De vaatwasser is een handige uitvinding die ons veel tijd en moeite bespaart bij het afwassen van de vaat. Maar let op: niet alles is geschikt voor de vaatwasser. Sommige spullen of materialen kunnen beschadigd raken, kromtrekken, verkleuren of zelfs smelten. Daarom is het belangrijk om te weten welke dingen je beter níet in de vaatwasser kunt stoppen.

Lees ook: 5 veelgemaakte fouten met de vaatwasser

Dit kun je allemaal beter níet in de vaatwasser stoppen

1: Hout

Houten lepels, broodplanken en snijplanken kun je het beste met de hand afwassen. Het hout kan door het water en de hitte van de vaatwasser kromtrekken en barsten. Laat spullen van hout wel goed drogen voordat je ze opbergt.

💡 Vergeet niet om je houten snijplanken regelmatig in te wrijven met olie. Dat kun je bijvoorbeeld doen met lijnzaadolie (niet met olijfolie, want dat laat een vettige film achter op de plank). Zorg wel dat de plank goed droog is voordat je hem insmeert.

©pixel-shot.com (Leonid Yastremskiy)

2: Aluminium kookgerei

Aluminium potten en pannen kunnen in de vaatwasser verkleuren en krassen oplopen. Om ze in goede staat te houden, was je ze beter met de hand.

💡 Gebruik een zachte spons of doek om krassen op je aluminium kookgerei te voorkomen.

3: Plastic

Hoewel sommige plastic items vaatwasser bestendig zijn, kunnen andere smelten of vervormen. Controleer het etiket op het item of de verpakking voordat je het in de vaatwasser plaatst.

💡 Plaats vaatwasserbestendige plastic items op de bovenste rek, zo ver mogelijk van de verwarmingselementen verwijderd.

4: Kristal en handgeschilderd servies

De hitte en het water in de vaatwasser kunnen kristalglas en handbeschilderd servies beschadigen. Om ze mooi te houden, pak je gewoon zelf - nee, níet de afwasborstel maar 👇.

💡 Gebruik lauw water en een zachte doek om kristal en handbeschilderd servies schoon te maken.

5: Gietijzeren pannen

Gietijzeren pannen hebben een speciale coating die kan worden beschadigd door de vaatwasser. Ze kunnen hun 'seasoning' verliezen en gaan roesten. Seasoning verwijst naar de beschermende antiaanbaklaag die gietijzeren pannen vormen naarmate je ze meer gebruikt. Hoe vaker de pan wordt gebruikt met oliën of vetten, hoe beter deze laag wordt. Het ijzer in de pan reageert namelijk met deze stoffen, waardoor er als het ware een natuurlijke antiaanbaklaag ontstaat. Als de seasoning beschadigd raakt, bijvoorbeeld door de vaatwasser, verliest de pan die bescherming. De laag moet opnieuw worden opgebouwd met voldoende gebruik en onderhoud. Was ze daarom met de hand en droog ze onmiddellijk af.

💡 Om je gietijzeren pan te onderhouden, wrijf je deze na het schoonmaken in met een dun laagje olie.

©Sharky Photography

6: Antiek of erfstukken

Antiek vaatwerk of erfstukken kunnen kwetsbaar zijn en kunnen door de hitte en de krachtige waterstralen in de vaatwasser beschadigd raken. Behandel deze items voorzichtig en was ze met de hand.

💡 Gebruik een zachte doek en lauw water om antiek vaatwerk of erfstukken voorzichtig schoon te maken. Vermijd schurende schoonmaakmiddelen die het oppervlak kunnen beschadigen.

7: Messen

Hoewel messen technisch gezien in de vaatwasser kunnen worden gewassen, kunnen ze snel bot worden door het rammelen tegen andere items. Ook kan het handvat van houten messen beschadigd raken. Voor echte koks is messen in de vaatwasser doen dan ook een doodzonde. Was ze met de hand om ze scherp en in goede staat te houden.

💡 Was messen onmiddellijk na gebruik om te voorkomen dat voedselresten aankoeken. Gebruik een zachte doek en warm water om ze schoon te maken.

©Moshbidon

9 tips om je vaatwasser slim en veilig in te delen

Om de vaat optimaal te reinigen en beschadigingen te voorkomen, is het belangrijk om de vaatwasser op de juiste manier in te delen. Hier zijn enkele tips om je te helpen bij het correct indelen van je vaatwasser:

1: Sorteer de vaat op grootte, vorm en materiaal. Dit maakt het makkelijker om alles op de juiste plek in de vaatwasser te plaatsen.
2: Zet grotere items zoals pannen, schalen en snijplanken aan de zijkanten van de onderste rek. Zorg ervoor dat ze elkaar niet raken om krassen te voorkomen.
3: Plaats borden en schalen verticaal in de sleuven van het onderste rek, waarbij je voldoende ruimte tussen elk stuk vaatwerk laat om water en sop er goed door te laten stromen.
4: Plaats bestek met de handvatten naar beneden in de bestekmand. Dit zorgt ervoor dat de vuile delen goed worden schoongemaakt. Zorg er wel voor dat messen met het lemmet naar beneden wijzen om ongelukken bij het uitruimen te voorkomen.
5: Plaats glazen en kopjes ondersteboven in het bovenste rek, zodat ze niet met water gevuld raken. Zorg ervoor dat ze elkaar niet raken om breuk te voorkomen.
6: Plastic items kunnen in het bovenste rek worden geplaatst om te voorkomen dat ze smelten door de hitte van de verwarmingselementen in de onderste rek.
7: Plaats potten en pannen met de open kant naar beneden. Dit zorgt ervoor dat water en sop goed in contact komen met het vuile oppervlak.
8: Probeer de vaatwasser niet te vol te laden, omdat je vaat hierdoor minder schoon kan worden én er meer kans op beschadiging is.
9: Voordat je de vaatwasser start, controleer je of de sproeiarmen vrij kunnen draaien en niet worden geblokkeerd door groot serviesgoed of pannen.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆

De geur van versgebakken oliebollen hoort bij december. Toch ziet niet iedereen het zitten om met een pan heet vet aan de slag te gaan. Oliebakken in de airfryer lijkt dan een aantrekkelijk alternatief: minder luchtjes en ook nog eens minder vet. Maar levert bakken in een airfryer dezelfde oliebol op, of moet je toch de frituurpan uit het vet halen?

Oliebollen bakken in de airfryer, kan dat? Het korte antwoord is duidelijk: nee, een traditionele oliebol bak je niet in een airfryer. Klassiek oliebollenbeslag is vloeibaar en heeft direct contact met hete olie nodig om zijn vorm en structuur te krijgen. Een airfryer is in de basis een compacte heteluchtoven. Zonder een bad van hete olie kan het beslag niet snel genoeg stollen. Wie het toch probeert, ziet het deeg door het mandje zakken of uitlopen tot een platte, taaie schijf. Dat ligt niet aan het recept, maar aan de techniek.

Waarom hete olie onmisbaar is

Zodra je het beslag van de oliebol in de hete olie van de frituurpan schept, ontstaat er vrijwel direct een korstje om de buitenkant. Binnen in de bol ontstaat stoom, waardoor de bol uitzet en luchtig wordt. Die combinatie van afsluiten en opblazen zorgt voor de typische oliebolstructuur. In een airfryer ontbreekt die directe warmteoverdracht. Hete lucht is simpelweg minder krachtig dan hete olie. Zonder direct contact met heet vet kan het beslag niet snel genoeg stollen. Daardoor blijft een echte oliebol uit de airfryer onmogelijk.

©Gegenereerd door AI

Wat wel kan: kwarkbollen uit de airfryer

Wie toch iets zelf wil maken in de airfryer, moet het klassieke oliebollenbeslag loslaten. Met een steviger beslag, bijvoorbeeld op basis van kwark, kun je ballen vormen die hun vorm behouden. Deze bollen garen prima in de hete lucht en krijgen een mooie bruine buitenkant. De uitkomst lijkt qua vorm op een oliebol, maar de structuur is compacter en de smaak meer broodachtig. Denk aan iets tussen een zoet broodje en een scone. Lekker, lichter en prima als alternatief, maar: het is geen oliebol zoals je die van de kraam kent.

Wat ook goed kan: oliebollen opwarmen in de airfryer

Waar de airfryer wel echt tot zijn recht komt, is bij het opwarmen van gekochte oliebollen. In de magnetron worden ze snel slap en taai. In de airfryer gebeurt het tegenovergestelde. Door de bollen een paar minuten op ongeveer 180 graden te verwarmen, wordt de korst weer knapperig en warmt de binnenkant gelijkmatig op. Je oliebollen smaken weer alsof je ze net gebakken (of gehaald) hebt!

Samenvatting

Wil je de échte oliebol, dan heb je twee opties: zelf bakken in een frituurpan of halen bij de kraam. Bakken in de airfryer kan niet, omdat vloeibaar beslag niet geschikt is voor hete lucht. Je kunt bijvoorbeeld wel kwarkbollen maken, maar dat is toch anders. De grootste winst zit in het opwarmen van kant-en-klare oliebollen: in de airfryer gaat dat snel, ze worden heerlijk knapperig en je hebt geen last van frituurlucht in huis.

🎆 Vuurwerk op je Galaxy Smartphone? 👇