Samsungs populaire mid-range M.2 NVMe-ssd 970 EVO Plus heeft dit jaar zijn vierde kaarsje mogen uitblazen. Het was dus de hoogste tijd voor een opvolger en die is er in de vorm van de 990 EVO. Het idee achter deze ssd is eenvoudig: praktisch goede prestaties voor een scherpe prijs.

De Samsung 990 EVO is een M.2 2280 NVMe-ssd, de standaardmaat voor de meeste pc’s, laptops en andere apparaten met M.2-opslag zoals de PlayStation 5. Samsung voert de ssd in een 1TB- en 2TB-variant en maakt (begrijpelijk) geen melding van een kleinere capaciteit. Al hadden we een 4TB-variant graag gezien. De 4TB-ssd’s worden met de prijzen van vandaag absoluut aantrekkelijk en we zien een duidelijke toename in de interesse.

Een beetje geven en nemen

Omdat de Samsung 990 EVO op prijs moet concurreren, kan Samsung niet enkel de duurste componenten gebruiken. Samsung knipt onder andere de DRAM-cache van de schijf af en gebruikt een nieuwe (vermoedelijk betaalbaardere) controller, maar behoudt wel het TLC-geheugen. Dus geen QLC-geheugen zoals op budget-ssd’s inmiddels gebruikelijk is, maar wat ten koste gaat van de duurzaamheid. Als gevolg hiervan krijg je dezelfde 5 jaar garantie en 600 TBW-rating per Terabyte capaciteit als de voorganger. Opvallend in de specificaties is de mogelijkheid om deze ssd als een Gen5 x2-ssd te gebruiken. Momenteel niet echt relevant, maar voor toekomstige laptops kan Gen5-ondersteuning een overweging worden.

©Samsung

Praktische prestaties

De afwezigheid van een DRAM-cache was jarenlang een gevoelig onderwerp, maar recentelijk hebben ssd’s zoals de WD SN770 en SN580 al laten zien dat je met Host Memory Buffer (HMB), dat een deel van je werkgeheugen gebruikt, uitstekende prestaties kunt neerzetten. In lichtere tot middelzware praktische trace tests, en in gamingbenchmarks, zien we de Samsung 990 EVO dan ook concurreren met de snelste Gen4-modellen van dit moment.

Het nadeel van het gebrek aan een DRAM-cache is dat in zeer zware workloads de prestaties inzakken, een echte workstation-ssd is het dus niet. Het maakt de ssd minder geschikt voor gebruik in externe behuizingen of de Playstation 5, waar HMB niet werkt. Ook de sequentiële prestaties vallen een beetje tegen vergeleken met zowel Gen4- als Gen5-ssd’s. Niet dat die voor de meeste gebruikers heel relevant zijn, maar daarmee wordt wel duidelijk dat de 990 EVO zwakkere plekken heeft en scherp op prijs moet gaan concurreren.

Doorgaans koel genoeg

De sticker die Samsung op zijn ssd’s plakt, werkt ook als een (bescheiden) heatspreader en blijkt in de praktijk genoeg om hem bij licht gebruik of sequentiële schrijfacties koel te houden. Net als de prestaties praktisch prima dus. In zwaardere workloads zien we de temperaturen echter flink oplopen en is het dus ook voor deze ssd aan te raden om, wanneer mogelijk, alsnog een losse heatsink te gebruiken.

Conclusie

Samsung heeft de nodige ervaring met ssd’s en dat zien we hier ook terug. De nieuwe 990 EVO presteert waar we het zouden verwachten, vooral in lichte tot middelzware applicaties en gaming werkt hij uitstekend. Maar zoals verwacht vallen de prestaties ook rap terug in zware applicaties, dat is waar Samsung de 990 PRO voor heeft.

De adviesprijzen bij de lancering zijn (zoals we vaker bij Samsung zien) een probleem: op het moment van schrijven kost de 990 EVO meer dan de 990 PRO en dat maakt hem niet interessant. We weten echter van Samsung dat zijn ssd’s na enkele weken tot maanden wél op prijs gaan concurreren. Zodra dat het geval is, verdient de 990 EVO overwogen te worden. Als de 990 EVO de prijs van andere ssd’s zonder cache zoals de WD SN770 benadert, wordt het een interessante optie voor de middenklasse.

Zoek je een draadloze hoofdtelefoon met een uitstekend geluid? De HDB 630 is de eerste bluetooth-koptelefoon waarbij Sennheiser het 'Hi-Res Audio'-label op de productdoos heeft geplakt. Dus dat belooft wat! Is luxe koptelefoon zijn stevige adviesprijs van bijna vijfhonderd euro waard?

De Sennheiser HDB 630 is een stijlvol vormgegeven over-ear-hoofdtelefoon met een veilige kleurstelling van zwart en zilver. Beide schelpen hebben nogal dikke kussens van kunstleer die volledig over de oren vallen. In combinatie met de zacht gevoerde hoofdband is de pasvorm erg comfortabel. De klemdruk is trouwens wel wat steviger dan we van veel andere hoofdtelefoons gewend zijn. Hierdoor blijft de HDB 630 tijdens een wandeling of huishoudelijke klus goed op het hoofd zitten. Dankzij de draaibare oorschelpen en verstelbare hoofdband is het apparaat voor vrijwel iedereen geschikt. Luister je graag buitenshuis, dan is het belangrijk om te weten dat dit product geen IP-certificering heeft. Kijk dus uit voor een onverhoopte regenbui.

©Maikel Dijkhuizen

Inbegrepen accessoires

Zoals je van een product in deze prijsklasse mag verwachten, levert de Duitse audiospecialist een stevige opbergcase mee. Die is overigens wel iets groter vergeleken met de case die veel andere merken, zoals Sony en JBL, bij hun koptelefoons leveren. De HDB 630 heeft namelijk geen vouwmechanisme, waardoor de koptelefoon meer ruimte in beslag neemt.

Opvallend is de aanwezigheid van een bluetooth-dongel. Wanneer jouw computer geen bluetooth ondersteunt, kun je evengoed draadloos luisteren. Het is trouwens wel een usb-c-dongel. Check dus voor de zekerheid even of deze poort op jouw computer zit. De adapter ondersteunt een respectabele audioresolutie van maximaal 24 bit/192 kHz. Wanneer je de dongel op een geschikte smartphone of tablet aansluit, profiteer je van een hoge geluidskwaliteit.

Behalve bluetooth ontvangt deze koptelefoon als alternatief ook audiosignalen via twee fysieke ingangen, namelijk usb-c en een 3,5mm-audiopoort. De benodigde kabels zijn inbegrepen. Tot slot bevat de opbergcase een vliegtuigadapter.

©Maikel Dijkhuizen

Muziek luisteren

Zodra je de HDB 630 uit de draaghoes haalt, springt het apparaat vanzelf aan. De eerste klanken laten meteen een goede indruk achter, want deze bluetooth-hoofdtelefoon levert een kraakhelder en levendig geluid. Zowel het hoog, midden als laag zijn luid en duidelijk te horen, waardoor de HDB 630 niets uit de oorspronkelijke opname achterwege laat. Je hoort werkelijk ieder detail. Van metal tot klassiek; elk liedje klinkt kortweg prachtig. Een groot pluspunt is de doeltreffende noise cancelling-functie. We horen tijdens het luisteren nauwelijks omgevingsgeluid. Ideaal voor wie op luidruchtige plekken een podcast, audioboek, talkshow of radio-uitzending wil volgen. Volgens de fabrikant is een volgeladen accu goed voor een luistertijd tot ongeveer zestig uur.

©Sennheiser

Audiobediening

Deze hoofdtelefoon laat zich makkelijk bedienen. De buitenzijde van de rechteroorschelp heeft hiervoor een aanraakpaneel. Veeg omhoog of vooruit om respectievelijk het volume op te voeren en naar het volgende liedje te navigeren. Daarnaast kun je inkomende gesprekken aannemen (of weigeren) en noise cancelling inschakelen. Druk je tweemaal kort op de aan-uitknop, dan vertelt een vrouwelijke stem het resterende batterijpercentage.

Voor toegang tot meer audio-instellingen installeer je de uitgebreide Sennheiser Smart Control Plus-app op een smartphone. Switch bijvoorbeeld snel tussen geluidsopties als Podcast, Rock, Pop, Movie, Dance en Hip-Hop. Daarnaast kun je het basniveau omhoog krikken. Je stelt verder eenvoudig de mate van noise cancelling in. Je bepaalt hierbij zelf hoeveel omgevingsgeluid je hoort. Leuk is dat je in de Engelstalige app allerlei experimentele audio-instellingen kunt uitproberen. Ten slotte verschijnen er mogelijk ook soms nieuwe software-updates voor de hoofdtelefoon.

©Maikel Dijkhuizen

Sennheiser HDB 630 kopen?

Is het hoge prijskaartje van zo'n vijfhonderd euro geen bezwaar, dan haal je met de Sennheiser HDB 630 een hoogstaand audioproduct in huis. Deze over-ear-hoofdtelefoon zit comfortabel en klinkt werkelijk fantastisch. Overige voordelen zijn de stevige reishoes, lange accuduur, goede noise cancelling-functie en uitgebreide app. Houd er wel rekening mee dat de behuizing geen regen kan verdragen.

Meer koptelefoons van Sennheiser:

Het tweede seizoen van Battlefield 6 is na uitstel gisteren van start gegaan.

Het tweede seizoen had eigenlijk op 20 januari van start moeten gaan, maar dat werd vier weken uitgesteld omdat het tweede seizoen nog niet klaar voor release was. Dat is nu blijkbaar wel, en spelers van de shooter kunnen dan ook aan de slag met het tweede seizoen.

Het tweede seizoen bestaat uit drie fases van een maand, die elk nieuwe content met zich meebrengen. De eerste fase heet Extreme Measures en is begonnen. Spelers kunnen aan de slag met een nieuwe multiplayermap genaamd Contaminated, dat geschikt is voor alle gevechtsgroottes. Ook is er een nieuwe tijdelijk beschikbare modus in de vorm van VL-7 Strike, en de battle royale-game Battlefield RedSec krijgt de modi Gauntlet: Altered State en Battle Royale: Synthesis. Ook zijn er nieuwe wapens en gadgets.

De tweede fase heet Nightfall en start op 17 maart, en zal onder andere de nieuwe map Hagental Base en nieuwe Nightfall-modus - waarbij het nacht is en het zich dus slecht is - bevatten. Op 14 april begint de derde fase, Hunter / Prey, met een nieuwe gelimiteerde modus genaamd Operation Augur.

Battlefield 6 kwam afgelopen najaar uit voor pc, PlayStation 5 en Xbox Series-consoles en bleek een groot succes. In de eerste drie dagen werden er meer dan zeven miljoen exemplaren van verkocht. Tegelijkertijd kreeg de game concurrentie uit onverwachtse hoek, namelijk van de ook vorig najaar uitgekomen extraction shooter Arc Raiders.