Er is genoeg reden om sceptisch te zijn over de cybersecurity van ziekenhuizen. Zorginstellingen digitaliseren net als de rest van de maatschappij mee, en lopen daarbij evengoed regelmatig tegen problemen aan. Denk aan hoge kosten en slechte beveiliging. We gaan in dit artikel in op enkele risicofactoren.

Het uitwisselen van medische data wordt steeds makkelijker, maar ook belangrijker. De overheid pleit al jaren voor een landelijk elektronisch patiëntendossier (EPD), maar daar verzetten tegenstanders zich met hand en tand tegen. De uit de hand lopende ict-kosten spelen het landelijk EPD parten, maar er zijn ook zorgen om de privacy. Organisaties als Bits of Freedom bijvoorbeeld zijn bezorgd over het afnemen van privacy als gevolg van toenemend gebruik van technologische en internettoepassingen.

Het landelijk EPD mag dan inmiddels van tafel zijn, maar in plaats daarvan zijn er allerlei lokale EPD’s opgekomen. Ziekenhuizen of grote zorginstellingen bouwen bijvoorbeeld hun eigen systeem (of laten dat doen), en regionale instellingen werken samen om dat te regelen. Vervolgens kan informatie uit die systemen worden uitgewisseld via het zogenaamde ‘Landelijk Schakel Punt’ (LSP).

Er is dus geen centrale database met alle gegevens van alle patiënten in Nederland. Een extra voordeel is dat alleen gegevens in een bepaalde regio mogen worden uitgewisseld - een Brabantse patiënt kan zijn gegevens dus niet delen met een Fries ziekenhuis. Patiënten moeten tevens expliciete toestemming voor het uitwisselen van gegevens geven.

Grote ict-projecten van de overheid zijn notoir duur en vertraagd. Bovendien levert de grootte vaak privacy- en beveiligingsproblemen op. Wat dat betreft is het misschien een goede zaak dat er geen landelijk EPD is gekomen. Van de andere kant is het een groot probleem dat al die losse systemen nu hun eigen standaarden hebben en daarom vaak moeilijk (of helemaal niet) compatibel zijn met elkaar.

Medische apparatuur met internet verbonden

Uit onderzoek van securitybedrijf McAfee bleek dat heel veel ziekenhuizen PACS (Picture Archiving and Communication Systems) gebruiken om afbeeldingen zoals CT-scans, röntgenfoto’s of ultrasounds op te slaan. Idealiter wordt die informatie alleen lokaal opgeslagen of via een air gap of goede firewall afgeschermd van het reguliere netwerk, maar de praktijk is helaas vaak anders. Een snelle zoektocht op IoT-zoekmachine Shodan laat namelijk zien dat er meer dan 1.100 van zulke apparaten via internet benaderbaar zijn. McAfee ontdekte ook dat die apparaten vaak notities bevatten zoals ‘IE 6 support only’, of gebruikmaakten van oude Java-code. Niet heel erg up-to-date dus!

Toen de onderzoekers van het bedrijf verder keken bleken ze nog veel meer informatie te kunnen achterhalen. Zoveel zelfs dat het één van hen lukte om een model van een knie en een bekken te maken op een 3D-printer, door middel van alle informatie die zij wisten te vinden.

©PXimport

Het échte gevaar zit nog steeds in de systemen die ziekenhuizen gebruiken. Laten we immers WannaCry niet vergeten, een agressieve vorm van ransomware die in 2017 honderden ziekenhuizen over de hele wereld platlegde. Een half jaar na de aanval bracht de Britse National Audit Office een evaluatierapport uit. Dat bevatte harde conclusies. Ziekenhuizen waren slecht voorbereid op een cyberaanval en hadden heel simpele preventiemaatregelen kunnen nemen.

De communicatie verliep bovendien slecht, uitgerekend doordat de ransomware systemen had geblokkeerd, waardoor e-mailcommunicatie veel moeizamer ging. Uit het rapport bleek bovendien ook dat veel zorginstellingen hun systemen naderhand nog steeds niet gepatcht hadden.

Hopeloos verouderd

Eén van de problemen die inmiddels al wel duidelijk zijn is dat Nederlandse ziekenhuizen nog schrikbarend vaak gebruik maken van Windows XP. Het besturingssysteem krijgt al sinds april 2014 geen beveiligingsupdates meer, maar uit een steekproef van de NOS bleek dat 14 van de 25 ondervraagde ziekenhuizen in ieder geval op een paar afdelingen nog gebruik maakten van Windows XP.

Het is mogelijk je daar als bedrijf alsnog tegen te wapenen door Microsoft te betalen voor updates - de overheid doet dat voor sommige instanties nog steeds. Bij ziekenhuizen worden die kosten echter niet gemaakt. Het probleem is tweeledig. Aan de ene kant is het een kostbare zaak om een heel ziekenhuis, met vaak duizenden medewerkers en zeker zoveel computers, te upgraden naar een nieuw besturingssysteem. Niet alleen kosten de nieuwe Windows-licenties geld, maar bij de manuren die je kwijt bent met zo’n project lopen de kosten al snel op.

Maar het grotere probleem zit in de specifieke medische apparatuur die ziekenhuizen gebruiken. Apparaten zoals MRI-scanners zijn bijvoorbeeld vaak alleen compatibel met Windows XP. Nieuwe software wordt er niet gemaakt, en bestaande software wordt zelden geüpdatet om compatibel te zijn met nieuwere besturingssystemen. Zoals bij veel instellingen geldt dan ook in dit geval: “If it ain’t broke, don’t fix it.”

Meer uitdagingen

Medisch opgeleid personeel is over het algemeen minder bezig met digitale veiligheid. Ze hebben minder ervaring met het herkennen van phishing-mails, en minder tijd om ingewikkelde processen als tweestapsverificatie te implementeren en te gebruiken. Ziekenhuizen en medische instellingen groeien bovendien hard of fuseren vaker. Dat maakt het op organisatorisch niveau erg lastig om stabiele securityprocessen op te zetten en om een consistent updatebeleid te implementeren voor alle bedrijfssystemen.

Bovenstaande risico's maken ziekenhuizen tot een heel interessant doelwit voor hackers. Veel persoonlijke gegevens bij elkaar in combinatie met een doorgaans matige beveiliging én een hoge bereidheid te betalen voor ransomware zijn een goudmijn voor kwaadwillenden. Eenvoudige oplossingen zijn niet zomaar voor handen, en daarom blijft dit voorlopig een hoofdpijndossier.

Microsoft heeft bekendgemaakt welke spellen er de komende dagen en weken op Xbox Game Pass verschijnen. Een van die spellen is Kingdom Come: Deliverance.

Dat meldde het bedrijf op Xbox Wire. Het middeleeuwse avontuur van Warhorse staat bekend om zijn uitzonderlijke realisme, waarbij alle acties van de speler gevolgen hebben. De game is sinds enkele jaren weer populair geworden door de komst van het geprezen vervolg.

Hieronder zijn de toevoegingen van de komende weken te vinden, waaronder twee spellen die al sinds gisteren op Xbox Game Pass zijn verschenen:

Tot slot werd bekendgemaakt dat Madden NFL 24 op 15 februari van Xbox Game Pass verdwijnt.

Verwarring bij veel automobilisten vanmorgen. Wie Flitsmeister gebruikt, kreeg de melding dat de app er een punt achter zet. Gevalletje marketingblunder: je moet dat namelijk niet te letterlijk nemen, zegt het bedrijf nu haastig. Er wordt alleen gestopt met een aantal diensten. Welke dat zijn, dat is nog niet bekend. Hoe het ook zij: misschien heb je inmiddels je Flitsmeister-abonnement opgezegd of vind je de berichtgeving zó onduidelijk dat je dat alsnog wilt doen. Ja? Dan zijn dit je alternatieven.

[UPDATE 11:45 uur: De 'punt' die Flitsmeister zet slaat op de Flitsmeister DOT, een apparaatje dat je op je dashboard kunt bevestigen en dat je via licht- en geluidssignalen op de hoogte houdt van belangrijke informatie onderweg].

Je kunt natuurlijk zonder flitsmelder rijden, maar vooral wie veel kilometers aflegt, loopt daarmee ook het risico op forse boetes (rijd je buiten de bebouwde kom 20 kilometer te hard en word je geflitst, dan tik je bijvoorbeeld al 243 euro af – exclusief 9 euro administratiekosten). Geen zin meer in Flitsmeister? Gelukkig zijn er voldoende andere applicaties die je helpen om boetes te voorkomen en veilig door het verkeer te navigeren.

Navigatie met flitsinformatie

Waze is voor veel weggebruikers de meest logische opvolger. Net als bij Flitsmeister draait deze app (iOS | Android) volledig op de community. Gebruikers melden zelf files, ongevallen en flitsers, waardoor de informatie vaak actueler is dan bij statische systemen. Het grote voordeel is dat Waze ook slimme routes berekent op basis van live verkeersdata. Een nadeel kan de drukke interface zijn, zeker in het strakke design dat Flitsmeister hanteerde.

Google Maps is de meest toegankelijke optie, aangezien vrijwel elke smartphonegebruiker de app (iOS | Android) al heeft geïnstalleerd. Sinds enkele jaren toont Maps ook flitsers en de maximumsnelheid, al is de focus hier minder scherp op gericht dan bij gespecialiseerde apps. De meldingen komen vaak wat later binnen omdat Google een hogere drempel hanteert voor verificatie. Voor wie enkel de belangrijkste waarschuwingen wil ontvangen zonder al te veel poespas, blijft dit echter een solide keuze.

©MuhammadFadhli - stock.adobe.com

Vergeet de ANWB niet

Een alternatief dat vaak over het hoofd wordt gezien voor flitsmeldingen, maar dat enorm compleet is, is de ANWB Onderweg-app. Deze applicatie (iOS | Android) is niet alleen handig voor navigatie, maar biedt ook een zeer betrouwbaar overzicht van flitsers op de Nederlandse snelwegen en N-wegen. De kracht van deze app zit in de integratie van alle ANWB-diensten. Zo zie je direct de actuele benzineprijzen van stations in de buurt, kun je laadpalen vinden en regelt de app je parkeertransacties.

Mocht je onverhoopt toch stil komen te staan, dan kun je via de app direct hulp inschakelen van de Wegenwacht. De app stuurt dan automatisch je exacte locatie door. Een handige keuze dus voor wie alle belangrijke verkeersinformatie op één plek wil hebben. Ook deze app ondersteunt (net als Waze en Google Maps)  Apple CarPlay en Android Auto, waardoor je de informatie veilig op je autoscherm bekijkt.

©Postmodern Studio - stock.adobe.com

Alternatieven genoeg

Welke app je uiteindelijk ook kiest, het loont de moeite om er een paar uit te proberen tijdens je dagelijkse ritten. Wat voor de één een overzichtelijke interface is, kan voor de ander juist afleidend werken. Nu de toekomst van Flitsmeister onduidelijk is, is dit het ideale moment om te ontdekken welke 'digitale bijrijder' het beste bij jouw rijstijl past.