Sony is geen grote speler meer op het gebied van smartphones en komt sporadisch met nieuwe modellen. De Xperia 5 IV is het in september van dit jaar uitgebrachte nieuwste model, dat compacter is ten opzichte van de eerder uitgebrachte Xperia 10 IV en de Xperia 1 IV. Hoe presteert de nieuwe uitvoering?

De Sony Xperia 5 IV valt op door zijn slanke verschijning. Het toestel heeft een 21:9-beeldschermverhouding en een oled-display van 6.1 inch. De beeldschermverhouding heeft een resolutie van 2520x1080 en is ideaal voor het kijken van 4K-video’s, waarbij ondersteuning wordt geboden voor 4K-HDR-videobeelden met een verversingssnelheid van 120Hz. Het oled-scherm geeft kleuren mooi en helder weer. Dankzij het smallere ontwerp ligt de telefoon prettig in de hand, maar het is – als je dit formaat niet helemaal gewend bent – wel even wennen aan de bediening. Als je een wat breder toestel gewend bent, valt het op dat webpagina’s op de Sony in Chrome wat kleiner worden weergegeven in de breedte van het scherm. Een groot probleem is dat niet, maar zoals gezegd is het wel een omschakeling voor gebruikers die bredere telefoons gewend zijn. Voordeel van het formaat van de Xperia 5 IV is dan wel weer dat hij ietsje makkelijker in je broekzak past. Qua processor kiest Sony voor de Snapdragon 8 Gen 1-processor en 8 GB werkgeheugen. De telefoon is dualsim, waarvan één een eSim is, die je dus alleen softwarematig kunt instellen.

Behuizing

De schermzijde van het toestel is niet bezelvrij en het oled-scherm loopt niet af zoals we dat kennen van veel andere recente telefoons.. Links, rechts, boven en onder is er dus een dun randje aanwezig. De camera aan de schermkant is verwerkt in het bovenste randje en het beeldscherm loopt hier dus niet door. Aan de bovenzijde van de telefoon vinden we nog een ‘ouderwetse’ 3.5mm koptelefoonaansluiting, waardoor je het toestel dus via usb-c kunt blijven opladen terwijl je muziek luistert, alhoewel zowel een oplader als kabel niet in de doos worden meegeleverd. De Sony Xperia 5 IV is stevig behuisd.

De voorzijde is voorzien van het Corning Gorilla Glass Victus en is het toestel waterbestending tot de hoogste IPX8-standaard, wat in theorie betekent dat het toestel volledig waterdicht is en je er in theorie mee zou kunnen gaan zwemmen, maar dat raden we sowieso bij geen enkel toestel aan. De achterzijde van de Xperia 5 IV voelt eveneens stevig aan en is gemaakt van gehard plastic dat wat stroever is en er niet meteen voor zorgt dat de telefoon uit je hand glijdt. Het toestel weegt overigens maar 172 gram, dus ligt wat dat betreft ook prettig in de hand. De camera aan de achterzijde steekt ietsjes uit, waardoor het toestel niet helemaal vlak ligt als je hem op tafel legt.

Camera's

Sony probeert hard om mee te komen op cameragebied. In de Xperia 5 IV vinden we lenzen met een Zeiss Exmor RS-beeldsensor. De standaard Android camera-app is op deze Sony aangevuld door de Photo Pro- en Video Pro-app die respectievelijk zorgen voor het maken van foto’s en video’s. Je haalt met de apps het onderste uit de kan wat betreft de cameramogelijkheden. Met de Photo Pro-app kun je ook video’s maken, maar de Video Pro-app biedt net even wat meer functies.

Enige nadeel van de Video Pro-app is wel dat je deze alleen in de landscape-modus kunt gebruiken. Bij het maken van video’s heb je nog extra functies tot je beschikking, zoals het Slimme Wind-winter, waarmee je het hinderlijke geluid van wind in de microfoon weg kunt filteren.

Handig, want niets is zo storend als het geluid van wind waardoor je de andere geluiden of stemmen niet kunt horen. Bij gebruik van een camera-app op een telefoon kan het zijn dat het toestel wat warm wordt, dat is vrij normaal. Zowel de foto-als video-app op de Sony geven hier echter wel een waarschuwing voor, de temperatuur kan blijkbaar zo hoog oplopen dat je je handen kunt branden…

Helemaal onterecht is deze waarschuwing overigens niet, want tijdens het testen van de video-afspeelfuncties en het opnemen van 4K-video werd het toestel inderdaad flink warm.

De vier camera’s (drie aan de achterzijde en een aan de voorkant) hebben elk een resolutie van 12 megapixel. De fotokwaliteit is voldoende maar niet per se indrukwekkend. Het nemen van HDR-foto’s en video’s wordt vanzelfsprekend ondersteund. De zoomfunctie valt wel wat tegen: zonder kwaliteitsverlies kun je tot 2,5 keer hardwarematig inzoomen, ga je hoger, dan gebeurt dat softwarematig en is er duidelijk kwaliteitsverlies te zien. Speel je audio af, dan zul je versteld staan van de kwaliteit van de audio, die is namelijk overweldigend. En dat voor zo’n compacte telefoon waar je de speakers niet kunt zien zitten. Met extra instellingen voor Dolby Sound en 360 Reality Audio kun je het geluid nog verder naar eigen smaak aanpassen.

Beeldkwaliteit

De beeldkwaliteit van het oledscherm van  de Xperia 5 IV kun je zelf instellen. Af fabriek is deze ingesteld op de standaardmodus en kan automatisch op de betere zogeheten ‘Makermodus’ springen wanneer een app daarom vraagt, bijvoorbeeld bij het afspelen van video. Die Makersmodus kun je echter ook permanent maken via de instellingen. De Makermodus biedt een rijker contrast en scherper beeld dankzij HDR-functionaliteit.

Opslagcapaciteit

De door ons geteste Xperia 5 IV heeft een opslagcapaciteit van 128 GB, waarvan nog zo’n 107 GB over is voor al je video’s, foto’s en bestanden; de rest wordt door het besturingssysteem en de apps in beslag genomen. Je kunt de opslag uitbreiden met een extra los micro-sd-kaartje tot maximaal 1 TB, maar er zijn in Europa geen varianten van deze telefoon die standaard meer dan 128 GB opslagcapaciteit hebben; alleen de kleur kun je kiezen: zwart of groen. Voor de prijs van dit toestel hadden we wel meer opslagcapaciteit verwacht, want met een paar geschoten 4K-HDR-video’s is de standaard opslag zo vol.

Accu

Sony heeft altijd veel gedaan om telefoons langer met een volle accu mee te laten gaan. Mede dankzij extra functies zoals de Stamina-modus hielden Sony-toestellen het langer vol. De capaciteit van de accu is in de Xperia 5 IV met 5000 mAh flink te noemen en dat ondanks dat het toestel relatief dun is. Bij normaal gebruik kun je gerust twee dagen doen op een volle lading. Je kunt de Xperia 5 IV ook draadloos opladen, maar slechts met 30 Watt, waardoor je wel langer bezig bent om hem vol te krijgen. Wil je via een adapter opladen, dan moet je deze – net als een usb-c-kabel – zelf los kopen; er worden geen accessoires meegeleverd bij dit toestel. Wat wel een leuke feature is, is dat je een volle accu ook kunt gebruiken om andere accessoires draadloos op te laden. Via de functie Batterij delen ‘deel’ je de accu van de Sony en kun je er andere apparaten mee opladen.

Daarbij kun je instellen dat het opladen van een ander apparaat stopt, zodra de accu in de Sony een bepaald percentage aan stroom overheeft. Zo voorkom je dat je de Xperia 5 IV leeg wordt getrokken door een opladend apparaat.

Conclusie

Qua specificaties stelt de Xperia 5 IV niet teleur. Aan de ene kant hebben we een premiumtoestel getest. Maar aan de andere kant: de prijs is ook premium. En die prijs is een groot struikelblok, want we verwachten dan ook wel een beter ondersteuningsbeleid voor beveiligingsupdates.

Zoek je echter een telefoon die het maximale haalt uit het maken van 4K-video en HDR-foto’s, dan ben je aan het goede adres. Maar juist die mogelijkheden maken het dat de opslagruimte van 128 GB karig is; die had wat ons betreft voor de functies dat het biedt en de prijs dat het toestel kost, minstens twee keer zo groot mogen zijn. Prettig is de grote accucapaciteit, waardoor je langer zonder tussentijds opladen met je telefoon kunt doen. Jammer is wel dat het opladen niet heel snel gaat en dat je zelf nog een losse usb-c-kabel ergens vandaan moet halen. Voor deze prijs hadden we een iets completer product verwacht.

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.

De Europese Commissie claimt dat het socialmediaplatform TikTok te verslavend is, en wil dan ook dat het oneindig kunnen scrollen in de app onmogelijk wordt.

Volgens de Europese Commissie verbreekt TikTok daarmee de Digital Services Act (DSA). Naast oneindig kunnen scrollen worden ook sommige pushnotificaties en autoplay als boosdoeners gezien.

Doomscrollen

De Commissie haalt specifiek oneindig scrollen aan als een gevaarlijk onderdeel van de app. De Commissie meent dat dit gebruikers in een soort trance brengt door dwangmatig gedrag - in feite waar de populaire term 'doomscrollen' op slaat.

De Commissie heeft echter nog geen bindend oordeel uitgebracht. Zo mag ByteDance, het bedrijf achter TikTok, zichzelf eerst verantwoorden. Ook gaat de Commissie eerst advies vragen aan de Europese Raad, om specifiek te zijn een adviesgroep hierbinnen die over digitale diensten gaat. Mocht de Europese Raad het eens zijn met de Commissie, dan moet TikTok in Europa mogelijk onderdelen van het socialmediaplatform aanpassen. Gebeurt dat niet, dan kan ByteDance forse boetes ontvangen.

Social media onder het vergrootglas

Social media - waaronder TikTok - ligt de laatste tijd toch steeds vaker onder een vergrootglas. In Australië bijvoorbeeld is social media sinds enige tijd verboden voor kinderen, en Spanje kondigde eerder deze week aan soortgelijke maatregelen te nemen.