Samsungs populaire mid-range M.2 NVMe-ssd 970 EVO Plus heeft dit jaar zijn vierde kaarsje mogen uitblazen. Het was dus de hoogste tijd voor een opvolger en die is er in de vorm van de 990 EVO. Het idee achter deze ssd is eenvoudig: praktisch goede prestaties voor een scherpe prijs.

De Samsung 990 EVO is een M.2 2280 NVMe-ssd, de standaardmaat voor de meeste pc’s, laptops en andere apparaten met M.2-opslag zoals de PlayStation 5. Samsung voert de ssd in een 1TB- en 2TB-variant en maakt (begrijpelijk) geen melding van een kleinere capaciteit. Al hadden we een 4TB-variant graag gezien. De 4TB-ssd’s worden met de prijzen van vandaag absoluut aantrekkelijk en we zien een duidelijke toename in de interesse.

Een beetje geven en nemen

Omdat de Samsung 990 EVO op prijs moet concurreren, kan Samsung niet enkel de duurste componenten gebruiken. Samsung knipt onder andere de DRAM-cache van de schijf af en gebruikt een nieuwe (vermoedelijk betaalbaardere) controller, maar behoudt wel het TLC-geheugen. Dus geen QLC-geheugen zoals op budget-ssd’s inmiddels gebruikelijk is, maar wat ten koste gaat van de duurzaamheid. Als gevolg hiervan krijg je dezelfde 5 jaar garantie en 600 TBW-rating per Terabyte capaciteit als de voorganger. Opvallend in de specificaties is de mogelijkheid om deze ssd als een Gen5 x2-ssd te gebruiken. Momenteel niet echt relevant, maar voor toekomstige laptops kan Gen5-ondersteuning een overweging worden.

©Samsung

Praktische prestaties

De afwezigheid van een DRAM-cache was jarenlang een gevoelig onderwerp, maar recentelijk hebben ssd’s zoals de WD SN770 en SN580 al laten zien dat je met Host Memory Buffer (HMB), dat een deel van je werkgeheugen gebruikt, uitstekende prestaties kunt neerzetten. In lichtere tot middelzware praktische trace tests, en in gamingbenchmarks, zien we de Samsung 990 EVO dan ook concurreren met de snelste Gen4-modellen van dit moment.

Het nadeel van het gebrek aan een DRAM-cache is dat in zeer zware workloads de prestaties inzakken, een echte workstation-ssd is het dus niet. Het maakt de ssd minder geschikt voor gebruik in externe behuizingen of de Playstation 5, waar HMB niet werkt. Ook de sequentiële prestaties vallen een beetje tegen vergeleken met zowel Gen4- als Gen5-ssd’s. Niet dat die voor de meeste gebruikers heel relevant zijn, maar daarmee wordt wel duidelijk dat de 990 EVO zwakkere plekken heeft en scherp op prijs moet gaan concurreren.

Doorgaans koel genoeg

De sticker die Samsung op zijn ssd’s plakt, werkt ook als een (bescheiden) heatspreader en blijkt in de praktijk genoeg om hem bij licht gebruik of sequentiële schrijfacties koel te houden. Net als de prestaties praktisch prima dus. In zwaardere workloads zien we de temperaturen echter flink oplopen en is het dus ook voor deze ssd aan te raden om, wanneer mogelijk, alsnog een losse heatsink te gebruiken.

Conclusie

Samsung heeft de nodige ervaring met ssd’s en dat zien we hier ook terug. De nieuwe 990 EVO presteert waar we het zouden verwachten, vooral in lichte tot middelzware applicaties en gaming werkt hij uitstekend. Maar zoals verwacht vallen de prestaties ook rap terug in zware applicaties, dat is waar Samsung de 990 PRO voor heeft.

De adviesprijzen bij de lancering zijn (zoals we vaker bij Samsung zien) een probleem: op het moment van schrijven kost de 990 EVO meer dan de 990 PRO en dat maakt hem niet interessant. We weten echter van Samsung dat zijn ssd’s na enkele weken tot maanden wél op prijs gaan concurreren. Zodra dat het geval is, verdient de 990 EVO overwogen te worden. Als de 990 EVO de prijs van andere ssd’s zonder cache zoals de WD SN770 benadert, wordt het een interessante optie voor de middenklasse.

Een paar bestanden hernoemen is zo gebeurd. Maar zodra je tientallen of honderden namen moet aanpassen, schiet handmatig werk tekort. Dan komt externe software goed van pas. PowerRename, onderdeel van de PowerToys-collectie, biedt uitkomst. Met deze slimme tool kun je grote aantallen bestanden in één keer hernoemen. Dat gaat snel, efficiënt en precies zoals jij het wilt.

PowerRename activeren

PowerRename is een stuk krachtiger dan de standaard hernoemfunctie van Windows. De tool maakt deel uit van PowerToys, een opensource-project van Microsoft. Wil je de Microsoft Store-versie installeren? Open dan het Startmenu, zoek naar Microsoft Store en start de app. Typ PowerToys in het zoekveld bovenaan. Klik op Installeren zodra je het programma hebt gevonden. Na installatie verschijnt PowerToys in het systeemvak van Windows. Open het, kies in de linkerkolom PowerRename en je ziet meteen een korte animatie van hoe de tool werkt. Klik op Instellingenopenen en controleer of PowerRename is ingeschakeld. Let op: bij ons werkte PowerRename pas na een herstart van het systeem.

Contextueel menu in Verkenner

Open de map met de bestanden die je wilt hernoemen. Selecteer ze allemaal met Ctrl+A en klik met de rechtermuisknop op de selectie. In het contextmenu van Windows Verkenner kies je onderaan de opdracht Naam wijzigen met PowerRename.

Zoeken en vervangen

Daarna opent het venster van PowerRename. In het veld Zoeken geef je in welk deel van de bestandsnaam je wilt vervangen. In het veld eronder typ je de nieuwe tekst. In ons voorbeeld vervangen we het woord Image door Kreta2015. Nog vóór de wijziging wordt uitgevoerd, toont PowerRename een overzicht: links de oorspronkelijke bestandsnamen, rechts de nieuwe. Zo zie je meteen wat er verandert. Daaronder kies je of de aanpassing moet gelden voor de volledige naam inclusief extensie, alleen de bestandsnaam, of alleen de extensie.

Met de knoppen onder Tekstopmaak pas je eenvoudig het hoofdlettergebruik aan, van alles in kleine letters, naar alles in hoofdletters, alleen een hoofdletter aan het begin, of elke beginletter van een woord in hoofdletters. Het laatste pictogram schakelt de nummering in. Activeer je dat, dan voegt PowerRename automatisch nummers tussen haakjes toe aan de bestandsnamen.

Het gebrek aan een rijk contrast is een van de grootste ergernissen bij lcd- en ledtelevisies. Fabrikanten hebben daarom een slimme techniek bedacht die het contrast aanzienlijk verbetert: local dimming. In dit artikel leggen we uit hoe deze techniek van jouw grijze nachtlucht weer een inktzwarte sterrenhemel maakt.

Het contrast van je televisie is misschien wel de belangrijkste eigenschap voor mooi beeld. We willen dat wit verblindend wit is en zwart echt inktzwart. Bij oledtelevisies is dat makkelijk, want daar geeft elke pixel zelf licht. Maar de meeste televisies in de Nederlandse huiskamers zijn nog steeds lcd- of ledschermen (inclusief QLED). Die werken met een lamp achter het scherm, de zogeheten backlight. Local dimming is de techniek die probeert de nadelen van die achtergrondverlichting op te lossen.

Om te begrijpen waarom local dimming nodig is, moet je eerst weten hoe een standaard led-tv werkt. Simpel gezegd is het een groot paneel met pixels die zelf geen licht geven, maar alleen van kleur veranderen. Achter die pixels brandt een grote lichtbak. Als het beeld zwart moet zijn, sluiten de pixels zich om het licht tegen te houden. Helaas lukt dat nooit voor de volle honderd procent; er lekt altijd wat licht langs de randjes. Hierdoor zien donkere scènes er vaak wat flets en grijzig uit. De achtergrondverlichting staat immers vol aan, ook als het beeld donker moet zijn.

Nooit meer te veel betalen? Check Kieskeurig.nl/prijsdalers!

De lampen dimmen waar het donker is

Local dimming pakt dit probleem bij de bron aan. In plaats van één grote lichtbak die altijd aan staat, verdeelt deze techniek de achtergrondverlichting in honderden (en bij duurdere tv's soms duizenden) kleine zones. De televisie analyseert de beelden die je kijkt continu. Ziet de processor dat er linksboven in beeld een donkere schaduw is, terwijl rechtsonder een felle explosie te zien is? Dan worden de lampjes in de zone linksboven gedimd of zelfs helemaal uitgeschakeld, terwijl de lampjes rechtsonder juist fel gaan branden.

Het resultaat is direct zichtbaar. Zwart wordt weer echt zwart, simpelweg omdat er geen licht meer achter dat deel van het scherm brandt. Tegelijkertijd blijven de lichte delen van het scherm helder. Dat zorgt voor een veel groter contrast en geeft het beeld meer diepte. Vooral bij het kijken van HDR-films en -series is dat van belang. Zonder local dimming kan een led-tv eigenlijk geen goed HDR-beeld weergeven, omdat het verschil tussen licht en donker dan te klein blijft.

©ER | ID.nl

Niet alle local dimming is hetzelfde

Het klinkt als een wonderoplossing, maar de uitvoering verschilt enorm per televisie. Het grote toverwoord hierbij is het aantal zones. Hoe meer zones de tv onafhankelijk van elkaar kan aansturen, hoe preciezer het licht kan worden geregeld. Goedkopere televisies gebruiken vaak edge lit local dimming. Hierbij zitten de lampjes alleen in de rand van de tv. Dat werkt redelijk, maar is niet heel nauwkeurig. Je ziet dan soms dat een hele verticale strook van het beeld lichter wordt, terwijl er eigenlijk maar één klein object moest worden verlicht.

De betere variant heet full array local dimming. Hierbij zitten de lampjes over de hele achterkant van het scherm verspreid. De allernieuwste en beste vorm hiervan is miniLED. Daarbij zijn de lampjes zo klein geworden dat er duizenden in een scherm passen, wat de precisie van oled begint te benaderen. Als er te weinig zones zijn, kun je last krijgen van zogenaamde 'blooming'. Dat zie je bijvoorbeeld bij witte ondertiteling op een zwarte achtergrond: er ontstaat dan een soort wazige lichtwolk rondom de letters, omdat de zone groter is dan de tekst zelf.

Ga voor de full monty!

Local dimming is dus geen loze marketingkreet, maar een dankbare techniek voor iedereen die graag films of series kijkt op een led- of QLED-televisie. Het maakt het verschil tussen een flets, grijs plaatje en een beeld dat van het scherm spat met diepe zwartwaarden. Ben je in de markt voor een nieuwe tv? Vraag dan niet alleen óf er local dimming op zit, maar vooral of het gaat om full array dimming. Je ogen zullen je dankbaar zijn tijdens de volgende filmavond!