Als je je pc vaak gebruikt, is het verstandig om eens in de zoveel tijd een back-up te maken. Mocht je desktop om welke reden dan ook niet goed meer werken, dan kun je deze versie van je computer altijd weer terugzetten. Welke back-uptools zijn de moeite waard? Wij zetten de 12 beste op een rijtje.

Wil je meer leren over het maken van een backup? Bekijk dan onze Cursus: Back-up en Herstel (boek & online cursus)

Het maken van back-ups blijft erg belangrijk.  Als je ooit toch nog terug wilt naar een eerdere versie van Windows, is dat zo gebeurd als je een schijfimage terugzet van een tijd geleden. Lees ook: Zo maak je een herstelstation in Windows 10.

Een downgrade vanaf moet binnen dertig na de installatie gebeuren (en werkt dan zelfs niet altijd correct), een schijfimage is er daarentegen voor veel langere tijd. Er zijn veel verschillende tools om zo'n schijfimage te maken. We nemen twaalf bekende en minder bekende onder de loep, waarin we zowel gratis als betaalde tools zullen bespreken.

Acronis True Image

De eerste hersteltool die we onder de loep nemen, is die van Acronis. Acronis biedt een uitgebreide back-upsuite aan met erg veel functies. Om een schijfimage te maken, is het nodig op het hoofdscherm te selecteren wat er precies geback-upt moet worden. Hiervoor heb je de keuze uit losse schijven en/of partities of de volledige pc. Ook moet je de doellocatie selecteren. Back-ups kunnen worden versleuteldmet AES-encryptie (AES staat voor Advanced Encryption Standard en is een bekende computerversleutelingstechniek). Eventueel kun je nog het een en ander configureren, zoals het op schema uitvoeren van de back-up of een melding ontvangen als de schijfruimte van de doellocatie vol raakt, dat kan bijvoorbeeld ook via e-mail. Acronis True Image heeft als een van de weinige suites ondersteuning om te back-uppen naar zijn eigen cloud.

Het herstel werkt vlot en heeft een duidelijke interface. Let wel op dat je gebruikmaakt van de WinPE-herstelschijf (Windows Preinstallation Environment). Die werkt een stuk beter dan de Linux-gebaseerde herstelomgeving, die onze back-ups niet goed kon herstellen.

©PXimport

Paragon Backup & Recovery Free Edition

Paragon biedt een gratis variant van zijn back-uptool aan, die één versie achterloopt op de betaalde versie. De gratis versie heeft geen ondersteuning voor bestandsback-ups en mist eveneens de optie om back-ups naar een (s)ftp-server te maken. De gratis versie kan helaas geen back-ups op schema maken, een functie die wij als essentieel beschouwen. Ook andere geavanceerde functies, zoals partitioneren en het klonen van een schijf, zijn niet beschikbaar. De interface van Paragon heeft twee modi, een eenvoudige en geavanceerde. Jammer (hoewel enigszins begrijpelijk) dat op het hoofdscherm van de eenvoudige modus een advertentie wordt getoond om naar de volledige, betaalde versie te upgraden.

De wizard om een back-up te maken is ongeacht de modus echter niet heel erg gebruiksvriendelijk en geeft bij kleine partities niet aan wat ze zijn. Handig is de functie om te kiezen naar welk formaat de back-up geschreven moet worden, waarbij je de keuze hebt uit Paragons eigen formaat en een VMware-, Hyper-V- of Virtual PC-image. Daarmee kun je dus eenvoudig een virtuele machine van je back-up maken. Het is bovendien mogelijk de back-up te versleutelen door middel van AES óf Paragons eigen methode. Het maken van herstelmedia lukte bij ons alleen via een omweg, omdat het proces zelf faalde met de onduidelijke mededeling 'error 53'. Om het voor elkaar te krijgen het herstel te starten, moesten we uiteindelijk een iso-bestand maken en die zelf met het hulpprogrammaatje Rufus op een usb-stick zetten. Daarna verliep het herstel verder wel succesvol.

Paragon Hard Disk Manager

De Hard Disk Manager is een krachtigere versie dan de Backup & Recovery-versie. Het voegt de functie toe om ssd'sveilig te legen, evenals ondersteuning voor Windows 10 en verbeterde herstelmedia. Bij het maken van een back-up heb je nu de keuze uit een back-upmodus, zo kun je een back-up maken van een aantal volumes, van het besturingssysteem, van de e-mail in Outlook of Windows Mail en van losse mappen en bestanden. Dat zijn nogal wat keuzes. Als je kiest voor bijvoorbeeld de optie besturingssysteem, hoef je daarna alleen nog te kiezen waar de back-up wordt opgeslagen. Dat is een stuk gebruiksvriendelijker dan in de Free-editie waar je zelf de juiste partities moet kiezen. Dit keer gaat het maken van herstelmedia overigens vlekkeloos.

Cloudsync smartphone en tablet 

©PXimport

O&O DiskImage 10 Professional

O&O DiskImage is een eenvoudig en gebruikersvriendelijk programma. Bij de installatie wordt standaard niet de optie meegenomen om diskimages als virtuele schijf in Windows te mounten. Het is jammer dat je die optie zelf even moet selecteren tijdens de installatie, iets wat maar weinigen zullen doen. Handig is de optie om een één-klik-back-up te maken, waarbij in een keer alle partities en schijven worden meegenomen. Vervolgens geef je aan waar de back-up terecht moet komen en doet O&O de rest. Het op schema maken van een back-up is eveneens snel ingesteld, met als handigheidje de optie om een back-up te starten zodra een apparaat aangekoppeld wordt, zoals een externe harde schijf.

O&O kan images omzetten naar een VHD-bestand, zodat je het in Hyper-V als virtuele machine kunt gebruiken. O&O gebruikt voor het maken van herstelmedia Windows-installatiemedia (indien je daarover beschikt) of WinPE. O&O DiskImage levert dus niet zijn eigen herstelomgeving gebaseerd op bijvoorbeeld Linux, maar dat is niet erg, want WinPE geniet wat ons betreft toch de voorkeur. Het herstelproces werkt verder prima en de herstelmodus is gebruiksvriendelijk, met exact dezelfde interface als het volledige programma.

EaseUS Todo Backup Free

EaseUS biedt een gratis oplossing voor het maken van back-ups in de vorm van Todo Backup Free. De gratis variant is vrij krachtig, met de mogelijkheid om gehele partities en schijven als image op te slaan, zoals we gewend zijn. Daarnaast is er nog een hele reeks mogelijkheden zoals het back-uppen van losse bestanden, het maken van een 'Smart Backup' (voor de belangrijkste persoonlijke bestanden) en het back-uppen van enkel het besturingssysteem zelf. Je kunt back-ups mounten door naar de locatie te bladeren in Windows Verkenner en er vervolgens twee keer op te klikken. Voor een gratis tool vinden we EaseUS helemaal niet slecht.

Handig is de optie om aan het opstartmenu van Windows een optie voor Todo Backup toe te voegen, zodat je geen herstelmedia hoeft te bewaren. In tegenstelling tot Acronis werkt deze opstartmanager bij Todo Backup wel goed. Het herstellen verloopt helaas minder goed. De Linux omgeving van EaseUS herkent niet onze externe harde schijf en dus is herstellen vanuit die omgeving niet mogelijk. De WinPE-omgeving werkt gelukkig een stuk beter en herstelt onze pc zonder problemen.

©PXimport

EaseUS Todo Backup 9.0 Home

De Home-editie van EaseUS Todo Backup voegt een aantal extra functies aan de gratis versie toe, sommige vrij basaal. Zo is het alleen vanaf de Home-editie mogelijk om bestanden uit te zonderen van de back-up. Ook zijn enkele andere, ietwat geavanceerdere functies nu beschikbaar. Denk dan bijvoorbeeld aan encryptie en compressie, maar ook e-mailnotificaties en het kopiëren van de back-up naar een ftp-server. Bovendien kan de Home-versie back-ups maken van e-mailberichten in Outlook.

EaseUS heeft net als O&O de optie om een taak te starten bij het aankoppelen van een schijf. Bij het back-uppen van bestanden en mail kan EaseUS deze back-ups opslaan in de clouds van Dropbox, Google Drive en OneDrive. De Home-versie zou sneller moeten herstellen en back-uppen dan de gratis variant. Maar daar merken we weinig van: de Home-versie was in de test zelfs een fractie trager dan de gratis editie. Voor het herstellen is het overigens zo dat de Linux-versie hetzelfde probleem heeft als bij de gratis versie en geen van onze schijven herkent.

Macrium Reflect Free

Macrium Reflect is een gratis schijfimagetool. Het aantal functies doet echter maar weinig onder voor de concurrentie. Reflect heeft ondersteuning voor GPT/UEFI, kan differentiële back-ups maken en bevat een WinPE-herstelomgeving. De installatieprocedure bestaat uit drie aparte installatiewizards. Na het starten wordt direct gevraagd om opstartmedia te maken, een goede en belangrijke eerste stap. Handig is dat Macrium even snel een drivercheck doet, zodat je weet of bijvoorbeeld je netwerkcontroller en schijven herkend worden als je het herstellen wilt beginnen. De interface van Macrium vinden we ingewikkeld. De knoppen bovenin hebben geen label en er wordt veel informatie in het hoofdscherm getoond. Het is vanuit Macrium mogelijk om een image in Windows Verkenner vast te koppelen om er doorheen te bladeren en bestanden uit te halen. Het maken van een schijfimage is zo gebeurd. Ook het herstellen verloopt vlekkeloos en behoort tot een van de snelste herstelacties.

©PXimport

10 tips voor de perfecte back-up

Macrium Reflect Home

De Home-versie van Macrium Reflect voegt een aantal functies aan de gratis versie toe, met als belangrijkste de optie om individuele bestanden en mappen te back-uppen, ondersteuning voor versleuteling met AES, en incrementele back-ups om ruimte te besparen. Handig is de optie in Macrium om een opstartoptie toe te voegen aan Windows, maar helaas zijn hier wel klachten over dat deze niet altijd goed zijn werk doet. Wat betreft herstelmedia en -tijd is dat allemaal goed in orde met Macrium en meten we dezelfde prestaties als bij de gratis variant.

DriveImage XML 2.6

DriveImage XML is gratis voor privégebruik en heeft erg lage systeemeisen. Dat uit zich ook in de downloadgrootte, waarbij het gehele programma nog geen 2 MB groot is. DriveImage XML beschikt alleen over de basisfuncties: het maken van images, het kopiëren van schijven en het terugzetten en het door images heen bladeren. Dat doorheen bladeren gebeurt door een back-up in het programma zelf te mounten. Het is niet mogelijk om verborgen partities te back-uppen en dat is niet ideaal. Als je de gehele schijf herstelt, kan dat een niet-werkbaar systeem opleveren, omdat er geen opstartpartitie aangemaakt is.

Bovendien worden verborgen Windows-partities ook niet meegenomen in de back-up. Het programma zelf kan bovendien geen herstelmedia maken. De makers bieden hiervoor een andere, aparte download aan op de website, in de vorm van een Linux-live-cd gebaseerd op Knoppix. Daarop staat de gehele suite van de fabrikant, naast DriveImage XML ook RAID Recovery, DiskExplorer en tools om je data terug te halen. De softwarevan Runtime wordt in Linux overigens door middel van Wine uitgevoerd. Naast de Knoppix-live-cd worden ook plug-ins voor BartPE aangeboden. Het maken van de back-up duurde maar liefst 55 minuten voor slechts 30 GB aan data. We vrezen wat er gebeurt bij meer gegevens. Het herstel ondersteunt geen GPT/UEFI en hebben we daardoor niet kunnen uitvoeren.

Active@ Disk Image

Active@ Disk Image komt in drie varianten: een lite, standaard en professionele editie. De eerste variant is gratis, de andere twee zijn betaald. Wij testen de professionele versie, waarbij we herstelmedia kunnen maken en back-ups op schema kunnen uitvoeren. Beide zijn ook in de standaardversie aanwezig. Functies die alleen in de Pro-versie aanwezig zijn, zijn onder meer e-mailnotificaties, incrementele back-ups en ondersteuning voor Windows Server. Op het hoofdscherm zijn alle functies van het programma netjes gepresenteerd.

Er staat een link naar Schijfbeheer van Windows voor partitiebeheer, in plaats van een eigen oplossing. In onze test kregen wij de optie om een image te mounten niet aan de praat. Het maken van een back-up is vrij duidelijk met een goed overzicht van alle partities en schijven op het systeem. In vergelijking met andere suites is de prijs voor Active@ echter wel hoog en groot minpunt is dat na herstel onze test-pc niet meer wilde opstarten. Een back-up is zinloos als je hem niet succesvol kunt herstellen.

©PXimport

R-Drive Image

De eerste keer dat R-Drive Image start, verschijnt een wizard waarbij je een aantal acties kunt uitvoeren. Hierbij zijn de standaardacties beschikbaar: zoals het maken van een image, herstelmedia en het kopiëren van een schijf. Bij het kiezen van een schijfimage, wordt tijdens de volgende stap gevraagd om de mee te nemen partities te selecteren. Daarbij word je zelf aan je lot overgelaten. Na het selecteren van het doel kunnen een aantal opties ingesteld worden, zoals een sector-voor-sector back-up en de hoeveelheid compressie, iets wat bij andere tools ook gewoonlijk is.

Bovendien kan een wachtwoord worden ingesteld. Interessant is dat het mogelijk is te kiezen hoeveel cpu's R-Drive mag gebruiken. Ook verschijnt vooraf een tijdsindicatie hoe lang de operatie in beslag zal nemen, die zeer accuraat is. Het is verder mogelijk om een image te verbinden zodat de individuele bestanden eruit gehaald kunnen worden. Verder biedt R-Drive niet veel speciaals en is het wat ons betreft veel te duur voor de geboden functies.

Back-up maken en terugzetten (Windows 7)

Windows 10 heeft de functie teruggebracht die oorspronkelijk is geïntroduceerd in Windows 7, grotendeels verwijderd in Windows 8.1 en nu weer terug in ere hersteld onder de naam Back-up maken en terugzetten (Windows 7), te vinden in het Configuratiescherm. Helaas lijkt Microsoft er weinig aan te hebben gedaan. Als het werkt, is het erg handig, omdat je vanuit de Windows-installatie en het -opstartmenu het herstel kunt starten. Helaas is dat een grote 'als', omdat het in onze tests vaak niet werkte: back-ups die niet voltooid en niet hersteld kunnen worden. Wel zijn alle basisopties er, namelijk het op schema uitvoeren van een back-up en het maken van bestandsback-ups. Het mounten van een image van Windows-back-up is mogelijk via Schijfbeheer, want het is uiteindelijk gewoon een VHD-bestand. Daardoor kun je het ook gebruiken in bijvoorbeeld Hyper-V als virtuele machine. Helaas was het onmogelijk om het systeem te herstellen, we kregen daarbij alleen een vage foutmelding.

Testmethodiek

We hebben met alle tools een back-up van ons testsysteem uitgevoerd. Ook hebben we alle gemaakte back-ups geprobeerd te herstellen (we herhalen: een back-up is geen back-up tot deze een keer succesvol getest is), maar helaas liepen we daar af en toe tegen problemen aan.

Ons testsysteem heeft één Windows-installatie die gebruikmaakt van EFI/GPT. We hebben de EFI-partitie meegenomen in het herstel. Het systeem bevat tijdens de back-up 30 GB aan data. Belangrijke onderdelen van een schijfimagetool zijn onder andere: of het ondersteuning heeft voor incrementele back-ups (waarbij alleen gewijzigde bestanden sinds de vorige back-up worden meegenomen) en differentiële back-ups (waarbij alleen gewijzigde bestanden sinds de vorige volledige back-up worden meegenomen), of het op schema een back-up kan maken en of het image bijvoorbeeld ook aangekoppeld kan worden als virtuele schijf, zodat je snel even een bestand of map er uit kunt halen. Andere handigheden zijn het gebruik als virtuele machine, versleuteling, natuurlijk de prestaties, het hoe soepel het herstellen gaat en de ondersteunde bestandssystemen.

Conclusie

Er is veel te kiezen wat betreft schijfimagesoftware. De gebruiksvriendelijkste oplossingen zijn die van Acronis, Paragon en EaseUS. De interface van Paragon heeft een simpele en geavanceerde modus en met reeds voorgeconfigureerde back-ups is het programma voor iedereen te gebruiken. Acronis is ook zeer eenvoudig voor beginners en als je wat meer wilt configureren biedt het daar ook mogelijkheden voor. Bovendien kun je in de cloud bestanden opslaan en heeft het programma goede prestaties. Uiteindelijk geven we toch Paragon het keurmerk Best Getest, simpelweg vanwege de extra krachtige functies voor partities, ondersteuning voor virtuele machines en de goede herstelmedia. Als redactietip wijzen we EaseUS Todo Backup Home aan, zacht geprijsd en toch met iets meer mogelijkheden dan de gratis versie. Wat betreft gratis oplossingen is er ook veel goeds. Met Macrium en EaseUS zit je sowieso goed, al vinden we EaseUS eenvoudiger in gebruik. Windows Back-up kun je wat ons betreft beter ontwijken: Microsoft ontwikkelt het niet meer actief en het programma is erg foutgevoelig.

Meer pc's?

©PXimport

Het langverwachte vijfde seizoen van sciencefictionserie For All Mankind begint op 27 maart op Apple TV.

Dat heeft Apple aangekondigd. Daarbij werd de eerste trailer uitgebracht, die hieronder kan worden bekeken. Elke week zal er een nieuwe aflevering online komen te staan, met de seizoensfinale die op 29 mei wordt uitgezonden. De eerste vier seizoenen zijn nu op Apple TV te zien.

Alternatieve geschiedenis

De serie For All Mankind schetst een alternatieve geschiedenis waarbij de Sovjet-Unie de eerste man op de maan weet te krijgen. Daardoor verandert de loop van de geschiedenis - vooral met betrekking tot ruimtevaart - enorm.

In de serie zien we bijvoorbeeld dat de Koude Oorlog ook deels op de maan wordt uitgevochten, en de mensheid bouwt zelfs een basis op Mars op. Elk seizoen speelt zich daarbij af in een ander decennium.

Ook in het vijfde seizoen wordt er een flinke tijdsprong gemaakt, waarbij te zien is hoe Happy Valley - de nederzetting op Mars - uitgebouwd is. Ondertussen lopen de spanningen tussen de Mars-kolonisten en de overheden op aarde op.

Spin-off in ontwikkeling

Overigens werkt Apple ook aan een spin-off serie op For All Mankind, genaamd Star City. Deze zal zich afspelen in het Russische kosmonautentrainingscentrum. Details over deze spin-off serie zijn er nog niet. Fans kunnen zich ondertussen in ieder geval opmaken voor het vijfde seizoen van de hoofdserie.

Het was de grote verrassing van The Game Awards in 2024: CD Projekt Red keert na Cyberpunk 2077 terug naar de Witcher-franchise met een vierde deel. Als vervolg op het grandioze The Witcher 3: Wild Hunt heeft de ontwikkelaar grote - en eigen - schoenen te vullen, dus de ontwikkeling kan nog wel even duren. In dit artikel houden we je op de hoogte over alles rondom The Witcher 4.

Dit overzicht is bijgewerkt op 19 januari .

Releasedatum en platforms

CD Projekt Red heeft nog geen releasedatum voor The Witcher 4 bekendgemaakt, al is er reden om te geloven dat het spel in 2027 of later in de winkels moet liggen.

Tijdens de aankondiging op The Game Awards werd al bekendgemaakt dat de game 'in 2026 of later' zou uitkomen, en bij het onthullen van de fiscale cijfers in 2025 heeft CDPR definitief wereldkundig gemaakt dat The Witcher 4 niet in 2026 uitkomt. Volgens Chief Financial Officer Piotr Nielubowicz is de game in het najaar van 2024 volledig in productie gegaan.

Daarentegen nam Eurogamer in 2024 - voor de onthulling van het spel - een uitgebreid interview af met verschillende ontwikkelaars bij CDPR, waarin onder andere duidelijk werd dat het bedrijf probeert hun nieuwe games binnen twee jaar na onthulling uit te brengen. In het geval van The Witcher 4 zou deze regel een release in december 2026 betekenen, maar het lijkt er dus eerder op dat we de game later in 2027 in handen krijgen.

Cyberpunk 2077-launch zorgde voor verandering

CD Projekt Red heeft in een interview met Digital Foundry aangegeven dat de consoleversies van The Witcher 4 leidend zijn bij de ontwikkeling. De game moet op 60 fps draaien op de PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het is een verandering voor de ontwikkelaar, die zijn games normaliter ontwikkelt met voornamelijk een pc-publiek in het achterhoofd. De aanname is dat dit besluit is voortgekomen uit de desastreuze launch van Cyberpunk 2077, waarbij de game voor velen bijna onspeelbaar was op consoles en zelfs pc-spelers problemen ervoeren.

CDPR is zich ervan bewust dat deze problemen nog in het achterhoofd van spelers hangen, en zegt alles op alles te zetten om te zorgen dat dit niet nog een keer gebeurt. Dat lieten de regisseur van The Witcher 4, Sebastian Kalemba, en executive producer Małgorzata Mitręga weten aan IGN. "Allereerst: let it cook," zegt Kalemba, doelend op het niet overhaast uitbrengen van de game. "Ten tweede is de manier waarop we games produceren inmiddels veranderd, op een erg goede manier. We definiëren heel bewust de verschillende stadia van ontwikkeling. Zo zorgen we dat de fundering eerst in orde is."

Dat leidt volgens Kalemba nu al tot merkbare verbeteringen ten opzichte van de Cyberpunk 2077-ontwikkeling: "Het helpt ons met het feit dat alles dat we creëren enorm goed samenhangt met de rest van het spel. Daardoor hebben we het gevoel dat we meer controle hebben over een enorm complexe omgeving. En het geeft iedereen ook meer zelfvertrouwen over de gameontwikkeling op een dagelijkse basis."

Verhaal en de wereld van The Witcher 4

Op het moment is er nog zeer weinig bekend over het verhaal van de nieuwe game, maar we weten wel dat we in dit deel Ciri - ofwel Cirilla Fiona Elen Riannon - onder de knoppen krijgen. In The Witcher 3: Wild Hunt was Geralt of Rivia het hoofdpersonage, al waren er ook secties waarin Ciri speelbaar was. In dit nieuwe deel is de 'Child of the Elder Blood' daarentegen de hoofdpersoon, al heeft ze een nieuwe stemactrice. Ciri werd in de vorige game namelijk ingesproken door Jo Wyatt, maar in dit nieuwe deel neemt Ciara Berkeley de rol op zich.

Ciri is een ontzettend belangrijk personage in de Witcher-reeks. Naast dat ze de prinses van het koninkrijk Cintra is, beschikt ze ook over magische krachten dankzij het zogenaamde 'Elder Blood' dat door haar aderen pompt. De boekenreeks waarin de Witcher-franchise is ontstaan toont in detail hoe de band tussen Geralt en Ciri ontstaat en evolueert, terwijl het jonge meisje continu achterna wordt gezeten door krijgers, tovenaars en een keizer. In The Witcher 3: Wild Hunt speelt ze ook een grote rol, omdat de Wild Hunt uit de titel – een bovennatuurlijke groep krijgers – achter haar aan zit.

De implicatie van The Witcher 4 is vrij duidelijk: Ciri is in een Witcher. De onthullingstrailer laat vrij 'standaard' bezigheden voor de monsterjagers zien, waarin Ciri op een monster jaagt en juist mensen haar verraden. Hoewel specifieke details rondom het verhaal ontbreken, kunnen we vanuit de beelden wel het een en ander opmaken over de nieuwe status quo.

Verschillende eindes van The Witcher 3 en magische krachten

Dat Ciri een Witcher is, is bijvoorbeeld opvallend. Er zijn verschillende scenario's mogelijk in The Witcher 3: Wild Hunt op basis van de keuzes die je maakt, waaronder één waar Ciri inderdaad door het leven gaat als een monsterjager. Ook is het mogelijk dat ze de koningin van Nilfgaard wordt, of ze kan op pad gaan met de Wild Hunt. Volgens regisseur Sebastian Kalemba moet geen van deze eindes botsen met het verhaal in The Witcher 4, dus het maakt niet uit welk einde je in jouw playthrough hebt behaald.

Desalniettemin zijn de magische krachten die Ciri gebruikt in de eerste trailer opvallend. Witchers beschikken weliswaar over een sterker metabolisme, snellere reflexen en een paar simpele magische spreuken - in de vorm van Signs - maar Ciri lijkt nóg sterkere magie te hebben. In The Witcher 3 had zij al magische krachten, maar dat was nog voordat Ciri een volwaardige Witcher was. Volgens executive producer Małgorzata Mitręga gaat het spel uiteindelijk duidelijkheid scheppen over haar krachten.

School of the Lynx

In de Witcher-games is er sprake van verschillende 'scholen' waar de monsterjagers worden opgeleid en muteren. Zo valt Geralt of Rivia bijvoorbeeld onder de Wolf-school, maar zijn er ook Witchers uit de Cat-, Bear- en Griffin-school te vinden. In The Witcher 4 wordt hier een nieuwe school aan toegevoegd: de School of the Lynx. In de beelden is namelijk te zien dat Ciri een Witcher-medaillon van een Lynx draagt, wat herbevestigd wordt in de CD Projekt Red Store, waar de Lynx-ketting te koop is. Hoe deze school is ontstaan is niet duidelijk, maar het is mogelijk dat Ciri hem zelf heeft opgericht.

Nieuwe regio en grootte van de spelwereld

Ook is inmiddels bekend dat je in The Witcher 4 de regio Kovir kunt verkennen. Een Unreal Engine 5-techdemo laat deze locatie uit de Witcher-boeken namelijk zien. Het is voor het eerst dat we in een Witcher-game deze locatie kunnen bezoeken. Kovir is een bergachtig gebied dat hier en daar voorkomt in de Witcher-boeken, en bekendstaat om glashandel. Uit de demo blijkt dat er daarbij ook een heus smokkelwereldje in de regio schuilt, en dat er monsters zoals manticores ronddwalen. Genoeg voor een Witcher om de tanden in te zetten, dus.

Diezelfde techdemo onthult ook dat Ciri beschikt over een paard om mee rond te rijden, Kelpie genaamd. Je gaat het paard ook nodig hebben, aangezien de game minstens net zo groot wordt als The Witcher 3: Wild Hunt - een game die al honderd uur aan content biedt voor spelers die alles willen voltooien. Zowel qua oppervlakte en hoeveelheid quests moet dit nieuwe deel vergelijkbaar zijn met diens voorganger. Maar CDPR heeft ook ambitie, zo vertelde Sebastian Kalemba in een interview met SkillUp.

"De kaart is vergelijkbaar qua grootte, net als de hoeveelheid missies. Nogmaals: het spel wordt groot. Maar we hebben ook veel ambitie, dus het allerbelangrijkste is dat we een enorm boeiende ervaring willen leveren. Kwaliteit boven kwantiteit. Maar we kunnen beloven dat dit spel behoorlijk groot wordt. Het wordt groot vergeleken met al het andere wat we tot nu toe hebben gedaan."

Eerder vertelden andere ontwikkelaars bij CD Projekt Red echter dat The Witcher 4 'groter en beter' moet worden dan hun vorige werk, al is het ook mogelijk dat daarmee niet de fysieke grootte van de kaart wordt bedoeld. De studio lijkt namelijk ook sterk in te zetten op immersie en de geloofwaardigheid van de wereld, blijkt uit een interview met Gamertag Radio.

"We hebben de regel om elke NPC (in The Witcher 4) eruit te laten zien alsof ze een leven hebben, met een eigen verhaal." Volgens Kalemba wordt dit ondersteund door het verhaal in de onthullingstrailer, waarin inwoners van een dorp geloven dat er een god in het bos woont. Eigenlijk is dit een monster, waar de dorpelingen al jaren jonge meisjes aan offeren.

"We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Waar is Geralt?

Het einde van The Witcher 3: Blood and Wine - de tweede uitbreiding van het spel - deed een aardige strik om het verhaal van Geralt of Rivia, dus dat we in dit nieuwe deel als Ciri spelen is weinig verrassend. Maar Geralt is voor velen toch synoniem aan de Witcher-reeks, en er zijn dus veel vragen rondom zijn aanwezigheid in The Witcher 4. CDPR heeft in ieder geval aangegeven dat de White Wolf een rol speelt in de nieuwe game, wat ook al te herleiden was uit de aankondiging op The Game Awards, waar de trailer werd opgevolgd door stemacteur Dough Cockle die zegt: "Tijd voor een nieuwe saga. Zie je op het Pad". Wat Geralts rol in de game precies gaat worden, is vooralsnog onbekend.

Gameplay in The Witcher 4

Over de gameplay van The Witcher 4 is momenteel nog weinig te zeggen. De onthullingstrailer was een geregisseerd filmpje, en hoewel CD Projekt Red samen met Epic Games een Unreal Engine 5-techdemo heeft uitgebracht, representeren die beelden niet het eindproduct - daarover later meer.

In ieder geval is duidelijk dat The Witcher 4 net als zijn voorganger een openwereld-RPG wordt, waarin verschillende quests te ondernemen zijn. Daaronder valt onder andere het jagen op en verslaan van monsters en menselijke vijanden, terwijl spelers keuzes maken die de voortgang van die quests en de overkoepelende verhaallijn beïnvloeden.

Ciri als Witcher

Wat gameplay betreft moet The Witcher 4 spelers meer vrijheid geven, zoals Cyberpunk 2077 toegang geeft tot uiteenlopende builds. Hoewel je in The Witcher 3 vooral met een zwaard wappert, is dit verder in te vullen door onder andere te focussen op het gebruik van signs (magische vaardigheden), alchemie voor extra status-effecten of speciale aanvallen. Het zal ons benieuwen hoe dit systeem er voor Ciri uit gaat zien.

Verhaalsgewijs biedt de verandering naar Ciri als hoofdpersonage ook mogelijkheden, zo geeft de regisseur van het spel aan. Spelers krijgen zo meer controle over hoe zij haar willen definiëren, gezien ze ook een stuk jonger is dan Geralt. "Ze staat op het punt de Witcher te worden. (...) Ze gaat op haar eigen manier om met monsters, missies en avonturen. Het geeft ons ook meer ruimte om andere verhalen te vertellen."

Daarbij hoort volgens Kalemba ook de mogelijkheid om betekenisvolle (romantische) relaties op te bouwen met personages in het spel, net zoals dat in The Witcher 3 bijvoorbeeld kon met tovenaressen Yennefer of Vengerberg en Triss Merigold.

"Het maakt onderdeel uit van hoe we spellen ontwikkelen. Het maakt ook onderdeel uit van de menselijke natuur. Het is doodnormaal. Zonder dat zouden we niet het volledige verhaal kunnen vertellen. We willen er veel tijd aan besteden en het enorm boeiend en erg betekenisvol maken. Het wordt geen romantiek alleen maar om romantiek in de game te hebben. Daar doen we niet aan bij CD Projekt Red."

Unreal Engine 5

Met de aankondiging van The Witcher 4 werd ook bekendgemaakt dat de ontwikkeling van het spel niet met de in-house RED Engine van CD Projekt Red gebeurt. In plaats daarvan gebruikt de studio nu Unreal Engine 5, waarvan de technische capaciteiten getoond werden met de eerder getoonde techdemo.

De beelden zijn dus niet representatief van hoe het spel er uiteindelijk uit gaat zien en hoe het speelt, maar moeten een indruk geven van wat er mogelijk is met de technologie. Een woordvoerder van CDPR zei er het volgende over:

"Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat deze techdemo niet bedoeld is als representatie van The Witcher 4 - het is een tentoonstelling van de gereedschappen die we samen met Epic Games ontwikkelen. Dat betekent dat specifieke graphics, zoals de modellen van personages en omgevingen, anders kunnen zijn in The Witcher 4."

In ieder geval representeert de tech demo de kwaliteit waar CDPR op mikt, al is het nog te vroeg om te zeggen welke hardwarespecificaties hiervoor nodig zijn.

Levendige spelwereld

Naast het feit dat de Unreal-demo er bloedmooi uitziet, wordt er veel aandacht besteed aan het natuurlijke gedrag van de NPC's, wat aansluit bij wat de ontwikkelaar vertelde over immersie. Zoals je bij het stuk over het verhaal en de wereld hierboven al kon lezen zei de regisseur van het spel: "We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Het begin van een trilogie

CD Projekt Red kondigde in 2022 aan dat The Witcher 4 (dat in 2022 alleen nog bekendstond als Project Polaris) het begin vormt van een nieuwe Witcher-trilogie. Verdere informatie over de invulling van deze trilogie is er niet, maar de eerste game is dan ook nog altijd niet uitgekomen.

Meer Witcher-games

Met die aankondiging van een trilogie bracht CDPR ook direct naar buiten dat er aan meer projecten werd gewerkt. Naast het vervolg op Cyberpunk 2077 - werknaam Orion - onthulde het bedrijf twee Witcher-titels. Helaas is één daarvan inmiddels geannuleerd: Drake Hollow-ontwikkelaar The Molasses Flood werkte aan een Witcher-game met multiplayer-elementen, maar die gaat het daglicht helaas niet zien.

Dan is er wel nog Project Canis Majoris, wat een remake is van het eerste Witcher-spel. De ontwikkeling daarvan wordt uitgevoerd door Fool's Theory, bekend van hun gameThe Thaumaturge en als ondersteunende studio voor onder andere Baldur’s Gate 3. De status van dit project is onbekend, maar er gaan geruchten dat de ontwikkelaar de laatste jaren de focus heeft verschoven naar een nieuwe uitbreiding voor The Witcher 3: Wild Hunt.

Het Poolse platform Strefa Inwestorów heeft namelijk van een aantal bronnen vernomen dat het bedrijf werkt aan een nieuwe DLC om de 'marketing' voor The Witcher 4 af te trappen en de tijdsperiode tussen de games te overbruggen. Het is dus mogelijk dat we in de uitbreiding dus ook als Ciri spelen, gezien het verhaal van Geralt volgens velen prachtig werd afgesloten in Blood and Wine - de tweede uitbreiding van The Witcher 3.

Borys Nieśpielak, een van de mensen die dit gerucht in de wereld heeft geholpen, had een maand later contact met Eurogamer. Hij vertelde nog altijd achter het gerucht te staan, en verwijst naar een specifieke zin van de ceo van CD Projekt Red bij het bekendmaken van de kwartaalcijfers:

"Gezien de huidige geboekte progressie is er een mogelijkheid dat nieuwe content waar recentelijk naar gehint is komend jaar uitkomt en een impact heeft op onze financiële resultaten."

Het klinkt absurd: een nieuwe The Witcher 3-uitbreiding, elf jaar na release. Neem dit gerucht dus uiteraard met een korreltje zout, ook al kunnen we het niet geheel negeren.

Meer van The Witcher

Met de gigantische populariteit van de Witcher-games weten nieuwkomers of minder ingelezen fans soms niet dat de franchise veel verder gaat dan steengoede RPG's. Hieronder vind je een paar tips om je verder te verdiepen in de wereld van The Witcher.

De boeken en comics

Net als veel welbekende fantasy-epieken ligt de oorsprong van The Witcher in boeken, en dan zowel in de korte verhalen en romans van Poolse schrijver Andrzej Sapkowski. Zijn saga neemt zes romans en twee bundels met korte verhalen in beslag waarvan die bundels zich voor het grote overkoepelende verhaal van de overige boeken afspelen. De volgorde van de boeken is als volgt:

-       The Witcher: Crossroads of Ravens

-       The Witcher: The Last Wish

-       The Witcher: Sword of Destiny

-       The Witcher: The Blood of Elves

-       The Witcher: Time of Contempt

-       The Witcher: Baptism of Fire

-       The Witcher: The Tower of the Swallows

-       The Witcher: The Lady of the Lake

-       The Witcher: Season of Storms

Het laatste boek in bovenstaande lijst, Season of Storms, is overigens een roman die zich afspeelt tussen de korte verhalen in The Last Wish, maar daarna pas uitkwam. Daarbij heeft Sapkowski in 2025 een nieuwe Witcher-roman uitgebracht: Crossroads of Ravens. Dit verhaal volgt een jonge Geralt of Rivia, die pas net zijn opleiding als Witcher heeft voltooid en vrij naïef de wijde wereld ingaat.

Daarbij heeft uitgever Dark Horse een fikse collectie Witcher-comics uitgebracht, waaronder ook adaptaties van Andrzej Sapkowski's korte verhalen. Sommige comics vertellen daarbij unieke verhalen met Geralt of andere - nieuwe - personages. The Witcher: Ronin heeft sterke Oosterse invloeden, en een verhaal als The Witcher: The Bear and the Butterflyvertelt een klassiek Witcher-verhaal waarin Geralt in een dorpje onderzoek doet naar een monster.

Overigens maakt CD Projekt Red met zijn games geen adaptaties van Sapkowski's verhalen. De games spelen zich in principe af na de gebeurtenissen van de boeken , maar Sapkowski hoeft het verhaal van de studio ook niet in acht te nemen als hij eventueel een boek in dat tijdperk wil schrijven.

The Witcher op Netflix

We gingen er met relatief goede moed in, maar het tijdperk van The Witcher op Netflix ging vrij snel bergafwaarts. In 2019 kwam het eerste seizoen van de serie uit, met Superman-acteur Henry Cavill als Geralt of Rivia. Dat seizoen was een adaptatie van verschillende gebeurtenissen in The Last Wish en Sword of Destiny, en werd ondanks wat klachten over Geralts karakterisatie en verwarring door het continu springen tussen tijdlijnen redelijk goed ontvangen.

In de seizoenen die daarop volgden steeg de onvrede met de serie en de karakterisatie van Geralt, die in de serie veel meer stoïcijns is dan in het bronmateriaal. Ook werden sleutelmomenten uit de romans maar losjes of helemaal niet overgeheveld naar de serie, wat bij fans in het verkeerde keelgat schoot. Na het derde seizoen werd bekendgemaakt dat in de laatste twee seizoenen van de serie Cavill niet langer zou doorgaan als Geralt. In seizoen 4 en 5 wordt de monsterjager nu dus gespeeld door Liam Hemsworth. Het laatste seizoen van The Witcher moet ergens in 2026 uitkomen.

Daarbij heeft Netflix twee geanimeerde films geproduceerd die zich in de wereld van The Witcher afspelen. Allereerst The Witcher: Nightmare of the Wolf, die het verhaal van de Witcher Vesemir vertelt, en onthult waarom er nog maar weinig Witchers over zijn op het Continent. Later kwam ook The Witcher: Sirens of the Deep uit, een adaptatie van het verhaal A Little Sacrifice uit The Sword of Destiny. De troubadour Jaskier en Geralt hebben daarin geen cent te makken, maar raken verwikkeld in een conflict tussen mensen en Meermensen met een Little Mermaid-sausje. Ook leuk: Geralt wordt in deze film ingesproken door Doug Cockle - de stemacteur van Geralt in The Witcher 3: Wild Hunt.

Thronebreaker: The Witcher Tales

Naast de genummerde Witcher-games is er ook een spin-off uitgebracht door CD Projekt Red, dat ook fungeert als een soort standalone-versie van het kaartspelGwent. Menig Witcher 3-speler is verknocht geraakt aan dit spel, en Thronebreaker is in grote lijnen een versie van Gwent waarin je daadwerkelijk een leger aanvoert.

Waar velen vooral mee weglopen na het spelen van Thronebreaker is echter het verhaal. Dat speelt zich af tijdens de gebeurtenissen van de Witcher-boeken, waarin spelers de controle krijgen over Queen Meve - de leider van Rivia Lyria. Keuzes staan ook weer centraal, dus als je The Witcher 3: Wild Hunt inmiddels wel gezien hebt en niet kunt wachten op The Witcher 4, is deze game een meer dan prima tussendoortje.