Wie op zoek is naar een volledig elektrische stationwagon met meer dan 400 km range heeft een beperkte keuze. Sterker nog, ze zijn vooralsnog op de vingers van één hand te tellen. Tot nu dan, want Peugeot voegde onlangs een volledig elektrische 308 SW aan het gamma toe en levert daarmee naar eigen zeggen de allereerste volledig elektrische stationwagon van een Europees merk.

Met een aanbod van maar liefst twaalf volledig elektrische modellen heeft Peugeot het dappere plan om in 2025 bekend te staan als dé EV-fabrikant. Jawel, een van de belangrijkste merken uit het Stellantis-concern wil het almachtige Tesla links en rechts passeren. Een onmogelijke opgave? Nou niet per se, want momenteel is de volledig elektrische Peugeot e208 al een van de populairste auto’s in zijn segment, en er zit behoorlijk wat in het vat – negen personenauto’s en drie bedrijfswagens, om precies te zijn.

De eerste personen-EV is er al – de e208 – maar nummer twee en drie zijn reeds gelanceerd en InstaAutoVlog voelde onlangs de Peugeot e308 en e308 SW aan de tand. En met die laatste heeft het merk een primeur in handen: de allereerste volledig elektrische stationwagon van een Europees merk en met een range van ruim 400 km.

Vooruit, het Chinese MG was ze voor met een model als de 5, maar ook Nio was eerder met de ET5 Touring. Vandaar dus de toevoeging ‘van een Europees merk’. Niettemin is Peugeot er vroeg bij, want alleen de nog te verschijnen Opel Astra Electric SportsTourer is een directe concurrent. Niet helemaal toevallig trouwens, aangezien Opel ook onderdeel is van het Stellantis-concern. Zo delen de e308 en e308 SW tal van componenten met de ogenschijnlijk Duitse Astra.

Fraaie designdetails 

Bij het ontwikkelen van de nieuwste generatie Peugeot is het merk uitgegaan van drie pijlers: Allure, Emotion en Excellence. Het Allure-aspect (al jarenlang een vertrouwde Peugeot-term) heeft betrekking op het design. Een sterke troef van de huidige 308, en dat geldt ook voor de elektrische versie. De e308 ziet er afgezien van wat kleine details namelijk hetzelfde uit. Het is een knappe verschijning met fraaie designdetails als een langgerekte motorkap die deels over de voorbumper is gedrapeerd en op die manier zorgt voor een krachtig voorkomen. De kenmerkende 'slagtand' (de led-dagrijverlichting) staat ‘m goed en is bovendien standaard op elke e308, net als de zwarte raamomlijsting en unieke aerodynamische 18-inch lichtmetalen wielen. 

Vanwaar die luxe? Dat komt door de Allure-uitrusting waarin de e308 en e308 SW standaard worden geleverd. Daarnaast zien we een grille met een horizontale structuur en verchroomde details, maar ook extra getint glas vanaf de B-stijl. Daarbovenop krijgt de elektrische 308 extra’s als adaptieve cruisecontrol met stop&go-functie en stoel- en stuurwielverwarming. Iets sportievers? Opteer dan voor de GT-uitvoering. Dan krijg je andere 18-inch wielen (type ELECTRA, in kapitalen), een sportiever ogende grille, Peugeot-emblemen op de zijschermen en in kleur meegespoten sideskirts. Ook krijg je in dat geval Matrix-koplampen (die een tegen- of voorligger uit het lichtbeeld kunnen filteren) en 3D-led-achterlichten. 

Typische Peugeot-cockpit

Binnen in de e308 kom je ook niets tekort. Naast de kenmerkende en nog steeds unieke i-Cockpit zien we namelijk een volledig digitaal instrumentarium en het nieuwe iConnect multimedia- en navigatiesysteem, inclusief i-Toggles. Daarmee kun je je favoriete functies als snelkoppeling programmeren op een aparte touchscreen. Ook Apple Carplay en Android Auto bijvoorbeeld, en dat werkt geweldig in combinatie met de draadloze verbinding die daarvoor mogelijk is.

Wel is het jammer dat Peugeot op het vlak van navigatie nog wel een slag te maken heeft. EV-routeplanning, waarbij de auto zelfstandig een route via snelladers inplant en daarbij rekening houdt met tal van factoren, is bijvoorbeeld nog niet aan de orde. Navraag geeft echter wel prijs dat er achter de schermen druk aan wordt gewerkt en dat een OTA-update op termijn verandering zou kunnen brengen. Tot slot krijg je standaard half met kunstleder beklede sportstoelen. 

En die sportstoelen zitten behoorlijk goed. Ze zijn goed gevormd en zitten comfortabel maar toch ook stevig genoeg voor voldoende steun op een langere rit of een lekker stukje sturen. Optioneel kun je zelfs kiezen voor een elektrisch verstelbare stoel die het prestigieuze AGR-label draagt en is uitgerust met een verlengbaar zitvlak én massagefunctie. De zit achter het stuur is bovendien uitstekend, mede dankzij het uitgebreid verstelbare stuurwiel en voldoende aflegruimte voor beide armen. Het opvallendste is toch het feit dat deze elektrische 308 vanaf deze plek exact hetzelfde aanvoelt als een benzine-, diesel of hybridevariant. Iets dat jij zomaar eens als een pre zou kunnen ervaren. 

Achterin iets minder riant

Vóórin in de e308 en e308 SW is het dan ook dik op orde, maar op de tweede zitrij gaat het er iets minder riant aan toe. Personen langer dan 1,80 meter die achter een persoon met dezelfde lengte gaan zitten, hebben net aan voldoende knie- en voetenruimte. In zowel de vijfdeurs-Berline als de SW. De leef- en hoofdruimte is verder wel oké, maar zo ruim als in menig crossover-SUV in het c-segment gaat het er zeker niet aan toe.

Wel zien we fijne details als ventilatieroosters en usb-aansluitingen achterin. Net als de PHEV Hybride-308 is de e308 iets krapper in de kofferbak. De brandstof-308 in Berline-uitvoering biedt 412 liter inhoud, terwijl er in de e308 361 liter beschikbaar is – zo'n 50 liter minder dus. Klap je de achterbankleuning neer, dan kun je maximaal 1271 liter aan bagage kwijt. De SW is uiteraard ruimer met minimaal 548 liter inhoud en maximaal 1574 liter als je de achterbankleuning in 60-40 of zelfs 40-20-40 verhouding neerklapt. Er ontstaat dan een nagenoeg vlakke laadvloer. 

Weinig te kiezen

Waar je de e308 en e308 SW lekker aan kan kleden met fijne opties, valt er voor wat betreft de elektrische aandrijflijn minder te kiezen. Sterker nog, er ís geen keuze. Elke e308 of e308 SW is om te beginnen standaard voorzien van een 54kWh-accupakket waarvan 51 kWh netto bruikbaar is. Het gekoelde en verwarmde pakket is standaard op te laden via een 3-fase-boordlader (11 kW) of met maximaal 100 kW aan een snellader. In dat laatste geval laad je de accu van 10-80 procent in net geen 30 minuten. De batterij geeft zijn energie door aan een 156 pk sterke elektromotor op de vooras, waarmee de e308 in 9,8 sec naar de 100 km/u accelereert. De topsnelheid is met 170 km/u begrensd prima. 

Met de compacte accu en het vriendelijke vermogen geeft het merk een duidelijk signaal af. Peugeot zet in op efficiency en doet dus niet mee aan de pk-race. Iets dat lijkt te werken, want ondanks het compacte formaat van de accu komt de e308 Berline volgens de WLTP-methode 412 km ver. De SW houdt er na 409 km mee op. En dat zijn keurige cijfers.

Standaard is de auto voorzien van een warmtepompinstallatie, die ervoor moet zorgen dat we niet al te veel range kwijtraken gedurende koudere weersomstandigheden. Een minpuntje is het gemis van V2-connectiviteit. Een aansluiting waarmee de auto stroom kan leveren aan apparaten ontbreekt, en daarmee ook het terugleveren van energie aan een woning of gebouw. 

Stil, verfijnd en vlot

Hoe de aandrijflijn aanvoelt? Uiterst prettig. Stil, verfijnd, maar zeker ook vlot. Zeker als je de rijmodus Sport selecteert is het een uiterst rappe auto. Dat is onder meer te danken aan de 270 Nm trekkracht, die vanuit stilstand direct beschikbaar is. Pas boven de 130 km/u vlakt het vermogen iets af, maar de 156 pk is gewoon zeer adequaat in dit segment.

De 0-100-tijd mag dan hetzelfde zijn als de 1.2 PureTech-automaat, maar de continue elektrokracht voelt potenter, maar vooral een stuk verfijnder aan. Daarnaast is de cabine uitstekend geïsoleerd, wat bijdraagt aan een comfortabele rijervaring. Waar je wel even rekening moet houden, is het feit dat de elektrische 308 niets mag trekken. Zelfs geen kliko, want het maximale trekgewicht is letterlijk op 0 kg vastgesteld. Heb je een caravan, dan zul je moeten opteren voor de plug-in hybride, die is gehomologeerd op maximaal 1500 kg.

'Lichtgewicht'

Of de beloofde range van 412 km een beetje realistisch is, moet een latere test in Nederland aantonen. Niettemin lijkt de e308 spaarzaam met zijn stroom om te gaan. Moet ook wel, want dat is zonder twijfel datgene waar de auto zich mee moet bewijzen. Helemaal ten opzichte van prijstechnische concurrenten als de Tesla Model 3 Standard Range, die zich op dat vlak al heeft bewezen.

Ten opzichte van de Amerikaan heeft de Fransman echter nog een troef achter de hand, want de keuze voor een compacte elektromotor en een dito accupakket zorgt voor een relatief laag wagengewicht van 1680 kg. Oké, vederlicht is-ie geenszins, maar in vergelijking met een Hyundai Kona, die officieel in een lager segment opereert, scheelt het toch al snel een dikke 100 kg. Ook de Model 3 Standard Range is zwaarder. 

Rijeigenschappen: leuk en speels

Of je daar iets van voelt tijdens het rijden? Niet per se, maar één aspect valt wel direct in de smaak en dat zijn de rijeigenschappen. De elektrische 308 is verreweg de leukste en fijnst sturende 308 van dit moment. Hoewel-ie zo’n 300 kg zwaarder is dan een 1.2 Puretech-benzineversie, voelt de e308 wendbaar, maar bovenal speels aan. Iets dat ongetwijfeld het resultaat is van de plaatsing van de accu in de bodem van de auto, maar ook zeker de veel lichtere krachtbron in de neus. Een 156 pk sterke elektromotor die geen transmissie nodig heeft weegt nu eenmaal een stuk minder dan een driecilinder benzinemotor en al diens componenten als een transmissie. Dus dan mag de e308 in totaal zwaarder zijn, het gewicht zit vooral laag in het midden van de auto. 

Samen met een verfijnde en prettig directe stuurinstallatie zorgt dat voor een erg prettig aanvoelend totaalpakket. De perfecte 308 dus op dat vlak? Nou, niet helemaal, want de rijeigenschappen zijn ook zeker het gevolg van een iets straffere afstelling van de veren en dempers rondom, waardoor de Peugeot e308 korte oneffenheden net iets nadrukkelijk doorgeeft in het interieur. Hoe de SW rijdt? Exact hetzelfde, hoewel-ie 20 kg extra in de schaal legt. Er is geen verschil voelbaar, en dat is absoluut een compliment voor de veel praktischer Stationwagon.  

Gamma is rond

Met de toevoeging van een volledig elektrische versie is het gamma van de 308 en 308 SW dan ook rond. Het model blijkt een echt multitalent en Peugeot biedt je de keuze. De fijnste, dat is ongetwijfeld de e308. Qua verfijning, maar ook de rijeigenschappen. Of Peugeot met dit model al dé EV-fabrikant wordt, valt echter te bezien. Zeker gezien het best forse prijskaartje van minimaal 43.585 euro.

Zo stap je voor een paar honderd euro minder in een Tesla Model 3, terwijl de technisch identieke Opel zelfs net onder de 40.000 euro duikt. Niettemin heeft Peugeot het prijsverschil met een turbo-benzine-automaat-308 relatief klein weten te houden. Zo’n 4000 euro, terwijl een plug-in hybride zelfs duurder is.

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆