Op je vakantieadres wil je natuurlijk wel gewoon gebruikmaken van de internetmogelijkheden van je smartphone of tablet, maar niet overal heb je de beschikking over een wifi-netwerk. Neem daarom een mobiele router (mifi) mee op vakantie, zo heb je in de auto of op de camping gewoon overal internet.

Tip 01: Mobiele router

Als je onderweg bent, is er een aantal mogelijkheden om met je smartphone, tablet of laptop verbinding te maken met internet. De makkelijkste optie is om in te loggen op een gratis wifi-netwerk, maar hier ben je over het algemeen beperkt tot hotels, cafés, restaurants of vliegvelden (en bovendien is het niet echt veilig). Lees ook: 13 wifi-tips voor maximaal bereik op vakantie.

In Nederland kun je met je smartphone en databundel ook via je mobiele provider het internet raadplegen, maar in het buitenland wordt dit al snel een kostbare aangelegenheid. In Europa heb je te maken met roamingkosten, elke gedownloade megabyte wordt dan door je Nederlandse provider apart afgerekend, vaak tegen exorbitant hoge tarieven. Buiten de EU zijn de kosten voor mobiel internet nog veel hoger. De meeste providers bieden wel speciale databundels aan die op vakantiegebruik zijn gericht, maar ook hier zijn de prijzen vaak hoog.

Wil je met je tablet het internet op, dan moet deze wel een simkaart accepteren. In laptops kun je sowieso geen simkaart stoppen en zijn over het algemeen alleen via een wifi- of ethernetverbinding met een router verbinden. De oplossing voor al deze apparaten is om een mobiele route aan te schaffen. Er zijn diverse soorten mobiele routers verkrijgbaar: sommige functioneren alleen op plekken waar je een stopcontact en fysieke ethernetkabel hebt, andere zijn geschikt voor volledig mobiel gebruik. Wij concentreren ons hier op de laatste categorie. In dit type router, ook wel mifi-router genoemd, stop je een simkaart die voor mobiel internet is geconfigureerd. De router maakt via de simkaart een verbinding met internet en stuurt het als een wifi-signaal verder. Op deze manier kun je gelijktijdig meerdere apparaten via een normale wifi-verbinding met je mobiele router verbinden.

©PXimport

Tip 01 Een mobiele router, ook wel mifi-router genoemd.

Tip 02: Snelheid

Eén van de belangrijkste aspecten bij aanschaf van een mobiele router is de snelheid, deze wordt aangegeven als 3G of 4G/LTE. 3G staat voor derde generatie en heeft een downloadsnelheid van zo'n vijf tot tien Mbit/s, ongeveer vergelijkbaar met een langzamere ADSL- of kabelinternetverbinding. 4G (vierde generatie) of LTE is een stuk sneller en gaat theoretisch tot zo'n duizend Mbit/s, maar in de praktijk ligt de snelheid eerder dus de 10 en 20 Mbit/s. De termen 4G en LTE worden vaak door elkaar gebruikt, maar met LTE wordt alleen daadwerkelijke 4G-snelheid bedoeld.

De uiteindelijke snelheid hangt bovendien ook erg af van waar je de router gebruikt en of je stil staat, of in een auto of trein zit. Een 4G/LTE-router is over het algemeen duurder in aanschaf en ook het gebruik van een simkaart die 4G/LTE ondersteunt, is duurder dan een simkaart die alleen op het 3G-netwerk gebruikt kan worden. Verder is het van belang dat het netwerk in het land waar je de mobiele router wilt gebruiken, is ingesteld op 4G. Ga je op vakantie naar bijvoorbeeld Bulgarije, dan heb je niet veel aan een 4G-router of -simkaart, aangezien hier nog geen 4G-netwerk actief is. Je router zal wel werken, maar maakt verbinding via een langzamere 2G- of 3G-verbinding. In de specificaties van de router kun je lezen wat de maximale upload- en downloadsnelheden zijn, een 3G-router zal vaak een maximale downloadsnelheid hebben van 21 Mbit/s, maar er zijn ook 3G-routers die bijvoorbeeld een downloadsnelheid van 43 Mbit/s bieden.

©PXimport

Tip 02 Niet alle landen bieden 4G-netwerken. Op deze kaart van opensignal.com check je of er een 4G-netwerk op jouw vakantieadres is uitgerold.

Opletten

Vrijwel alle mobiele routers creëren een wifi-netwerk van een 3G- of 4G-signaal via een zelf te plaatsen simkaart. Toch zijn er ook routers waar dit niet direct mogelijk is, hier kun je alleen een los usb-modem of losse usb-dongel met de usb-aansluiting verbinden. Vaak zijn deze routers goedkoper en is niet altijd duidelijk in de omschrijving aangegeven of je meteen een simkaart in de router kunt stoppen.

©PXimport

Deze router van TP-Link biedt niet de mogelijkheid om direct een simkaart te installeren, je moet een usb-modem op de usb-verbinding aansluiten.

Tip 03: Router kiezen

Als je weet of je een 3G- of 4G/LTE-router wilt aanschaffen, is het tijd om een soort router te kiezen. Wil je de router kunnen meenemen in je broekzak, handtas of rugzak, dan is het formaat natuurlijk van belang. Sommige mobiele routers hebben bovendien een stopcontact nodig en zijn dus alleen handig als je in een hotel, café of caravan een internetaansluiting nodig hebt. Vaak geldt dat des te kleiner de router, des te korter de batterijduur is. In de meeste gevallen is het ook zo dat een 4G-router meer stroom verbruikt dan een 3G-router en dus sneller leeg zal zijn.

Het is lastig om routers op dit gebied één-op-één te vergelijken, mede omdat je op informatie van de fabrikant moet vertrouwen. Waar je wel op kunt letten, is het vermogen van de interne batterij. Dit wordt aangegeven in mAh (milliampère-uur), een hoger aantal mAh betekent dat de batterij van de router langer meegaat. Het handigst is een router die je via een usb-kabel snel kunt opladen, sommige routers leveren ook adapter-stekkers voor de auto of voor een normaal stopcontact. Meestal kun je maximaal vijf apparaten tegelijkertijd met een mobiele router verbinden, maar sommige routers bieden een gelijktijdige verbinding van wel tien apparaten. Het is natuurlijk de vraag of je dit nodig hebt tijdens je vakantie.

©PXimport

Tip 03 Een mobiele router kiezen betekent dat je goed naar de exacte specificaties moet kijken.

Tip 04: Specificaties

Naast de algemene tips zijn er ook nog wat specifiekere dingen waar je op kunt letten bij aanschaf van een mobiele router, één daarvan is op welke frequentieband de router werkt. Dit gaat dan om het wifi-signaal dat van de router naar je smartphone, tablet of laptop wordt gestuurd. Er zijn twee banden: 2,4 GHz en 5 GHz. De 5GHz-band is een nieuwere band en biedt een betere wifi-verbinding tussen je smartphone, tablet of laptop en de router. Niet alle oudere apparaten ondersteunen echter de 5GHz-band en daarom is een router die op beide frequentiebanden uitzendt een slimmere keuze. Een andere aanduiding wat je op een doos van een router vindt, is 802.11. Dit is een protocol voor het overdragen van informatie via een wifi-verbinding. 802.11 wordt altijd gevolgd door één of twee letters dat aangeeft welke versie van het protocol wordt gebruikt.

De allereerste standaarden waren 802.11, 802.11a en 802.11b en zijn alweer ruim vijftien jaar oud. Daarna volgden 802.11g en 802.11n en sinds 2013 hebben we te maken met 802.11ac. Elke nieuwere versie heeft een groter bereik en kan data op een snellere manier naar je toestel transporteren. Qua beveiliging is het noodzakelijk dat je je wifi-netwerk kunt beveiligen via WPA2. Sommige oudere routers bieden alleen beveiliging middels WEP, zo'n beveiliging is eenvoudig te kraken en daardoor hebben onbevoegden makkelijk toegang tot je wifi-netwerk. Ga ook na welke frequenties de router ondersteunt, in de Verenigde Staten worden over het algemeen andere frequentiebanden gebruikt voor 3G of 4G dan in Europa. De meeste (web)winkels geven aan of een mobiele router geschikt is voor wereldwijd gebruik. Zo niet, vraag ernaar of zoek het uit via de website van de producent.

©PXimport

Tip 04 Deze router werkt alleen in Europa.

Tip 05: Databundel

Als je weet welke router je gaat aanschaffen of heb je hem al gekocht, dan is het tijd om te kijken naar een simkaart. De router heeft namelijk een simkaart nodig om verbinding te kunnen maken met een mobiel datanetwerk van een provider. Hiervoor heb je wel een speciale simkaart nodig, je hebt namelijk alleen maar een mobiel internetpakket nodig, een belbundel is niet nodig. Bij de meeste providers moet je op zoek naar de pagina voor simkaarten voor tablets of een pagina genaamd sim-only.

Een simkaart voor een mobiele router is in principe hetzelfde als een simkaart die je voor een tablet zou gebruiken, mits je tablet een simkaart ondersteunt. Vervolgens moet je kiezen of je een prepaid-simkaart neemt of liever voor een abonnement kiest. Abonnementen zijn voor een langere periode goedkoper in gebruik, maar als je alleen in je zomervakantie gebruik wilt maken van de simkaart, dan is prepaid wellicht interessanter. Let er ook op dat de abonnementsprijzen vaak alleen gelden voor binnenlands gebruik. In het buitenland maakt de simkaart verbinding met een buitenlands netwerk en worden roamingkosten aan je doorberekend. De grootte van je databundel hangt af van je verbruik. Als je 's avonds Netflix wilt kijken op de camping, dan heb je een grotere databundel nodig dan wanneer je alleen af en toe Google Maps wilt checken.

©PXimport

Tip 05 Bij Vodafone vind je speciale simkaarten met databundels, als je klikt op Internet voor tablet & laptop.

Tip 06: Installatie

Zodra je een simkaart en een router hebt gekocht, moet de router geconfigureerd worden. Hoe dit precies werkt, kun je nalezen in de documentatie van de router. In sommige gevallen gaat dit het makkelijkst door de router via een usb-kabel met je computer te verbinden en je browser te openen. Een speciale configuratiepagina wordt dan geopend waar je de pincode van de simkaart moet ingeven en je het wifi-netwerk kunt configureren. Dit proces is vergelijkbaar met het instellen van je normale router thuis. Stel een naam voor je wifi-netwerk in en kies een sterk wachtwoord. Na de configuratie zendt de mobiele router een wifi-signaal uit. Op je smartphone, tablet of laptop selecteer je je zojuist gecreëerde wifi-netwerk en log je in met het wachtwoord.

Let er bij de aanschaf van een simkaart overigens wel op dat je de juiste simkaart bij je provider bestelt, er zijn namelijk verschillende simkaart-groottes. Als je in je router alleen een nano-simkaart kunt steken, dan moet je bij je provider aangeven dat je een nano-sim nodig hebt.

Buitenland

Als je de mobiele router in het buitenland wilt gebruiken, heb je een buitenlandse simkaart nodig om roamingkosten te voorkomen. Of je gemakkelijk aan een prepaid simkaart voor internetgebruik kunt komen, hangt af van het land waar je naar toe gaat. Reis je door meerdere landen, dan moet je ook weer aan roamingkosten denken. Gebruik je een mobiele router in Spanje met een Franse prepaid simkaart, dan zal je tegoed erg snel opgaan omdat je weer met roamingkosten te maken hebt. Let er in elk geval op dat je een echt prepaidkaart aanschaft, je wilt niet dat je aan een lang abonnement vastzit in een ander land. Dit is een goede website met informatie over de verschillende providers in elk land. Je vindt hier eveneens informatie over de beschikbaarheid van 4G en LTE en algemene tips over het aanschaffen van een simkaart.

©PXimport

Op de wiki-pagina van prepaid-data-sim-card vind je veel informatie over netwerken, providers en simkaarten in het buitenland.

Tip 07: Kant en klaar

Wil je minder stress bij de aanschaf van een mobiele router en een simkaart, weet dan dat er ook kant-en-klare oplossingen zijn te vinden. Gespecialiseerde websites zoals www.wereldwijdwifi.nl, www.tabletpro.nl, www.mijnmifi.nl en www.droam.nl bieden opties om een router inclusief geconfigureerde simkaart te huren voor een bepaalde tijd. Het grote voordeel van zo'n dienst is dat ze vaak werken met speciale simkaarten voor meerdere landen. Bij Wereldwijd Wi-Fi bestel je bijvoorbeeld een bundel voor de gehele EU. Je betaalt een vaste huurprijs en het maakt niet uit of je de router in Spanje, Tsjechië of Engeland gebruikt. In sommige gevallen worden er geen extra kosten in rekening gebracht als je je databundel overschrijdt, wel wordt de snelheid drastisch verminderd. Afhankelijk van de dienst kun je extra megabytes bestellen tijdens je reis. De bekende providers bieden vaak ook alles-in-één oplossingen aan, maar vaak is dit alleen voor gebruik in Nederland.

©PXimport

Tip 07 Bij Wereldwijd Wi-Fi kun je een router met databundel voor de gehele EU huren.

Tip 08: In het buitenland

Soms is het een goed idee om in het land van bestemming een mobiele router plus simkaart te huren, dit is in de meeste gevallen goedkoper dan een Nederlands huurapparaat meenemen. Vooral technologisch vooruitstrevende landen zoals de Verenigde Staten, Zuid-Korea en Japan hebben hier scherpe aanbiedingen. Een nadeel is natuurlijk dat je alles alleen online kunt bestellen en je wel moet weten of de dienst betrouwbaar is. In de meeste gevallen betaal je vooraf en kun je aangeven waar en wanneer je aankomt op je bestemming. De mobiele router wordt dan bijvoorbeeld naar je aankomstvliegveld gestuurd en als je weer vertrekt, kun je de router afgeven of via de post weer terugzenden. Controleer hoe groot je databundel is en wat er gebeurt als je hier overheen gaat, zodat je achteraf niet met veel kosten zit.

©PXimport

Tip 08 In Japan huur je een mobiele router met simkaart voor zo'n zeventig euro.

Accessoires

Een aantal accessoires kan handig zijn als je je mobiele router in je vakantie wilt gebruiken. Denk er in ieder geval aan om een usb-kabel en usb-lader mee te nemen, zodat je je router gemakkelijk kunt opladen. Als je met de auto reist, is het handig om een speciale autolader aan te schaffen. Je kunt officiële accessoires van de fabrikant van je router kopen, maar een universele autolader met usb-aansluiting functioneert net zo goed. Neem eventueel ook een adapterstekker mee naar landen met andere voltages en stekkers. Bevind je je veel buiten het bereik van stopcontacten: er bestaan ook externe zonnecel-opladers waarop je de mobiele router via een usb-verbinding aansluit.

©PXimport

Een autoadapter met usb-aansluiting is een handige aankoop als je een mobiele router wilt gebruiken onderweg.

Kooptips

Weet je nog niet precies welke mifi-router voor jou geschikt is? Aan de hand van drie kooptips helpen we je een eindje op weg.

TP-Link M5350

Prijs: € 59,99

Deze router van TP-Link is één van de goedkoopste mobiele routers op de markt en is een geschikt instapmodel voor iedereen die af en toe op vakantie mobiel wil internetten. De router ondersteunt alleen 3G-simkaarten, en ondersteunt wifi-standaarden 802.11b, g en n. De maximale downloadsnelheid is 21,6 Mbit/s en in het apparaatje past een micro-simkaart.

©PXimport

Huawei E5372

Prijs: € 119,-

Mobiele routers van Huawei zijn erg populair. Logisch, wat deze routers zijn compact, hebben een goed bereik en werken stabiel. Deze router is een geschikte allrounder als je via het snelle 4G-netwerk wilt internetten. Dankzij de standaard usb-aansluiting laad je het apparaat makkelijk op en doordat het vele frequenties ondersteunt, kun je het apparaat wereldwijd gebruiken.

©PXimport

ALCATEL OT-Y855V

Prijs: € 169,-

Met deze router heb je gegarandeerd supersnel internet onderweg. De OT-Y855V ondersteunt 4G-simkaarten en levert een maximale downloadsnelheid van 150 Mbit/s. Uiteraard werkt de router op zowel de 2,4GHz-band als de 5GHz-band en kun je de router opladen via de usb-aansluiting. Tien apparaten kunnen tegelijkertijd op het wifi-netwerk aangesloten worden en bediening gaat via een simpele app.

©PXimport

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆