Het gebruik van AI kan voor verbeteringen op allerlei vlakken (gaan) zorgen: van betere gezondheidszorg, veiliger en schoner vervoer, efficiëntere productie en goedkopere en duurzamere energie. Maar er zitten ook risico’s aan. De Europese Unie wil nu door middel van wetgeving grip krijgen op AI, waardoor gebruikers en consumenten beter beschermd worden.

In april 2021 stelde de Europese Commissie het eerste EU-regelgevingskader voor AI voor. Dit kader stelt dat AI-systemen die in verschillende toepassingen kunnen worden gebruikt, worden geanalyseerd en geclassificeerd op basis van het risico dat ze vormen voor gebruikers. Afhankelijk van het risiconiveau zal er meer of minder regulering zijn. Eenmaal goedgekeurd, zullen dit de eerste wereldwijde regels voor AI zijn.

Het Europees Parlement wil ervoor zorgen dat AI-systemen die in de EU worden gebruikt veilig, transparant, traceerbaar, niet-discriminerend en milieuvriendelijk zijn. AI-systemen moeten worden gecontroleerd door mensen, niet door automatisering, om schadelijke resultaten te voorkomen. Het Parlement wil ook een technologie-neutrale, uniforme definitie voor AI vaststellen die kan worden toegepast op toekomstige AI-systemen.

De nieuwe regels stellen verplichtingen in voor aanbieders en gebruikers, afhankelijk van het risiconiveau van kunstmatige intelligentie. Daarvoor moeten de systemen beoordeeld worden.

❗ Beperkt risico: transparantie-eisen

AI-systemen met een beperkt risico moeten voldoen aan minimale transparantie-eisen die gebruikers in staat stellen geïnformeerde beslissingen te nemen. Het moet voor gebruikers duidelijk zijn wanneer ze interactie hebben met AI, zodat ze zelf kunnen beslissen of ze de betreffende applicatie willen blijven gebruiken, Dit omvat AI-systemen die beeld-, audio- of video-inhoud genereren of manipuleren, bijvoorbeeld deepfakes.

❗❗ Hoog risico: vooraf beoordeeld en doorlopend gemonitord

AI-systemen die een negatieve impact hebben op de veiligheid of fundamentele rechten, worden als hoog risico beschouwd. Deze systemen zullen worden onderverdeeld in twee categorieën:

1) AI-systemen die worden gebruikt in producten die vallen onder de productveiligheidswetgeving van de EU. Dit omvat speelgoed, luchtvaart, auto's, medische apparaten en liften.

2) AI-systemen die vallen onder acht specifieke gebieden die geregistreerd moeten worden in een EU-database:

• Biometrische identificatie en categorisatie van natuurlijke personen
• Beheer en bediening van kritieke infrastructuur
• Onderwijs en beroepsopleiding
• Werkgelegenheid, werknemersbeheer en toegang tot zelfstandig ondernemerschap
• Toegang tot en gebruik van essentiële particuliere diensten en openbare diensten en voordelen
• Rechtshandhaving
• Migratie, asiel en grenscontrolebeheer
• Assistentie bij juridische interpretatie en toepassing van de wet.

Alle hoogrisico AI-systemen zullen worden beoordeeld voordat ze op de markt worden gebracht en ook gedurende hun levenscyclus.

❗❗❗ Onaanvaardbaar risico: verboden

AI-systemen die een onaanvaardbaar risico vormen, worden beschouwd als een bedreiging voor mensen en zullen worden verboden. Dit omvat bijvoorbeeld speelgoed dat geactiveerd wordt door spraak en gevaarlijk gedrag bij kinderen aanmoedigt, sociale scoring en real-time en op afstand biometrische identificatiesystemen, zoals gezichtsherkenning.

En nu?

Op woensdag 14 juni heeft het Europees Parlement zijn onderhandelingspositie over de AI Act aangenomen met 499 stemmen voor, 28 tegen en 93 onthoudingen. De onderhandelingspositie verwijst naar de standpunten en prioriteiten die het Parlement heeft vastgesteld met betrekking tot een bepaalde kwestie of wetgeving en wordt gebruikt als basis voor onderhandelingen en gesprekken. Die gesprekken, over de definitieve vorm van de wet, gaan gevoerd worden met EU-lidstaten en starten ook op 14 juni.

Vanaf vandaag is Zootopia 2 digitaal te bekijken als je de film koopt of huurt op verschillende platformen, en een Disney+-release laat waarschijnlijk niet al te lang op zich wachten.

De meest recente film van Disney Animation kwam op 26 november uit in de bioscoop. Hoewel je in Nederland nog een voorstelling kunt bijwonen, is Zootopia 2 inmiddels ook digitaal te huren of kopen, zodat je de film thuis op de bank, in bed of op het dak kunt kijken - waar je maar zin in hebt. Dit kost je op Pathé Thuis bijvoorbeeld 14,99 euro. Dvd’s, blu-rays en 4k-schijfjes van de film zijn vanaf 3 maart verkrijgbaar.

Maar goed, voor de prijs van een dvd of de digitale versie scoor je ook een maandje Disney+, al is Zootopia 2 dus nog niet beschikbaar op de streamingdienst. Disney houdt geen specifiek stramien aan met het overhevelen van bioscoopfilms naar het platform, maar we verwachten dat de film ook ergens begin maart op Disney+ te kijken is.

De meest recente blockbuster van Disney die op de streamingdienst is verschenen, is Tron: Ares. Die film kwam op 10 oktober uit, en werd op 7 januari beschikbaar op Disney+. Ongeveer drie maanden na de release dus, en samenhangend met het moment dat ook de dvd’s in de schappen lagen - dat was op 6 januari. 

Het is te verwachten dat Disney een vergelijkbaar schema aanhoudt met Zootopia 2, al is het benoemen waard dat de Disney Animation-film een gigantisch succes is in de bioscoop. De film is inmiddels de meest opbrengende Amerikaanse animatiefilm ooit geworden, met een geschatte 1,76 miljard dollar aan inkomsten - via The Wall Street Journal. Tron: Ares was dit - met een geschatte wereldwijde opbrengst van 142 miljoen dollar - allerminst. Wellicht wacht de House of Mouse dus nog iets langer met de Disney+-release van hun kaskraker.

Microsoft heeft toestemming gekregen om in Amsterdam drie grote datacenters te bouwen. Dat is opvallend, omdat dergelijke grote gebouwen met dit doel eigenlijk niet mogen in de stad.

In Nederland hebben we strenge wetten rondom de bouw van grote datacenters. De drie gebouwen van elk 85 meter hoog die Microsoft in Amsterdam gaat bouwen, verbruiken samen ongeveer evenveel stroom als een stad als Haarlem.

Regels omzeilen

Dergelijke datacenters van dit formaat mogen eigenlijk alleen nog maar in Eemshaven en Wieringermeer gebouwd worden. Microsoft heeft deze regels omzeild door de de gebouwen hoog te maken in plaats van breed, waardoor de oppervlakte per gebouw niet boven de tien hectare uitkomt

Ook het opsplitsen in drie gebouwen is expres gedaan. Elke toren zal 26 MW gebruiken. We noemen een gebouw een hyperscaler-datacenter wanneer deze 70 MW of meer gebruikt. De drie losse torens komen daar niet aan, waardoor de provincie Noord-Holland de gebouwen niet als hyperscalers ziet.

De komst van datacenters an sich levert veel kritiek op in dit land, mede door het forse stroomverbruik dat druk legt op het stroomnet. Ook het feit dat Microsoft als Amerikaans bedrijf nog meer datacenters in handen krijgt in Nederland, is omstreden.