VPN staat voor Virtual Private Network. De techniek is oorspronkelijk ontwikkeld voor zakelijk gebruik, maar komt privé inmiddels ook prima van pas dankzij VPN-providers. Mits juist gebruikt kunnen zij voor een boost van je privacy zorgen, met name onderweg.

Een VPN is van oorsprong bedoeld om een directe verbinding met een bedrijfsnetwerk te maken. Daarbij worden een stevig versleutelde tunnel tussen jouw systeem en dat netwerk gemaakt. Jouw computer, tablet of smartphone ‘denkt’ na verbinden met het remote netwerk verbonden te zijn. En kan – afhankelijk van de configuratie aldaar – gebruik maken van netwerkmappen, printers enzovoort. Ook de internetverbinding (weer enigszins afhankelijk van de configuratie die de systeembeheerder van je werk heeft bedacht) verloopt via het bedrijfsnetwerk. In de praktijk betekent dit dat je het publieke IP-adres van je bedrijf gebruikt voor al je online-activiteiten.

VPN voor iedereen

Precies dat laatstgenoemde verschijnsel – het krijgen van een ander IP-adres – heeft een aantal mensen aan het denken gezet. Want: een ander IP-adres gecombineerd met een stevig versleutelde tunnel naar elders is een wel heel interessante manier om privacy te waarborgen. Dus ontstonden er VPN-providers. Wat zij doen is eigenlijk heel simpel. Zo’n aanbieder heeft (meestal) een heleboel servers over de hele wereld in een scala aan landen en regio’s staan. Jij als gebruiker van een specifieke VPN-dienst maakt verbinding met een server, via die versleutelde tunnel. Vervolgens krijg je een IP-adres van die server in een bepaald land toegewezen.

Perfect voor je privacy en veiligheid

Je slaat nu een aantal vliegen in één klap. Ten eerste kan niemand jouw internetverkeer tussen jouw apparaat en het eindpunt in de vorm van de VPN-server waarmee je verbonden bent meelezen. Zonder meer een heel grote pre, bijvoorbeeld voor als je op vakantie gaat naar een land waar privacy-rechten wat minder nauw genomen worden. Of wanneer je daar woonachtig bent. Een VPN-provider is dan vaak de enige manier om de staatscensuur op je lokale internet te omzeilen. En om te voorkomen dat je een onverwacht bezoek van een groepje vriendelijke heren m/v krijgt met een hoop onvriendelijke vragen. 

Ook komt een VPN-server uitstekend van pas bij gebruik in combinatie met openbare hotspots. Die dingen hebben veelal geen enkele beveiliging. Bovendien moet je maar afwachten of een hotspot uiteindelijk geen honeypot blijkt te zijn, opgezet door een digidiefje met minder edele bedoelingen. Geen uitzonderlijk verschijnsel helaas, in drukbezochte gebieden. Zodra jij verbinding maakt met een hotspot is normaliter al je internetverkeer meeleesbaar door een kwaadwillende. Niet echter, zodra je gebruik maakt van VPN!

©PXimport

VPN via hotspot

Zodra een hotspot VPN-verbindingen niet toestaat is het zaak er simpelweg snel van los te koppelen en er geen gebruik van te maken. Mogelijk betreft het dan een malafide Wifi-toegangspunt. Of worden gebruiksgegevens verzameld voor reclame- en andere doeleinden van minder edele aard. Sowieso geldt dat je openbare hotspots – zeker de exemplaren waarvoor geen Wifi-wachtwoord vereist is – vooral links moet laten liggen. Soms kan dat echter niet, en dan is plan B alleen via VPN aan zo’n toegangspunt te koppelen.

VPN-providers

Er zijn nogal wat VPN-providers inmiddels. Daarbij geldt – hoe kan het ook anders – dat ook hier weer rotte appels tussen zitten. Want zo’n provider zou diverse zaken als inkomend en uitgaand IP-adres gekoppeld aan gebruikstijden kunnen koppelen. Daardoor ben je alsnog te achterhalen, bijvoorbeeld. Vaak geldt dat de betere en meer betrouwbare VPN-providers ook in een net wat hoger prijssegment zitten. Een bekende naam is bijvoorbeeld het aloude NordVPN. Een abonnement daarop kost je een paar tientjes per jaar, maar dan hoef je je verder eigenlijk ook nergens zorgen meer om te maken. Andere namen die een zekere bekendheid op het vlak van betrouwbaarheid genieten zijn onder meer ExpressVPN en Surfshark.

Abonnement en verbinden

Heb je eenmaal een abonnement afgesloten (gratis aanbieders zijn veelal of niet te vertrouwen of bieden op termijn onbruikbare limieten op het vlak van snelheid en te verstoken data), dan kan de pret beginnen. Heb je weinig tot geen verstand van de net wat meer technische instellingen van je computer of mobiele apparaat, gebruik dan de app die de meeste zichzelf respecterende VPN-providers in het assortiment hebben. Daarmee verbind je veelal met een tik op de knop met de dienst. Ook kun je hier veelal makkelijk uit een geolocatie kiezen, wat het gebruik aanzienlijk vereenvoudigd. In het geval van bijvoorbeeld een iPhone zal je meestal tijdens het eerste gebruik gevraagd worden om een profiel te installeren, doe dat want anders kan er geen verbinding gemaakt worden.

Geoblock omzeilen

Kijken we meteen nog even naar een ander praktisch voordeel van een VPN-provider. Ga jij namelijk op vakantie naar een bestemming buiten Nederland, dan krijg je normaliter een IP-adres dat afkomstig is van je land van bestemming (zeker als je verbinding maakt met een lokaal wifi-access point in bijvoorbeeld je hotel of op de camping). Nu kent een aantal diensten een zogeheten geoblock. Op basis van het land waar je bent – herkenbaar aan het IP-adres van je internetverbinding – word je dan soms uitgesloten van bepaalde diensten. 

Een notoir voorbeeld is videostreaming. Zo kun je bijvoorbeeld de livestreams van de publieke omroep niet bekijken, wat onhandig kan zijn als je je favoriete programma ook in den vreemde wilt kunnen bekijken. Kies in zo’n geval een VPN-serverdoel in Nederland en het werkt wel. Meestal, want streaming-aanbieders worden ook steeds slimmer en verzamelen IP-adressen van VPN-providers. Want stél je voor dat je als die ene Japanner illegaal een Nederlandstalig programma zou bekijken. Kortom: VPN-providers kúnnen soms herkend worden, waardoor je alsnog niks te zien krijgt. In dat geval helpt het meestal om gewoon een andere server te kiezen. De betere VPN-providers hebben er meerdere voor je klaar staan om uit te kiezen.

©PXimport

Automatisch verbinden, wel zo veilig

Tot slot nog een tipje: zorg dat je je mobiel of laptop zó instelt dat bij voorkeur liefst verbinding op aanvraag gemaakt wordt. Je bent dan zeker dat je altijd via VPN verbindt en nooit per ongeluk VPN-loos aanhaakt bij een malafide hotspot. Weet je op jouw apparaat niet hoe dat moet, check het dan in de handleiding, help-file of Google. Het verschilt allemaal nogal per besturingssysteem- en versie dus even snel een algemeen recept geven kunnen we niet. In recente versies van iOS vind je de optie bijvoorbeeld in de app Instellingen onder VPN, alwaar je een lijstje vindt van de eerder toegevoegde VPN-provider (je weet wel: dat profiel!). Tik op de (i) achter de provider en zet de schakelaar achter Verbind op aanvraag aan. Vanaf dat moment wordt er éérst een verbinding gemaakt met de VPN-server (als er al geen verbinding was) alvorens er ook maar een bit aan gegevens uitgewisseld wordt met de boze buitenwereld.

©PXimport

Guy Ritchie werkt aan een nieuwe serie voor Amazon Prime Video: Young Sherlock. Daar is nu de eerste trailer van uitgebracht.

De serie speelt zich af rond 1870 in Oxford en is gebaseerd op het boek Young Sherlock Holmes van Andy Lane. Zoals de naam al weggeeft draait het om een nog jonge Sherlock Holmes - de speurneus is in deze serie nog maar 19 jaar oud.

De regie is zoals gezegd in handen van Guy Ritchie, de Britse filmmaker die eerder al de Sherlock Holmes-films met Robert Downey Jr. in de titulaire rol maakte. Verder is hij vooral bekend van gangsterfilms als Lock, Stock & Two Smoking Barrels en Snatch.

De rol van Sherlock wordt gespeeld door Hero Fiennes Tiffin, die eerder al in After speelde. Ook Natasha McElhone (Californication, The Truman Show) en Joseph Fiennes - de broer van Ralph Fiennes - hebben rollen.

Young Sherlock staat vanaf 4 maart op Amazon Prime Video. Bekijk hieronder de eerste trailer.

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.