ID.nl logo
12 tips voor een overzichtelijk Bureaublad
© stokkete - stock.adobe.com
Huis

12 tips voor een overzichtelijk Bureaublad

Het is het onderdeel van Windows waar we ongemerkt het meest naar kijken, maar ook het onderdeel dat we misschien wel het slechtst gebruiken: het Bureaublad. Je kunt er veel productiever mee omgaan. In dit artikel laten wij zien hoe.

Na het lezen van dit artikel weet jij hoe je je Bureaublad optimaal instelt. We gaan de volgende opties langs:

  • Resolutie
  • Achtergrondafbeelding
  • Bureaubladpictogrammen
  • Snelkoppelingen
  • Meerdere bureaubladen
  • Taakbalk
  • Widgets

Heb je een Mac, lees dan: Personaliseer je Mac: handige tips voor het Dock en de menubalk

Toon me je bureaublad en ik zeg wie je bent. Zowel een fysiek bureau als zijn digitale tegenhanger zegt veel over de gebruiker. Bij de een staat het Windows-logo er nog precies hetzelfde op als na de aanschaf, en bij de ander vechten tientallen snelkoppelingen en bestanden om een plekje. Behoor je tot laatstgenoemde categorie? Dan ben je in goed gezelschap. Lees in dat geval zeker verder om te zien hoe je in een paar stappen een opgeruimd bureaublad hebt én houdt.

De juiste resolutie instellen

Het is het eerste dat je ziet nadat je de pc opgestart hebt, en het is vaak ook het laatste dat je op een werkdag ziet voordat je je pc uitschakelt: het Bureaublad van Windows. Beter gebruik begint bij de juiste resolutie. Die bepaalt namelijk niet alleen hoe strak het geheel eruitziet, maar ook hoeveel ruimte er is om alle andere dingen te doen die in de rest van deze workshop volgen. De juiste resolutie stel je in door met de rechtermuisknop op het Bureaublad te klikken en te kiezen voor Beeldscherminstellingen. Open bij Beeldschermresolutie het dropdownmenu en kies een resolutie. Vaak wordt er een aanbevolen, probeer die als eerste, maar zeker niet als enige. Ook Windows zit er nog weleens naast, zeker bij grote schermen. Is de resolutie goed, maar de tekst te groot of te klein, pas deze dan aan door een andere Schaal te kiezen. Bij hoge resoluties kan 125% een prima keuze zijn.

Selecteer de resolutie die jij het prettigst vindt, dat hoeft niet altijd de aanbevolen resolutie te zijn.

Persoonlijke instellingen

Een persoonlijk tintje, zoals een fraaie achtergrond, helpt het saaie Bureaublad aantrekkelijker te maken. Klik wederom met de linkermuisknop op het Bureaublad en kies Aan persoonlijke voorkeur aanpassen / Achtergrond. Selecteer uit het dropdownmenu bij Achtergrond de optie Afbeelding als je één mooie foto hebt of kies voor Diavoorstelling en selecteer een map met afbeeldingen. Windows zal dan elke dertig minuten een foto uit die map als bureaubladachtergrond tonen. Die tijd kun je aanpassen, net als de manier waarop Windows een foto bijsnijdt of uitrekt om op het scherm te passen. Klik daarvoor achter Afbeelding aanpassen zodat deze op uw bureaublad past voor een uitklapmenu. De opties Vullen of Spreiden geven meestal het beste resultaat. Heb je geen eigen foto’s, kies dan Windows Spotlight. Windows plaatst dan een foto uit de fotobibliotheek van Microsoft op het Bureaublad.

Kies je voor Diavoorstelling, dan verschijnt er elke 30 minuten een andere foto of afbeelding als bureaubladachtergrond.

Standaardafbeeldingen niet leuk?

Maak zelf de mooiste plaatjes

Pictogrammen op het Bureaublad

Bij de Persoonlijke instellingen staat ook het onderdeel Thema’s. Daarmee verander je het uiterlijk van Windows radicaal, wij gebruiken het liever niet. Wel zit juist hier een nuttige optie verstopt, namelijk welke pictogrammen je op het Bureaublad wilt zien. Klik op Instellingen voor bureaubladpictogrammen en zet een vinkje bij de onderdelen waarvoor jij een snelkoppeling op het Bureaublad wilt hebben, zoals Computer en Prullenbak. Van de optie Thema’s mogen bureaubladpictogrammen wijzigen zijn we geen fan, die laten we uitgeschakeld. Sluit af met OK.

De optie om enkele handige picogrammen op het Bureaublad te plaatsen, vind je in Windows 11 terug bij Thema’s.

Veelgebruikte documenten

Het Bureaublad is er niet alleen om mooi te zijn, het moet vooral voor jouw productiviteit zorgen. Het mag best wat rommelig zijn, maar vooral moet alles wat je nodig hebt om lekker te werken, er te vinden zijn. En dat kan, want je kunt nagenoeg alles op het Bureaublad zetten. Documenten, koppelingen naar websites, mappen, foto’s, het kan allemaal. Een omslachtige manier is door met de rechtermuisknop op het Bureaublad te klikken en via Nieuw / Snelkoppeling een nieuwe snelkoppeling te maken naar een onderdeel of document dat je daarna selecteert. Veel makkelijker gaat het door het document of de koppeling van een site gewoon naar het Bureaublad te slepen en daar los te laten. Gebruik je bij het slepen de linkermuisknop, dan krijg je eerst nog de keuze uit Hierheen kopiëren, Hierheen verplaatsen of Hier een snelkoppeling maken. In het laatste geval blijft het document staan waar het staat, maar kun je het voortaan razendsnel openen via deze koppeling op het Bureaublad.

Documenten open je razendsnel door een snelkoppeling op het Bureaublad te plaatsen.

Het Bureaublad is een map

Dat dit allemaal kan, komt doordat het Bureaublad gewoon een map is. Net als Documenten en Afbeeldingen is er ook de map Bureaublad. In Windows Verkenner vind je het Bureaublad dan ook gewoon terug tussen de andere persoonlijke mappen. Plaats je via de Verkenner een document in de map Bureaublad, dan staat dat document dus ook gewoon op het Bureaublad. Je kunt dus bestanden of snelkoppelingen op het Bureaublad plaatsen door het in Windows Verkenner naar de map Bureaublad te verslepen.

Het Bureaublad is niets minder dan een persoonlijke map, iedere gebruiker van de computer heeft er een.

Snel naar …

Wil je snel navigeren naar de harde schijf, het netwerk of OneDrive, dan kun je ook daarvoor eenvoudigweg koppelingen op het Bureaublad zetten. Het makkelijkste gaat dit door Windows Verkenner te starten in een niet-beeldvullend venster. Je ziet dus zowel het Bureaublad als de inhoud van de Verkenner. Selecteer nu met de muis een onderdeel in de Verkenner waar je via het Bureaublad snel naartoe wilt kunnen, en sleep die uit het venster van de Verkenner naar het Bureaublad en laat het daar los. Windows maakt dan automatisch een snelkoppeling naar dat onderdeel op het Bureaublad. Dat scheelt weer heel wat keren de Verkenner starten in de toekomst.

Met een snelkoppeling naar je C-schijf, open je vanaf je Bureaublad direct de Verkenner met de juiste locatie geopend.

Mooiere snelkoppelingen De snelkoppelingen op het Bureaublad zijn handig, maar er valt nog wel wat aan te tweaken. Zo is de naam vaak onjuist, doordat Windows er ‘Snelkoppeling’ aan toevoegt. Selecteer de koppeling en druk op F2 om de naam te wijzigen. Haal de ongewenste tekst weg en druk op Enter om de nieuwe naam te bevestigen. Wil je ook die kleine pijl die bij elke koppeling staat weg hebben, ga dan naar deze website en klik onderaan de pagina op de knop Download Ultimate Windows Tweaker. Pak het zip-bestand uit en start Ultimate Windows Tweaker 5.1. Bevestig dat het programma wijzigingen mag uitvoeren. Ga dan naar Customization / File Explorer, klik op Remove Shortcut Arrows From Shortcut Icons en klik daarna op Close.

Met Ultimate Windows Tweaker kun je het pijltje in het pictogram van een snelkoppeling verwijderen.

Als één niet genoeg is

Wil je privé en werk op je computer gescheiden houden, dan kun je in Windows voor elke activiteit een eigen bureaublad maken. Wat op het Bureaublad staat, zal hetzelfde blijven, maar de programma’s die je er opent, niet. Plaats de muis op het pictogram met de zwart-witte vensters op de Taakbalk. Je ziet dan een miniatuur van het huidige Bureaublad verschijnen, met ernaast een optie Nieuw bureaublad. Klik je daarop, dan heb je een leeg nieuw bureaublad gecreëerd. Hier kun je de programma’s openen die bij de taak horen die je op dat Bureaublad wilt uitvoeren. Om het overzichtelijker te maken, kun je elk Bureaublad een eigen naam en achtergrond geven. Klik met de rechtermuisknop op het miniatuur en kies Naam wijzigen en/of Achtergrond kiezen.

Wil je taken of activiteiten van elkaar gescheiden houden, maak dan een tweede bureaublad aan.

Extra hulp

Soms heb je net iets extra’s nodig wat Microsoft niet biedt. Een voorbeeld is Fences van Stardock. Het is niet gratis, maar je kunt het wel eerst uitproberen. Installeer de proefversie. Met Fences maak je doorzichtige gebieden op het Bureaublad zodat je daar zaken die bij elkaar horen in kunt opbergen. Voor een snel begin, kies je Begin met gebruik van Fences.Het programma maakt een aantal standaard ‘fences’ en ordent daarin de onderdelen van jouw Bureaublad. Het zet alle programma’s bij elkaar, alle mappen, documenten enzovoort. Om een categorie dicht te klappen, dubbelklik je op de titelbalk. Met een enkele klik op de titel, kun je die aanpassen. Een nieuwe categorie (fence) maak je eenvoudig door met de muis een rechthoek te trekken op het Bureaublad en te kiezen voor Een Fence hier creëren.

Met Fences kun je alle onderdelen op het Bureaublad eenvoudig ordenen en zelfs opbergen als je ze niet nodig hebt.

Taakbalk

De Taakbalk is een vast onderdeel op het Bureaublad. Het is handig om daar de belangrijkste programma’s neer te zetten, zodat je die direct kunt starten. Dat kan met elk willekeurig programma door erop te klikken met de rechtermuisknop en Aan de taakbalk vastmaken te kiezen.

Heb je familie of vrienden elders op de wereld wonen, of zijn ze voor langere tijd op vakantie, dan kan het voor jezelf handig zijn een tweede klok aan de taakbalk toe te voegen. Klik daarvoor met de rechtermuisknop op de klok en kies Datum en tijd aanpassen. Scrol naar beneden en klik op Extra klokken. Activeer de eerste klok en geef die een naam. Voeg eventueel nog een tweede klok toe. Bevestig met OK. Zet je nu de muis boven de klok, dan zie je altijd de lokale tijd én hoe laat het op de andere locatie(s) is.

Door extra klokken toe te voegen, weet je altijd hoe laat het daar is.

Snelle instellingen bewerken

Er is nog een onderdeel op de Taakbalk die aandacht verdient, omdat het met enkele aanpassingen het Bureaublad beter maakt. Dit zijn de snelle instellingen, het onderdeel dat opent als je met de muis op een van de pictogrammen in het systeemvak klikt (de batterij, het volume of het netwerk). Wil je iets aan deze instellingen aanpassen, klik dan op het potlood. Alle huidige onderdelen krijgen nu een punaise met een streep erdoor. Klik je daarop, dan verdwijnt dat onderdeel uit het menu. Via Toevoegen kun je vervolgens een van de beschikbare functies toevoegen en zo de voor jou perfecte gereedschapskist maken, direct aan de rand van het Bureaublad.

De snelle instellingen aan de rand van het bureaublad kun je zelf samenstellen.

Widgets aanpassen

Widgets zijn kleine brokjes informatie, vaak delen van een groter item dat dan elders op het internet te vinden is. Binnen Windows gebruikt Microsoft het om het actuele weer, het laatste nieuws en bijvoorbeeld de files op weg naar huis snel aan je te kunnen laten zien. Helemaal links op de Taakbalk vind je de knop voor de weergave van de widgets; die geeft standaard het weer weer. Plaats je de muis erboven, dan openen direct de widgets. Wel wil je natuurlijk dat je alleen items te zien krijgt die jouw interesse hebben. Om dit aan te passen, klik je rechtsboven iedere widget op de drie kleine puntjes. Je kunt dan je interesses beheren, items verwijderen of aanpassen, of een andere locatie opgeven waarvan je het weerbericht wilt zien. Ook kun je widgets groter of kleiner maken via de keuze Klein, Gemiddeld of Groot.

De widgets zijn handig om direct het laatste nieuws te kunnen bekijken.

Vensters schikken

Gebruik je het Bureaublad actief, dan wil je ook meer grip hebben op de manier waarop vensters zich erop openen. Alles beeldvullend is niet meer handig, nu beeldschermen steeds groter worden. Gelukkig hebben de knoppen om een venster groter of kleiner te maken in Windows 11 meer opties gekregen. Plaats de muis maar eens boven de knop om het venster te maximaliseren, dan zul je zien dat er zes verschillende vensterindelingen verschijnen. Beweeg de muis over de verschillende opties en klik dan op de plaats in zo’n indeling waar jij het venster in beeld wilt hebben ten opzichte van het Bureaublad.

Je kunt gemakkelijk geopende vensters zodanig schikken dat je alles in beeld hebt wat jij op dat moment nodig hebt.
Watch on YouTube
▼ Volgende artikel
Microsoft Gaming-baas Phil Spencer en Xbox-president Sarah Bond vertrekken
Huis

Microsoft Gaming-baas Phil Spencer en Xbox-president Sarah Bond vertrekken

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

View post on X

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

▼ Volgende artikel
Het geheugen van je computer: dit is het verschil tussen DDR4 en DDR5
© Ayo man | Law of God
Huis

Het geheugen van je computer: dit is het verschil tussen DDR4 en DDR5

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

In dit artikel

je leest wat DDR4 en DDR5 precies van elkaar onderscheidt, wanneer je dat verschil in snelheid en energieverbruik echt merkt en waarom het voordeel van DDR5 ten opzichte van DDR4 bij gamen vaak beperkt blijft. Ook leggen we uit waarom DDR4 niet automatisch meer de goedkope keuze is, waarom je DDR4 en DDR5 niet kunt uitwisselen en wat dat betekent voor upgraden bij laptops en desktops. Tot slot lees je hoe je op Windows en Mac snel checkt of je meer RAM nodig hebt.

Lees ook: RAM(p)-scenario: waarom tech in 2026 duurder wordt

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Het verschil tussen RAM en opslag

Veel mensen halen werkgeheugen (RAM) en opslaggeheugen (SSD of HDD) door elkaar, terwijl ze iets heel anders doen: RAM is het korte-termijngeheugen waarin de gegevens staan van programma's die je nú gebruikt, waardoor je met meer RAM makkelijker en sneller tussen meerdere apps schakelt, maar zodra je de computer uitzet is dit geheugen weer leeg. Opslaggeheugen is juist het lange-termijngeheugen waarop je foto's, documenten en andere bestanden blijven staan, ook als er geen stroom is.

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.