Sinds Microsoft Office Excel in 1995 Multiplan opvolgde, is het één van de meest gebruikte cijfermatige programma's ter wereld. We laten je de belangrijkste formules zien zodat je aan de slag kunt met het rekenprogramma.

Formules

Excel is een programma dat werkt op basis van verschillende formules. De basis van deze formules is hetzelfde. Kleine aanpassingen in de formule zorgen voor verschillende handelingen van het programma. Iedere formule begint standaard met een teken. Vervolgens kan de cel aangeklikt worden waarin het getal staat waar een handeling mee gedaan moet worden. Vervolgens volgt het symbool dat gebruikt wordt om aan te geven welke handeling gedaan moet worden. Dit kan +,-,* of / zijn. Wanneer dit is ingevuld klik je de twee de cel aan om de formule compleet te maken. Om de formule af te maken druk je op Enter, zodat het antwoord verschijnt. Lees ook: 15 tips en trucs voor Microsoft Word.

©PXimport

Optellen

Voor het optellen van getallen moet de + worden gebruikt als symbool tussen beide cellen.

Voor het optellen van meer dan twee getallen kun je gebruik je de functie 'SOM'. De getallen die je op wilt tellen moeten eerst in andere aansluitende cellen (vakken) staan. Je begint de formule ook met een = -teken gevolgd door 'SOM' en een geopend haakje: =SOM(. Nadat je de SOM-functie hebt ingevoerd in een cel kun je cellen gaan selecteren. Dit doe je door op één van de cellen te gaan staan en dan met je muis alle cellen te selecteren. Deze cellen moeten wel op elkaar aansluiten. Vervolgens ontstaat er een formule van deze getallenreeks. Dan sluit je de formule met een door de formule te sluiten met ).

Een voorbeeld van een SOM-formule is: =SOM(A1:A8). Via deze formule tel je de cellen A1 tot en met A8 met alle tussenliggende cellen bij elkaar op. Na het invoeren van de formule kan je deze bevestigen door op Enter te drukken. Het antwoord zal te zien zijn in de cel waar de formule was ingevoerd.

Mochten de cellen die opgeteld moeten worden niet opeenvolgend zijn, is het toch mogelijk om deze in een formule te krijgen. Dit kan je doen door de namen van de cellen achter elkaar te zetten en te scheiden met een +. Een voorbeeld van bijvoorbeeld A1+A3+B5. Op die manier telt Excel alleen de cellen op die je geselecteerd hebt. Deze aparte cellen hoef je niet apart uit te schrijven, maar door =SOM neer te zetten en vervolgens de cellen aan te klikken en gelijktijdig de CRTL. Toets ingedrukt te houden selecteer je alle cellen die jij nodig hebt. Dit scheelt een hoop typewerk.

Aftrekken

Getallen van elkaar aftrekken is heel erg eenvoudig in Excel. Je opent de formule weer met een = teken. Vervolgens druk je op ( en klik je de cel aan die jij wilt gebruiken voor de formule. Hierachter volgt een - teken en daarna direct de cel die afgetrokken moet worden van de eerdere cel. Door ) geef je aan dat de formule gereed is en door op Enter te drukken volgt direct de uitkomst in de cel waar de formule stond.

Vermenigvuldigen en delen

Naast optel- en aftreksommen kan Excel ook vermenigvuldigen en delen. Net als iedere andere formule open je de formule met een = teken. Vervolgens open je het haakje en klik je de cel aan die je wilt vermenigvuldigen. Het symbool * zorgt ervoor dat de inhoud van de geselecteerde cellen vermenigvuldigd zullen worden door Excel. Nadat je een andere cel hebt geselecteerd sluit je het haakje en druk je weer op Enter om het antwoord in je scherm te zien.

Het delen van getallen verschilt qua stappen niets van het vermenigvuldigen. Het enige verschil dat in plaats van een sterretje er gebruik wordt gemaakt van /. De rest van de stappen is gelijk aan het vermenigvuldigen.

[Page]

Machtsverheffen

Sommige mensen vinden machtsverheffen één van de moeilijkste vormen van rekenen. Dit kan worden opgelost door Excel. Wanneer je bijvoorbeeld 4 tot de mach 3 hebt zou je dat kunnen uitrekenen door 4x4x4 te doen. Excel rekent het veel gemakkelijker voor je uit. Je begint wederom de formule met =. Vervolgens selecteer je het getal dat je wilt 'machtsverheffen'. Dan volgt er een ^. Na het dakje vul je de macht in tot welke het hoofdgetal moet worden machtsverheven. Een voorbeeld hier is = 4^3. De uitkomst is 64 en zal in het scherm verschijnen na het indrukken van Enter.

Tabblad Formules

In het tabblad formules kan je verschillende handelingen doen met getallenreeksen die je niet kunt doen aan de hand van een symbool. Toch kan dit handig zijn bij het gebruik van Excel. Het tabblad formules komt na het selecteren van een getallenreeks. Op dat moment ontstaat rechts onderin bij de onderste cel van de reeks een klein groen vierkant. Wanneer je daar op klikt komt er een menu tevoorschijn. Vervolgens klik je op het derde tabblad van rechts Totalen.

Autosom

Door middel van Autosom kan je gemakkelijk een reeks getallen bij elkaar optellen. Wanneer de getallen in de cellen staan kan je deze het makkelijkst selecteren door het bovenste getal van de reeks aan te klikken en met de muis naar beneden te gaan terwijl je CTRL. Ingedrukt houdt. Vervolgens houd je Select ingedrukt. Na het selecteren van de reeks druk je op het groene vierkantje rechts onderin bij de laatste cel van de reeks. De meest linker optie onder het tabblad Totalen is Autosom. Wanneer je op Autosom op klikt wordt het antwoord vertoond.

©PXimport

Gemiddelde

Naast de Autosom kan je ook het gemiddelde berekenen van de getallenreek die je geselecteerd. Dit kan je doen door op Gemiddelde te drukken. Dit is de tweede optie van links onder het tabblad Totalen. Onderaan de getallenreek wordt het gemiddelde van de getallenreeks vermeldt.

Aantal

Wanneer je op de knop Aantal druk telt Excel het aantal getallen dat is geselecteerd om tot het totaal te komen..Dit is de derde optie van links onder het tabblad Totalen De stappen die je voorafgaand moet doen zijn gelijk aan die van Autosom.

Totaal%

Het totaal% berekent hoeveel procent het geselecteerde deel van de rij is ten opzichte van het totaal. Hiervoor is ook een deel van de reek te selecteren. Deze kun je vinden door op de vierde optie van links onder het tabblad Totalen te drukken. De stappen die je voorafgaand moet doen zijn gelijk aan die van Autosom.

Amazon heeft de eerste foto van actrice Sophie Turner als het populaire gamepersonage Lara Croft in de aankomende televisieserie Tomb Raider getoond.

De foto is hieronder te zien en toont dat Turner – vooral bekend voor de rol van Sansa Stark in de serie Game of Thrones – erg lijkt op de klassieke versie van het bekende gamepersonage, inclusief dezelfde outfit en brilletje. Het is voor het eerst dat we zien hoe Turner in de huid kruipt van Lara Croft, al was al wel enige tijd bekend dat zij de rol ging vertolken.

Zoals al geruime tijd bekend is, werkt Amazon aan een serie gebaseerd op de Tomb Raider-games. Hoewel nog niet bekend is wanneer deze op Amazon Prime Video te zien zal zijn, zullen de opnames zover bekend volgende week van start gaan. Het script wordt geschreven door Phoebe Waller-Bridge – bekend van Fleabag. Ook zijn er andere castleden bekend, waaronder Sigourney Weaver (Avatar, Alien) en Jason Isaacs (The White Lotus).

Meerdere games op komst

Tomb Raider bestaat al sinds de jaren negentig: in de games reist avonturierster Lara Croft de wereld over en neemt ze het op tegen een groot scala aan vijanden. Het personage groeide uit tot een waar icoon en is al meermaals verfilmd – onder andere Angelina Jolie kroop eerder in de huid van Lara.

Fans hoeven niet bang te zijn dat ze de komende jaren geen games ontvangen rondom het personage. Later dit jaar verschijnt Tomb Raider: Legacy of Atlantis, een remake van de allereerste Tomb Raider-game. Voor 2027 staat een compleet nieuwe game gepland met de naam Tomb Raider: Catalyst.

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.