuwe game kunnen onthullen.

Daar lijkt een opmerking van God of War-acteur Christopher Judge naar te hinten. Judge speelt de rol van Kratos in de moderne God of War-spellen, en werd onlangs aan de tand gevoeld door een streamer op Fan Expo in Vancouver - al lijkt het er op dat Judge niet doorhad dat hij werd opgenomen.

Daar werd hij gevraagd naar de aankomende remake van de God of War-trilogie. Deze remake werd vorige week tijdens de State of Play-uitzending aangekondigd. Duidelijk is dat TC Carson daarin de rol van Kratos gaat vertolken, aangezien hij die rol ook in de trilogie speelde voordat Judge het stokje overnam.

In gesprek met de streamer liet Judge dan ook weten dat hij niet voorkomt in de remake van de trilogie. Hij meldt echter wel dat de remake een "nieuw vechtsysteem" zal bevatten. Daarna opperde hij het volgende: "Eind deze zomer ga je waarschijnlijk horen over wat we aan het doen zijn."

De nieuwe Santa Monica Studio-game

Hoewel hij Santa Monica Studio niet bij naam noemt, is het gezien de context van het gesprek mogelijk dat Judge het over een nieuwe game van die ontwikkelaar had waar hij wederom een rol in heeft.

Cory Barlog, de creative director van Santa Monica Studio, werkt volgens berichten al enige tijd aan een nog onaangekondigd project. Een betrouwbare insider liet onlangs doorschemeren dat de game in 2027 uit zal komen en dat het grootste gedeelte van de studio aan dit nieuwe spel werkt. De remake van de God of War-trilogie zou zich nog maar in pre-productie bevinden.

Volgens eerdere geruchten zal de nieuwe Santa Monica Studio-game geen compleet nieuwe IP betreffen, maar wel zo aanvoelen. In combinatie met Judge's recente opmerking speculeren fans dat het mogelijk om een nieuwe God of War-game gaat met een compleet andere setting - net zoals het in 2018 verschenen God of War geheel anders aanvoelde dan de trilogie die daarvoor kwam.

Tv-serie gebaseerd op God of War

Ondertussen wordt er hard gewerkt aan een tv-serie gebaseerd op God of War, waarvan de opnames als het goed is deze maand van start gaan. De serie komt op een nog onbekend moment naar Amazon Prime Video.

Afgelopen januari werd al onthuld wie de rol van hoofdpersonage Kratos gaat spelen. Dat is Ryan Hurst, bekend voor zijn rol in Sons of Anarchy. In de game God of War Ragnarök speelde hij daarnaast de rol van Thor. In de tv-serie zal hij dus van rol wisselen. Callum Vinson gaat de rol van Kratos' zoon Atreus spelen.