Het is het onderdeel van Windows waar we ongemerkt het meest naar kijken, maar ook het onderdeel dat we misschien wel het slechtst gebruiken: het Bureaublad. Je kunt er veel productiever mee omgaan. In dit artikel laten wij zien hoe.

Toon me je bureaublad en ik zeg wie je bent. Zowel een fysiek bureau als zijn digitale tegenhanger zegt veel over de gebruiker. Bij de een staat het Windows-logo er nog precies hetzelfde op als na de aanschaf, en bij de ander vechten tientallen snelkoppelingen en bestanden om een plekje. Behoor je tot laatstgenoemde categorie? Dan ben je in goed gezelschap. Lees in dat geval zeker verder om te zien hoe je in een paar stappen een opgeruimd bureaublad hebt én houdt.

De juiste resolutie instellen

Het is het eerste dat je ziet nadat je de pc opgestart hebt, en het is vaak ook het laatste dat je op een werkdag ziet voordat je je pc uitschakelt: het Bureaublad van Windows. Beter gebruik begint bij de juiste resolutie. Die bepaalt namelijk niet alleen hoe strak het geheel eruitziet, maar ook hoeveel ruimte er is om alle andere dingen te doen die in de rest van deze workshop volgen. De juiste resolutie stel je in door met de rechtermuisknop op het Bureaublad te klikken en te kiezen voor Beeldscherminstellingen. Open bij Beeldschermresolutie het dropdownmenu en kies een resolutie. Vaak wordt er een aanbevolen, probeer die als eerste, maar zeker niet als enige. Ook Windows zit er nog weleens naast, zeker bij grote schermen. Is de resolutie goed, maar de tekst te groot of te klein, pas deze dan aan door een andere Schaal te kiezen. Bij hoge resoluties kan 125% een prima keuze zijn.

Persoonlijke instellingen

Een persoonlijk tintje, zoals een fraaie achtergrond, helpt het saaie Bureaublad aantrekkelijker te maken. Klik wederom met de linkermuisknop op het Bureaublad en kies Aan persoonlijke voorkeur aanpassen / Achtergrond. Selecteer uit het dropdownmenu bij Achtergrond de optie Afbeelding als je één mooie foto hebt of kies voor Diavoorstelling en selecteer een map met afbeeldingen. Windows zal dan elke dertig minuten een foto uit die map als bureaubladachtergrond tonen. Die tijd kun je aanpassen, net als de manier waarop Windows een foto bijsnijdt of uitrekt om op het scherm te passen. Klik daarvoor achter Afbeelding aanpassen zodat deze op uw bureaublad past voor een uitklapmenu. De opties Vullen of Spreiden geven meestal het beste resultaat. Heb je geen eigen foto’s, kies dan Windows Spotlight. Windows plaatst dan een foto uit de fotobibliotheek van Microsoft op het Bureaublad.

Pictogrammen op het Bureaublad

Bij de Persoonlijke instellingen staat ook het onderdeel Thema’s. Daarmee verander je het uiterlijk van Windows radicaal, wij gebruiken het liever niet. Wel zit juist hier een nuttige optie verstopt, namelijk welke pictogrammen je op het Bureaublad wilt zien. Klik op Instellingen voor bureaubladpictogrammen en zet een vinkje bij de onderdelen waarvoor jij een snelkoppeling op het Bureaublad wilt hebben, zoals Computer en Prullenbak. Van de optie Thema’s mogen bureaubladpictogrammen wijzigen zijn we geen fan, die laten we uitgeschakeld. Sluit af met OK.

Veelgebruikte documenten

Het Bureaublad is er niet alleen om mooi te zijn, het moet vooral voor jouw productiviteit zorgen. Het mag best wat rommelig zijn, maar vooral moet alles wat je nodig hebt om lekker te werken, er te vinden zijn. En dat kan, want je kunt nagenoeg alles op het Bureaublad zetten. Documenten, koppelingen naar websites, mappen, foto’s, het kan allemaal. Een omslachtige manier is door met de rechtermuisknop op het Bureaublad te klikken en via Nieuw / Snelkoppeling een nieuwe snelkoppeling te maken naar een onderdeel of document dat je daarna selecteert. Veel makkelijker gaat het door het document of de koppeling van een site gewoon naar het Bureaublad te slepen en daar los te laten. Gebruik je bij het slepen de linkermuisknop, dan krijg je eerst nog de keuze uit Hierheen kopiëren, Hierheen verplaatsen of Hier een snelkoppeling maken. In het laatste geval blijft het document staan waar het staat, maar kun je het voortaan razendsnel openen via deze koppeling op het Bureaublad.

Het Bureaublad is een map

Dat dit allemaal kan, komt doordat het Bureaublad gewoon een map is. Net als Documenten en Afbeeldingen is er ook de map Bureaublad. In Windows Verkenner vind je het Bureaublad dan ook gewoon terug tussen de andere persoonlijke mappen. Plaats je via de Verkenner een document in de map Bureaublad, dan staat dat document dus ook gewoon op het Bureaublad. Je kunt dus bestanden of snelkoppelingen op het Bureaublad plaatsen door het in Windows Verkenner naar de map Bureaublad te verslepen.

Snel naar …

Wil je snel navigeren naar de harde schijf, het netwerk of OneDrive, dan kun je ook daarvoor eenvoudigweg koppelingen op het Bureaublad zetten. Het makkelijkste gaat dit door Windows Verkenner te starten in een niet-beeldvullend venster. Je ziet dus zowel het Bureaublad als de inhoud van de Verkenner. Selecteer nu met de muis een onderdeel in de Verkenner waar je via het Bureaublad snel naartoe wilt kunnen, en sleep die uit het venster van de Verkenner naar het Bureaublad en laat het daar los. Windows maakt dan automatisch een snelkoppeling naar dat onderdeel op het Bureaublad. Dat scheelt weer heel wat keren de Verkenner starten in de toekomst.

Als één niet genoeg is

Wil je privé en werk op je computer gescheiden houden, dan kun je in Windows voor elke activiteit een eigen bureaublad maken. Wat op het Bureaublad staat, zal hetzelfde blijven, maar de programma’s die je er opent, niet. Plaats de muis op het pictogram met de zwart-witte vensters op de Taakbalk. Je ziet dan een miniatuur van het huidige Bureaublad verschijnen, met ernaast een optie Nieuw bureaublad. Klik je daarop, dan heb je een leeg nieuw bureaublad gecreëerd. Hier kun je de programma’s openen die bij de taak horen die je op dat Bureaublad wilt uitvoeren. Om het overzichtelijker te maken, kun je elk Bureaublad een eigen naam en achtergrond geven. Klik met de rechtermuisknop op het miniatuur en kies Naam wijzigen en/of Achtergrond kiezen.

Extra hulp

Soms heb je net iets extra’s nodig wat Microsoft niet biedt. Een voorbeeld is Fences van Stardock. Het is niet gratis, maar je kunt het wel eerst uitproberen. Installeer de proefversie. Met Fences maak je doorzichtige gebieden op het Bureaublad zodat je daar zaken die bij elkaar horen in kunt opbergen. Voor een snel begin, kies je Begin met gebruik van Fences.Het programma maakt een aantal standaard ‘fences’ en ordent daarin de onderdelen van jouw Bureaublad. Het zet alle programma’s bij elkaar, alle mappen, documenten enzovoort. Om een categorie dicht te klappen, dubbelklik je op de titelbalk. Met een enkele klik op de titel, kun je die aanpassen. Een nieuwe categorie (fence) maak je eenvoudig door met de muis een rechthoek te trekken op het Bureaublad en te kiezen voor Een Fence hier creëren.

Taakbalk

De Taakbalk is een vast onderdeel op het Bureaublad. Het is handig om daar de belangrijkste programma’s neer te zetten, zodat je die direct kunt starten. Dat kan met elk willekeurig programma door erop te klikken met de rechtermuisknop en Aan de taakbalk vastmaken te kiezen.

Heb je familie of vrienden elders op de wereld wonen, of zijn ze voor langere tijd op vakantie, dan kan het voor jezelf handig zijn een tweede klok aan de taakbalk toe te voegen. Klik daarvoor met de rechtermuisknop op de klok en kies Datum en tijd aanpassen. Scrol naar beneden en klik op Extra klokken. Activeer de eerste klok en geef die een naam. Voeg eventueel nog een tweede klok toe. Bevestig met OK. Zet je nu de muis boven de klok, dan zie je altijd de lokale tijd én hoe laat het op de andere locatie(s) is.

Snelle instellingen bewerken

Er is nog een onderdeel op de Taakbalk die aandacht verdient, omdat het met enkele aanpassingen het Bureaublad beter maakt. Dit zijn de snelle instellingen, het onderdeel dat opent als je met de muis op een van de pictogrammen in het systeemvak klikt (de batterij, het volume of het netwerk). Wil je iets aan deze instellingen aanpassen, klik dan op het potlood. Alle huidige onderdelen krijgen nu een punaise met een streep erdoor. Klik je daarop, dan verdwijnt dat onderdeel uit het menu. Via Toevoegen kun je vervolgens een van de beschikbare functies toevoegen en zo de voor jou perfecte gereedschapskist maken, direct aan de rand van het Bureaublad.

Widgets aanpassen

Widgets zijn kleine brokjes informatie, vaak delen van een groter item dat dan elders op het internet te vinden is. Binnen Windows gebruikt Microsoft het om het actuele weer, het laatste nieuws en bijvoorbeeld de files op weg naar huis snel aan je te kunnen laten zien. Helemaal links op de Taakbalk vind je de knop voor de weergave van de widgets; die geeft standaard het weer weer. Plaats je de muis erboven, dan openen direct de widgets. Wel wil je natuurlijk dat je alleen items te zien krijgt die jouw interesse hebben. Om dit aan te passen, klik je rechtsboven iedere widget op de drie kleine puntjes. Je kunt dan je interesses beheren, items verwijderen of aanpassen, of een andere locatie opgeven waarvan je het weerbericht wilt zien. Ook kun je widgets groter of kleiner maken via de keuze Klein, Gemiddeld of Groot.

Vensters schikken

Gebruik je het Bureaublad actief, dan wil je ook meer grip hebben op de manier waarop vensters zich erop openen. Alles beeldvullend is niet meer handig, nu beeldschermen steeds groter worden. Gelukkig hebben de knoppen om een venster groter of kleiner te maken in Windows 11 meer opties gekregen. Plaats de muis maar eens boven de knop om het venster te maximaliseren, dan zul je zien dat er zes verschillende vensterindelingen verschijnen. Beweeg de muis over de verschillende opties en klik dan op de plaats in zo’n indeling waar jij het venster in beeld wilt hebben ten opzichte van het Bureaublad.

Guy Ritchie werkt aan een nieuwe serie voor Amazon Prime Video: Young Sherlock. Daar is nu de eerste trailer van uitgebracht.

De serie speelt zich af rond 1870 in Oxford en is gebaseerd op het boek Young Sherlock Holmes van Andy Lane. Zoals de naam al weggeeft draait het om een nog jonge Sherlock Holmes - de speurneus is in deze serie nog maar 19 jaar oud.

De regie is zoals gezegd in handen van Guy Ritchie, de Britse filmmaker die eerder al de Sherlock Holmes-films met Robert Downey Jr. in de titulaire rol maakte. Verder is hij vooral bekend van gangsterfilms als Lock, Stock & Two Smoking Barrels en Snatch.

De rol van Sherlock wordt gespeeld door Hero Fiennes Tiffin, die eerder al in After speelde. Ook Natasha McElhone (Californication, The Truman Show) en Joseph Fiennes - de broer van Ralph Fiennes - hebben rollen.

Young Sherlock staat vanaf 4 maart op Amazon Prime Video. Bekijk hieronder de eerste trailer.

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.