Of 3D-printers over tien jaar in ieder huishouden zullen staan is nog maar de vraag, maar dat ze een grote impact op de gezondheidszorg, de personalisatie van producten en de bouw van huizen zullen hebben, lijkt een feit. Wat staat ons nog meer te wachten?

Iedere StarTrek-kijker kent de 'replicator' wel. Een apparaat dat vrijwel alles kan produceren, van een kop met warme koffie tot en met een zonnebril. Deze sciencefiction lijkt langzaam werkelijkheid te worden sinds de opmars van de 3D-printer. Deze kan immers ook 'alles' maken, van een schroefje tot een kunstvoorwerp met bewegende elementen. De meest gebruikte grondstof voor thuisgebruik is 'filament', dat verkrijgbaar is in praktisch alle kleuren tot en met zilver en goud aan toe. Lees ook: 18 coole voorwerpen gemaakt met een 3D printer.

Meestal zijn geprinte objecten gemaakt met een enkele kleur, maar printers met meerdere printkoppen kunnen kleuren combineren in één product. Het printen is niet beperkt tot plastic, ook metaal, glas en hars kunnen in iedere vorm worden afgedrukt. Dit vereist wel een ander type 3D-printer, en deze apparaten zijn voor thuisgebruik nog niet betaalbaar.

Het is zeer denkbaar dat we in de nabije toekomst betaalbare printers krijgen met die met meerdere grondstoffen tegelijkertijd overweg kunnen en daardoor zeer complexe producten kunnen produceren.

©PXimport

Voor sommige producten hoe je de deur niet meer uit, je kunt ze zelf printen! (foto: Makerbot)

Bottlenecks

De grote doorbraak voor 3D-printen voor thuisgebruik moet nog komen. Hoewel het bouwmateriaal filament met een prijs van circa 25 euro per halve kilo heel betaalbaar is, zijn de printers zelf nog relatief duur en lastig te bedienen en onderhouden door mensen zonder technische kennis. Ook is de kwaliteit van veel goedkopere printers nog onder de maat, wat te zien is aan de mate van detail. Een 3D-printer produceert laagjes bovenop andere laagjes en die grove structuur is vaak ook zichtbaar.

©PXimport

Hoewel er ook filamentprinters bestaan met een hoge mate van detail, produceren andere materialen zoals hars en nylonpoeder veel mooiere resultaten. Maar dergelijke printers zijn nog erg duur. Een andere belangrijke bottleneck is de snelheid. Het printen van een object duurt, afhankelijk van de omvang, vele uren. Het is dus niet zo dat je even snel een print kunt maken als je een schroefje nodig hebt. En het voorwerk is eveneens een tijdrovende klus. Voordat je kunt printen, moet je een 3D-model hebben: een digitaal bestand dat je kunt printen. Zo'n model kun je (al dan niet tegen betaling) downloaden of zelf maken. Het aanbod van kant-en-klare 3D-objecten groeit echter snel, dus het is denkbaar dat de digitale bestanden van vrijwel alle printbare producten op een gegeven moment verkrijgbaar zijn, onder andere bij www.shapeways.com.

Impact

Een 3D-printer in ieder huishouden is nog ver weg. Het is aannemelijk dat de grootste impact van deze ontwikkeling zich in het bedrijfsleven zal afspelen. Buiten het zicht, maar wel in het voordeel van de consument. Het vermoeden is dat massaproductie van relatief eenvoudige producten gedeeltelijk zal overgaan naar productie via (industriële) printers. Klassieke massaproductie waarbij producten als smartphone-hoesje, bril of lensdop geproduceerd worden met een mal zal afnemen. Dit zal vaker gedaan worden met een lokaal printing-on-demand-systeem. Winkels en andere bedrijven zullen hierdoor minder geld kwijt zijn aan transportkosten en hoeven ook minder grote voorraden aan te houden, wat niet alleen geld maar ook risico's scheelt. Dat geldt weer niet voor producten als spijkers en schroeven, want die worden in zulke grote hoeveelheden gebruikt dat massaproductie goedkoper is.

Futuroloog en trendwatcher Tony Bosma van Extend Limits verwacht dat 3D-printen een vergaande impact gaat hebben op hoe we produceren, consumeren en distribueren. "3D-printing zal de kosten van productie verder reduceren en de tijdsduur doen afnemen. Distributie zal veranderen, want in hoeverre is het nog nodig om producten te vervoeren als je ze thuis of bij je in de buurt kunt uitprinten? Misschien het voornaamste bijeffect van 3D-printing is dat onze menselijke productie, distributie en het consumptieproces veel duurzamer wordt."

©PXimport

Richard van den Brink is product manager bij Encis in Hoorn dat zich naast ICT-diensten ook intensief bezighoudt met 3D-printing: met workshops, in het onderwijs en het printen van producten voor particulieren en bedrijven. Hij ziet een grote interesse vanuit de consumenten en het bedrijfsleven voor 3D-printen. "Wat bijzonder is, is dat de luchtvaartsector en medische sector voorop lopen en de kar trekken. Dat is zeer hoopgevend, want dit zijn twee conservatieve industriesectoren waarin zeer hoge eisen aan kwaliteit en reproduceerbaarheid worden gesteld. Alle spelers in deze sectoren hebben in hun plannen voor de komende vijf jaar het printen van 3D-modellen opgenomen. General Electric wil 3,5 miljard dollar investeren in deze vorm van 'additive manufacturing', in het Boeing Dreamliner-vliegtuig zitten al 160 onderdelen die 3D-geprint zijn en Mercedes Benz heeft aangegeven in 2017 de dashboards van de duurdere modellen te gaan printen."

Personalisatie

Omdat een product voor een bepaalde klant wordt geproduceerd, kan het meteen gepersonaliseerd worden. Bijvoorbeeld met de inscriptie van een naam, het gebruik van een andere kleur of een iets afwijkende vorm. Vrijwel iedereen prefereert een persoonlijk in plaats van een universeel product, dus het is de verwachting dat personalisatie van producten een enorme vlucht gaat nemen.

©PXimport

Wanneer één bedrijf ermee begint, zal de concurrentie niet willen achterblijven. Denk bijvoorbeeld aan een smartwatch, telefoon of laptop waarbij het materiaal in de kleur en vorm is die jij wenst, én voorzien is van een inscriptie met je naam en e-mailadres (wat diefstal tegen zal gaan). Verder is het aannemelijk dat brillen, schoenen en kleding op maat zullen worden geproduceerd. Ook dat scheelt het aanhouden van voorraden en voor de consument de irritatie dat zijn of haar schoenmaat net niet op voorraad is. Een schoen kan bovendien niet alleen afgestemd worden op de lengte van een voet, maar ook op de breedte en exacte vorm. En hetzelfde geldt voor andere maatproducten zoals een zonnebril of gehoorapparaat.

©PXimport

Economische gevolgen

3D-printing zou weleens grote economische gevolgen kunnen hebben. Momenteel zijn Aziatische landen als China, India, Taiwan en Hong Kong de productiehuizen van de wereld. Het arbeidsloon ligt daar laag, dus is massaproductie relatief goedkoop. Omdat arbeid zo goedkoop is, worden mensen nog steeds massaal ingezet voor productie en assemblage in plaats van machines. Een nieuw product vereist immers ook nieuwe machines, wat erg kostbaar is en niet snel geregeld kan worden, terwijl een groep mensen makkelijker kan overstappen op een nieuw productieproces.

©PXimport

Het is goed denkbaar dat 3D-printing een nieuwe automatiseringsgolf zal veroorzaken. Een 3D-printer is immers flexibel en kan direct omschakelen naar een ander productieproces. Enerzijds zal het de massaproductie van simpele objecten doen afnemen en anderzijds gaan machines steeds meer de positie van mensen innemen. Omdat de materiaalkosten in China niet per definitie goedkoper zijn dan hier, zouden producten net zo goed lokaal geproduceerd kunnen worden. Tegelijkertijd vormt dit ook een bedreiging voor laaggeschoolde werknemers in ons eigen land vanwege dezelfde automatiseringsslag. Maar het biedt dit ook kansen: je kunt relatief eenvoudig zelf een product produceren en op de markt brengen en ontwerpers van 3D-bestanden kun hun ideeën makkelijk verkopen.

©PXimport

Voedsel

3D-printen is niet alleen voorbehouden tot plastic, glas en metaal, ook het printen van voedsel zal een grote vlucht te gaan nemen. De eerste 3D-geprinte pizza, bestaande uit deeg, ketchup en kaas, is al geprint en de eerste printers voor de consumentenmarkt zijn al aangekondigd. In feite krijg je als thuisgebruiker met een voedselprinter de beschikking over een professionele productiemachine zoals ze ook in de industrie gebruikt worden, maar dan met de omvang van een magnetron. Een pizza printen ligt niet het meest voor de hand omdat de meerwaarde beperkt is en het printen relatief veel tijd kost, maar voor het maken van delicatessen kan het een uitkomst zijn. Denk bijvoorbeeld aan bonbons met verschillende kleuren en vormen, maar ook koekjes en suikergoed.

©PXimport

caption=" De voedselprinter van TNO. (foto: TNO)"]

Het Nederlandse TNO is al jaren bezig met het printen van voedsel en ook topkoks zijn enthousiast over de mogelijkheden. Ook ruimtevaartorganisatie NASA is geïnteresseerd, want met een 3D-printer kan het voedsel op maat maken, dat alle benodigde vitaminen en mineralen bevat. En geprint voedsel biedt ook voordelen voor ouderen of zieken die geen vast voedsel mogen eten. Denk bijvoorbeeld aan een wortel die eerst gepureerd wordt en vervolgens weer geprint in wortelvorm.

De hardheid, kleur, grootte, vorm en het aantal calorieën en toegevoegde vitaminen kunnen helemaal gepersonaliseerd worden. De voedselprinters die momenteel zijn aangekondigd, zijn onder andere de 'Foodini', die pizza, cake, pasta en zelfs hamburgers kan printen, en de 'Moleculaire' van Electrolux. Op de CES in januari 2015 werd de eerste voedselprinter onder de 2000 dollar aangekondigd, van het bedrijf XYZPrinting. Deze eerste generatie kan overigens alleen voedsel printen, waarna je het gerecht nog zelf moet koken of bakken. Het is de verwachting dat voedselprinters in de toekomst deze taak ook uit handen zullen nemen en een kant-en-klaargerecht zullen afleveren.

©PXimport

Een daadwerkelijk 3D-geprinte pizza. (foto: Foodini)

Huizen printen

3D-printers worden ook al ingezet om huizen te bouwen. Zo'n printer bestaat uit een reusachtig frame op een railsysteem met een spuitmond aan een portaalkraan. De printer kan laag voor laag muren printen op basis van een computermodel. Het gebruikte materiaal is een mengsel van cement, glasvezel en zand. De muren zijn hol, maar bevatten een zigzagstructuur voor de versteviging. Tijdens het printen wordt er rekening gehouden met leidingen voor elektra, water en verwarming en stopcontacten. Leidingen en isolatiemateriaal worden momenteel nog handmatig toegevoegd, maar het is denkbaar dat deze processen ook geautomatiseerd worden. Het Chinese bedrijf WinSun Decorations is in staat om op deze manier tien huizen per 24 uur te printen, met slechts 5000 euro per huis aan materiaalkosten. Logischerwijs ogen de huizen wel wat simpel, maar desondanks is deze methode een interessante oplossing voor Chinese vraagstukken zoals woningnood en de modernisatie van oude huizen.

©PXimport

In Amsterdam-Noord moet een 3D-geprint grachtenpand verrijzen. (foto: DUS archtects)

In de VS is het bedrijf Contour Crafting met hetzelfde idee aan de slag gegaan en ziet mogelijkheden voor de bouw van huizen voor mensen met een laag inkomen en in noodsituaties waarbij er snel huisvesting nodig is. Maar men sluit niet uit dat dit de methode is waarop in de toekomst huizen gebouwd kunnen worden. Het is snel, goedkoop en zeer efficiënt. Ook in Nederland zijn er concrete plannen. Zo is het bedrijf DUS Architects bezig met een 3D-ontwerp van een grachtenpand in Amsterdam-Noord. Hiervoor worden recyclebare materialen gebruikt. In tegenstelling tot de andere voorbeelden zou het hier gaan om een soort skeletbouw, waarbij geprinte panelen worden samengevoegd. Het interessante aan het printen van huizen is dat er bijzonder veel maatwerk mogelijk is, ook bij huizen die er in eerste instantie hetzelfde uitzien.

©PXimport

Voor sommige producten hoe je de deur niet meer uit, je kunt ze zelf printen! (foto: Makerbot)

©PXimport

Een deel van een schedel, geprint met een 3D-printer. (foto: Oxpekk)

Gezondheidszorg

De 3D-printer zorgt in verschillende branches voor een revolutie, zeker in de gezondheidszorg. Daar is 'personalisatie' immers een gegeven. Heb je op dit moment een kunstknie nodig, dan wordt er een zestal basisontwerpen gebruikt die nog moeten worden geslepen om alles passend te krijgen. Met behulp van 3D-printers kunnen vervangende botten worden gemaakt op basis van de exacte maat en omvang.

En dat is ook mogelijk voor andere protheses, zoals een beschadigde schedel, heup of tanden. Net als in de bouw, ontstaan er ook nieuwe mixen van materialen, zoals een hybride materiaal op basis van zink, silicium en calcium, dat net zo sterk en flexibel is als menselijk botweefsel. Afgelopen jaar werd een schedelprothese gemaakt met een 3D-printer, en succesvol ingebracht bij een 22-jarige patiënt in het UMC Utrecht.

©PXimport

Een prothese, gemaakt met behulp van een 3D-printer. (foto: Makerbot)

Huidcellen en organen printen

Minstens zo interessant is het printen van huidcellen om open wonden en brandwonden sneller te genezen. De beschadigde huid wordt eerst geanalyseerd, waarbij onder andere de diepte van de wond van belang is. Vervolgens worden huidcellen gebruikt die afkomstig zijn van de patiënt zelf, deze moeten in een laboratorium groeien. Deze cellen worden vervolgens gesteriliseerd en in cartridges geplaatst om vervolgens op maat te printen en op de huid te plaatsen.

Maar misschien wel het meest veelbelovende toekomstperspectief is het printen van organen. Dat zou een enorme omslag kunnen betekenen voor de schaarste van donororganen en jarenlange wachtlijsten. Met celmateriaal van de patiënt zelf zou materiaal kunnen worden gekweekt dat als basis dient voor een geprint orgaan, op een vergelijkbare manier als het printen van huid. Het Amerikaanse bedrijf Organovo experimenteert met levende cellen waarmee menselijk weefsel kan worden gemaakt, zoals een lever. De grootste uitdaging is de productie van het vasculaire systeem dat het orgaan kan voorzien van zuurstof en voedingsstoffen, anders sterven de cellen af nog voordat ze uit te printer komen. Maar het bedrijf stelt dat men al weefsel heeft geproduceerd dat het minimaal veertig dagen uithoudt. Het experiment bevindt zich in de laboratoriumfase en is nog niet geschikt voor een transplantatie, dus het zal nog wel even duren voordat dit realiteit wordt. Maar het lijkt veelbelovend!

©PXimport

Medicijnen printen

Het printen van medicijnen zou de sleutel kunnen zijn voor eenvoudige en goedkope distributie van medicijnen. Vooral tijdens rampen zou dit een enorme hulp zijn, omdat medicijnen dan niet meer vanuit een ander werelddeel getransporteerd hoeven te worden, maar lokaal kunnen worden geproduceerd. Er zijn al experimenten met een soort chemische inkt waarmee een relatief simpel medicijn als Ibuprofen gemaakt kan worden. Het enige wat nodig is, is een recept en de juiste grondstoffen.

Toekomst

Dat 3D-printen meer mogelijkheden biedt dan enkel het printen van legoblokjes, mag duidelijk zijn. De NASA gebruikt al een 3D-printer in de ruimte om onderdelen voor reparatiedoeleinden te produceren en experimenteert ook met voedselprinters. Ook wordt er gespeculeerd over het bouwen van gebouwen op de Maan en Mars met behulp van een printer.

Richard van den Brink van Encis ziet al op korte termijn grote veranderingen. "In het VMBO-onderwijs komen er nieuwe leerlijnen, waarbij men in de sector techniek ook aan de slag gaat met 3D-printers. Ook bij andere scholen zal dit worden toegevoegd aan het curriculum. In het bedrijfsleven zullen engineers geen ontwerpen meer maken voor een bepaald productieproces, maar een specifieke functie omdat je bij 3D-printen veel meer geometrische vrijheid hebt. Het maken van onderdelen gaat veel meer lokaal gebeuren. De maakindustrie wordt op zijn kop gezet."

Volgens futuroloog Tony Bosma is er zelfs al een opvolger van 3D-printen op komst: 4D. "Dat houdt in dat je producten kunt creëren die later hergeprogrammeerd kunnen worden zodat ze ook andere vormen kunnen aannemen. Stel je meubilair voor dat zichzelf kan aanpassen aan de situatie waarvoor het op dat moment gebruikt wordt." Daarnaast verwacht hij, net als Richard, dat ons consumptiepatroon sterk zal veranderen: van vaak gedachteloos passief consumeren naar actief participeren en creëren. "3D- en 4D-printing kan van iedereen een producent maken en dat is een fundamentele omslag in de maatschappij en in de relatie tussen klant en organisatie. In de toekomst zal 3D-printen net zo eenvoudig worden als het printen zoals we dat nu kennen."

Meer lezen?

www.encis.nl

www.extendlimit.nl

www.shapeways.com

De release van Grand Theft Auto 6 belooft de grootste gebeurtenis in het entertainmentlandschap ooit te worden. Punt. Groter dan Avatar en Avengers: Endgame bij elkaar. We bereiden ons er inmiddels al zo’n dertien jaar op voor, en om jou ook klaar te stomen staat alles wat je moet weten over GTA 6 hier op een rij: de releasedatum, trailers, het verhaal, de platforms én meer.

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 16 januari.

Releasedatum en platforms GTA 6

Na twee keer uitstellen staat de releasedatum van Grand Theft Auto 6 momenteel op 19 november 2026. De eerste aangekondigde releaseperiode van het spel was in het najaar van 2025, daarna mei 2026. We hopen uiteraard dat het nu een beetje klaar is met uitstellen, maar volgens de bekende en algemeen betrouwbare Jason Schreier van Bloomberg is de game nog altijd niet ‘content-compleet’ en is verder uitstel nog altijd mogelijk. Zeker omdat het volgende fiscale jaar tot en met maart 2027 loopt, zouden Rockstar-medewerkers er vrede mee hebben om de game rustig nog een keer uit te stellen.

Niettemin zal GTA 6 op een gegeven moment daadwerkelijk uitkomen, op de PlayStation 5 en Xbox Series X- en S-consoles. Er gaan geruchten dat ontwikkelaar Rockstar Games een Switch 2-versie van het spel overweegt, maar neem dat vooral met een korrel zout gezien de hardwarecapaciteit van het hybride-platform van Nintendo.

Wel kunnen we vrij zeker stellen dat de game uiteindelijk ook op pc speelbaar wordt. Uitgaande van Rockstars meest recente titels kan dat tussen één en twee jaar duren. GTA 5 kwam 19 maanden na de console-release naar pc, en Red Dead Redemption 2 deed daar ook iets langer dan een jaar over.

Daarnaast wordt gespeculeerd dat GTA 6 voor PlayStation 6 en de volgende generatie Xbox-consoles verschijnt, gezien die mogelijk al vanaf 2027 verschijnen. Hoewel de kans groot is dat er op den duur een versie voor die nieuwe platforms verschijnt, worden de PlayStation 5 en Xbox Series X en S vrijwel zeker niet overgeslagen. Inmiddels zijn de consoles gezamenlijk ruim 120 miljoen keer over de toonbank gegaan, waardoor de install base voor Rockstar veel aantrekkelijker is dan een nieuw platform.

Wordt GTA 6 weer uitgesteld?

Momenteel vragen spelers zich vooral af of GTA 6 de releasedatum van 19 november nu wél haalt. De game is inmiddels al twee keer uitgesteld, terwijl Rockstar gaandeweg meermaals heeft aangegeven uit te gaan van de aanvankelijk gecommuniceerde release. Het laatste uitstel zou volgens het officiële statement vooral goed zijn voor het polijsten van de ervaring.

Zoals hierboven al genoemd, rapporteerde de doorgaans behoorlijk betrouwbare journalist Jason Schreier begin januari 2026 echter dat bronnen hem vertelden dat GTA 6 nog altijd niet ‘content complete is’, wat inhoudt dat er nog altijd features ontworpen, overwogen en geïmplementeerd worden. Schreier stelt dan ook dat de releasedatum van 19 november niet zo zeker meer is, en dat de game nóg een keer kan worden uitgesteld.

Op 5 januari stelde de eveneens vrij betrouwbare insider Tom Henderson daarentegen dat de ontwikkeling van GTA 6 volgens planning verloopt, dus er is nog geen reden tot doemdenken. Daarbij is niets van dit alles door Rockstar bevestigd, dus het is allemaal louter speculatie.

Noemenswaardig is overigens dat Rockstar Games in oktober 2025 31 medewerkers heeft ontslagen, volgens moederbedrijf Take-Two wegens het delen van bedrijfsgegevens in een Discord-server. Dit gebeurde een maand nadat dezelfde medewerkers zich aansloten bij een vakbond en/of aanstalten maakten een vakbond op te richten. Sindsdien ligt Rockstar onder vuur, maar of dat ook impact heeft op de ontwikkeling van GTA 6 is lastig te zeggen.

©Rockstar Games

Het verhaal van GTA 6

Er gingen al geruime tijd geruchten en speculaties, maar inmiddels is door de trailers bevestigd dat GTA 6 een Bonnie and Clyde-achtig verhaal vertelt met Lucia Caminos en Jason Duval als speelbare hoofdpersonages. De twee hebben een relatie, en het verhaal lijkt te beginnen wanneer Lucia door stom toeval vrijkomt uit de gevangenis Leonida Penitentiary.

Net als Bonny Parker en Clyde Harrow in de jaren 30 lijken Lucia en Jason samen het criminele pad te bewandelen, wat volgens de beschrijvingen op de GTA 6-website niet zonder slag of stoot gaat. Jasons beschrijving luidt: "Jason wil een makkelijk leven, maar het wordt alleen maar moeilijker. Jason is opgegroeid tussen criminelen. Na een kortstondige carrière in het leger om zijn tienerjaren af te schudden, belandde hij in de Keys, waar hij doet wat hij het best doet: werken voor lokale drugdealers. Het is misschien tijd om iets nieuws te zoeken."

©Rockstar Games

Over Lucia is het volgende geschreven: "Lucia's vader heeft haar leren vechten zodra ze kon lopen. Het leven bleef haar daarna maar klappen geven. Door te vechten voor haar familie is ze in Leonida Penitentiary beland. Door puur toeval is ze daar nu weg. Lucia heeft haar lesje geleerd: vanaf nu speelt ze het slim."

Wat voor avonturen en moeilijkheden de twee in Vice City moeten doorstaan, is momenteel nog lastig te zeggen, maar Jasons drang naar een makkelijk leventje kan wellicht voor een conflict tussen de twee hoofdpersonages zorgen.

Het ligt trouwens in de lijn der verwachtingen dat het wisselen tussen Jason en Lucia op een vergelijkbare manier gaat als in Grand Theft Auto 5. Spelers kunnen op elk gewenst moment wisselen, maar enkele missies zullen specifiek voor één personage zijn.

©Rockstar Games

Andere personages van GTA 6

Met het uitbrengen van de tweede trailer heeft Rockstar Games ook een boekje opengedaan over de andere personages die we gedurende het verhaal en in de wereld van GTA 6 te zien krijgen. Jason Duval en Lucia Caminos staan hierboven bij het verhaal beschreven, en daaruit viel al op te maken dat zij banden hebben met wat onfrisse figuren in Vice City. Hieronder noemen we een aantal van die personages:

Brian Heder

Brian Heder is een van de drugsbazen waar Jason voor werkt, in ruil voor gratis verblijf in een huis in de Keys. De beste man heeft z'n handen in het verleden vaak genoeg vuil gemaakt en laat nu anderen het werk voor hem oppakken. Hij dealt onder andere drugs vanuit zijn scheepswerf, samen met zijn derde vrouw Lori.

©Rockstar Games

Cal Hampton

Net als zijn maatje Jason neemt Cal Hampton werk aan van Brian, maar hij bekijkt ook graag de zonnige kant van het leven. Het liefst verzorgt hij vanuit zijn eigen huis de communicatie met een biertje in de hand. Hij is wat paranoïde, maar de beste man is ook tevreden aan de lagere wal van Leonida. Volgens een aantal fans lijkt Cal nogal op acteur Matty Matheson (bekend van de serie The Bear) maar de cast van GTA 6 is nog altijd niet bekend.

©Rockstar Games

Real Dimez

Bae-Luxe en Roxy zijn de twee leden van Real Dimez, een rap-duo met een groot bereik op social media. Het duo is al sinds de middelbare school bevriend en gebruikt hun mediakennis nu om ongure types te helpen (en daar iets aan te verdienen).

©Rockstar Games

Raul Bautista

Dan is er ook Raul Bautista, een overvaller die niet vies is van een beetje grand theft auto en daarbij de nodige risico's neemt. Hij is ervaren en gedreven om de grootst mogelijke buit binnen te harken, wat vaak voor extra gevaar zorgt. Niet dat Raul dat iets kan schelen…

©Rockstar Games

Boobie Ike en Dre’quan Priest

De op zijn GTA’s genaamde Boobie Ike is volgens de website een bekende naam in Vice City. Met het geld dat hij verdiende met drugsgerelateerde zaken heeft hij nu een heus vastgoedimperium opgebouwd, waardoor hij er nu heerlijk warmpjes bij zit. Dat betekent overigens niet dat hij zich nu netjes aan de regels houdt, integendeel. Overigens heeft Boobie het een en ander te maken met Dre’quan Priest, een jongeman die ambities heeft om rapper te worden.

©Rockstar Games

Setting en gameplay

Dat las je inderdaad goed: met Grand Theft Auto 6 keert Rockstar Games terug naar Vice City, dezelfde stad waar de gelijknamige game uit 2002 zich afspeelde.

Daarbij staat Rockstar inmiddels bekend om hun ontzettend gedetailleerde werelden en diverse activiteiten die je kunt uitvoeren. Een aantal gameplay-opties van het spel is wel al bekend gemaakt middels de officiële website en de trailers.

Het is te verwachten dat het plannen en uitvoeren van overvallen (ook wel Heists geheten) een groot onderdeel van de ervaring wordt. Net als in GTA 5 lijkt het er ook op dat Jason en Lucia kleinere winkels van hun rijkdommen kunnen beroven, aangezien we ze in de eerste trailer een supermarkt binnen zien stormen.

©Rockstar Games

Om bij het thema van actievolle gameplay te blijven: we hebben Lucia ook in een soort kooigevecht kunnen zien. Omdat zij een echte vechtersbaas is, zou het ons niet verbazen als we deel kunnen nemen aan verschillende knokpartijen in Vice City. In het verlengde van ‘sport’ hebben we ook beelden gezien van trainingslocaties, waar eventuele fitness-minigames aan bod kunnen komen. Jason benchpresst in de trailer 120 kilo, wat gezien Rockstars oog voor detail wellicht ook een effect kan hebben op de gezondheid van het personage.

In rustiger vaarwater lijken sociale media ook een rol te spelen. De trailers zitten vol met nieuwsbeelden op zowel televisies als via TikTok-achtige apps, dus wellicht bevat het spel een mechaniek dat draait om het runnen van een socialmedia-account. Sommige van de namen van deze in-game apps en platforms zijn mogelijk ook gelekt.

Bekende GTA-insider Tez2 meldt op GTA Forums dat hij diverse app- en domeinnamen heeft gevonden. Deze namen zouden in mei zijn vastgelegd door een tussenbedrijf waar Take-Two mee samenwerkt, en dat zijn geheel volgens GTA-traditie parodieën op bestaande apps. Rydeme zou bijvoorbeeld een fictieve versie van Uber kunnen zijn. De domeinen zijn als volgt:

what-up.app

rydeme.app

buckme.app

leonidagov.org

brianandbradley.com

hookers-galore.com

wipeoutcornskin.com

myboyhasacreepycorndog.com

Water lijkt daarnaast een wat grotere rol te spelen in en rondom Vice City. Het gebied met de naam Grassrivers laat onder meer zien dat spelers plaats kunnen nemen in een hovercraft en kajaks. Bovendien lijkt het erop dat we in GTA 6 kunnen duiken en doet Rockstar het eindelijk: vissen wordt een mogelijkheid! Verdere rustgevende activiteiten in de stad zelf zijn volgens de trailers het minigolfen en poolen. Daarbij heeft Jason een PlayStation 5-achtige console thuis staan, dus misschien kunnen we ook wel videogames spelen ín de videogame.

©Rockstar Games

Jagen

De meest recente trailer liet daarbij ook veel wilde dieren zien, wat wellicht een hint kan zijn naar uitgebreide jaag-mogelijkheden. De technologie voor dieren in Red Dead Redemption 2 is immers erg uitgebreid, dus misschien heeft Rockstar daar een plekje voor gevonden in GTA 6.

Beperkingen in de map

Opvallend: Lucia droeg in de eerste trailer en in de key art van het spel een enkelband. Sommige fans speculeren nu dat dit de kaart in het begin van GTA 6 ‘beperkt’. Je kunt dan wellicht nog niet door de hele stad en de daaromheen liggende gebieden scheuren – in elk geval niet als Lucia. Trevor uit GTA 5 kon in het begin van zijn verhaallijn ook niet van het noorden in Los Santos naar de binnenstad; dat kon pas later in de game. Ook in eerdere delen was de kaart tijdelijk beperkt.

©Rockstar Games

Bloediger dan ooit

Het klinkt nogal willekeurig, maar de persoon die het nummer van Tom Petty and the Heartbreakers in de eerste trailer van GTA 6 correct heeft voorspeld, heeft ook wat andere claims over de game gedaan. Houd je zoutvaatje er wel bij!

Volgens de gebruiker kunnen spelers in GTA 6 dual-wielden (waarbij je in beide handen een apart wapen draagt) én zouden ledematen van lichamen gescheiden kunnen worden. Sowieso is de game volgens deze gebruiker al een stuk bloediger dan wat we gewend zijn. Verder zou het mogelijk zijn om te basketballen in teams van drie en kan de kleur van de lucht worden aangepast van blauw naar oranje en paars.

Details uit een gigantische lek

Een gebruiker genaamd teapotuberhacker heeft jaren geleden bijna honderd video’s geplaatst op GTAForums, die naar eigen zeggen beelden van Grand Theft Auto 6 tonen. De bestanden laten een alfaversie van het spel zien, waarin verschillende details opvallen. Bijvoorbeeld een balk die aftelt naar de komst van de politie en verschillende opties wanneer je een pistool op iemand richt; een beetje zoals in Red Dead Redemption 2, waarin je kunt focussen op NPC’s en hen kunt begroeten of in de zeik kunt nemen. Ook was in de beelden te zien dat Lucia een stripclub betreedt, en overvallen Jason en Lucia samen een restaurant.

De map van GTA 6: Leonida

Dat we teruggaan naar Vice City is inmiddels al een tijdje bekend, maar de spelwereld (het op Florida gebaseerde Leonida)wordt veel groter. GTA 6 belooft daarom vele malen gedetailleerder te worden dan het in 2002 verschenen GTA: Vice City.

Oplettende fans denken zelfs al in een van de trailers het huis van Tommy Vercetti gespot te hebben, al valt dat momenteel nog lastig te zeggen. We zijn hoe dan ook benieuwd of deze oude protagonist wellicht een rol speelt in dit nieuwe deel.

©Rockstar Games

Goed, Vice City en de bredere staat Leonida hebben verschillende trekpleisters te bieden, waarover Rockstar meer in detail is getreden op de officiële website. De over het algemeen betrouwbare journalist Tom Henderson heeft de kaart van GTA 6 vergeleken met ‘de kaart van Fortnite’. Daarmee wordt gerefereerd naar het continu veranderen van de kaart, het toevoegen van nieuwe locaties en eventuele uitbreidingen van de spelwereld. De informatie die officieel over de verschillende gebieden is vrijgegeven, lees je ook hieronder.

Ambrosia

Ambrosia is de industriële hotspot van Leonida en is dus de plek waar de zogeheten 'American Dream' tot leven komt. Er staan suikerfabrieken waar inwoners kunnen werken, maar de locatie wordt ook geteisterd door Final Chapter, een motorbende die het gebied onveilig maakt.

©Rockstar Games

Grassrivers

We noemden eerder het geweldige natuursysteem van Red Dead Redemption 2 al, en dankzij de Grassrivers kan Rockstar dergelijke gebieden ook in GTA 6 verwerken. Het stropen van alligators lijkt hier schering en inslag, en we zien dat spelers zich met hovercrafts over de wateren kunnen bewegen.

©Rockstar Games

Leonida Keys

We hebben de Keys veel voorbij zien komen in de marketinguitingen van GTA 6. Het is immers de plek waar Jason Duval (en later Lucia) woont. Ook hier speelt water weer een rol: volgens de website zijn de wateren rondom de Keys zowel de mooiste als gevaarlijkste in Leonida. Wellicht omdat Brian Heder de boel in toom houdt? Niettemin is de Keys geen denderend mooie plek om te wonen, maar het leven is er wel lekker simpel.

©Rockstar Games

Mount Kalaga National Park

De Grassrivers is niet het enige gebied in Leonida waar de wildernis intact blijft. Ook hier vind je water, en ditmaal kun je er terecht met een vishengel. Of met een jachtgeweer, want jagen op het wild van Mount Kalaga is vermoedelijk ook mogelijk. Er is daarbij nog meer te doen in het park, zoals lekker crossen op motoren of je aansluiten bij gekke groepen die zich liever afsluiten van de buitenwereld.

©Rockstar Games

Port Gellhorn

De ooit populaire toeristische locatie Port Gellhorn is inmiddels vergane glorie. Er komen geen toeristen meer op af, maar de nieuwe inwoners hebben voor een bijzondere cultuur gezorgd. Of die ook veilig is, is een tweede.

©Rockstar Games

Hoe zit het met GTA 6 Online?

GTA Online, de onlinemodus die als onderdeel van Grand Theft Auto 5 werd gelanceerd, blijft een waardevolle bron van inkomsten voor Rockstar vanwege de Shark Cards die spelers kunnen kopen. Hoewel de komst van een onlinemodus voor GTA 6 nog niet is bevestigd, is de verwachting wel dat die er uiteindelijk komt. GTA 4, GTA 5 en Red Dead Redemption 2 kregen immers ook een tijdje na de lancering van de singleplayer een online modus. Wat dat betekent voor de ondersteuning van GTA Online is onbekend, al zei Take-Two's CEO Strauss Zelnick in een interview met IGN het volgende op de vraag of GTA Online wordt afgesloten:

"Ik ga theoretisch spreken, want ik ga het niet hebben over een specifiek project als daar nog geen aankondiging van is gedaan, maar over het algemeen onderhouden we onze projecten wanneer de consumenten nog steeds met die titels bezig zijn."

©Rockstar Games

GTA Online in GTA 6 kijkt wellicht af bij Fortnite

Het online handelsmagazine Digiday heeft onthuld dat Rockstar van GTA Online een soort metaverse-ervaring wil maken à la Fortnite en Roblox. Inhoudelijk zou dat betekenen dat creators met de assets van GTA 6 zelf ervaringen kunnen neerzetten . Daar zou dan ook geld mee verdiend kunnen worden door de creators.

Wat hiermee te maken kan hebben, is dat Rockstar in 2023 de teams achter populaire GTA 5- en Red Dead Redemption 2-mods opkocht. Die teams richtten zich vooral op online roleplaying, wat in GTA Online erg populair is.

Eind 2025 stelde Rockstar al een Mission Creator beschikbaar in GTA Online, wat wellicht een voorproefje is van de plannen voor GTA 6.

Screenshots

©Rockstar Games

©Rockstar Games

©Rockstar Games

©Rockstar Games

©Rockstar Games

©Rockstar Games

Binnen enkele weken kunnen kinderen jonger dan 13 jaar niet meer gebruikmaken van TikTok. Althans; dat is de bedoeling. Het Chinese bedrijf achter TikTok gaat hier strenger op controleren in Europa.

TikTok (en andere social media) liggen al geruime tijd onder een vergrootglas, onder andere door issues met privacy en het gebruik door kinderen. Diverse regio, waaronder Europa, proberen hier dan ook hun regelgeving op aan te passen.

De Europese Commissie heeft vorig jaar al een onderzoek in gang gezet rondom het gebruik van TikTok door kinderen, en dat werpt nu zijn vruchten af. De komende weken gaat TikTok na een eerdere test in het Verenigd Koninkrijk dan ook proberen het platform veiliger voor jeugdige gebruikers te maken.

Vanaf 13 jaar

Zo zal het bedrijf de profielinformatie en video's van gebruikers controleren om er achter te komen of het om een gebruiker van 13 jaar of ouder gaat. Mochten er bij dit automatische onderzoek alarmbellen af gaan, dan kijkt een medewerker naar het profiel en wordt besloten of het sluiten van het account gerechtvaardigd is. Ook wordt gekeken of gezichtsherkenning ingezet kan worden.

Het komt er op neer dat TikTok binnen enkele weken alle gebruikers van 13 jaar of jonger zal weren - of dat in ieder geval gaat proberen. Wanneer deze nieuwe regel precies ingaat is niet bekend, maar zodra dit het geval is, krijgen TikTok-gebruikers een melding.

Een soortgelijke situatie deed zich eind vorig jaar in Australië voor. Daar werd het gebruik van alle social media van kinderen onder de 16 jaar verboden. Bedrijven achter socialmediakanalen moesten hier ook aanpassingen voor maken en als gevolg werden er miljoenen accounts verwijderd.