Ben je van plan je eigen woning opnieuw in te richten of overweeg je om een pand te kopen en daar een gezellige leefruimte van te maken? Met het gratis Sweet Home 3D kun je je eigen verbeelding al in een heuse 3D-omgeving gieten, virtuele wandelingen incluis.

Tip 01: Installeren

Je downloadt Sweet Home 3D hier. Het programma laat je met behulp van JavaScript en Java 6 weliswaar ook toe rechtstreeks vanuit je browser te werken, maar wij verkiezen toch de wat solider en snellere methode: een installatie op je eigen systeem. Lees ook: Wat print jij straks in 3D?

Gezien Sweet Home 3D onderliggend met Java werkt, maakt het besturingssysteem niet zoveel uit: het draait zowel op Windows, OS X als Linux. Ga naar de downloadpagina op de website. Heb je Java 6 of hoger op je systeem geïnstalleerd, dan kun je kiezen voor de versie Java Web Start. In het andere geval kies je voor de installer voor jouw besturingssysteem, hierbij wordt Java ook gelijk geïnstalleerd. De installatie is eenvoudig. De gratis versie van dit programma beperkt je tot een catalogus van een honderdtal meubels. Ben je meer gecharmeerd van circa 1200 meubelstukken, dan moet je voor de betaalde versie gaan (circa 15 euro).

©PXimport

Tip 01 De installatie heb je met een paar muisklikken voor elkaar.

Tip 02: Verkennen

Wanneer je Sweet Home 3D opstart, zie je vier panelen voor je. Linksboven de catalogus met objecten (zoals meubilair, deuren, ramen en verlichting), rechtsboven de ontwerpruimte, linksonder een overzicht van de reeds toegevoegde objecten en rechts daarvan de 3D-weergave van je 2D-ontwerp. Op dit moment valt daar natuurlijk nog weinig te beleven, maar daar gaan we in dit artikel natuurlijk verandering in brengen. In principe kun je al meteen beginnen met het toevoegen van muren en andere objecten, maar het werkt een stuk makkelijker als je eerst al een blauwdruk of plattegrond op papier of met je favoriete tekenprogramma gecreëerd hebt.

De digitale of gedigitaliseerde (lees: ingescande) plattegrond kun je dan (tijdelijk) als achtergrond voor je ontwerp in Sweet Home 3D gebruiken. Hoe je dat doet, lees je in de volgende tip. Blijkt de interface nog Engelstalig, dan pas je dat snel aan via File / Preferences / Language. Zorg er meteen voor dat hier ook de Eenheid bij voorkeur op Centimeter staat ingesteld. De onderdelen Magnetisme, Linialen en Raster laat je hier best ook geactiveerd. Bevestig met OK.

©PXimport

Tip 02 De vierdeling van Sweet Home 3D: links de objecten, rechts het ontwerp in 2D en 3D.

Tip 03: Plattegrond importeren

Over nu naar het menu Plattegrond, waar je Importeer achtergrondafbeelding selecteert. Druk op Kies afbeelding en verwijs naar je plattegrond (in png-, gif-, jpeg- of bmp-formaat). Druk vervolgens op OK en op Verder. Nu volgt een belangrijke stap. De tool geeft je namelijk de gelegenheid de schaalgrootte van de geïmporteerde afbeelding in te stellen. Dat doe je door de eindpunten van de blauwe lijn te positioneren tussen twee punten in je plattegrond waarvan je de exacte lengte kent. Die lengte vul je dan in bij Lengte van tekenlijn (cm).

In een volgende stap verplaats je het blauwe bolletje naar het punt waar je in Sweet Home 3D het (0,0)-punt van je 2D-ontwerp wenst. Dat kan bijvoorbeeld een hoek tussen twee muren zijn. Maak gebruik van het vergrootglaspictogram om dit snijpunt nauwkeuriger te positioneren. Rond af met Voltooien: je plattegrond komt nu als achtergrond in het ontwerppaneel terecht.

©PXimport

Tip 03 Bepaal de juiste afmeting en het 'beginpunt' van je 2D-ontwerp.

Tip 04: Muren plaatsen

Een logisch begin voor je 2D-ontwerp is het plaatsen van muren, waarbij we ons voorlopig even niets aantrekken van eventuele ramen of deuren. Zorg dus dat je voldoende hebt ingezoomd op je plan en dat je al minstens de volledige eerste muur in beeld krijgt. Druk vervolgens op Maak muren in de knoppenbalk en klik met de linkermuisknop nauwkeurig op het beginpunt van de beoogde muur. Op deze manier kun je alle muren afwerken, waarbij je telkens het eerstvolgende hoekpunt aanklikt. Wil je een schuine muur plaatsen, houd dan de Alt-toets ingedrukt zodat je niet langer beperkt bent tot stappen van 15°. Wil je (tijdelijk) ophouden met het tekenen van muren, druk dan op Esc.

©PXimport

Tip 04 Trek je bij het uittekenen van muren (voorlopig) niets aan van ramen of deuren!

Tip 05: Muren bewerken

Je muren zijn geplaatst en de 3D-weergave geeft al een goede eerste indruk. Je kunt echter nog allerlei eigenschappen van een muur aanpassen. Of van een selectie muren: houd de Shift-toets ingedrukt terwijl je met behulp van het pijlknopje Selecteer objecten in plattegrond de gewenste muren aanklikt. Klik je muur(selectie) met de rechtermuisknop aan en kies Bewerk muren. Vanuit dit dialoogvenster kun je beide zijden van de muren inkleuren of van de gewenste structuur voorzien, zoals Marmer of Kleine rode stenen.

Het is ook mogelijk de ruimtes van muurplinten te voorzien en via de knop Bewerk plint ook die een aangepast uiterlijk en de gewenste afmetingen mee te geven. Een hellende muur kan ook: het volstaat de Hoogte aan het begin anders in te stellen dan de Hoogte aan het eind. En ook een gebogen muur is mogelijk, afhankelijk van wat je invult bij Mate van de boog (°). Mocht je een fout hebben gemaakt, geen probleem: Sweet Home 3D bevat voor zowat alle handelingen pijlknopjes met Ongedaan maken en Opnieuw doen.

Tip 06: Openingen

Tenzij je van plan bent een versterkt bastion te bouwen, geef je je ontwerp de nodige ramen en deuren. Dat gaat heel gemakkelijk in Sweet Home 3D. Open de rubriek Deuren en ramen in de catalogus en versleep een geschikt object (zoals Deur, Garagedeur of Schuifraam) naar de gewenste locatie in een van je muren. Het vergt enige behendigheid, maar je zult snel ondervinden dat (de draairichting van) het object zich afstemt op de exacte locatie waar je de muisknop loslaat.

Blijkt het object wat nukkig, dan kun je alles nog haarfijn aanpassen door middel van de blauwe indicaties in de hoeken van het geselecteerde voorwerp. Er zijn indicaties voor de grootte, de hoogte, de rotatiegraad en de elevatie (de hoogte vanaf de vloer). Of je dubbelklikt op het object en je past alles aan vanuit het eigenschappenvenster.

©PXimport

Tip 06 Het exact positioneren van ramen en deuren vergt enige behendigheid.

Tip 07: Kamers vullen

De contouren van je woning zien er al goed uit, maar je bent er natuurlijk nog niet. Laten we nu eerst een van de leukste onderdelen van je woningdesign uitvoeren: het opvullen met aangepast meubilair, verlichting enzovoort. Ook daarvoor spreek je de catalogus aan, met rubrieken als Badkamer, Keuken, Slaapkamer, Woonkamer en Verlichting. Het principe is hetzelfde als bij ramen en deuren: object verplaatsen naar je ontwerpruimte en via het eigenschappenvenster tot in de kleinste details aanpassen.

Vind je niet meteen je gading in de (beperkte) catalogus van het gratis Sweet Home 3D, dan kun je nog aankloppen bij een online bibliotheek.

Download een bruikbaar object, open het menu Meubilair en kies Importeer meubilair. Druk op de knop Kies model en verwijs naar het gedownloade zip-bestandje. Klik op Verder (2x), pas eventueel al bepaalde eigenschappen aan (plaats bijvoorbeeld een vinkje bij Voeg toe aan catalogus en duid de gewenste Categorie aan) en klik nogmaals op Verder. Rond af met Voltooien: het object is nu beschikbaar. Het is ook mogelijk een hele objectenbibliotheek te downloaden: dit zip-bestand moet je dan wel eerst even uitpakken (naar een sh3f-bestand), waarna je in het menu Meubilair de optie Importeer meubilairverzameling kiest en naar het sh3f-bestand verwijst.

Wil je een object uitlijnen tegenover een ander object, dan maak je gebruik van het menu Meubilair. Selecteer de betreffende objecten en kies een van de beschikbare uitlijnopties. Vanuit dit menu is he overigens ook mogelijk verschillende geselecteerde objecten te groeperen.

©PXimport

Tip 07 Het krijgt vorm: meubeltjes plaatsen (desnoods geïmporteerd vanuit een online collectie).

Tip 08: Ruimtes creëren

Je beseft het misschien niet, maar tot nog toe heb je alleen muren getekend en meubels geplaatst. Een vloer (of plafond) is er nog niet. Daarvoor moet je Sweet Home 3D eerst duidelijk maken wat de grenzen van één kamer zijn. Voor je dat doet, halen we eerst de achtergrondafbeelding weg. Open het menu en kies Verbergachtergrondafbeelding.

Vervolgens druk je in de knoppenbalk op Maak ruimtes. De snelste manier om een 'ruimte' te creëren, is door ergens op een lege plaats in zo'n kamer te dubbelklikken. Meerdere kamers tot één ruimte verenigen kan ook: je hoeft dan maar in de gewenste kamers te dubbelklikken. Het is ook mogelijk 'handmatig' een ruimte af te bakenen: dat doe je door achtereenvolgens elk hoekpunt van de kamer aan te klikken. Heb je alle nodige ruimtes gemaakt, dan kun je beginnen met het leggen van de vloeren. Klik de gewenste kamer(selectie) aan en kies Bewerk ruimtes. Je herkent intussen het typische eigenschappenvenster wel. Laat je verbeelding hier maar even de vrije loop!

©PXimport

Tip 08 Net echt, met een gepast vloertje erin!

Tip 09: Ontwerp documenteren

Wil je op basis van het ontwerp in Sweet Home 3D de renovatie uitvoeren, dan doe je er goed aan het ontwerp zo goed mogelijk uit te werken. Zorg bijvoorbeeld dat je alle objecten duidelijk benoemt. Dat doe je door het object in het objectenoverzicht (linksonder) aan te klikken en in het eigenschappenvenster achter Naam: een goed beschrijvende naam in te vullen. Plaats een vinkje bij Toon naam in plattegrond als je de naam ook in het ontwerp zelf wilt zien. Het kan ook handig zijn allerlei afmetingen in je ontwerp op te nemen. Wil je bijvoorbeeld de juiste afmeting tussen twee muren zien, druk dan op het knopje Tekenafmetingen, klik op de eerste muur en vervolgens op de tweede en klik ten slotte op de plaats waar je de afmeting wilt zien verschijnen. Klik op de selectietool om het plaatsen van afmetingen stop te zetten.

Tip 10: Werk bewonderen

Het is fijn dat Sweet Home 3D je tijdens het ontwerpen direct een 3D-weergave van je ontwerp in wording toont. Maar er zijn nog wel meer mogelijkheden. Klik met de rechtermuisknop in de 3D-weergave en kies Sla gezichtspunt op. Je kunt nu de huidige weergave (perspectief, zoomfactor, richting etc.) een naam geven en bewaren zodat je naderhand via Ga naargezichtspunt snel weer diezelfde weergave kunt oproepen.

En wat dacht je van de optie Virtueel bezoek? Die zet een figuurtje in je 2D-ontwerp dat je kunt verplaatsen en waarvan je met de blauwe ronde pijlen de richtings- en hoofdhoek kunt wijzigen. Het resultaat is meteen te zien in de 3D-weergave. Zo maak je als het ware een virtuele wandeling door je huis. Overigens is het vanuit het contextmenu van deze weergave ook mogelijk een foto of zelfs een video (mov) te maken. Exporteren naar een obj-bestand (bijvoorbeeld voor verdere bewerking in een 3D-tool als Blender) kan ook en via Bestand / Printals PDF giet je alles in een mooi pdf-document. Het échte werk kan nu beginnen, en jij kunt alvast genieten van je 3D-voorbeelden.

©PXimport

Tip 10 De kroon op het digitale werk: een (virtuele) wandeling door je woning.

Stapeldoos

Sweet Home 3D kan ook prima overweg met meerdere verdiepingen. In principe volstaat het om het menu Plattegrond te openen en daar Voeg verdieping toe te selecteren. Net boven je 2D-ontwerp komt er nu een extra tabblad bij, met de naam Verdieping #, waarbij # een nummer is. Je kunt de naam overigens aanpassen door te dubbelklikken op dit tabblad. Zorg dat dit tabblad is geopend om wijzigingen binnen deze verdieping te kunnen doorvoeren. Op dezelfde manier kun je nu nog andere verdiepingen bouwen.

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆