ID.nl logo
Koopgids: Welke NAS is de beste keuze voor jou?
© Lost_in_the_Midwest - stock.adobe.com
Huis

Koopgids: Welke NAS is de beste keuze voor jou?

Er bestaan genoeg opties om bestanden en back-ups te bewaren en te delen. Centrale opslag op een NAS biedt een aantal specifieke voordelen die geen van de andere opties biedt. Denk aan de enorme opslagcapaciteit, de snelheid, de totale controle over toegang en beveiliging. De keuze neemt nog elk jaar toe en maatwerk wordt daardoor steeds beter mogelijk.

Er is veel keuze in soorten NAS'en. Met dit artikel vind je precies de NAS die aansluit bij jouw wensen. Denk aan:

  • De soorten aansluitingen en de snelheden
  • Welke processor past bij jouw doel?
  • Hoeveel schijven heb je nodig?
  • Welke software past bij jou?

Zo kun je bijvoorbeeld van je NAS een mediaserver maken.Stappenplan: zelf een mediaserver maken op je pc of NAS met Jellyfin

Tip 01: In het netwerk

NAS is de afkorting van Network Attached Storage. Vertaald betekent het ‘op het netwerk aangesloten opslagruimte’. Wat ermee wordt bedoeld is een losse behuizing met één of meer harde schijven of ssd’s, direct aangesloten op het netwerk, en zonder aansluiting van een muis, toetsenbord of beeldscherm.

Het is dus duidelijk geen pc, het apparaat is niet gemaakt om op te werken of mee op het internet te surfen. Een NAS is specifiek gemaakt én ingericht om de andere apparaten in het netwerk (aanvullend op de eigen opslagcapaciteit) extra ruimte te geven voor het bewaren van bestanden of het delen van bestanden met andere gebruikers.

Van de kleinste tot de grootste, er is voor iedere wens een NAS op maat.

Tip 02: Netwerk

Geen NAS zonder vaste netwerkaansluiting. Hoewel er zeker NAS-apparaten zijn die wifi ondersteunen, zijn het er maar weinig. Een NAS komt beter tot zijn recht wanneer ze met een netwerkkabel is aangesloten op het netwerk. De verbinding met een NAS moet namelijk vooral stabiel én snel zijn, en op deze punten scoort een netwerkkabel nog altijd beter dan een draadloos netwerk.

Is er geen mogelijkheid de NAS met een kabel aan te sluiten, dan kan draadloos een optie zijn. De meeste NAS-apparaten ondersteunen geen wifi, daarvoor is minimaal een uitbreidingsmogelijkheid nodig. Goedkoop zijn deze niet, een investering in een extra switch en een netwerkkabel is al snel een betere investering. Controleer voor aankoop of het specifieke merk én model wifi-module door de NAS wordt ondersteund. Houd er rekening mee dat NAS-fabrikanten de ondersteuning voor losse wifi-modules flink aan het beperken zijn, Synology ondersteunt deze al helemaal niet meer.

NAS-fabrikanten ondersteunen steeds minder losse wifi-modules, Synology is er zelfs al helemaal mee gestopt.

Tip 03: Aansluitingen

Een NAS heeft dus minimaal altijd één netwerkaansluiting, maar soms ook meer. De NAS kan dan met meerdere netwerken verbonden worden en de gebruikers in elk van die netwerken directe toegang op topsnelheid bieden. Een ander voordeel van meerdere netwerkpoorten is ‘port trunking’: hierbij worden in de software van de NAS maximaal vier poorten gecombineerd tot een veel snellere poort. Dit werkt alleen als ook de switch waarop de NAS is aangesloten, dit ondersteunt. Het biedt vooral winst als het gigabit-netwerkpoorten zijn, dus met een maximale snelheid van 1 Gbit/s elk. Door de poorten te combineren, neemt de snelheid toe, maar nooit zo snel als bij een echte netwerkpoort van 2,5, 5 of 10 Gbit/s. Vooral poorten met een snelheid van 2,5 en 5 Gbit/s komen steeds vaker voor, maar ook hier geldt dat de snelheid alleen wordt gehaald als ook de switch het ondersteunt.

Behalve netwerkpoorten zijn er bijna altijd ook nog andere aansluitingen op een NAS aanwezig. Allereerst usb-poorten: vaak usb-a (vaak het type 2, maar steeds vaker type 3, herkenbaar aan de blauwe-kleurcodering) en soms usb-c. Tot slot zijn er soms ook nog eSATA- en HDMI-poorten. De eerste specifiek om extra opslag aan te sluiten, de tweede voor het aansluiten van de NAS op een monitor of beeldscherm waarbij de NAS gebruikt wordt als mediaspeler.

De aansluitingen zitten bij een NAS vooral aan de achterzijde, zoals hier (van boven naar beneden) één HDMI-aansluiting, twee netwerkpoorten en drie usb-poorten.

Tip 04: Aantal schijven

Elke NAS heeft harde schijven (of ssd’s), alleen het aantal verschilt. De vuistregel is, hoe meer schijven, hoe meer opslagcapaciteit, en hoe meer zekerheid er is dat er geen gegevens verloren gaan. Eén schijf is eigenlijk te weinig, twee het minimum, drie is een vreemd aantal, vier is ideaal voor thuis, vijf is perfect en meer is zelfs nog beter. De keuze is afhankelijk van het budget, maar ook afhankelijk van het beoogde gebruik van de NAS. Harde schijven zijn er al met opslag van 20 TB en meer per schijf, hierdoor kun je zelfs met twee schijven al een heel grote opslagcapaciteit bereiken.

Goedkoop zijn deze grote schijven niet en dat is wel iets om rekening mee te houden als je er al snel enkele tegelijk moet kopen om de NAS te vullen. Wordt de NAS echt dé plek om al jouw data en die van het hele gezin te bewaren, dan heb je niet alleen voldoende opslagcapaciteit nodig, maar is het ook zeer verstandig de NAS zo in te richten dat wanneer een schijf stuk gaat, niet alle data verloren is. Hiervoor is RAID nodig en dat werkt pas vanaf twee of meer schijven. Vier of vijf schijven met minder opslag, bieden dan samen al snel meer opslag én zekerheid voor minder geld dan twee heel grote schijven.

Vier of vijf schijven is voor de meeste gebruikers ruim voldoende, zowel wat opslag als zekerheid (RAID) betreft.

Ssd’s in plaats van harde schijven? In de pc heeft de ssd inmiddels de harde schijf volledig vervangen, in de NAS zeker nog niet. Hoewel de ssd sneller is dan de harde schijf, en ook stiller is én minder energie verbruikt, deze voordelen zijn in een NAS minder relevant. In een NAS is vooral de opslagcapaciteit relevant en daarin is de harde schijf nog altijd onovertroffen. De nieuwste ssd’s voor gebruik in een NAS bieden maximaal 4 TB opslagruimte, die van de harde schijf zijn zeker een factor vijf hoger en liggen momenteel op 22 TB.

Deze IronWolf Pro van Seagate biedt 22 TB, vele malen meer dan welke ssd ook.

Meer schijven nodig?

Je wilt natuurlijk geen gegevens kwijtraken

Tip 05: RAID voor zekerheid

Nog belangrijker dan de snelheid en de centrale opslag (waardoor het makkelijk wordt bestanden te delen), is bij een NAS de zekerheid die de opslag geeft. Door de schijven in een NAS slim te combineren, wordt het mogelijk de gegevens op de schijven te beschermen tegen dataverlies. Hoe groot die bescherming is, hangt af van het aantal schijven én het gekozen RAID-niveau. Het laagste niveau biedt RAID 1, waarvoor minimaal twee schijven nodig zijn. De NAS schrijft alle gegevens dan twee keer weg, één keer op elke schijf. De schijven zijn dus elkaars kopie, de opslagcapaciteit halveert. Vanaf drie schijven is het mogelijk RAID 5 te gebruiken, vanaf vier schijven ook RAID 6 en RAID 10. Hoe meer schijven, hoe minder gegevens je relatief kwijt bent aan de extra beveiliging.

De keuze van het juiste RAID-niveau moet al bij het in gebruik nemen van de NAS worden gemaakt. Synology biedt ook SHR, een slimme vorm van RAID waarbij de NAS automatisch de RAID met de maximale beveiliging kiest.

Vanaf twee schijven is het mogelijk met RAID de gegevens op de NAS tegen uitval van een van de schijven te beschermen.

Tip 06: Processor

Net als bij de pc wordt ook bij een NAS de snelheid voor een groot deel bepaald door de processor. Dit kan een Intel- of AMD-processor zijn, maar ook een ARM-processor. De vuistregel is nog altijd dat Intel duur is, maar snel en alles kan. Ook AMD is snel, maar soms minder goed in multimediafuncties. De populaire ARM-processors worden steeds sneller en zijn steeds vaker ook goed in multimediafuncties, zoals het afspelen van films en muziek op mobiele apparaten.

Daarbij zijn ARM-processors zoals van Marvell en Realtek erg energiezuinig en belasten ze de elektriciteitsrekening minder. Ook is een NAS met een ARM-processor vaak stiller doordat er minder koeling nodig is. Op dit vlak is Intel flink bijgetrokken, maar zeker de AMD Ryzen-processors kunnen op dit vlak nog wat verbetering gebruiken.

Behalve voor de rekenkracht is bij een NAS de processor nog om een tweede reden belangrijk en dat is de beschikbaarheid van software voor de NAS. Elke NAS biedt wel de mogelijkheid extra functies te installeren, maar welke beschikbaar zijn, hangt sterk af van de processorarchitectuur. Hierbij geldt dat voor Intel en AMD eigenlijk alle uitbreidingen beschikbaar zijn, voor ARM iets minder. Dit betreft zelden de belangrijkste uitbreidingen, die zijn er namelijk zeker wel ook voor de NAS met een ARM-processor. Uitzondering is de Plex Mediaserver, daarvoor is eigenlijk alleen een Intel-processor een goede keuze.

Door te filteren op specifieke wensen, waaronder de processor, kun je de juiste NAS vinden.

De processor-extra’s Behalve snelheid en beschikbare software, zijn er bij de keuze van de processor in een NAS nog drie zaken om rekening mee te houden.

  1. Wil je de gegevens op de NAS beveiligen door de schijven te versleutelen, dan is vanaf vier schijven een processor met een encryptie-engine aan te bevelen.
  2. Wil je de NAS ook gebruiken als mediaspeler of om virtuele machines te hosten, neem dan een processor met een geïntegreerde grafische-processor. De NAS kan dan zelf beeld genereren, zoals ook een pc dat doet.
  3. Gebruik je de NAS om videobeelden en films te streamen naar een televisie of mobiel apparaat, dan is hardwarematige transcodering aan te bevelen. De processor kan dan razendsnel de resolutie van videobeelden aanpassen aan die van het scherm waarop de film wordt bekeken.

Tip 07: Geheugen

Afhankelijk van het gebruik van de NAS is het handig wat meer geheugen te hebben. De meeste NAS-modellen voor thuisgebruik en kleinere omgevingen hebben 1 of 2 GB geheugen. Dat kan voldoende zijn, maar zeker wanneer je iets meer uitbreidingen wilt gaan installeren en gebruiken, werkt 2 of 4 GB geheugen net wat beter.

Wil je echt virtuele machines gaan hosten of zware applicaties als mediaservers draaien, dan is 4 GB wel echt aan te bevelen (en is meer nog beter). Het is niet anders dan bij de pc: meer geheugen is altijd beter. Anders dan bij een pc is het bij een NAS vaak niet of slechts beperkt mogelijk het geheugen uit te breiden. Twijfel je, koop dan meteen een NAS met voldoende geheugen of controleer dat er minimaal één geheugenmodule bijgeplaatst kan worden zonder het huidige geheugen te moeten vervangen. In geval van een NAS met 2 GB RAM moet er dan één geheugenmodule van 2 GB zijn met ernaast nog een vrij geheugenslot.

Denk je erover het geheugen uit te breiden, houd er dan rekening mee dat geheugenmodules voor NAS’en weleens beperkt of na enige tijd zelfs niet meer beschikbaar zijn, omdat ze vaak al een wat ouder soort geheugenchip gebruiken of een afwijkende vormfactor hebben. Het is ook belangrijk alleen identieke geheugenmodules in de NAS te hebben.

Controleer uiteraard voor de aankoop of het merk en type compatibel zijn met het merk en model NAS.

Ook een NAS heeft voordeel van meer geheugen, 2 of 4 GB is doorgaans voldoende om het wisselgeheugen op nul te houden.

Tip 08: NAS-software

Een belangrijke factor om rekening mee te houden, is de software van de NAS. Hierbij gaat het om drie belangrijke onderdelen: het besturingssysteem van de NAS, de functionele uitbreidingen voor de NAS (packages) én de (mobiele) apps voor gebruik op smartphone, tablet en computers met Windows en macOS.

Het besturingssysteem bepaalt de belangrijkste functionaliteit van de NAS en is het liefst Nederlandstalig. Vooral DSM van Synology, QTS van QNAP en ADM van Asustor zijn voldoende volwassen.

Bij de apps geldt eigenlijk hetzelfde, het grootste aanbod is er bij QNAP en Asustor, het beste is dat van Synology. Die laatste stelt de hoogste eisen en biedt vooral eigen apps die uitgebreid getest zijn.

Tot slot zijn er de apps, vooral belangrijk wanneer je ook mobiele apparaten zoals smartphones en tablets met de NAS wilt verbinden. Check hiervoor het aanbod in de appstore van de fabrikant. Synology en QNAP bieden veel apps, de andere fabrikanten duidelijk minder.

Synology, Asustor en QNAP zijn prominent aanwezig met hun mobiele apps in de appstores van smartphone en tablet.

Tip 09: Persoonlijke cloud

Behalve in het eigen netwerk laat een NAS zich ook wereldwijd gebruiken. De NAS is dan bereikbaar via internet, beveiligd via een app of clouddienst van de NAS-fabrikant. Recent zijn er problemen geweest met de beveiliging hiervan, vooral QNAP en WD werden erdoor getroffen. Ben je veel onderweg en wil je jouw persoonlijke bestanden niet in de cloud van Microsoft, Google of andere publieke serviceaanbieders zetten, dan is het instellen van zo’n eigen cloud met een NAS het overwegen waard. Vrijwel elke NAS kan hiervoor gebruikt worden, het verschil zit 'm in de veiligheid en de kwaliteit van de geboden oplossing. Echt onderscheiden doet geen enkel systeem zich, het trackrecord wat betreft beveiliging is het beste bij Synology.

Behalve opslag binnen het thuisnetwerk kun je met elke NAS inmiddels ook een persoonlijke cloud maken voor wereldwijde toegang tot al jouw bestanden.

Tip 10: HDMI en mediaspeler

Ben je een filmliefhebber, dan wil je de NAS misschien gebruiken als mediaspeler om films of series af te spelen op je eigen tv. Hiervoor beschikt bijna iedere NAS over een of meerdere mediaspeler-apps die je op de NAS kunt installeren. Voor de verbinding met de tv kun je – afhankelijk van de hardware – het netwerk gebruiken of de tv met een HDMI-kabel aansluiten op de NAS.

Synology biedt geen HDMI-aansluiting op zijn NAS-apparaten en dus is streamen via het netwerk de enige optie. QNAP en Asustor bieden vaak wel een HDMI-aansluiting. Dit werkt vaak beter dan streamen via het netwerk en maakt het ook mogelijk een afstandsbediening te gebruiken om de NAS te bedienen.

Media afspelen via de NAS?

Een HDMI-kabel is dan eigenlijk een must

Het nadeel is dat de NAS dan in de woonkamer bij de tv komt te staan en enig lawaai van de koeling met zich meebrengt. QNAP biedt daarom ook enkele passief gekoelde NAS’en, geoptimaliseerd voor gebruik in een woonomgeving.

Wil je de films ook afspelen op mobiele apparaten, dan is een processor met hardwarematige transcoderen een vereiste.

De HDMI-poort laat zich bij Asustor en QNAP ook gebruiken om met de NAS te browsen of Netflix af te spelen.

Heb je een NAS gekocht, let dan hierop als je hem gaat instellen

▼ Volgende artikel
Oppo lanceert Reno14 Series met AI-fotografie en vernieuwd ontwerp
Huis

Oppo lanceert Reno14 Series met AI-fotografie en vernieuwd ontwerp

OPPO heeft de Reno14 Series gelanceerd. De smartphones, bestaande uit de Reno14 5G en Reno14 F(S) 5G, bieden AI-fotografie, verbeterde productiviteitsfuncties en een water- en stofbestendig ontwerp. Beide modellen zijn uitgerust met grote batterijen, snellaadtechnologie en ColorOS 15 op basis van Android 15. En ja, het is ook hier AI dat de klok slaat.

De nieuwe Reno14 5G en de Reno14 F(S) 5G combineren geavanceerde AI-functies met een ontwerp dat volgens de fabrikant is geïnspireerd op, eh, zeemeerminnen. Bijzonder ja... Beide modellen zijn uitgerust met verbeterde cameratechnologie en beschikken over een water- en stofbestendige behuizing met IP66, IP68 en IP69-certificeringen. De toestellen zijn per direct verkrijgbaar in Nederland.

Zeemeermin-look in glas

De Reno14 Series introduceert het zogenoemde Iridescent Mermaid Design, dat tot stand komt via twaalf coatinglagen en vijf fasen van microgravure, aldus Oppo. Hierdoor ontstaat een glanzende lichtreflectie op de achterkant. De Reno14 5G heeft een glazen afwerking uit één stuk gecombineerd met een aluminium frame, wat bijdraagt aan de stevigheid van het toestel. De behuizing is bestand tegen water en stof, en de usb-c-aansluiting is voorzien van een platina coating om corrosie te beperken, ook bij intensief gebruik.

©Oppo

Aan de achterzijde is dankzij vernuftige techniek inderdaad een soort zeemeermin zichtbaar. Of in elk geval iets van een staartvin...

Scherm reageert altijd

Beide modellen beschikken over een plat amoledscherm met smalle randen. De Reno14 5G heeft een 6,59-inch display, terwijl de Reno14 F 5G een 6,57-inch scherm biedt. Ze ondersteunen functies als Splash Touch en Glove Mode, waarmee het scherm dus ook bij natte handen of gebruik met handschoenen blijft reageren. Qua kleurstelling zijn er meerdere varianten beschikbaar. De Reno14 5G komt in Opal White en Luminous Green, terwijl de Reno14 F 5G verkrijgbaar is in Opal Blue en eveneens in Luminous Green.

Flitser versterkt nachtbeelden

Een belangrijk onderdeel van de serie is 'AI Flash Photography'. De Reno14 5G beschikt over een drievoudig flitssysteem, waaronder een speciale focusflitser voor de telefotocamera. Dit moet volgens Oppo tot tien keer meer lichtopbrengst geven dan bij de vorige generatie. De Reno14 F 5G heeft een tweevoudig flitssysteem dat een verdubbeling van de helderheid levert ten opzichte van eerdere modellen. De Reno14 5G is daarnaast uitgerust met een 50 megapixel 3,5x telefotocamera, waardoor gebruikers meer mogelijkheden hebben voor portret- en zoomfotografie.

©Oppo

Een geavanceerd camerasysteem moet voor nog betere foto's zorgen, ook al de lichtomstandigheden niet ideaal zijn.

Strakkere foto's dankzij AI

De toestellen bieden verschillende AI-gedreven functies. 'AI Livephoto 2.0' combineert korte en lange belichtingen in één opname, zodat bewegingen worden vastgelegd zonder onscherpte. Met de ingebouwde AI Editor kunnen foto's automatisch worden bijgesneden, vervorming worden hersteld en filters worden toegepast. Extra functies zijn onder andere 'AI Perfect Shot', dat ongewenste gezichtsuitdrukkingen kan corrigeren, en 'AI Eraser' en 'Reflection Remover', waarmee storende objecten of reflecties uit beelden worden gepoetst. Ook voor video zijn er verbeteringen, met ondersteuning voor 4K HDR-opnames met een breder dynamisch bereik en natuurgetrouwe kleuren.

Tolk en personal assistant in één

Naast fotografie richt Oppo zich met de Reno14 Series ook op productiviteit. Het nieuwe ColorOS 15 introduceert 'AI Mind Space', waarin informatie uit apps of het web eenvoudig kan worden opgeslagen en later via natuurlijke taal kan worden teruggevonden. Ook zijn er vertaalmogelijkheden toegevoegd, waaronder AI Call Translator voor live-gesprekken en een speciale app die tekst of spraak realtime vertaalt. Deze functies moeten de smartphones bruikbaarder maken in internationale situaties en bij dagelijks multitasken.

©Oppo

Extra koeling voor gamers

Voor betere prestaties tijdens gamen en multitasken zijn de toestellen voorzien van een verbeterd koelsysteem. De Reno14 5G beschikt over een 'AI Nano Dual-Drive'-koelsysteem, ondersteund door 'AI HyperBoost 2.0', dat de temperatuur ook tijdens intensief gebruik onder controle houdt. Daarnaast introduceert Oppo 'AI LinkBoost 3.0' voor stabielere netwerkprestaties, met automatische schakeling tussen netwerken en prioritering van belangrijke datastromen. Beide modellen hebben een 6000 mAh-batterij en ondersteunen de eigen SuperVooc-snellaadtechnologie.

Updates tot zes jaar

De Reno14 Series draait op Android 15 met ColorOS 15. Oppo belooft vijf grote ColorOS-updates en zes jaar beveiligingspatches, wat de gebruiksduur van de toestellen flink moet verlengen. Met functies als de 'Trinity Engine' en 'Luminous Rendering Engine' zijn vloeiende animaties en stabiele prestaties een belangrijk aandachtspunt.

De Reno14 Series is zoals gezegd per direct verkrijgbaar. De Reno14 5G kost 649 euro voor de versie met 512 GB opslag en 599 euro voor 256 GB. De Reno14 FS 5G met 512 GB opslag kost 449 euro, terwijl de Reno14 F 5G met 256 GB voor 399 euro al beschikbaar is. Oppo biedt tot 28 september verschillende introductiebundels aan, waaronder draadloze oordopjes en snelladers bij aankoop van een toestel.

▼ Volgende artikel
3D-printen zonder eigen printer: zo doe je dat
© Kittipong Jirasukhanont
Huis

3D-printen zonder eigen printer: zo doe je dat

Heb je een ingenieus ontwerp in gedachten, maar geen 3D-printer in huis? Geen probleem, want er zijn steeds meer manieren om objecten te laten printen zonder zelf apparatuur te bezitten. Online printdiensten nemen je werk uit handen, terwijl je alleen een digitaal bestand hoeft aan te leveren. Of je nu een sleutelhanger ontwerpt of een uniek cadeautje voor een verjaardag, 3D-printen biedt talloze mogelijkheden. Bovendien kun je putten uit uitgebreide digitale bibliotheken met kant-en-klare modellen.

In dit artikel laten we zien hoe je zonder eigen 3D-printer toch fysieke objecten maakt:

  • Zoek of ontwerp zelf een 3D-model
  • Upload je bestand naar een online printservice
  • Kies materiaal, kleur en afwerking
  • Houd rekening met de levertijd en combineer bestellingen om transportkosten te beperken
  • Meet onderdelen nauwkeurig op als je vervangstukken wilt laten printen
  • Let bij speciale projecten op resolutie en laaghoogte-instellingen

Lees ook: High-tech hobby’s: de leukste tools om zelf iets moois te maken

Het printen van ruimtelijke objecten is makkelijker dan ooit, zelfs zonder eigen 3D-printer. Er is namelijk een groeiend aanbod van onlineplatforms en webshops dat het fysieke printproces voor hun rekening neemt, terwijl jij enkel een digitaal ontwerp aanlevert. Daardoor is 3D-printen niet langer alleen weggelegd voor techfanaten of bedrijven. Het volstaat om een geschikt 3D-model te hebben in een gangbaar bestandstype, zoals STL, OBJ of STEP, en je kunt direct aan de slag. De rest van het printproces kun je uitbesteden aan professionele printservices, zodat je altijd verzekerd bent van hoge kwaliteit. Zo kunnen hobbyisten, studenten en ondernemers gemakkelijk experimenteren met 3D-technologie. Het maakt niet uit of je een miniatuur voor bordspellen, een vervangend onderdeel voor een huishoudelijk apparaat of een gepersonaliseerd sierobject wilt maken. Je regelt alles met een paar simpele online handelingen.

Een ontwerp vinden of zelf maken

De eerste stap bij 3D-printen zonder eigen printer is het vinden of ontwerpen van een geschikt model. Online zijn er miljoenen gratis en betaalde ontwerpen beschikbaar, die je vrij kunt downloaden en gebruiken. Platformen als Thingiverse en MyMiniFactory staan bol van de creaties van hobbyisten en professionals. Via de zoekfunctie typ je bijvoorbeeld ‘phone holder’ (telefoonhouder), waarna je talloze varianten vindt die direct te printen zijn. Heb je liever iets unieks? Dan kun je zelf aan de slag met ontwerpprogramma’s met een intuïtieve interface, waarmee je een 3D-bestand genereert (zie het kader ‘Zelf 3D-modellen maken’). Zo heb je de basis voor je zelfgemaakte 3D-project klaar. Het kost uiteraard wat meer moeite dan kiezen voor een ontwerp van iemand anders, maar zelf ontwerpen is wel een stuk leuker en niet in de laatste plaats leerzamer.

Op sites zoals Thingiverse staan talloze leuke en praktische ontwerpen die je kunt downloaden.

Zelf 3D-modellen maken

Wil je liever zelf unieke modellen ontwerpen? Dan zijn er diverse gratis en betaalde ontwerppakketten. Een interessante optie is Tinkercad, dat volledig in de browser werkt. In Tinkercad kies je voor Create new design, waarna je primitieve vormen sleept en schaalt. Ook Blender is een optie, met krachtige sculpting- en animatiefuncties. Let wel op de leercurve: Blender is uitgebreider dan Tinkercad, wat voor beginners interessant maar ook uitdagend kan zijn. Voor elk programma geldt dat talloze tutorials online beschikbaar zijn. Neem de tijd om wat basisprincipes te leren, zodat je eenvoudig jouw eigen creaties vormgeeft. Zo hoef je nooit te vertrouwen op bestaande downloadbare ontwerpen.

De Sculpt-modus in Blender (beeld: Blender.org).

Online printservices: zo werkt het

Als je eenmaal een bestand hebt, kun je het uploaden naar een online printservice. Er is keuze uit vele aanbieders, bijvoorbeeld 3DLabs en 3D Print Portaal. Je gaat naar de website en uploadt simpelweg het bestand vanaf je computer. De dienst controleert of je model printbaar is en toont vervolgens de geschatte kosten. Die kosten hangen af van materiaal, afmetingen en complexiteit. Wil je bijvoorbeeld een prototype in kunststof? Dan kies je in het materiaalmenu voor PLA of ABS en vink je de gewenste kleur aan. Ook metalen zoals staal of messing zijn soms mogelijk, maar die opties liggen prijstechnisch hoger. Heb je de instellingen gevonden? Dan rond je de bestelling af zoals je bij een reguliere webshop winkelt. De levertijd varieert van een paar dagen tot weken. Zo heb je in een handomdraai een professioneel geprint object in huis, zonder zelf technische apparatuur te hoeven bezitten. Het hele proces is daardoor uiterst laagdrempelig en snel geregeld.

Bij het aanleveren van je 3D-model is het belangrijk om te weten welke bestandstypen de printservice accepteert. STL is veruit de meest gangbare standaard. Het bevat de geometrie van je ontwerp in de vorm van kleine driehoekige vlakken. Daarnaast is OBJ populair omdat het extra informatie kan bevatten, zoals kleur- of textuurdetails. Er bestaan ook formaten als STEP, 3MF en AMF, maar niet elke aanbieder ondersteunt deze. Kijk op de website van de aanbieder ook of er aanvullende eisen zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van de wanddikte van je ontwerp.

Het gebruik van een 3D-printservice is vaak heel eenvoudig.

 Keuze uit materialen en afwerking

Niet alleen de technologie achter 3D-printen is divers, ook de materiaalkeuzes zijn talrijk. Voor de meeste beginnende gebruikers volstaan de eerder genoemde kunststoffen zoals PLA en ABS (zie kader ‘De meest gebruikte materialen’). PLA is biologisch afbreekbaar en relatief eenvoudig te printen, terwijl ABS sterker en iets hittebestendiger is. Zoek je een chique uitstraling? Dan kun je kiezen voor harsgebaseerde prints, gemaakt met lasers (SLA) of lcd-technologie. Het resulterende oppervlak is zeer glad, ideaal voor gedetailleerde miniaturen of sieraden. Daarnaast zijn er steeds meer mogelijkheden om met metalen te werken, hoewel dit vaak duurder uitvalt. Als je een model in metaal bestelt, wordt het in meerdere stappen gefreesd, gegoten of gesinterd, afhankelijk van de aanbieder. Na het printen kan een object extra nabewerkt worden, bijvoorbeeld door schuren, polijsten of zelfs verven. Sommige onlinediensten bieden deze nabewerking als extra optie aan. In de menu’s kies je dan voor afwerkingen als Polished of Painted en geef je eventueel een gewenste kleur op. Zo bepaal je zelf hoe je uiteindelijke ontwerp eruit komt te zien, zonder eigen apparatuur in huis.

©stockphoto-graf - stock.adobe.com

PLA-filament is in eindeloos veel kleuren op rollen verkrijgbaar.

De meest gebruikte materialen

PLA is een biologisch afbreekbaar bioplastic gemaakt van maïszetmeel. Het is goedkoop en relatief stevig, waardoor het ideaal is voor beginnende 3D-projecten. ABS is wat sterker en beter bestand tegen hitte. Voor afdrukken met extreme details, zoals miniaturen of sieraden, wordt vaak een op hars gebaseerd proces gebruikt waarvan het eindresultaat bijzonder glad is. Metalen prints, waaronder roestvrij staal en messing, komen tot stand via geavanceerde technieken als lasersinteren of gietprocessen. Deze zijn duurder, maar leveren zeer duurzame stukken op. Nylon (polyamide) is een ander materiaal dat veel wordt toegepast, zeker voor functionele onderdelen. Het is licht, flexibel en slijtvast. Voor elk materiaal gelden specifieke ontwerpregels. Probeer bijvoorbeeld niet te dunne wanden te maken als je met harsprint werkt, omdat die kunnen breken. Ook is de nabehandeling verschillend: PLA kun je schuren en verven, terwijl metalen vaak worden gepolijst of gecoat. Er is keuze genoeg, zodat er altijd wel een geschikt materiaal is voor jouw project.

Kosten en planning in de hand houden

Wanneer je een 3D-object laat printen via een onlinedienst, is het verstandig om vooraf je budget en tijdsplanning te bepalen. De prijs wordt meestal berekend op basis van volume en materiaalkeuze. Een simpel plastic figuurtje kost bijvoorbeeld maar een paar euro, terwijl een groot metalen voorwerp in de honderden euro’s kan lopen. Doe een paar proefuploads met verschillende materialen en controleer de gepresenteerde prijs om een idee te krijgen van de mogelijkheden. Let ook op eventuele opstartkosten per bestelling. Sommige platformen rekenen een vast tarief voor elke nieuwe opdracht, ongeacht het formaat. Om transportkosten te beperken, kun je bestellingen combineren of meerdere exemplaren in één keer laten printen. Daarnaast is het slim om te checken hoelang de productie en verzending duren. Voor belangrijke deadlines is het verstandig om wat extra speling in te bouwen, zeker als je nog nabewerking wilt uitvoeren of het object elders moet laten afwerken. Zo voorkom je teleurstellingen, zowel financieel als qua timing, en houd je de kosten en planning beter onder controle.

©ANDREY RADCHENKO

3D-printen in metaal is aanzienlijk kostbaarder dan printen in kunststof.

Van idee tot realiteit met handige voorbeelden

Stel, je wilt een vervangende knop voor je keukenmachine ontwerpen. Om te beginnen meet je de diameter van de as, de hoogte van de originele knop en andere relevante maten met een schuifmaat. Daarna start je je ontwerpsoftware en maak je een cilinder met dezelfde afmetingen. Vervolgens ‘boor’ je een gat in het midden, iets groter dan de as. Je voorziet de buitenzijde van ribbels voor extra grip door simpelweg in je 3D-programma meerdere verticale vlakken toe te voegen. Vervolgens exporteer je het model. Upload je ontwerp naar een printservice en pas de materiaalinstellingen aan. Hierdoor krijg je direct zicht op de prijs. Ben je tevreden? Dan plaats je de bestelling en wacht je tot het pakketje arriveert. Een ander voorbeeld is het printen van gepersonaliseerde sieraden. Upload een eigen 3D-ontwerp, kies een metaal of metaalfinish en laat de aanbieder de rest regelen. Zo wordt 3D-printen iets tastbaars. Creatieve mogelijkheden zijn eindeloos, voor hobby, werk en studie.

©Studio Peace - stock.adobe.com

Meten is weten, dat geldt zeker voor het nauwkeurig namaken van vervangende onderdelen.

Verwacht geen wonderen

Als laatste is het belangrijk om je verwachtingen realistisch te houden. 3D-prints zien er over het algemeen net wat minder strak en glad uit dan in een fabriek of door een professional vervaardigde producten. Bekijk ook altijd de reviews van een printservice en controleer of ze ervaring hebben met het materiaal dat je wilt gebruiken. Blaas je ontwerp niet onnodig op, want hoe groter het is, hoe hoger de kosten en de kans op printfouten. Zorg dat je ontwerp fysiek stabiel staat, zonder overbodige uitsteeksels die kunnen breken. Een handige tip is om bij twijfel eerst een kleinere testversie te laten printen en die vervolgens aan te passen in de configuratietool, waarin je bijvoorbeeld de afmetingen eenvoudig aanpast. Zo zie je of het model overeenkomt met wat je in gedachten had, zonder direct de hoofdprijs te betalen. Voor speciale projecten met verfijnde details, zoals sieraden of miniaturen, is het raadzaam te informeren naar de resolutie en laaghoogte. Vaak kun je deze waarden instellen in de bestelmodule. Door daar goed op te letten, verbeter je de kwaliteit enorm. Zo haal je het beste uit je online 3D-printervaring.

Eigen prints zijn vrijwel altijd net wat minder strak dan in serie gemaakte producten, wat hier goed te zien is.

Meer controle

Met de juiste voorbereidingen, zoals een goed bestandstype en kennis van verschillende materialen, en door gebruik te maken van online printservices, kun je snel en voordelig aan de slag. Wil je nóg meer controle? Dan loont het om software te verkennen en op termijn eventueel zelf een 3D-printer aan te schaffen. Uiteindelijk is 3D-printen voor iedereen toegankelijk, zolang je maar de juiste stappen volgt.

Voordelige 3D-printers voor thuis

Als je na een paar online bestellingen de smaak te pakken hebt, kun je overwegen zelf een printer aan te schaffen. Er zijn tegenwoordig al betaalbare instapmodellen onder de driehonderd euro. Bekende merken bieden FDM-printers aan, waarmee je met gesmolten filament in lagen print. Let bij je aankoop op de bouwgrootte, de maximale temperatuur en de beschikbaarheid van reserveonderdelen. Een populair instapmodel is de Creality Ender-reeks, bekend om zijn uitbreidbaarheid. Wil je hogere resolutie of fijne details? Dan is een zogenoemde resinprinter wellicht interessant. Merken als Anycubic leveren compacte harsprinters (lcd of SLA), die vloeibare hars laag voor laag uitharden. Houd er rekening mee dat je te maken krijgt met geuren en chemische resten. Een goede ventilatie en beschermingsmiddelen zijn dus belangrijk. Verder moet je je geprinte objecten reinigen en nabelichten. Dit klinkt als veel werk, maar als je serieus in 3D-printen wilt duiken, bieden deze apparaten ultieme controle en eindeloze experimenteermogelijkheden in eigen huis.

3D-printers uit de Ender-reeks van Creality vind je online al voor minder dan 300 euro.