Energiewinning uit aardwarmte leek altijd een niche voor vulkanisch actieve gebieden als IJsland. Maar revolutionaire nieuwe boortechnieken lijken het nu ook mogelijk te maken in Nederland. Is aardwarmte de techniek die ons definitief gaat vergroenen?

In de energietransitie lijkt alle zegen van boven te komen. Denk aan de zon, de wind en de regenbuien die de stuwmeren van de waterkrachtcentrales vullen. We proberen onze energie niet langer op te diepen uit de aarde, maar uit de hemelen die ons overspannen.

Helaas zitten daar flinke nadelen aan. Waterkracht en windparken verwoesten landschappen. En zonnepanelen leveren ’s nachts geen energie, waardoor er broeikasgasbrakende basislastcentrales nodig zijn. Systemen om duurzaam gewonnen energie op te slaan voor gebruik tijdens windstille en bewolkte momenten staan in de kinderschoenen. Zeker is dat ze de transitie naar een duurzame energievoorziening veel duurder zullen maken dan ons op dit moment wordt voorgespiegeld.

Lees ook:Energiemeter kopen, aansluiten en aflezen

Uit de aarde

Misschien komt de oplossing toch weer van beneden. Want behalve de halfverteerde resten van bomen en dieren bevat de aarde nóg een energiebron: warmte. De aarde is een gloeiendhete bol van gesmolten gesteentes en metalen, omgeven door een dunne korst. Deze bestaat uit tektonische platen die als ijsschotsen op het gesmolten binnenste drijven. Aan de randen van deze platen komt het gesmolten gesteente in de vorm van vulkanen aan het oppervlak. Dat is gevaarlijk, maar ook zeer nuttig. 

Volgens het boek ‘Rare Earth’ van Peter Ward en Donald Brownlee lijkt tektonische activiteit een van de voorwaarden te zijn voor leven. Vulkanen brengen CO2 de atmosfeer in, wat essentieel is voor het plantaardig leven, en dat op zijn beurt als voedsel dient voor dieren. Het gas wordt niet alleen vastgelegd door planten, maar ook in gesteentes. Zonder vulkanen zou het dus allang zijn opgeraakt, waardoor fotosynthese zou zijn gestopt en de evolutie zou zijn vastgelopen.

©PXimport

20 kilometer diep

Waarom de aarde van binnen zo heet is, vormt een onderwerp van debat. Gaat het om restwarmte van de talloze botsingen tussen grotere en kleinere objecten die uiteindelijk de aarde vormden? Of is het binnenste van de aarde in feite een kernsplijtingscentrale? Want dat de aarde radioactief is, staat vast. Maar of er onder onze voeten daadwerkelijk op grote schaal kernsplijting plaatsvindt, dient nog altijd bewezen te worden. 

Als het zo is, dan bevindt de mensheid zich in feite tussen een kolossale kernfusiecentrale op 150 miljoen kilometer afstand, en behoorlijke kernsplijtingscentrale diep onder de grond. Toegang tot duurzame energie kan dan onmogelijk een probleem zijn. Dat wil zeggen: als je al deze energie kunt oogsten. Want net als zonne-energie kent zogeheten geothermische energie hardnekkige problemen. 

Samengevat komen deze erop neer dat op de meeste plaatsen op aarde deze energie te diep zit. Aardwarmte om bijvoorbeeld kassen te verwarmen, is goed mogelijk en wordt in Nederland dan ook sinds jaar en dag toegepast. Maar om een elektriciteitscentrale aan te drijven, zijn putten nodig tot wel 20 kilometer diep, waar de temperatuur zo’n 500 graden Celsius bedraagt.

De diepste put ooit geboord bevindt zich uit de kust van Qatar en reikt tot 12.290 meter onder het aardoppervlak. Veel dieper is niet mogelijk, zo achten de deskundigen. Bij temperaturen van vele honderden graden gaan namelijk de diamanten in de boorkop stuk. 

Jammer, want anders konden we IJsland navolgen en gewoon een aantal geothermische centrales bouwen die ons 24 uur per dag van goedkope stroom zouden voorzien. En die bovendien niet meer ruimte zouden innemen dan een ouderwetse gascentrale.

©PXimport

Gyrotron

Maar er lijkt een technologische revolutie aanstaande die alles anders maakt. Op verschillende plekken op de wereld worden technieken ontwikkeld om gesteente te verbranden, in plaats van te verbrijzelen. Dat klinkt tegenintuïtief, maar het kan. Het Slovaakse bedrijf GA Drilling (bedrijfsslogan: ‘Geothermal Anywhere’) gebruikt daarvoor een superheet plasma dat geproduceerd wordt in een ‘boorstaaf’ die aan een kabel wordt neergelaten. Het plasma verbrandt het gesteente tot een fijn stof dat vervolgens met perslucht (ook afkomstig uit de boorstaaf) de put uit wordt geblazen.

Het Amerikaanse bedrijf Quaise, een spin-off van het MIT, verbrandt rotsen met behulp van zogeheten millimeterstraling. Dat is elektromagnetische straling met frequenties tussen de 30 en 300 GHz, oftewel net onder het infrarode bereik. Millimeterstraling wordt goed door gesteente geabsorbeerd en is bovendien prima te versturen over afstanden tot enkele tientallen kilometers. 

De eigenlijke stralingsbron, een zogenoemde gyrotron, bevindt zich aan het oppervlak. De straling wordt door een metalen buis (een ‘golfpijp’) naar de boorstaaf gestuurd. Terwijl deze zich door het gesteente vreet, slaat een deel van het verdampte gesteente neer op de wand van de put, die daardoor verglaast. Quaise heeft onlangs 40 miljoen dollar opgehaald en wil volgend jaar een eerste put branden.

Als deze boortechnieken inderdaad de veldproeven doorstaan, dan kan er in principe op elke plek ter wereld een geothermale energiecentrale worden gebouwd. Ook in Nederland dus. Quaise wijst er bovendien op dat de geothermale putten gekoppeld kunnen worden aan de turbines van bestaande energiecentrales. Zo zou bijvoorbeeld de veelbesproken kolencentrale Onyx op de Maasvlakte een tweede leven kunnen krijgen.

©PXimport

Aardbevingen

Zitten er dan helemaal geen nadelen aan deze vorm van energiewinning? Jawel. In 2006 vond in de buurt van het Zwitserse Basel een aardbeving plaats met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter toen ingenieurs water onder hoge druk in een boorput injecteerden. Het project werd afgeblazen. Overigens hoeft er niet per se water in de grond te worden geïnjecteerd om energie te oogsten. Veel geothermische centrales draaien op natuurlijke stoom. Maar aardbevingen zijn wel iets om rekening mee te houden bij het bepalen van de bouwlocaties van geothermische centrales. 

Overigens zijn de bouwvoorschriften in aardbevingsgevoelige landen zoals Griekenland zodanig dat moderne huizen daar veel zwaardere aardbevingen zonder schade doorstaan.

Aardwarmte kan binnenkort zomaar de hoofdrol opeisen in de energietransitie. Natuurlijk zullen nimby’s (‘not in my backyard’) zich tegen de boorputten keren, maar velen zullen geothermische centrales op de Maasvlakte of kunstmatige eilanden best zien zitten als alternatief voor windmolens aan de horizon. Voor een klein land met een grote en zeer energiehongerige bevolking lijkt de techniek zeer geschikt.

Sony heeft donderdagavond een nieuwe State of Play uitgezonden. Wij hebben al het grote nieuws en de nieuwste trailers verzameld en een overzicht voor je gemaakt.

God of War: Sons of Sparta nu uit, God of War Trilogy Remake in ontwikkeling

Tijdens de State of Play vannacht kondigde Sony twee nieuwe God of War-projecten aan: een remake van de eerste drie God of War-games, en de 2D-actiegame God of War: Sons of Sparta. Die laatste game wordt vandaag meteen uitgebracht.

God of War: Sons of Sparta betreft een tweedimensionale actie-platformer die zich in de jeugd van Kratos - het hoofdpersonage uit de God of War-reeks - afspeelt. Het gaat om de tijd voordat Kratos de 'God of War' werd, waarbij hij trainde bij de Spartan Agoge met zijn broer Deimos.

Het duo moet vele obstakels en bedreigingen overwinnen en hun volledige training ten volste benutten. Daarbij heeft het spel een retro-achtig, pixelig uiterlijk. God of War: Sons of Sparta is ontwikkeld door Mega Cat Studios in samenwerking met Santa Monica Studio. De game is nu uit voor PlayStation 5.

Er werd ook een remake van de God of War-trilogie aangekondigd. God of War Trilogy Remake zal de eerste drie God of War-games in een nieuw jasje steken. Er werden nog geen beelden getoond, en de ontwikkeling bevindt zich nog in een vroeg stadium. Lees hier het complete nieuwsbericht over de aangekondigde God of War-games.

Ghost of Yotei: Legends-modus arriveert op 10 maart

De vorig jaar aangekondigde Legends-modus voor Ghost of Yotei heeft tijdens de State of Play een releasedatum gekregen, namelijk 10 maart. De modus komt gratis beschikbaar voor alle eigenaren van de game.

De coöperatieve multiplayermodus Legends werd na release van voorganger Ghost of Tsushima ook al aan die game toegevoegd. Ghost of Yotei krijgt een vergelijkbare modus, waarin maximaal vier spelers samen kunnen werken om vijanden te verslaan in meerdere modi. Meer informatie over Ghost of Yotei: Legends is op PlayStation Blog te vinden.

Kena: Scars of Kosmora aangekondigd

Tijdens de State of Play werd Kena: Scars of Kosmora aangekondigd, waarbij spelers een grotere spelwereld dan in het origineel kunnen verwachten. De game moet in de loop van dit jaar op PlayStation 5 en pc verschijnen.

Het eerste deel in de reeks, Kena: Bridge of Spirits, verscheen in 2021, en draaide om de Rot. Dit zijn kleine wezentjes die hoofdpersonage Kena, de Spirit Guide, kan inzetten voor het beïnvloeden van de omgeving. De game, die eerst op PlayStation 5, PlayStation 4 en pc verscheen, kwam later ook naar Xbox. Vooral de kleurrijke graphics vielen bij spelers in de smaak.

Kena is in het vervolg een vergevorderde Spirit Guide. Ze reist naar het mysterieuze eiland Kosmora om een medicijn te vinden voor haar aandoening, maar wordt geconfronteerd met een krachtige corruptie die haar staf breekt. Tijdens haar reis zal ze kennismaken met krachtige geesten die haar bijstaan en haar helpen bij het verslaan van vijanden en oplossen van puzzels.

Marathon-trailer getoond, server slam-test op komst

Tijdens de State of Play werden er nieuwe beelden van Marathon getoond, de nieuwe shooter van Destiny-ontwikkelaar Bungie. Vanaf 26 februari tot en met 2 maart wordt er daarnaast een open bèta voor de game gehouden. Deze 'server slam' is bedoeld om de servers te testen voordat het spel uitkomt.

Marathon is een player-versus-player extraction-shooter met een sciencefictionthema. In de game besturen spelers een soort futuristische huurmoordenaars die ook wel Runners worden genoemd. Spelers verkennen een verloren kolonie op de planeet Tau Ceti IV en vechten het tijdens het verzamelen van loot tegen elkaar uit. Er kan in teamsverband of alleen gespeeld worden.

De releasedatum van Marathon werd eerder al onthuld. De game komt op 5 maart naar PlayStation 5, Xbox Series X en S en Steam. De standaard editie gaat 39,99 euro kosten. Mensen die de game aanschaffen, krijgen het gehele jaar door nieuwe content voorgeschoteld, inclusief nieuwe maps en evenementen. Daarnaast is er ook een Deluxe Edition voor 59,99 euro beschikbaar. Hierbij ontvangt men onder andere extra cosmetische items voor wapens, een voucher voor een Premium Rewards Pass en 200 'Silk Rewards Pass Tokens'. Tot slot is er een Collector's Edition die via de Bungie Store beschikbaar komt met daarin een Thief Runner Shell-beeldje, een miniatuur WEAVEworm en meer.

Krafton Montreal onthult Project Windless

Tijdens de State of Play werd Project Windless aangekondigd, een singleplayer-openwereld-actie-rpg die zich afspeelt in het universum van de Koreaanse fantasyboekenreeks The Bird That Drinks Tears. Spelers besturen hier een machtige Rekon-krijgen die een adembenemende, door oorlog verscheurde wereld verkent. Daarbij maken vooral de grootschalige slagvelden veel indruk. De onthullingstrailer is hieronder te zien.

Silent Hill: Townfall blijkt een first-person game

Konami brengt weer aan de lopende band nieuwe (en remakes van oude) Silent Hill-games uit. Silent Hill: Townfall werd al in 2022 aangekondigd, maar de eerste gameplaytrailer van het spel die tijdens de State of Play werd uitgezonden onthult dat het om een game met een eerstepersoonsaanzicht gaat - voor het eerst in de horrorreeks.

De door de Schotse studio Screen Burn (bekend van NoCode) ontwikkelde game die door Konami en Annapurna uitgegeven gaat worden draait om een man genaamd Simon Ordell, die een CRTV heeft - een nieuwe versie van de iconische radio uit vele Silent Hill-games. Door het scherm in de gaten te houden, kunnen spelers er achter komen waar vijanden zich bevinden. Silent Hill Townfall komt in de loop van dit jaar naar moderne platforms.

Nieuwe beelden van Saros te zien

Nieuwe gameplaybeelden van Saros kwamen ook voorbij op de State of Play. De game is ontwikkeld door Housemarque, het bedrijf achter Returnal. Net zoals in die game betekent doodgaan helemaal opnieuw beginnen, maar men ontgrendelt wel permanente upgrades die meegenomen kunnen worden naar de volgende ‘run’. Anders dan bij Returnal is dat men in Saros een ‘Second Chance’ heeft, om eenmalig meteen verder te gaan waar ze zijn gestorven.

De releasedatum van Saros was eerder al aangekondigd: het spel verschijnt op 30 april voor PlayStation 5. De game zou eigenlijk op 20 maart al uitkomen, maar werd voor een ruime maand uitgesteld. Mensen die de game reserveren, krijgen 48 uur voor de releasedatum al toegang tot het spel.

Eerste gameplay van Control Resonant getoond

Tijdens de State of Play toonde Remedy Entertainment de eerste beelden van het eind vorig jaar aangekondigde Control Resonant, een vervolg op de culthit Control. In Control Resonant besturen spelers Dylan Faden, de broer van Control-hoofdpersonage Jesse. In plaats van telekinetische gameplay in de Federal Bureau of Control, lopen spelers in dit vervolg rond in de straten van Manhattan, en voert mêleegameplay de boventoon. De game komt in de loop van dit jaar naar PlayStation 5, Xbox Series-consoles en pc.

Death Stranding 2: On the Beach komt naar pc

Death Stranding 2: On the Beach verscheen vorig jaar al voor PlayStation 5, maar komt op 19 maart ook naar pc, zo werd tijdens de State of Play aangekondigd. Het eerste deel kwam eerst ook alleen naar PlayStation 4, maar uiteindelijk ook naar pc en andere platforms.

In de Death Stranding-games besturen spelers Sam Porter Bridges (gespeeld door The Walking Dead-ster Norman Reedus), die als koerier pakketjes bezorgt aan diverse menselijke vestingen. De samenleving is namelijk uit elkaar gevallen na een opmerkelijke gebeurtenis waarbij de grens tussen de wereld van de levenden en het hiernamaals is vervaagd. Het vervolg verplaatst de actie van de Verenigde Staten naar Australië en Mexico.

Een nieuwe trailer van Resident Evil Requiem

In bijna elke presentatie de afgelopen maanden komt er wel een nieuwe trailer van Resident Evil Requiem voorbij, en de State of Play was geen uitzondering. De nieuwe trailer is hieronder te zien.  In de game besturen spelers zowel Leon als Grace, waarbij beide personages unieke gameplay met zich meebrengen. Het spel komt op 27 februari uit voor PlayStation 5, Xbox Series-consoles, Nintendo Switch 2 en pc.

John Wick-game in de maak

Saber Interactive werkt aan een nieuwe John Wick-game. De nog naamloze game zal Keanu Reeves - die de rol van John Wick speelt in de films - bevatten. De game speelt zich jaren voor de Impossible Task af en de lore uit de filmfranchise uitbreiden.

Het creatieve team achter de films zal veel invloed hebben op de game zelf, waaronder regisseur Chad Stahelski. Daarbij zal de vechtstijl uit de films een belangrijke rol spelen in de game, zoals ook uit de trailer blijkt.

Castlevania: Belmont’s Curse is een compleet nieuwe Castlevania

Konami heeft tijdens de State of Play een compleet nieuwe Castlevania-game aangekondigd, genaamd Castlevania: Belmont’s Curse. Daarmee wordt het veertigste jubileumjaar van de franchise gevierd. Het gaat om een tweedimensionale game, net zoals de populairste delen uit de reeks.

Castlevania: Belmont’s Curse wordt ontwikkeld door Evil Empire en Motion Twin, bekend van The Rogue Prince of Persia en Dead Cells.

Metal Gear Solid: Master Collection Vol.2 op komst

Na de release van de eerste volume is nu ook Metal Gear Solid: Master Collection Vol.2 aangekondigd. Deze collectie bevat de spellen Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots en Metal Gear Solid: Peace Walker. Het is voor het eerst dat Metal Gear Solid 4 op een ander platform dan PlayStation 3 speelbaar wordt. De collectie verschijnt op 27 augustus.

Nieuwe Dead or Alive-game in ontwikkeling

Koei Tecmo werkt aan een nieuwe Dead or Alive-game, die in ieder geval naar PlayStation 5 komt. Dat werd tijdens de State of Play aangekondigd. Meer details buiten een korte teaser trailer werden niet gegeven, maar als zoethoudertje komt op 25 juni dit jaar wel een nieuwe versie van Dead or Alive 6 - met de subtitel Last Round - naar PS5. Deze nieuwe versie van de in 2019 uitgekomen game moet de definitieve editie van het spel worden, en zal zowel als standaard aankoop als free-to-play-versie beschikbaar komen.

Meer beelden van Star Wars: Galactic Racer getoond

Het eind vorig jaar aangekondigde Star Wars: Galactic Racer, een racespel gesitueerd in het Star Wars-universum, werd tijdens de State of Play getoond in een nieuwe trailer. In de game kunnen spelers met allerlei landspeeders en speeder bikes bekende locaties uit de Star Wars-franchise bezoeken om mee te doen aan races, zoals op Ando Prime en Jakku.

De game wordt ontwikkeld door Fuse Games, een nieuwe studio van Matt Webster - voorheen de leidinggevende van Burnout- en Need for Speed-ontwikkelaar Criterion Games. Star Wars: Galactic Racer verschijnt in de loop van dit jaar voor PS5, Xbox Series-consoles en pc.

Rayman: 30th Anniversary Edition komt vandaag uit

Er gingen al geruchten over, maar tijdens de State of Play werd Rayman: 30th Anniversary Edition daadwerkelijk officieel aangekondigd. Dit spel maakt de klassieke platformer Rayman speelbaar op moderne platforms, en wel vanaf vandaag - zij het digitaal.

Naast de oorspronkelijke versie bevat de Anniversary Edition meerdere versies van de game, waaronder handheldversies. Daarnaast zijn er 120 extra levels speelbaar uit verschillende bonuspakketten. Er zijn meerdere saveslots, en er is de mogelijkheid om de tijd tot wel zestig seconden terug te spoelen. Verder is er een interactieve documentaire aanwezig. Een fysieke versie moet in juni verschijnen.

Bekijk nieuwe beelden van 007 First Light

Ook 007 First Light kreeg een nieuwe trailer tijdens de State of Play. 007 First Light is een James Bond-game van IO Interactive – de ontwikkelaar van de Hitman-spellen. De afgelopen jaar aangekondigde game betreft een origineverhaal rondom de beroemde Britse geheim agent, en laat spelers dan ook een Bond besturen die nog de fijne kneepjes van het vak leert.

Verder moet 007 First Light de gebruikelijke actie die men van James Bond kent bevatten, waaronder auto-achtervolgingen en infiltratieactie. De game komt op 27 maart naar PlayStation 5, Xbox Series-consoles, Nintendo Switch 2 en pc (via Steam en Epic Games Store).

Legacy Of Kain: Defiance krijgt een remaster, nieuwe Legacy of Kain-game op komst

Tijdens de State of Play werd een remaster van Legacy of Kain: Defiance aangekondigd. Het origineel verscheen in 2003 en komt nu dus naar moderne platforms, om precies te zijn op 3 maart. Het gaat om de derde game in de Soul Reaver-saga, waarbij zowel Raziel als Kain speelbare personages zijn. De remaster wordt ontwikkeld door Crystal Dynamics, en bevat verbeterde graphics, bonusmateriaal, een fotomodus en een nieuwe camera.

Daarnaast werd er een nieuw deel in de reeks aangekondigd, Legacy of Kain: Ascendance. Het gaat om een snelle, tweedimensionale actie-platform in twee dimensies die draait om vloeiende gevechten en verticale verkenning. De game komt op 31 maart uit op moderne platforms.

Marvel Tokon: Fighting Souls komt op 6 augustus uit

Tijdens de State of Play werd er een nieuwe trailer getoond van Marvel Tokon: Fighting Souls. Daarbij stonden de X-Men centraal. Ook werd aangekondigd dat de game op 6 augustus verschijnt.

Marvel Tokon werd al enige tijd geleden aangekondigd en is een fighter gesitueerd in het Marvel-universum. De game laat spelers dan ook met helden en slechteriken uit de Marvel-stal knokken. De gameplay bestaat daarbij uit 4v4-taggevechten. Vooral de graphics vallen daarbij op, met een grafische stijl die veel wegheeft van Japanse games. De game wordt ontwikkeld door Arc System Works, bekend van Guilty Gear en Blazblue. Marvel Tokon komt naar PlayStation 5 en pc.

En verder...

Er werden nog veel meer trailers getoond en games aangekondigd tijdens de State of Play. Hieronder kun je ze bekijken.

Tijdens de State of Play vannacht kondigde Sony twee nieuwe God of War-projecten aan: een remake van de eerste drie God of War-games, en de 2D-actiegame God of War: Sons of Sparta. Die laatste game wordt vandaag meteen uitgebracht.

Om met God of War: Sons of Sparta te beginnen: dit betreft een tweedimensionale actie-platformer die zich in de jeugd van Kratos - het hoofdpersonage uit de God of War-reeks - afspeelt. Het gaat om de tijd voordat Kratos de 'God of War' werd, waarbij hij trainde bij de Spartan Agoge met zijn broer Deimos.

Het duo moet vele obstakels en bedreigingen overwinnen en hun volledige training ten volste benutten. Daarbij heeft het spel een retro-achtig, pixelig uiterlijk. God of War: Sons of Sparta is ontwikkeld door Mega Cat Studios in samenwerking met Santa Monica Studio. De game is nu uit voor PlayStation 5.

Er werd ook een remake van de God of War-trilogie aangekondigd. God of War Trilogy Remake zal de eerste drie God of War-games in een nieuw jasje steken. Er werden nog geen beelden getoond, en de ontwikkeling bevindt zich nog in een vroeg stadium.

Over beide projecten gingen al geruime tijd geruchten, en het blijkt nu dat die geruchten klopten. God of War staat sowieso in de spotlight de komende tijd: Amazon werkt aan een televisieserie gebaseerd op God of War (2018) en vervolg God of War Rangarök.