Wachtwoorden zijn een noodzakelijk kwaad. Je weet dat je sterke wachtwoorden moet hebben voor allerlei online en offline diensten, maar toch kies je vaak de makkelijke weg. In dit artikel lees je handige tips om sterke wachtwoorden te genereren en adequaat te reageren als er iets misgaat.

Dat een sterk wachtwoord enorm belangrijk is, bleek vorig jaar wel uit 'celebrity-gate'. Door een combinatie van een beveiligingslek in iCloud, gehaaide hackers en slechte wachtwoorden werden privéfoto's van bekende Hollywoodsterren van iCloud gehaald en online gezet. Je bent nooit volledig immuun voor een hack, maar je moet het potentiële dieven ook niet te makkelijk maken. Lees ook: Beveilig je wifi-netwerk.

Een sterk wachtwoord

Je kunt zelf al heel wat doen om minder kwetsbaar te zijn, vindt ook Niels Tanis, Senior Security Specialist bij SecureLabs. "Een veilig wachtwoord is er in ieder geval één die jij makkelijk kunt reproduceren, maar die aan de andere kant door anderen niet makkelijk te herleiden is." Het eerste waar we aan denken bij een wachtwoord dat we zelf makkelijk kunnen onthouden, zijn de namen van onze huisdieren, onze kinderen of onze hobby's. Dit soort informatie gebruiken in een wachtwoord is echter geen goed idee, legt Tanis uit: "Bij een doelgerichte aanval is er altijd wel persoonlijke informatie over jou te vinden: hoe je kat heet of wat de naam van je zoon of dochter is. Tools die worden ingezet om wachtwoorden te kraken, maken gebruik van dit soort informatie." En ook al is je wachtwoord niet te raden, je weet als consument nooit helemaal zeker of een website of dienst betrouwbaar is of dat het zorgvuldig met je data omgaat.

Thomas Schindler, internet-entrepreneur en CEO van application development-firma delodi zegt hierover: "Een webdienst of mobiele dienst moet altijd via SSL versleuteld zijn om ervoor te zorgen dat je data veilig naar de dienst wordt verstuurd. Helaas is SSL geen toverwoord, pas bijvoorbeeld op dat je geen onveilige extensies aan je browser hebt toegevoegd. Ook is het zo, dat de veiligheid van een dienst vaak niet door de techniek, maar door de medewerkers van een bedrijf wordt bepaald. Veel firma's die in principe betrouwbaar zijn, zijn wel eens data van gebruikers kwijtgeraakt." Tanis vult aan: "Ik zou sowieso iedereen willen aanraden om op iedere website en bij iedere dienst een ander wachtwoord te gebruiken. Ten tweede moet je ervan uitgaan dat je wachtwoord op enig moment gestolen gaat worden. Zorg dat je hierop bent voorbereid en weet wat je in zo'n geval moet doen."

©PXimport

Veel diensten geven op hun websites aan dat je altijd voor een veilige SSL-verbinding moet kiezen als dit een optie is.

Brute force

Bij het kraken van een wachtwoord worden vaak speciale tools gebruikt om in korte tijd een account te bombarderen met wachtwoordopties. Naast je persoonlijke informatie wordt zo'n zogenoemde brute-force-aanval uitgevoerd met standaard woordenlijsten. Tanis: "Deze tools worden steeds slimmer, ze combineren woorden en vervangen soms bepaalde tekens uit een woord, de letter 'a' wordt dan bijvoorbeeld vervangen door een apenstaartje."

©PXimport

De tool iDict werd gebruikt om foto's en video's van iCloud binnen te krijgen. Het programma is nog steeds op internet te vinden, Apple heeft het lek inmiddels gedicht.

Kies een sterk wachtwoord

Een sterk wachtwoord kiezen, is moelijker dan je denkt. Er is een aantal tips waar je je aan kunt houden om ervoor te zorgen dat je wachtwoord niet te raden valt.

- Zorg voor een combinatie van hoofdletters, kleine letters, cijfers en numerieke tekens.

- Gebruik geen bestaande woorden, maar verbaster deze tot moeilijkere wachtwoorden, hierbij kun je letters in cijfers veranderen (v3r4nd3r3n).

- Nog beter is om niet voor de standaard cijferwisseling te kiezen, een o kan een 0 worden, maar ook een ().

- Maak een combinatie van twee niet-gerelateerde woorden en scheid deze door een symbool, de woorden Kat en Computer kun je bijvoorbeeld spellen als K4t#C()Mput3R.

- Wil je een wachtwoord hebben dat je makkelijk kunt onthouden? Vorm dan een vraag, zin of stelling om tot een wachtwoord van bijvoorbeeld acht tekens. "As The World Turns, Goede Tijden Slechte Tijden" wordt atwtgtst. Als je nu de cijfer-truc toepast en numerieke tekens en symbolen toevoegt, kan je wachtwoord bijvoorbeeld @twT.Gt5T zijn.

- Wil je voor elke website een uniek wachtwoord, maar wil je geen veertig verschillende onthouden, dan kun je ook twee letters aan je wachtwoord toevoegen voor elke unieke website, eentje ervoor en eentje erna. Voor Marktplaats gebruik je dan m@twT.Gt5Ts, voor Facebook f@twT.Gt5Tk.

Tweestapsauthenticatie

Een wachtwoord is één factor van authenticatie, in het beste geval heb je bij een dienst meerdere vormen van authenticatie, dat maakt de beveiliging sterk. Tanis: "In de security-wereld maken we onderscheid tussen drie vormen van authenticatie. Het eerste is iets wat je weet: een wachtwoord of een pincode bijvoorbeeld. Het tweede is iets wat je hebt: dat kan een sms-bericht of een token zijn, maar ook iets wat codes genereert zoals de random reader van je bank. Het derde is iets wat je bent en dit gaat dan om biometrie: een vingerafdruk of bijvoorbeeld een irisscan. Het liefst wil je minstens twee van de drie vormen van authenticatie hebben.

Wat je op internet veel ziet, is dat sites als Facebook, LinkedIn en Gmail tweestapsauthenticatie aanbieden. Mijn advies is dat iedereen dit gewoon moet gaan gebruiken. Google heeft voor je smartphone bijvoorbeeld Google Authenticator, die app genereert codes die in een bepaald tijdsinterval geldig zijn. Zo'n code voer je samen met je wachtwoord in. Als iemand jouw wachtwoord heeft, weet hij of zij niet de code van je smartphone, die is namelijk nog steeds in jouw bezit."

©PXimport

LinkedIn biedt tweestapsauthenticatie aan, maar helaas zit deze functie ver weggestopt in het menu.

Wachtwoordmanagers

Als je niet al je wachtwoorden kunt onthouden, kijk dan eens naar een wachtwoordmanager. Deze kan zeer sterke wachtwoorden voor je genereren. Tanis: "Een wachtwoordmanager kan uitkomst bieden. Een online manager zou ik persoonlijk niet zo snel gebruiken, omdat je niet weet wat er allemaal met je data gebeurt. Het voordeel van een lokale wachtwoordmanager (een programma dat je op je computer installeert) is dat alle data op je eigen computer wordt versleuteld. Veel programma's bieden je ook een optie om wachtwoorden automatisch in te vullen.

Dit raad ik af: als ik ergens inlog, wil ik zelf de handeling doen". Twee opties die Tanis noemt zijn KeePass en PasswordSafe. Nadeel van een wachtwoordmanager die alleen op één machine draait, is dat je geen synchronisatie hebt tussen bijvoorbeeld je computer en je smartphone. Er zijn diensten die dit wel aanbieden, maar wees je ervan bewust dat het online synchroniseren een extra risico met zich meebrengt. Bekende online wachtwoordmanagers zijn bijvoorbeeld LastPass en DashLane.

©PXimport

KeePass is een wachtwoordmanager die alle wachtwoorden lokaal, dus op je computer versleuteld.

Check

Wil je weten of jouw e-mailadres ooit getroffen is door een wachtwoorden-hack, ga dan naar www.haveibeenpwned.com. Deze website heeft een database met e-mailadressen en accountnamen die zijn buitgemaakt bij hacks. Als jouw mailadres in de database zit, kleurt het venster rood. Je ziet bij welke hack jouw account is buitgemaakt en er staat ook of je account in een zogenoemde 'paste' zit. Een paste betekent dat je account- en wachtwoordinformatie op een openbare website is gepubliceerd. Dit is nog gevaarlijker dan alleen een hack, aangezien de kans groter is dat mensen al toegang tot je account hebben weten te krijgen.

©PXimport

Ook het e-mailadres van de auteur was door de grote Adobe-hack in 2013 betroffen, deze hack betrof alle Adobe-gebruikers, meer dan 152 miljoen in totaal. Verander in zo'n geval meteen je wachtwoord, ook voor andere sites waar je het zelfde wachtwoord gebruikt.

Identiteitsfraude

Sommige mensen zijn doelbewust uit op het stelen van je persoonlijke gegevens om identiteitsfraude te plegen. Dit kunnen paspoorten of andere identiteitsbewijzen zijn, maar ook wachtwoorden. Een dief kan bijvoorbeeld op jouw naam inkopen doen bij een webwinkel of zich op internet voor jou uitgeven. Informatie over het herkennen en voorkomen van identiteitsfraude vind je hier.

©PXimport

Voor meer informatie over hoe je identiteitsfraude tegen kunt gaan, kijk je op de site van de rijksoverheid.

Wat te doen als het misgaat

Als je een keer een mail krijgt met de melding dat één van de diensten die je gebruikt, gehackt is, dan moet je snel handelen. Schindler: "Als eerste moet je de aanwijzingen in de mail opvolgen en in ieder geval moet je je wachtwoord voor deze dienst wijzigen. Daarna ga je na welke diensten met deze dienst in verbinding staan of voor welke diensten je hetzelfde wachtwoord gebruikt. In sommige gevallen is het stelen van één wachtwoord ook slechts het begin van een kettingreactie. Als een onbevoegd persoon eenmaal toegang tot je e-mail heeft, kan hij of zij bijvoorbeeld gemakkelijker toegang krijgen tot je PayPal-rekening of data verwijderen van andere accounts."

Apparaten beveiligen

De meeste mensen snappen wel dat je een wachtwoord moet ingeven als je je bij een nieuwe dienst aanmeldt, maar vergeten vaak dat bepaalde apparaten die verbinding maken met het internet ook beveiligd moeten worden met een sterk wachtwoord. Dit kan bijvoorbeeld een NAS-opslagmedium of een router zijn. Vorig jaar verschenen er op de website www.insecam.cc zo'n 73 duizend livestreams van zogenoemde IP-camera's, camera's die je via een internetverbinding kunt monitoren. Veel gebruikers hadden het standaardwachtwoord niet veranderd en beelden van huiskamers en winkels werden rechtstreeks weergegeven op de website. De website is inmiddels niet meer online, maar dit voorbeeld geeft toch weer hoe belangrijk het is om een standaardwachtwoord op een apparaat te wijzigen zodra je het in gebruik neemt.

©PXimport

Op insecam.cc waren maandenlang rechtstreekse beelden van IP-camera's van over de wereld te zien doordat mensen het standaard wachtwoord niet hadden veranderd.

De toekomst

Op de vraag of we in de toekomst nog met wachtwoorden te maken hebben, antwoordt Tanis: "Ik hoop van wel. De combinatie van een pincode en een vingerafdruk is een goede vorm van authenticatie. Ik denk niet dat vingerafdrukscanners ervoor gaan zorgen dat een wachtwoord niet meer nodig is, het vult elkaar goed aan." De ontwikkeling van deze technologie is in volle gang, Touch ID is standaard op de iPhone 5s en iPhone 6 aanwezig en dus al voor heel veel mensen beschikbaar. "Hoe meer consumenten toegang krijgen tot dit soort technologieën, des te beter. Ik zou gebruikers dan ook willen aanmoedigen om dit te gaan gebruiken." Schindler denkt dat naast biometrie ook fysieke sleutels weer een grotere rol gaan spelen, dit kan bijvoorbeeld ook in de vorm van een apparaten met RFID- of NFC-chip zijn. "Onbevoegden moeten dan over de fysieke sleutel beschikken voordat ze een systeem binnen kunnen dringen. Een voordeel is dat de mens vertrouwd is met fysieke sleutels, we weten allemaal hoe we daar mee om moeten gaan."

©PXimport

Touch ID op je iPad of iPhone is een vorm van biometrische beveiliging, iets wat we in de toekomst vaker gaan zien.

Slechte wachtwoorden

Een zwak wachtwoord is zo gemaakt. Gebruik daarom géén informatie uit deze lijst.

- Je naam, ook niet omgedraaid en ook niet je tweede naam. Gebruik ook nooit de naam van je huisdier of mensen uit je familie, deze zijn makkelijk te raden. Taboe zijn bijvoorbeeld ook namen als Batman&Robin, Harry_Potter en Madonna.

- Je paspoortnummer of ander ID-nummer zoals bijvoorbeeld je kenteken. Als je portemonnee gestolen wordt, hebben hackers toegang tot je digitale leven.

- Je telefoonnummer, adres, verjaardag of andere dingen die makkelijk te herleiden zijn.

- Ook woorden die één-op-één in het woordenboek voorkomen zijn niet verstandig, ook niet als je een letter door een cijfer vervangt. Een hack-programma kan gebruik maken van een woordenboek en ingebouwd hebben dat het niet alleen het woord rabarber probeert, maar ook r4b4rb3r.

Een medley gebaseerd op soundtracks uit Super Mario-games van het Jazzorkest 8-Bit Big Band heeft afgelopen zondagnacht een Grammy gewonnen.

De medley ‘Super Mario Praise Break’ won een Grammy Award voor beste arrangement (instrumentaal of a capella). In de medley zijn nummers als Gusty Garden Galaxy uit Super Mario Galaxy en Bomb-Omb Battlefield uit Super Mario 64 te horen.

De 9-Bit Big Band is afkomstig uit New York en heeft al eens eerder een Grammy gewonnen voor gamemuziek. In 2022 won het orkest een Grammy voor het nummer Meta’s Knight’s Revenge uit de SNES-game Kirby Superstar.

De Grammy Awards

De Grammy Awards worden al sinds 1959 georganiseerd en worden gezien als een van de belangrijkste prijzen voor muziek ter wereld. Ze worden vaak vergeleken met de Oscars, die worden uitgereikt aan films. Dit jaar won Bad Bunny de prijs van album van het jaar, en ging Billie Eilish er vandoor met een Grammy voor nummer van het jaar. Overigens won Austin Wintory een Grammy in de categorie beste gamesoundtrack voor de soundtrack van Sword of the Sea.

De Super Mario-reeks van Nintendo valt op diverse spelcomputers van het bedrijf te spelen, waaronder de Nintendo Switch 2 en Nintendo Switch. Onder de meest recente grote hoofddelen vallen Super Mario Wonder en Super Mario Odyssey.

De PlayStation 6 zou wel eens pas ergens na 2028 uit kunnen komen, zo claimde een analist onlangs. Dat betekent dat we minstens acht jaar met de PlayStation 5 opgescheept zitten. Maar niet getreurd: dat is juist goed nieuws voor de gemiddelde gameliefhebber.

Dat de PlayStation 6 in ontwikkeling is bij Sony, mag voor zich spreken. Nadat een nieuwe spelcomputer is uitgekomen, beginnen consolebedrijven vaak al snel met de research voor diens opvolger. Onderzoek naar de juiste specificaties en features van consoles beslaat vaak meerdere jaren, om nog maar te zwijgen over het maken van afspraken met bedrijven die de componenten daadwerkelijk leveren, en natuurlijk het produceren ervan.

Het is dan ook waarschijnlijk dat de specificaties van de PlayStation 6 al geruime tijd vastliggen, en dat Sony intern ook een schatting heeft gemaakt voor een releaseperiode voor de langverwachte console. Misschien was het bedrijf er zelfs van overtuigd dat het de console volgend jaar uit zou kunnen brengen.

Verlengde levenscyclus

Onlangs meldde MST Financial-analist David Gibson dat Sony nu echter overweegt om de PS6 pas ergens na 2028 te leveren. “Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen.” Dat zou betekenen dat de PS6 misschien pas ergens in 2029 of zelfs later in de winkels ligt.

De eerdere voorspellingen van ingewijden mikten voorheen vooral op eind 2027 of in de loop van 2028, op basis van wanneer de productie oorspronkelijk zou beginnen. De PlayStation 5 kwam in het najaar van 2020 uit, dus dat zou de console al een levenscyclus van ruim zeven jaar geven voordat de opvolger op de markt komt. Dat is in principe een zeer ruime levensloop voor een spelcomputer, en een release in 2027 of 2028 zou dan ook volkomen logisch zijn.

©PXimport

Stijgende RAM-prijzen

Maar de wereld houdt geen rekening met consolereleases, en gezien de huidige ontwikkelingen is de komst van een PlayStation 6 in 2027 of 2028 helemaal niet zo logisch meer. Dat heeft voor een groot deel te maken met de prijzen van RAM (Random Access Memory), die steeds hoger oplopen. RAM is namelijk in grote getale nodig om de alsmaar populairder wordende AI-assistenten als ChatGPT en Gemini draaiende te houden.

Als gevolg daarvan wordt RAM steeds schaarser en dus duurder, en laten spelcomputers nu ook net RAM nodig hebben. In deze periode een nieuwe spelcomputer uitbrengen zou dan ook betekenen dat de prijs van de console mogelijk erg hoog komt te liggen, wat de verkoop niet bepaalt stimuleert. Een dergelijke ‘valse’ start van de levenscyclus van een spelcomputer is iets dat veel bedrijven willen vermijden.

Ook de importheffingen die de Amerikaanse president Donald Trump op producten die buiten de Verenigde Staten worden gemaakt doorvoert, zorgen voor veel onzekerheid. Eerder moesten de prijzen van diverse spelcomputers, waaronder de PlayStation 5, al stijgen om dit op te vangen. Trump is – unieke politieke ontwikkelingen buiten beschouwing gelaten – de komende jaren nog aan de macht, dus ook dat maakt het uitbrengen van een nieuwe console bepaald geen veilige onderneming. De komende jaren een console lanceren is kortom dus een gigantisch risico, dat Sony volgensgeruchten zo klein mogelijk wil houden.

Trage consolegeneratie

Sony hoopt wellicht dat de economie eind dit decennium kalmeert. Dat zou echter wel betekenen dat we nog meerdere jaren op de komst van de PlayStation 6 moeten wachten. Wat mij betreft is dat niet iets om over te treuren, maar juist goed nieuws. Het geeft ontwikkelaars namelijk de kans om echt alles uit de PlayStation 5 te halen. Een kans die ze hopelijk met beide handen aangrijpen.

Hoewel de PS5 in november van 2020 uitkwam – ruim vijf jaar geleden – heb ik nog altijd het gevoel dat deze consolegeneratie nog maar net is begonnen. De generatie kwam sowieso vrij traag op gang, omdat deze middenin de coronapandemie viel. Dat was ook voor spelontwikkelaars een ingewikkelde tijd waarin halsoverkop naar thuiswerkmogelijkheden gekeken moest worden, waardoor veel games die in ontwikkeling waren vertraging op liepen.

Sony’s eigen game-line-up is de afgelopen vijf jaar ook wat karig geweest. Dat heeft deels te maken met een focus op liveservicegames, waarbij diverse projecten die bij Sony’s meest prominente studio’s in ontwikkeling waren uiteindelijk werden geannuleerd. Denk bijvoorbeeld aan de The Last of Us-multiplayergame die na jaren productie in de prullenbak werd gegooid.

Daarbij is de ‘cross-generation’-periode van deze generatie uitzonderlijk lang. Nog altijd komen diverse games niet alleen op PlayStation 5, maar ook op PlayStation 4 uit. Nu is dat iets wat in de toekomst alleen maar vaker voor zal komen – de grenzen tussen consolegeneraties vervagen en daarmee is het ook makkelijker om de prestaties van games terug of juist op te schalen.

Toch zorgt het er ook voor dat er onder gamers een gevoel groeit dat nog lang niet het uiterste uit de PS5 is gehaald. Er is méér met dat apparaat mogelijk, vooral met de bestaande PS5 Pro in het achterhoofd. Een verlengde levenscyclus voor de console geeft ontwikkelaars de kans om een aantal schitterende spellen af te leveren in de laatste jaren van de spelcomputer – de ontwikkeltijd van games wordt immers ook steeds langer. Met toppers als Grand Theft Auto 6, The Witcher 4 en Intergalactic: The Heretic Prophet nog in het verschiet, is er meer dan genoeg potentie om het de komende jaren uit te zingen met de PS5.

Niet zonder risico’s

Natuurlijk brengt het uitstellen van een consolelancering ook risico’s met zich mee, zowel voor Sony als voor de consument. Het is namelijk helemaal niet zeker dat de wereldeconomie er eind dit decennium beter voor staat. Daarnaast zet het Sony voor een moeilijke keuze: gooit het jaren aan research voor de PS6 weg om de console eind dit decennium met moderne specificaties uit te kunnen brengen, of behoudt het simpelweg de huidige specs zodat deze op release mogelijk al deels zijn verouderd?

De eventuele keuze om de PlayStation 6 uit te stellen zal dan ook niet over één nacht ijs gaan. Het is aan de goedbetaalde mensen in topposities binnen het bedrijf om die knoop door te hakken. Maar puur vanuit mijn eigen, egoïstische liefde voor games gezien, heb ik er totaal geen moeite mee om nog een jaar of drie, vier op de PlayStation 5 te spelen. Laat maar eens zien wat die console nog kan, en blaas ons in 2029 of 2030 weg met een nieuwe consolegeneratie die écht een flinke technologische stap zet!