Bedrijven hebben steeds vaker te maken met het verlies van gegevens door menselijk falen of diefstal door criminelen. Tientallen keren per jaar komt er nieuw datalek in het nieuws waarbij wachtwoorden zijn buitgemaakt. Hoe weet je of jouw wachtwoord daar bijzit? En hoe beperk je het risico?

Tip 01: Risico inschatten

Chatten, winkelen en bankieren: we doen steeds meer online. Criminelen weten dat en aangezien er voor hen steeds meer te halen valt, proberen ze constant digitaal in te breken. Daarom worden allerlei databases gehackt, om maar zoveel mogelijk wachtwoorden buit te maken en toegang te krijgen tot gegevens die geld op kunnen leveren. Bij een succesvolle hack kunnen tienduizenden accounts tegelijkertijd buitgemaakt worden. Wanneer het bedrijf de gegevens ook nog eens onversleuteld heeft opgeslagen, kunnen criminelen deze gegevens meteen gebruiken om in te breken.

Toch zijn het lang niet altijd criminelen die voor het lekken van gegevens zorgen. Soms hebben bedrijven hun ict-zaken niet op orde en lekken er gegevens door slecht ontworpen software of een onbeveiligde server. In dat geval is er misschien niet zo veel aan de hand en hebben kwaadwillenden het lek nooit ontdekt. Toch is het in alle gevallen beter om het wachtwoord te wijzigen bij het account van een bedrijf als er een datalek heeft plaatsgevonden.

In mei 2018 is de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing geworden. Hierdoor zijn de regels voor het omgaan met persoonlijke gegevens strenger geworden en in Nederland controleert de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) of bedrijven dit wel netjes doen. Als er een datalek is, moet dit ook bij de AP gemeld worden en zij stellen dan een onderzoek in. Op www.autoriteitpersoonsgegevens.nl kun je zien naar welke datalekken de AP onderzoek doet en zien hoe hoog zij het risico van het datalek inschatten.

Tip 02: Wachtwoord gelekt?

Daarnaast is er een aantal sites die grote bestanden met accountgegevens doorzoeken, zodat je kunt checken of je gegevens op straat liggen. Deze sites zijn gemaakt door goedwillende hackers die de databases van inloggegevens doorzoekbaar hebben gemaakt. Hierin kun je zoeken op jouw e-mailadres of gebruikersnaam en zien of jouw wachtwoord in het verleden bij een datalek is buitgemaakt.

Op de website www.haveibeenpwned.com kun je dit controleren. Op de website vul je in de grote zoekbalk jouw e-mailadres in en vervolgens krijg je alle datalekken te zien waar jouw accounts bijzaten. Hierbij staan uiteraard niet jouw wachtwoorden zelf, want dan kunnen kwaadwillenden de site gebruiken om toegang te krijgen tot je accounts. Er is alleen te zien welke accounts gekoppeld aan jouw e-mailadres onderdeel waren van een datalek bij een bedrijf.

Onder het kopje Passwords kun je wel zoeken op wachtwoorden en zien of je wachtwoord onderdeel is van een datalek uit het verleden. Hier staat alleen of en hoe vaak het wachtwoord voorkomt.

©PXimport

Pwned

Tip 03: Nederlandse lekken

De database van Have I Been Pwned is niet de enige plek waar gelekte data in verzameld wordt en deze database bevat ook zeker niet alle gelekte gegevens. De Nederlandse Politie is bezig met een eigen database. Bij het in beslag nemen van netwerkapparatuur van criminelen, vindt de politie doorgaans gelekte of gestolen gegevens, en wanneer mogelijk maken ze deze doorzoekbaar.

Hoewel deze database kleiner is dan die van Have I Been Pwned, is dit een handige bron om jouw account ook te checken. Je kunt hier kijken of je account erbij zit.

©PXimport

Tip 04: Wachtwoord wijzigen

Wanneer een dienst waar je een account hebt, gehackt wordt, is het altijd beter om meteen het wachtwoord te veranderen. Het kan zijn dat je gegevens niet bij het lek zaten, maar neem altijd het zekere voor het onzekere. Als het goed is, stelt een bedrijf je op de hoogte als er accountgegevens gelekt zijn.

Zorg dat je een nieuw, uniek wachtwoord aanmaakt. Wanneer je op meerdere plekken het gelekte wachtwoord gebruikt, zorg dan dat je álle accounts wijzigt. Gebruik niet voor elk account hetzelfde wachtwoord, sterk variërende wachtwoorden zijn veiliger. Wanneer er een lek is, hoef je alleen dat wachtwoord aan te passen en kunnen kwaadwillenden niet bij andere accounts.

Voor het maken van een veilig wachtwoord, kun je het beste een zin gebruiken. Dan is jouw wachtwoord altijd lang genoeg en kun je makkelijker zorgen voor een afwisseling tussen letters, cijfers en speciale symbolen. Bijvoorbeeld: DitW@chtwoord1SEenVoorbeeld!

©PXimport

Tip 05: Wachtwoordmanager

Om te zorgen dat je overal een veilig wachtwoord hebt, kun je een wachtwoordmanager gebruiken. Op die manier heb je overal een veilig wachtwoord, zonder dat je ingewikkelde codes hoeft te onthouden. Er zijn verschillende gratis wachtwoordmanagers beschikbaar die op een vergelijkbare manier werken. We kunnen het gebruik van 1Password, Sticky Password en LastPass aanraden. Voor dit voorbeeld gebruiken we LastPass.

Ga hiernaartoe om een account aan te maken bij LastPass. Hier moet je in het veld Hoofdwachtwoord een sterk wachtwoord invullen. Dit is het enige wachtwoord dat je hoeft te onthouden, voor al jouw andere accounts onthoudt LastPass het wachtwoord.

Eenmaal ingelogd bij LastPass kun je de accounts gaan beveiligen met een sterk wachtwoord. De wachtwoordmanager loopt in eerste instantie zelf een aantal accounts met je door, zoals die van Facebook, Google en Twitter. Daarna is het belangrijk om zelf na te gaan welke accounts je hebt en hier een nieuw wachtwoord voor aan te maken.

Het is het makkelijkste om dit te doen via de plug-in die beschikbaar is voor alle gangbare browsers. De plug-in vind je hier. Als de plug-in is geïnstalleerd, moet je inloggen met jouw e-mailadres en het hoofdwachtwoord. Wanneer je naar een site gaat waar je moet inloggen, herkent de plug-in de inlogvelden en vult deze aan als de gegevens van de site zijn opgeslagen in LastPass.

Wanneer de gegevens nog niet bekend zijn bij LastPass, kun je het best jouw wachtwoord wijzigen op de site. Wanneer je een nieuw wachtwoord moet invoeren, klik je rechtsboven op de LastPass-plug-in en klik je op Genereer wachtwoord. Hiermee wordt er een veilig wachtwoord gegenereerd dat je kunt kopiëren en plakken naar het veld waar het nieuwe wachtwoord ingevuld moet worden. Zodra het wachtwoord is ingevuld, vraagt de plug-in of de inloggegevens opgeslagen moeten worden. Klik op OK. De volgende keer dat je gaat inloggen, heeft LastPass onthouden wat het wachtwoord is en zal het dit automatisch invullen.

©PXimport

Actrice Kristen Bell zal de stem van Amy Rose inspreken in de aankomende vierde Sonic the Hedgehog-film.

Het personage, dat veelvuldig in de Sonic-games voorkomt, had al een gastrolletje aan het einde van de film Sonic the Hedgehog 3. Deze week heeft The Hollywood Reporter onthuld dat het personage in de vierde Sonic-film ingesproken zal worden door Kristen Bell.

Bell heeft al ervaring met stemacteerwerk: ze speelde ook de rol van Princess Anna in de Frozen-films. Verder is ze bekend van series als The Good Place, Veronica Mars en Deadwood. Ze speelde ook de rol van Lucy in de allereerste Assassin's Creed-game.

De vierde Sonic the Hedgehog-film draait vanaf 19 maart 2027 in de bioscoop.

Over de Sonic the Hedgehog-films

De Sonic the Hedgehog-films zijn gebaseerd op het populaire gamepersonage van Sega, een blauwe egel die zijn dierenvrienden probeert te redden en extreem snel kan rennen. De films combineren live-action acteerwerk met computergeanimeerde beelden.

De drie uitgekomen verfilmingen zijn een megasucces: begin 2025 werd al aangekondigd dat de drie Sonic-films bij elkaar meer dan een miljard dollar aan bioscoopopbrengsten hadden gegenereerd.

De films staan mede bekend om hun goedgevulde cast. Zo zijn James Marsden en Jim Carrey te zien, en verlenen onder andere Ben Schwartz, Keanu Reeves en Idris Elba hun stemmen aan computergeanimeerde personages.

Eind 2025 kregen we eindelijk de langverwachte eerste beelden van Tomb Raiders toekomst te zien. Het was al een aantal jaren bekend dat Amazon de franchise met zowel een serie als nieuwe games wilde terugbrengen, maar hoe precies, dat was nog lang giswerk. Nu is bekend dat er maar liefst twee nieuwe games op stapel staan: Tomb Raider: The Legacy of Atlantis en Tomb Raider: Catalyst.

Releasedata van de nieuwe Tomb Raider-games

Tijdens The Game Awards in 2025 werd aangekondigd dat Tomb Raider: The Legacy of Atlantis (een remake van de allereerste Tomb Raider-game uit 1996) in 2026 moet verschijnen. Een geheel nieuwe Tomb Raider-game die zich later in de tijdlijn afspeelt is Catalyst, de game die in 2027 moet verschijnen. Beide spellen komen uit op de PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc.

Beide titels worden ontwikkeld door Crystal Dynamics, dat eerder Tomb Raider uit 2013 en Rise of the Tomb Raider uit 2015 maakte. Ook hielp de studio mede-ontwikkelaar Eidos Montréal met de productie van Shadow of the Tomb Raider (2018). De studio Flying Wild Hog (Shadow Warrior, Trek to Yomi) ondersteunt de ontwikkeling van Tomb Raider: The Legacy of Atlantis.

Allemaal in één tijdlijn

Met dit nieuwe Tomb Raider-tijdperk willen Amazon en ontwikkelaar Crystal Dynamics harder dan ooit inzetten op de eenduidige tijdlijn van de franchise. In de allereerste Tomb Raider-game uit 1996 was Lara Croft al een geharde avonturier, en in 2012 begon Crystal Dynamics met het vertellen van haar 'oorsprongsverhaal'. De zogenaamde Survivor-trilogie omvat de games Tomb Raider (2013), Rise of the Tomb Raider (2015) en Shadow of the Tomb Raider (2018), die samen laten zien hoe Lara steeds meer in die rol van de geharde bad-ass groeit.

©Crystal Dynamics

De bedoeling is in principe altijd geweest dat de Survivor-trilogie een voorloper vormt op de originele games, al werd daar nog vaak over gediscussieerd door fans. Sommigen vinden bijvoorbeeld dat de sfeer van de modernere games niet goed overeenkomt met de originele titels. Desalniettemin gaat Amazon door met het plan, zo werd al aangekondigd in 2021, waar in een speciale video het volgende werd gezegd over de aankomende Tomb Raider-game:

"Het bevat alle elementen die de Tomb Raider-reeks een van de meest geprezen franchises in gaming heeft gemaakt. Spelers besturen een zelfverzekerde en multidimensionale heldin in een omgeving waarin verkenning en creatief routes vinden wordt beloond. Er zijn duizelingwekkende puzzels om op te lossen en er is een grote variatie aan vijanden om het tegen op te nemen."

©Crystal Dynamics

Tomb Raider: Legacy of Atlantis

Tomb Raider: The Legacy of Atlantis lijkt dit duidelijk te moeten maken. De game is dus een remake van het spel waar de franchise mee begon, met gemoderniseerde gameplay en visuals. Het verhaal rondom het krachtige artefact de Scion blijft intact, al gaat de verhaalvertelling in deze versie van het spel wat anders dan in 1996.

Dit biedt de ontwikkelaar ook genoeg kansen om het avontuur waar het voor Lara allemaal begon te koppelen aan de Survivor-delen, en dus het tijdperk tussen nieuw en oud te overbruggen. De dinosauriërs uit het origineel zijn dus nog gewoon aanwezig, al is dat nu met veren. Want we moeten wel rechtdoen aan de geschiedenis.

Tomb Raider: Catalyst

Dus wat betekent dat voor Tomb Raider: Catalyst, de andere game die tijdens The Game Awards voor het eerst getoond werd? Catalyst is eigenlijk een soort schone lei voor Tomb Raider, met een verhaal dat zich na alle voorgaande games, boeken, comics en series - ja, daar komen we later nog op - afspeelt.

De voorgaande verhalen worden wel als 'canon' (lees: onderdeel van de geschiedenis in deze tijdlijn) beschouwd. Dat kunnen we opmaken uit de onthullingstrailer van het spel, waarin gerefereerd wordt aan de gebeurtenissen uit Tomb Raider (2013) en de eerste Tomb Raider-game - alsmede Legacy of Atlantis dus.

Het spel speelt zich af in het noorden van India, in de nasleep van een cataclysmische gebeurtenis waardoor verschillende geheimen uit de geschiedenis plotseling geopenbaard zijn. Lara Croft en zo ongeveer iedere andere schattenjager in de wereld gaat dus op pad naar het gebied om de geheimen en rijkdommen van weleer te ontdekken. Aan Lara de taak om te zorgen dat de soms gevaarlijke mythische voorwerpen uit de verkeerde handen blijven, wat volgens de website voor een verhaal bomvol 'vertrouwen en verraad' zorgt.

De start van een trilogie?

Het is goed mogelijk dat Catalyst het eerste deel is van een gloednieuwe Tomb Raider-trilogie. In maart 2024 vond er bij het South by Southwest-filmfestival (SXSW) een panel plaats waarin (zo ontdekte het Tomb Raider fan-account Society of Raiders) Dimitri Johnson aan het woord kwam.

©Crystal Dynamics

Johnson, een producent van onder andere de eerste Sonic the Hedgehog-film, heeft een deal gesloten met Amazon Studios voor het ontwikkelen van televisieseries, onder andere romdom Tomb Raider. In het panel over transmedia - oftewel het gebruiken van een IP (intellectual property) via verschillende mediums, waaronder live-action films, series, animatie en games - zei hij het volgende:

"Er is een franchise waar we aan werken waar ik niet te diep op in kan gaan. En dit is een groot experiment voor ons - de studio's en het gamebedrijf waar we werken aan animatie, live-action films, live-action televisie en een trilogie aan games die gebouwd zijn in Unreal 5. Daarbij kijken we naar een manier om de assets die voor de game gebruikt worden toe te passen om de productie van de live-action producties te ondersteunen."

©Amazon

De precieze franchise waar het om gaat wordt niet genoemd, maar gezien zijn betrokkenheid bij de live-action serie valt aan te nemen dat het om Tomb Raider gaat. Hij heeft dus mogelijk bevestigd dat Cataclysm het startschot is van een nieuwe Tomb Raider-trilogie.

Amazon en Crystal Dynamics lijken hier ook naar te hinten met de trailer van het spel. Na een lange monoloog van een antagonist over hoe de 'legende van Lara Croft tot een einde moet komen' stelt de avonturier zelf dat ze nog maar net begonnen is. Dat kan uiteraard een knipoog zijn naar haar langverwachte terugkeer, maar het lijkt erop dat Amazon hard op Tomb Raider gaat inzetten.

©Crystal Dynamics

De stem van Lara Croft

In de nieuwe games krijgt Lara een nieuwe stemactrice. Alix Wilton Regan - bekend van rollen in Mass Effect 3, Cyberpunk 2077 en Assassin's Creed: Origins - gaat het stokje overnemen van Camilla Luddington, die het personage vertolkte in de Survivor-trilogie. Na de aankondiging dat Regan de rol op zich gaat nemen, plaatste Luddington een emotioneel bericht op haar Instagram-account:

"Ik wil jullie laten weten dat ik van de fans heb gehouden. Het was een ongelooflijke eer om Lara Croft te spelen en ze blijft altijd onderdeel van mij uitmaken. De Survivor-trilogie bood mij een decennium aan avontuur dat ik nooit ga vergeten. Ik kan niet trotser zijn op wat we hebben gecreëerd. Zoals altijd ontvangt de nieuwe actrice een ongelooflijke gift door in haar laarzen te mogen stappen."

Gameplay van de nieuwe Tomb Raider

Van Legacy of Atlantis hebben we al wat gameplay - mogelijk gemaakt door Unreal Engine 5 - kunnen zien met de onthullingstrailer. Daaruit blijkt dat Lara net zo acrobatisch is als in de oorspronkelijke PlayStation-games - iets wat in de Survivor-trilogie minder aan bod kwam. In de trailer zien we in ieder geval dat Lara zich niet simpelweg omhoog drukt tijdens het klimmen, maar haar iconische 'cirkelmethode' nog altijd onder de knie heeft. Verder zijn er beelden te zien van het klimmen, een puzzel en de valstrikken die je in de verschillende tombes te wachten staan. Ook kregen we een glimp van de gunplay in het spel. Lara heeft haar twee vertrouwde pistolen, en kan die al ontwijkend en springend loslaten op dinosauriërs.

Van Catalyst is nog geen gameplay getoond, al onthult de cinematische trailer mogelijk wel een paar gameplaymogelijkheden. Denk aan de grijphaak die Lara op Spider-Man-achtige wijze aan haar pols heeft hangen, en die ze schijnbaar ook tijdens gevechten kan inzetten om vijanden af te leiden of uit te schakelen. Ook zien we haar een lamp kapotschieten om voor verwarring te zorgen, en daar een voordeel uit halen. Wellicht wordt de combat en stealth dus wel uitgebreid met mechanieken rondom lichtinval. Veel meer is er nog niet op te maken, al zijn er in de afgelopen jaren wellicht al een paar details naar buiten gekomen.

©Crystal Dynamics

Eerdere geruchten

Deze nieuwe Tomb Raider-games zijn al jaren in ontwikkeling, en er zijn in die tijd ook een flink aantal geruchten opgedoken rondom Catalyst. Niets is bevestigd, dus houd een korreltje zout bij de hand.

Het is de insider V Scooper en journalist Gregory Felipe namelijk ter ore gekomen dat de nieuwe Tomb Raider-game een soort Ubisoft-achtige open wereld-game betreft. V Scooper deelde eerder ook al details over het verhaal van Catalyst, die op basis van de onthulling goed overeenkomen.

Volgens V Scooper heeft Lara naast 'gebruikelijke Lara bewegingsmethodes' toegang tot een motor en parachute om zich door het noorden van India te begeven. Daarbij hint hij naar verschillende confrontaties met dieren als luiaarden en tijgers in gebieden als jungles, bergen en woestijnen.

©Crystal Dynamics

Felipe had het voor die berichten ook al over een motor waarmee Lara zich door de map kan verplaatsen. Daarbij had hij het ook over companions met unieke vaardigheden, en dat er bekende personages uit de vorige game terugkeren.

Het spel bevat volgens Felipe vijf Far Cry-achtige vijanden, die volgens hem bestaan uit de stereotiepe rijke man, een misdaadbaas en een duo van twee broers. Lara zelf zou daarbij toegang krijgen tot een skilltree met magische skills. Nogmaals: dit zijn allemaal geruchten. Geen van deze gameplayelementen is tot nu toe bevestigd en er kan in de tijd sinds de rapportage van alles veranderd zijn.

©Crystal Dynamics

De Tomb Raider-serie met Sophie Turner

Tomb Raider en Lara Croft zijn uiteraard game-iconen, maar de franchise is al geruime tijd ook onderdeel van het Hollywoodlandschap. In 2001 en 2003 kwamen respectievelijk de films Lara Croft: Tomb Raider en Lara Croft: Tomb Raider - The Cradle of Life uit. Ondanks de sterrenkracht van Angelina Jolie als Lara Croft waren de films niet bijster succesvol, dus het duurde tot 2018 totdat Lara weer op het witte doek verscheen. Ook met Alicia Vikander in de hoofdrol wist Tomb Raider niet veel indruk te maken als film.

Enfin, we geven niet op. In 2024 kwam Netflix met de animatieserie Tomb Raider: The Legend of Lara Croft - waarvan een tweede en laatste seizoen in 2025 verscheen. Deze serie volgt Lara Croft na de Shadow of the Tomb Raider-game, en overbrugt dus het tijdperk van de Survivor-trilogie en de originele games. Helaas werd ook de animatieserie niet bijster goed ontvangen. Een prima tussendoortje, maar niets om over naar huis te schrijven.

©Netflix

Maar Hollywood - en specifiek Amazon in dit geval - weet niet van ophouden. Er wordt namelijk ook al sinds eind 2023 gewerkt aan een live-action Tomb Raider-serie door Fleabag-maker Phoebe Waller-Bridge, die op een nog onbekend moment op Amazon Prime Video verschijnt. Het heeft even mogen duren voordat de serie in productie ging, maar begin 2026 was het eindelijk zover. In februari kwamen de eerste setfoto's van de serie naar buiten.

Daarbij werd ook bekendgemaakt dat Sophie Turner (van Game of Thrones- en X-Men-faam) de rol van de iconische avonturier op zich neemt. Ze wordt vergezeld door onder anderen Martin Bobb-Semple als Lara's compagnon Zip, Alien-actrice Sigourney Weaver als Evelyn Wallis, Harry Potter-ster Jason Isaacs als Atlas DeMornay en Bill Paterson (Fleabag) als Winston - Lara's butler. Het is nog niet geheel duidelijk hoe de live-action serie in de Tomb Raider-tijdlijn past, en details over het verhaal zijn momenteel nog schaars. Zodra er meer duidelijkheid is, lees je dat uiteraard in dit overzicht.