ID.nl logo
Google Chrome: 25 gouden tips
© Reshift Digital
Huis

Google Chrome: 25 gouden tips

Het is alweer vier jaar geleden dat de eerste versie van de Chrome verscheen. Inmiddels is het in Nederland de op één na populairste browser. Met deze 25 tips surft u voortaan nóg lekkerder met Google’s browser.

©CIDimport

 

©CIDimport

1. Tabbladen vastzetten

Uw webmail, online takenlijstje, Facebook en natuurlijk computeridee.nl zijn websites die u waarschijnlijk de hele dag ‘open’ hebt staan. De tabbladen van deze sites kunt u in Chrome – zoals dat heet – vastzetten. Dit houdt in dat deze tabbladen minder ruimte innemen (alleen het pictogram wordt nog getoond) en helemaal aan de linkerkant worden neergezet. Uw meest favorieten staan op deze manier netjes bij elkaar en u hebt meer ruimte voor het openen van andere sites. De volgorde van zowel vastgezette als normale tabbladen kunt u aanpassen door deze met de muis naar een andere plek te slepen.

 

©CIDimport

2. Incognito surfen

Met de toetsencombinatie Ctrl + N zorgt u ervoor dat er een nieuw tabblad wordt geopend. Wanneer u echter Ctrl + Shift + N gebruikt wordt dit nieuwe venster gestart in de zogeheten incognitomodus. Dit houdt in dat er geen sporen op uw computer achterblijven als u de incognitovensters sluit. Deze modus voorkomt dus dat andere gebruikers van dezelfde pc kunnen zien welke sites u hebt bezocht. De modus is te herkennen aan het spionnetje dat linksboven in Chrome wordt getoond.

Let op: wanneer u gebruik maakt van incognitomodus, worden alle extensies automatisch uitgeschakeld zodat wordt voorkomen dat op deze manier gegevens worden gelekt. Het is echter mogelijk om de extensies weer in te schakelen via het onderdeel extensiebeheer.

 

©CIDimport

3. Compactere bladwijzers

Onder de adresbalk in Chrome wordt standaard de Bladwijzerbalk weergegeven met hierin uw meest favoriete websites. Een site/tabblad toevoegen aan de Bladwijzerbalk doet u door te klikken op het sterretje aan de rechterkant van de adresbalk of met behulp van de toetsencombinatie Ctrl + D en in het menu dat verschijnt achter Map te kiezen voor Bladwijzerbalk.

Hoeveel bladwijzers er in de Bladwijzerbalk passen is vooral afhankelijk van de lengte van de naam die u ze gegeven hebt. Door de naam van een bladwijzer bij het aanmaken ervan weg te laten of deze achteraf te verwijderen, komen de pictogrammen van de bladwijzers dichter bij elkaar te staan en kunt u er meer kwijt in de balk. De namen kunt u verwijderen door met behulp van de toetsencombinatie Ctrl + Shift + O naar Bladwijzerbeheer te gaan en links te kiezen voor Bladwijzerbalk. Klik de bladwijzers aan en verwijder de namen.

 

©CIDimport

4. Bladwijzerbalk met mappen

U kunt ook op een andere manier meer bladwijzers opnemen in de Bladwijzerbalk. Daarbij brengt u uw bladwijzers onder in een aparte map die u in Bladwijzerbeheer vervolgens sleept naar de map Bladwijzerbalk. U zult deze map nu ook zien in de Bladwijzerbalk en wanneer u erop klikt, krijgt u onder elkaar alle websites te zien die in deze map zijn opgenomen.

 

©CIDimport

5. Extensies verbergen

Wanneer u een extensie toevoegt aan Chrome en deze inschakelt, verschijnt het bijbehorende pictogram ook rechts naast de adresbalk. Op den duur wordt dat rommelig en het is bovendien vaak overbodig omdat veel extensies in de achtergrond werken en het niet noodzakelijk is om via deze snelkoppelingen de instellingen te veranderen.

Klik met de rechtermuisknop op het pictogram van een extensie en klik op Knop verbergen om deze niet langer te tonen. Wilt u een verborgen extensie weer tonen? Ga dan via het menu Instellingen naar Extra, Extensies en klik op knop ‘Weergeven’ om het pictogram van de betreffende extensie weer aan de rechterkant van de werkbalk te tonen.

 

©CIDimport

6. Verkenner in Chrome

Net als bij Internet Explorer kunt u met Chrome ook een overzicht tonen van de bestanden op uw harde schijf. Het enige dat u hiervoor hoeft te doen is de letter van het station in de adresbalk van Crome om te geven (bijvoorbeeld c:) en op Enter de drukken.

 

©CIDimport

7. Wat draait er in de achtergrond?

Chrome is superstabiel omdat – in tegenstelling tot andere browsers – elk tabblad en iedere extensie een apart proces is. Gaat er iets mis bij het laden van één van de sites die u bezoekt, dan zal ook alleen dat ene tabblad crashen. Verwarrend is het wel, want als u Shift + Ctrl + Esc indrukt om Windows Taakbeheer te openen, zult u zien dat het proces Chrome.exe al snel tientallen keren in de lijst voorkomt. Het is op die manier ook niet te achterhalen welke van het tabbladen verantwoordelijk is voor bijvoorbeeld een zware belasting van uw cpu.

Daar komt u wél achter wanneer u in Chrome de toetsencombinatie Shift + Esc gebruikt. U krijgt dan Taakbeheer van Chrome te zien. U kunt nu zien welke tabbladen uw computer zwaar belasten, veel bandbreedte opslokken of welke extensies bijvoorbeeld veel geheugen gebruiken. Het is ook mogelijk om bepaalde processen direct af te sluiten.

 

©CIDimport

8. Waar is de homeknop?

Firefox en Internet Explorer hebben standaard een Homeknop. Bij Chrome is dit niet het geval en dat vinden veel gebruikers een groot gemis. U kunt deze knop alsnog tonen door rechtsboven te klikken op het pictogram Gereedschap en in het menu te kiezen voor Instellingen. Zet nu onder Uiterlijk een vinkje voor Knop ‘Startpagina’ weergeven en u zult zien dat direct links van uw adresbalk deze knop verschijnt.

 

©CIDimport

9. Webapp in het startmenu

Wanneer u Chrome opstart of de toetsencombinatie Ctrl + N gebruikt, krijgt u een overzicht te zien van alle webapps die u bijvoorbeeld hebt geïnstalleerd via de Chrome Web Store. Ook YouTube en Google Agenda staan in dit overzicht. Het is mogelijk om deze webapps op te nemen in uw Windows startmenu. Dat doet u door er met de rechtermuisknop op te klikken en in het menu dat verschijnt te kiezen voor Snelkoppeling maken. Er zal een venster verschijnen waarin u met behulp van vinkjes kunt aangeven waar u de snelkoppeling wilt terugzien: Bureaublad, Startmenu en/of Taakbalk.

 

©CIDimport

10. Apps organiseren

En nu u toch bezig met in het venster met uw webapps, wist u dat u ze kunt organiseren door met ze slepen? Op die manier kunt u de volgorde aanpassen. Het is ook mogelijk om ze op een ander of nieuw bureaublad te zetten door ze naar de linker- of rechterkant van het scherm te slepen waar de pijlen worden weergegeven.

Commando’s

De adresbalk van Chrome – ook wel Omnibar geheten – kan voor meer dingen gebruik worden dan zoeken en het ingeven van webadressen. Zo kunt u hier ook allerlei commando’s ingeven. Dit zijn de belangrijkste:

chrome://memory

Geeft een overzicht van het geheugengebruik van Chrome, te vergelijken met Chrome Taakbeheer.

chrome://downloads

Direct naar het overzicht met alle gedownloade bestanden en een alternatief voor Ctrl + J.

chrome://flags

Hiermee krijgt u toegang tot allerlei experimentele functies binnen Chrome. Opgepast want door hier aan te sleutelen kunt u Chrome laten chrashen en loopt u veiligheidsrisico's.

chrome://net-internals

Geeft allerlei informatie over het netwerk en stelt u in staat om via het onderdeel Tests te achterhalen waarom een bepaalde website bijvoorbeeld niet wordt geladen.

chrome://about/

Toont een overzicht van alle commando's die u kunt gebruiken binnen Chrome.

 

©CIDimport

11. Slimmer terug in de tijd

Met behulp van de pijltoetsen naast de adresbalk kunt u voor- en achteruit in de browsergeschiedenis. Zeker als u veel sites hebt bezocht, bent u op deze manier wel even bezig. Het kan stukken eenvoudiger door met de rechtermuisknop op de pijltjes te klikken. U krijgt dan een overzicht van alles sites en webpagina's waar u langs bent geweest en kunt deze wederom bezoeken door ze aan te klikken. In plaats van te klikken met de rechtermuisknop kunt u ook de linkermuisknop ingedrukt houden om het overzicht met bezochte sites te bekijken.

Wilt u weten wanneer u de website die nu geopend is voor het eerst hebt bezocht? Klik dan op het pictogram voor het webadres in de werkbalk. Onder Site-informatie ziet u de datum van uw eerste bezoek.

 

©CIDimport

12. Snel andere zoekmachines

Uiteraard gebruikt Chrome standaard de zoekmachine Google. Het is echter mogelijk om snel een zoekopdracht naar een andere zoekmachine te sturen. Type Yahoo in de adresbalk en druk één of twee keer op de Tabtoets totdat Zoeken in Yahoo verschijnt. Wanneer u nu een zoekopdracht ingeeft, krijgt u de resultaten te zien van Yahoo. Dit trucje werkt ook met Amazon, Bing en andere zoekmachines.

 

©CIDimport

13. Nieuw tabblad speciaal

Door met de rechtermuisknop op een link te klikken en uit het menu dat verschijnt te kiezen voor Link openen in nieuw tabblad, zorgt u ervoor dat de achterliggende pagina in een nieuw tabblad direct rechts van het huidige wordt geopend. U kunt echter zelf bepalen welke plek dit tabblad krijgt door de betreffende link met de linkermuisknop te slepen naar een locatie tussen de reeds geopende tabbladen. Op het moment dat het pijltje en het plusteken verschijnt, laat u de muisknop los.

 

©CIDimport

14. Chrome meenemen

Een pluspunt van Chrome is het feit dat u uw Chrome-instellingen, bladwijzers, geschiedenis en andere zaken kunt ‘meenemen’ naar elke andere computer. Wat u daarvoor moet doen is via het pictogram Gereedschap rechtsboven te kiezen voor Aanmelden bij Chrome. U hebt hiervoor een Google-account nodig en daarna worden alle belangrijke zaken automatisch met dit account gesynchroniseerd. Als u vervolgens op een andere computer in Chrome met uw Google-account inlogt, gaat u als het ware verder waar u gebleven bent. Dit werkt ook in combinatie met de mobiele versie van Chrome (Android 4.x en hoger), waardoor u dus op uw mobieltje of tablet gewoon verder kunt gaan vanaf waar u op uw pc of notebook was gebleven.

Opgelet: gebruik deze functie niet op een openbare computer. Uw persoonlijke gegevens worden door u aan te melden naar de betreffende computer gekopieerd en zijn op de manier toegankelijk voor andere gebruikers.

 

©CIDimport

15. Downloads kopiëren

Als u wilt zien welke bestanden u met Chrome hebt gedownload, dan kunt u dat doen door op Ctrl + J te klikken, waarna het venster Downloads zal verschijnen. Standaard zullen deze bestanden worden opgeslagen in de map die u bij instellingen hebt ingegeven maar het is heel eenvoudig om ze te kopiëren. Het enige dat u hiervoor hoeft te doen is één van de gedownloade bestanden in de lijst rechtstreeks vanuit Chrome naar bijvoorbeeld het Windows-bureaublad of een venster van de Windows Verkenner te slepen.

 

©CIDimport

16. Controle over geschiedenis

Wanneer u de toetsencombinatie Ctrl + H gebruikt, wordt het tabblad Geschiedenis getoond. Door naar beneden te scrollen gaat u als het ware terug in de tijd en door te klikken wordt de betreffende webpagina nogmaals geopend.

Klik ook even op de pijltjes die achter de bezochte sites staan. Er zal dan namelijk een menu verschijnen met twee opties. De eerste – Meer van deze site – zorgt ervoor dat u een overzicht krijgt van alle bezoeken die u tot op heden aan de betreffende site hebt gebracht. Met de tweede optie – Verwijderen uit geschiedenis – wordt de betreffende site uit de Geschiedenis verwijderd.

17. Supersnel navigeren

De meeste gebruikers van Chrome klikken wanneer ze naar een ander tabblad willen gaan, maar in Chrome zijn er nog veel meer manieren om dit doen. Zo kunt u bijvoorbeeld met de toetsencombinatie Ctrl + Tab en Shift + Ctrl + Tab snel naar het volgende of juiste het vorige tabblad. Een andere handige manier is middels Ctrl + een cijfer. Door bijvoorbeeld Ctrl + 3 in te drukken gaat u – van links geteld – naar het derde tabblad. Dit kan vooral handig zijn als u meerdere tabbladen hebt vastgezet.

Hebt u per ongeluk een tabblad gesloten? Klik met de rechtermuisknop op een ander tabblad en kies uit het menu dat verschijnt voor Gesloten tabblad opnieuw openen. U kunt in plaats hiervan ook de toetsencombinatie Ctrl + Shift + T gebruiken.

 

©CIDimport

18. Chrome in een nieuw jasje

Het feit dat het mogelijk was om Firefox met behulp van ‘skins’ een nieuw uiterlijk te geven, heeft ertoe bijgedragen dat deze browser populair werd. In Chrome is dit ook mogelijk, alleen zit de functie wat minder aan de oppervlakte. Klik rechtsboven op het pictogram Gereedschap en kies uit het menu dat verschijnt voor de optie Instellingen. Klik vervolgens onder het onderdeel Uiterlijk op de knop Thema’s ophalen. Het onderdeel Thema’s in de Chrome Web Store wordt geopend, waarna u Chrome een ander uiterlijk kunt geven. Bent u de thema’s zat? Druk dan op de knap Standaardthema herstellen om ervoor te zorgen dat het originele thema weer wordt geladen.

 

©CIDimport

19. Zoeken in nieuw tabblad

Sneller zoeken? Wanneer u in een webpagina een woord of een stuk tekst selecteert en er met de rechtermuisknop op klikt, verschijnt er een menu. Wanneer u hierin kiest voor Google doorzoeken op... zal het resultaat van deze zoekopdracht worden getoond in een nieuw tabblad.

 

©CIDimport

20. Meerdere gebruikers in Chrome

Onder Tip 14 hebt u kunnen lezen hoe zich kunt aanmelden bij Chrome. Het is echter ook mogelijk om dit met meerdere gebruikers te doen.

Klik in Chrome op het pictogram Gereedschap in de browserbalk en kies voor Instellingen. Druk onder Gebruikers op de knop Nieuwe gebruiker toevoegen. De betreffende gebruiker moet zich nu met zijn Google-account aanmelden. Met de knop Bewerken is het mogelijk om de naam van het account te veranderen en een andere avatar in te stellen.

Nadat u dit gedaan hebt, ziet u helemaal linksboven in Chrome de avatar van de gebruiker die nu is aangemeld. Wanneer u hier op klikt, krijgt u een lijst te zien van de andere gebruikers en wordt het mogelijk om met een andere account aan te melden.

Opgelet: gebruik deze functie niet op een openbare computer. Uw persoonlijke gegevens worden door u aan te melden naar de betreffende computer gekopieerd en zijn op de manier toegankelijk voor andere gebruikers.

 

©CIDimport

21. Printen op afstand

Een fantastische functie van Chrome is het onderdeel Google Cloud Print. Hiermee wordt het mogelijk om de printers die op uw computer zijn aangesloten ook te gebruiken met andere computers waarop Chrome is geïnstalleerd. Klik hiervoor rechtsboven op het pictogram Gereedschap en kies voor Instellingen. Scroll naar beneden en klik op Geavanceerde instellingen weergeven. Klik onder het onderdeel Google Cloudprinter op de knop Printers toevoegen.

Het is mogelijk om uw printers te delen met andere accounts zodat ook bijvoorbeeld uw huisgenoten op afstand kunnen printen. Deze dienst werkt ook op apparaten met OS X, Android en binnenkort ook Linux.

 

©CIDimport

22. Automatisch invullen

Wanneer u voor het eerst een aankoop doet bij een webwinkel, zult u altijd een formulier moeten invullen met uw naw-gegevens. Als dit regelmatig voorkomt, kan het handig zijn om Automatisch invullen te gebruiken. Hiermee kunt u met één druk op de knop dit soort gegevens automatisch laten invullen door Chrome.

Klik op het pictogram Gereedschap en kies voor Instellingen, Geavanceerde instellingen weergeven en zet nu een vinkje voor Automatisch invullen inschakelen onder het kopje Wachtwoorden en formulieren. Klik daarna op de Instellingen voor Automatisch invullen beheren en druk op de knop Nieuw adres toevoegen.

Wanneer u nu op een site komt waar u uw naw-gegevens moet invullen, zal Chrome deze automatisch invullen wanneer u de eerste letter intypt. Het is mogelijk om binnen Chrome meerdere profielen aan te maken, bijvoorbeeld voor uzelf en uw bedrijf. Het is ook mogelijk om bijvoorbeeld de gegevens van creditcards en wachtwoorden door Chrome te laten beheren.

 

©CIDimport

23. Muziek luisteren

Wanneer u in Windows met de rechtermuisknop op een mp3-bestand klikt en kiest voor Openen met en vervolgens Chrome kiest, kunt u het betreffende nummer gewoon via een nieuw tabblad in Chrome beluisteren.

Wilt u ook internetradio in Chrome beluisteren? Installeer dan zeker de extensie Radio Player Live. Deze geeft toegang tot onder meer de stations van Shoutcast.com en DigitallyImported.com en is direct in Chrome te bedienen middels het pictogram in de werkbalk. U hebt niet langer een los afspeelprogramma nodig.

 

©CIDimport

24. Scherm en grootte

Vindt u de lettergrootte van Chrome te klein of juist te groot? Ga dan naar Instellingen, Geavanceerde instellingen weergeven, en verander onder Webinhoud de grootte en eventueel het lettertype. Handiger is het misschien om de waarde achter Zoomen op de pagina aan te passen, omdat u hiermee voorkomt dat de verhoudingen van de verschillende elementen veranderen.

Het is ook mogelijk om handmatig in- en uit te zoomen. U houdt in dat geval de Ctrl-toets ingedrukt terwijl u aan het muiswieltje draait.

Is het lastig scrollen wanneer u bijvoorbeeld een webpagina met 150% zoom bekijkt? Druk één keer op de middelste muisknop en gebruik de muisaanwijzer om naar boven, onder, links of rechts te gaan.

Wilt u een website in volledig scherm zien, bijvoorbeeld in het geval van een spelletje? Gebruik hiervoor F11.

 

©CIDimport

25. Analyseer een site

Hebt u een eigen website? Dan moet u zeker gebruikmaken van de gereedschappen die Chrome aan boord heeft om deze te analyseren. Bezoek hiervoor uw site en klik met de rechtermuisknop op een lege plek op de pagina. Kies vervolgens uit het menu voor Element inspecteren.

Uw scherm zal worden opgedeeld in de site (boven) en de gereedschappen met de broncode (onder). Klik bijvoorbeeld op de knop Network en vernieuw de pagina (F5) om te kijken hoe snel de verschillende onderdelen worden geladen. Dit vormt een goed uitgangspunt voor wie de snelheid van zijn of haar site wil optimaliseren.

Het onderdeel Element inspecteren is zeker niet voor beginners, maar geeft wel een schat aan informatie voor wie zich wat serieuzer bezig houdt met het bouwen van websites. Helaas is er geen Nederlandstalige handleiding beschikbaar maar een uitgebreide Engelstalige toelichting kunt u hier vinden: th3.cc/a8e7c5.

Tekst: Art den Boer

Dit artikel komt uit Computer Idee nummer 24, jaargang 2012.

▼ Volgende artikel
Nieuwe Xbox moet vanaf dag één Epic Game Store-toegang bieden
© Reshift Digital
Huis

Nieuwe Xbox moet vanaf dag één Epic Game Store-toegang bieden

De aankomende nieuwe Xbox-machine van Microsoft geeft wat Epic Games betreft vanaf de dag van release meteen toegang tot de digitale pc-winkel Epic Games Store.

Dat meldde Epic Games Store-hoofd Steve Allison aan Game File. Daarmee lijkt hij zo goed als te bevestigen dat de Epic Games Store toegankelijk wordt op de aankomende nieuwe Xbox, die volgens eerdere berichten meer richting een pc neigt in een consolejasje.

"We zijn zeker van plan om op de nieuwe Xbox-hardware aanwezig te zijn, aangezien ze ons vertellen dat ze dat verwelkomen - tenzij hun beleid gaat veranderen. We gaan er vanaf dag één bij zijn."

De nieuwe Xbox is in feite een pc

Microsoft bevestigde eerder al dat de volgende Xbox veel eigenschappen zal delen met pc's. Zo zouden er meerdere gamewinkels op beschikbaar komen naast de Xbox Store zelf - net zoals de vorig jaar uitgekomen ROG Xbox Ally dus. Daarmee is ook de hoop ontstaan dat er op het apparaat pc-winkels van andere partijen, zoals Steam en de Epic Games Store, beschikbaar komen. Uit bovenstaande quote blijkt dus dat Epic Games dat in ieder geval wel ziet zitten.

Naast digitale winkels van derde partijen is het aannemelijk dat ook de Xbox Store zelf aanwezig is op het apparaat. Het zou de keuze via welke winkel games gekocht worden dus bij de consument zelf leggen. Voor zover bekend is Microsoft ook bezig met een manier om Xbox Series- en Xbox One-games speelbaar te krijgen op de nieuwe Xbox via backward compatibility.

Begin dit jaar kwamen er geruchten naar buiten dat de nieuwe Xbox-interface zou draaien op de Full Screen Experience van de Xbox pc-app, dat onderdeel uitmaakt van Windows. De volgende Xbox zou volgens geruchten draaien op de AMD Magnus APU, die CPU en GPU in één chip combineert.

Eerder deze week hintte AMD al naar de mogelijkheid dat de nieuwe Xbox in 2027 uitkomt. Officieel heeft Microsoft op moment van schrijven de nieuwe machine nog niet onthuld, en er is dus ook geen releasedatum bekend.

Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.

▼ Volgende artikel
Maak een lichtgewicht Windows met Tiny11 Builder
© ID.nl
Huis

Maak een lichtgewicht Windows met Tiny11 Builder

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Wat gaan we doen?

Dit artikel bestaat uit twee delen. In het eerste deel gaan we aan de slag met het gratis Tiny11 Builder. Hiermee maak je een compacte Windows-versie, die je vervolgens kunt installeren. Wil je liever je bestaande Windows 11 compacter maken en Windows niet opnieuw installeren? Daarover lees je in het tweede deel, waarbij we de hulp inroepen van het programma CrapFixer. 

Lees ook: De verborgen parels van Windows 11: deze apps moet je hebben

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Je vindt Tiny11 Builder via GitHub.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Download de meest recente iso van Microsofts website.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Je voert het script van Tiny11 uit via de PowerShell-opdrachtregel.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Kies de gewenste versie van Windows 11.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Met Rufus maak je betrekkelijk eenvoudig een opstartbare usb-stick.

Handig voor Rufus:

USB-sticks in allerlei formaten
Opstartvolgorde

Probeer je de computer op te starten met de usb-stick en lukt het niet? Controleer in de BIOS-instellingen van de computer of de computer daadwerkelijk opstart vanaf de usb-stick. Open de BIOS-instellingen (vaak door het indrukken van de Delete- of F1-toets tijdens het opstarten) en zoek naar een optie die gelijk is aan Boot Order. Zorg dat de usb-stick eerst wordt gebruikt tijdens het opstarten.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Achteraf weer zaken toevoegen.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Veiligheid voor alles

Wil je een reeds geïnstalleerde versie van Windows compact maken, zorg dan altijd vooraf voor een goede back-up van je bestanden en andere belangrijke gegevens. Gaat er onverhoopt iets mis bij het afslanken van Windows, dan kun je terugvallen op de reservekopie. Je kunt gebruikmaken van het ingebouwde programma van Windows: open het Startmenu, typ Back-up en kies Windows Back-up.

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Met CrapFixer neem je een bestaande installatie onder handen.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Meer met plug-ins

CrapFixer ondersteunt plug-ins, waarmee je nog meer onderdelen van Windows 11 kunt afslanken. Klik op Tools en kies Plugins. Rechts vind je een lijst met beschikbare plug-ins. Klik op een plug-in om de beschrijving ervan te lezen boven in het venster. Spreekt die je aan, klik dan op Install. Zodra je CrapFixer weer draait, wordt deze plug-in meegenomen.

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Welke standaard-apps wil je liever niet zien?

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Wees kritisch bij het toestaan van opstart-apps.
Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl