Het nieuwe werken is hybride werken. Zo noemen we de vrijheid om te werken waar, wanneer en hoe jij wilt. De hardware bepaalt daarbij of je ook echt altijd en overal kunt werken en hoe goed je dan nog samenwerkt met anderen. Alle grote merken zeggen de ideale hardware voor het hybride werken in huis te hebben, maar is dat ook echt zo?

Nog niet zo lang geleden betekende een dag werken een dag op kantoor, net zoals studeren een dag in de schoolbanken was en je op een vrije dag ook nog echt offline kon zijn. Die tijd is voorbij. Het verplicht thuiswerken tijdens corona heeft een doorbraak geforceerd in de manier waarop we werken. En hoewel we inmiddels weer naar kantoor mogen, wil een groot deel van de mensen de voordelen van wat inmiddels hybride werken is gaan heten graag behouden.

Door niet elke dag naar kantoor te gaan, bespaar je reistijd en is werk en privé eenvoudiger te combineren. Bovendien kun je de plek waar je werkt afstemmen op de activiteit en de gewenste output. We weten immers al lang dat kantoortuinen waardeloze werkplekken zijn en geconcentreerd werken thuis veel beter gaat.

©Gorodenkoff Productions OU

Licht en energiezuinig

Wie kiest voor variabele werkplekken heeft weinig aan een traditionele desktop-pc. Voor hybride werken is een draagbare computer een must. Dat kan een laptop zijn, maar steeds vaker betreft het een convertible of tablet-pc. Aangevuld met een toetsenbord en soms een digitale pen beleeft de tablet-pc decennia na de eerste kennismaking dan toch nog zijn doorbraak.

De tablet-pc is licht, eenvoudig mee te nemen én energiezuinig. Niemand wil halverwege de werkdag overvallen worden door een lege accu, en de hele dag een voeding met oplaadsnoer meenemen is al helemaal een no-go. Een laag energieverbruik heeft als bijkomend voordeel dat er minder warmte geproduceerd wordt. Wie regelmatig met een computer op schoot werkt, weet hoe onaangenaam het voelt wanneer deze langdurig je bovenbenen verwarmt. De kans op ‘kachelbenen’ is bij een tablet-pc ook afwezig omdat alle hardware die warmte afgeeft in het beeldscherm-deel zit.

Gevraagd naar hun beste opties voor onze test kregen we van Microsoft twee modellen Surface Pro 9, van Apple de zesde generatie iPad Pro en van Samsung de Galaxy Tab S8 Ultra. We hebben deze apparaten beoordeeld op hun geschiktheid voor hybride werken voor normale (kantoor)werkzaamheden.

Contact behouden

Een deel van de hardware-eisen komt voort uit het niet meer dagelijks met collega’s op kantoor zijn. Het is bekend dat de binding tussen collega’s dan snel vermindert en de kans toeneemt dat de kwaliteit en consistentie van het geleverde werk afneemt. Doordat het moment bij de koffieautomaat verdwijnt, zijn er minder spontane gesprekken waar informeel informatie wordt gedeeld en creatieve oplossingen ontstaan. Deze momenten zijn van niet te onderschatten belang voor het samenwerken van mensen en bepalen in grote mate de cultuur binnen een organisatie.

Gebruik van collaboratiesoftware, zoals Microsoft Teams, Google Meet, Slack, Spike of Zoom, helpen dit probleem te beheersen, maar dan moet de hardware dat natuurlijk wel ondersteunen. Een goede camera is, net als goed geluid, een vereiste, evenals de mogelijkheid om eenvoudig een headset of stel oortjes te kunnen aansluiten. Het laatste biedt behalve privacy ook al snel een betere geluidskwaliteit.

Gebrek aan poorten

Heb je hardware die niet draadloos communiceert, zoals een mechanisch toetsenbord of een oudere headset die een eigen specifieke usb-dongle vereist, dan is het aansluiten al snel een uitdaging. Om kosten te besparen en hun apparaat zo licht en dun mogelijk te houden, is er namelijk vaak nog maar één fysieke aansluitmogelijkheid op een tablet-pc aanwezig. Dit is dan een usb-c-poort, die eveneens gebruikt wordt om het apparaat op te laden of te verbinden met een externe monitor. Om ook nog andere hardware met het apparaat te verbinden, is dus al snel een usb-hub of dockingstation nodig. Daarmee voeg je dan, afhankelijk van het model, een of meer usb-a en usb-c-poorten toe aan de configuratie, maar ook DisplayPort en HDMI-poorten voor de aansluiting van een externe monitor en soms een netwerkaansluiting om in plaats van wifi het fysieke netwerk te kunnen gebruiken.

Het aanbod van dergelijke usb-hubs is groot net als de onderlinge prijsverschillen, die van enkele tientjes tot honderden euro’s lopen. In marketinguitingen speelt vooral het aantal poorten dat het apparaat toevoegt een rol, maar voor aanschaf is het belangrijker in gebruiksscenario’s te denken. Heb je wel of geen thunderbolt nodig voor snelle opslag? Wil je tijdens het gebruik de tablet kunnen opladen of is dat niet nodig? Deze functies staan grotendeels los van het aantal poorten.

Altijd online

Behalve communicatie met randapparatuur is ook die met het netwerk en internet essentieel. Wifi 5 of 6 is standaard op de geteste apparatuur en doorgaans snel genoeg voor alle gangbare toepassingen en met voldoende bereik.

Dit verandert wanneer je onderweg bent. Dan is gebruik van een 4G/5G-datanetwerk het meest veilig en betrouwbaar. Niet elk apparaat ondersteunt dat of alleen in een duurdere versie. Apple en Samsung vragen een meerprijs voor een sim-slot, terwijl bij Microsoft alleen de ARM-versie van de Surface Pro dit biedt.

Software

Behalve de hardware speelt ook de software een belangrijke rol. De besturingssystemen van Apple en Samsung zijn ontwikkeld voor mobiele apparaten en zouden daarmee in het voordeel moeten zijn. Het gebruik bij hybride werken is echter anders dan bij een traditionele smartphone of tablet.

Zo zijn iOS en Android in beginsel niet gemaakt om meerdere taken naast elkaar te kunnen uitvoeren, iets wat op een werkplek standaard gebeurt. Deze mogelijkheid is pas heel recent toegevoegd, maar minder uitgebreid dan in Windows of macOS. Hetzelfde geldt voor het aansluiten van een externe monitor. Zowel op kantoor als thuis werk je gewoon prettiger met een groter beeld, maar voor mobiele besturingssystemen als iOS en Android was dat aanvankelijk geen vereiste en is dat pas zeer recent toegevoegd.

Apple iPad Pro (6th gen)

De nieuwste iPad Pro is er in een 11- en 12,9inch-uitvoering, maar alleen de variant met het grootste scherm heeft het mini-led XDR-beeldscherm met helderder wit en zwarter zwart.

Het 12,9inch-model is groot, maar niet te groot voor mobiel gebruik en biedt voldoende ruimte om goed op te werken. De interne opslag gaat van 128 GB tot 2 TB, maar de prijs die Apple voor de extra opslag vraagt, is weinig realistisch. Wifi 6E is standaard aanwezig op beide modellen, 4G/5G is optioneel, maar wederom niet goedkoop en zorgt voor een flinke meerprijs bovenop de toch al niet goedkope iPad Pro’s.

Dat geldt tevens voor de Apple Pencil waarmee je direct op het beeldscherm kunt tekenen en schrijven. De Apple Pencil heeft een harde tip en dat levert een minder fijne schrijf- en tekenervaring op dan bij een pen met een zachte punt. Een specifieke screenprotector kan de schrijfervaring verbeteren. De Apple Pencil is magnetisch en laadt op wanneer deze tegen de zijkant van de iPad Pro is geplakt. Een handig opbergvak ontbreekt helaas.

Drama

Opvallend genoeg zag Apple bij de tablets pas laat in dat er ook een zakelijke toepassing voor is. Apple begon dan ook pas recent met het geschikt maken van iOS voor bijvoorbeeld multitasking en de mogelijkheid een externe monitor te gebruiken. Officieel is iPadOS hier nu voor geschikt en in de basis is dit correct. Vensters schikken, apps groeperen en resizen of naar het andere beeldscherm verplaatsen, is via Stage Manager allemaal mogelijk. Erg intuïtief werkt het echter niet. Vooral het wisselen tussen schermen en het zelf organiseren van vensters is een drama.

Om de iPad Pro als laptop te gebruiken zijn er de Magic Keyboard en de Smart Keyboard Folio. De eerste bestaat uit een toetsenbord met trackpad en een inklapbare standaard waar de iPad Pro in landschapsmodus magnetisch in klikt. De Magic Keyboard is erg robuust, maar ook zwaar en absurd duur. De lichtere en goedkopere Smart Keyboard Folio zal ondanks het ontbreken van een trackpad al snel de voorkeur krijgen.

Ontwerpfout

Een echte ontwerpfout is de plaatsing van de camera aan de smalle kant op de voorzijde. Bij gebruik als beeldscherm in landschapsmodus in combinatie met een toetsenbord zit de camera dus aan de zijkant en zit je er dus nooit recht voor. De iPad Pro beschikt over één usb-c-poort met thunderbolt. Wil je meer apparatuur aansluiten, dan is een usb-hub een vereiste.

Pluspunten

Minpunten

Microsoft Surface Pro

De Surface Pro tablet-pc is een van de succesvolste producten van Microsoft. De Surface Pro is er met een Intel of een Microsoft SQ3-processor. Anders dan de M2-chip van Apple is deze SQ3 niet echt door Microsoft ontwikkeld, het is gewoon een Qualcomm Snapdragon met een andere naam erop.

De ARM-versie van de Surface is passief gekoeld en beschikt anders dan de Intel-versie niet over thunderbolt. Wel zijn beide voorzien van twee usb-c-poorten. Op de ARM-Surface Pro draait de ARM-versie van Windows, maar deze is identiek aan de ‘gewone’ Windows. Verschil merk je pas wanneer je x86-64-software gebruikt. Dan wordt een emulator gebruikt en dit gaat echt ten koste van de prestaties. Gelukkig is er een redelijk aanbod echte ARM-software, zoals Microsoft Office en Teams, en bijvoorbeeld Firefox.

Slimmigheidjes

Doordat de SQ3-processor over een neural engine beschikt, kan de ARM-versie van de Surface Pro on-the-fly slimme dingen doen met het beeld van de camera, zoals het aanpassen van het frame, het vervagen van de achtergrond of het beeld zo aanpassen dat het lijkt alsof je altijd in de camera kijkt. De Intel-versie kan dit niet, maar bijvoorbeeld Teams voor een deel weer wel. Het verschil in functionaliteit is uiteindelijk dus niet zo groot.

Ook heeft de camera aan de voorzijde op de Intel-tablet een hogere resolutie dan bij de ARM-tablet, maar beide camera’s voldoen prima voor gewoon videobellen. Wifi 6E is standaard, 4G/5G is er alleen op de ARM-versie.

Uitklapbare standaard

Handig is de uitklapbare standaard aan de achterkant van de Surface Pro; er is dus geen toetsenbord nodig om deze rechtop te zetten. Microsoft biedt deze wel, de Type Cover klikt magnetisch aan de voorzijde vast en beschermt dichtgeklapt het beeldscherm. Goedkoop is het niet, maar wel goedkoper dan bij de andere merken.

De Type Cover is er met en zonder opbergvak voor de Slim Pen 2. Deze stylus is klein en ovaal, ligt matig in de hand maar functioneert goed.

Intel-versie

Pluspunten

Minpunten

Microsoft Surface Pro 9 (ARM)

Pluspunten

Minpunten

Samsung Galaxy Tab S8 Ultra

Dat Samsung mooie dingen maakt, weten we en de Galaxy Tab S8 Ultra is daar een ultiem voorbeeld van. Het is een bijzonder fraaie tablet-pc met een waanzinnig 14,6inch-amoledscherm met even fantastische kleuren als de iPad.

Als enige biedt Samsung naast gezichtsherkenning ook een vingerafdrukscanner om te identificeren én levert het standaard een stylus mee. Deze S Pen is erg licht maar fijn rond van vorm en schrijft prima dankzij de zachte tip. Wat hardware betreft laat de Galaxy Tab S8 Ultra dus weinig te wensen over.

Verwarring

Dat geldt helaas niet voor de software. Anders dan Apple en Microsoft heeft Samsung geen eigen besturingssysteem, maar gebruikt het Android van Google. En daar waar Google nalatig is of onvoldoende gas geeft, probeert Samsung dat met zijn eigen OneUI te repareren. Dat levert op zijn best een matige ervaring op. Android- en Samsung-apps en opties zorgen samen voor onnodige verwarring. Het uitroepteken bij het account dat na enkele dagen verschijnt, betekent bijvoorbeeld niet dat het account onveilig is, alleen dat er nog geen Samsung-account is gekoppeld.

Externe monitor

Met DeX laat Samsung wél zien dat ze goede software kunnen maken. DeX laat een Samsung smartphone of tablet werken als een desktop-pc en is vooral nuttig om een externe monitor aan te sluiten. Anders dan de Stage Manager bij Apple werkt dit zeer overzichtelijk en logisch.

De Tab S8 Ultra tablet kan eigenlijk niet zonder de Tab S8 Ultra Book Cover Keyboard. In dezelfde kleur en met hetzelfde design, levert het een geheel op dat niet van een dunne laptop te onderscheiden is. Doordat de Tab S8 Ultra over een geïntegreerde standaard beschikt, is deze laptop-combinatie overal en in de juiste positie neer te zetten. Met de bookcover komt er aan de achterzijde van de Tab S8 Ultra een welkom opbergvak voor de S Pen bij.

Pluspunten

Minpunten

Conclusie

Hardware voor het hybride werken moet mobiel en licht zijn en voorzien van een goed beeldscherm. Daarnaast moet je een dag kunnen werken zonder op te laden en over voldoende mogelijkheden tot communicatie beschikken.

Eigenlijk voldoet alle geteste hardware aan de gestelde eisen, waarbij Apple en zeker Samsung het mooiste product leveren. Dat zij het uiteindelijk toch afleggen tegen de Intel-versie van de Surface Pro zit ‘m in het gebruiksgemak. Niet het mooiste, maar wel het beste apparaat.

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆