Vanaf half juni betaal je niet meer apart voor bellen en internetten, het zogenaamde roaming, in de Europese Unie. Dit gaat gewoon uit je Nederlandse bundel. Wat zijn de beperkingen, hoe zorg je dat het verbruik over de grens beperkt blijft en wat zijn de beste alternatieven voor mobiel internet? Met deze tips kun je zorgeloos internetten vanaf je vakantieadres.

01 Profiteer van Roam like at home!

Vanaf half juni mogen providers geen extra kosten meer rekenen voor het zogenaamde roamen in de Europese Unie (EU). Daarvoor betaalde je voor mobiel bellen maximaal 6 cent per minuut, voor internet 6 cent per MB. Bij de nieuwe regels gaan bellen en internetten gewoon uit je bundel onder het motto Roam like at home. Er gelden wel een paar beperkingen die we in de overige tips zullen toelichten. Let ook op dat je op veel toestellen roaming nog wel even moet aanzetten via de instellingen.

02 Weinig beperkingen meer

Er is lang gesteggeld over de precieze voorwaarden voor roamen binnen de EU. Een ouder voorstel kende als regel dat je maximaal 90 dagen per kalenderjaar mocht roamen en maximaal 30 dagen achter elkaar. Dit werd al snel ingetrokken. Het herziene voorstel kent minder beperkingen. Pas als je over een periode van vier maanden meer tijd in een ander land hebt doorgebracht én daar meer hebt verbruikt met je mobiel dan in Nederland mag de provider in actie komen. Hij mag dan bijvoorbeeld bewijs vragen dat je een stabiele relatie hebt met dat land. Dat is bijvoorbeeld het geval als je daar woont, werkt of studeert. Dit is bedoeld om misbruik in de vorm van ‘permanent’ roamen te voorkomen. Een provider moet wel eerst waarschuwen voordat hij maatregelen treft. Je hebt dan twee weken om de situatie op te helderen. Als maatregel mag de provider bijvoorbeeld een kleine toeslag berekenen. Voor internet is dat maximaal € 7,70 per GB. Dat tarief zal ieder kalenderjaar dalen, tot € 2,50 in 2022.

03 Let op de overgangsperiode

Er is op het moment nog sprake van een overgangsperiode tot half juni. Dat zorgt voor veel verwarring. Zo stellen KPN en T-Mobile nog de voorwaarde dat je een abonnement tot maximaal 60 dagen per contractjaar in de EU mag gebruiken. Robin Mobile loopt al wel vooruit op de nieuwe regels en heeft die beperking geschrapt. KPN telt op het moment overigens iedere vorm van gebruik in/naar de Europese Unie mee als een dag: niet alleen als je één seconde in bijvoorbeeld België belt maar ook als je vanuit Nederland naar een land in de EU belt. Op het moment dat de regulering ingaat zullen de providers aan de nieuwe regels (moeten) voldoen. Ook vervallen op dat moment je geactiveerde bundels voor internet in de EU.

©PXimport

04 Controleer het tarief voor je vertrekt

Vergeet het ezelsbruggetje ding-flof-bips: de Europese Unie is een rekbaar begrip gebleken. Controleer voor je vakantie of in dat land het EU-tarief wordt gehanteerd. Dit kan namelijk per provider verschillen. Zo behoren landen als Noorwegen, IJsland, Zwitserland, Turkije, Andorra, Gibraltar, Liechtenstein en Monaco niet tot de EU maar hanteren providers er soms wel EU-tarieven. Het Verenigd Koninkrijk stapt uit de EU maar roamingkosten treden waarschijnlijk in 2019 pas weer in werking, tenzij er andere afspraken worden gemaakt. Zoals bij Noorwegen dat zich wil aansluiten bij het roaming-akkoord. De bundel van je Vodafone Red- of Black-abonnement aangesloten op of na 21 november 2016 kun je overigens in alle bovengenoemde landen gebruiken.

©PXimport

05 Voldoet je abonnement nog?

Het kan zomaar dat je in het buitenland meer verbruikt dan in Nederland. In Nederland ligt het gebruik van wifi immers meer voor de hand: thuis, op het werk en soms ook onderweg ken je de weg naar de wifi-hotspots. In het buitenland is dat lastiger. Terwijl je toch wilt ‘appen’ en vakantiefoto’s delen. Het is daarom zinvol om nog eens te kijken in hoeverre je huidige abonnement voldoet, rekening houdend met het feit dat mobiel bellen en internetten in de EU uit diezelfde bundel zal gaan. Bel je vaak (mobiel) vanuit Nederland naar de EU? Ook hierin zijn er veel verschillen tussen providers. Zo kun je met T-Mobile Go per maand 120 minuten bellen in de EU én vanuit Nederland naar de EU.

©PXimport

06 Internationale prepaid simkaart voor frequente reizigers

Wie heel vaak op reis is, ook buiten de EU, kan een internationale prepaid simkaart overwegen. Bekende providers zijn World Mobile, transatel en WorldSim. Minpunt is dat internettarieven vaak wat aan de hoge kant zijn bij deze simkaarten. Wie vooral binnen de EU reist is met een stevig mobiel abonnement van een Nederlandse provider vaak beter af, bij de nieuwe voorwaarden voor roaming. Een voorbeeld is T-Mobile Go Unlimited EU. Momenteel mag je 60 dagen onbeperkt roamen in de EU en daarna iedere maand nog eens 10 GB opmaken in de EU. Na de overgangsperiode zal dit waarschijnlijk nog wat soepeler zijn.

©PXimport

07 Overweeg een buitenlandse simkaart!

Zeker als je langere tijd in hetzelfde land verblijft kun je flink besparen op je mobiele kosten door een prepaid simkaart van een provider in dat land te kopen. Buiten de EU is dat het meest lucratief. Neem wel even de tijd om prijzen van providers te vergelijken en controleer ook de dekking. Daarna stap je een winkel van een provider binnen. In veel landen is het voldoende als je je kunt identificeren, maar er kunnen aanvullende voorwaarden gelden. Ook procedures voor registratie en activatie verschilt per land. In de praktijk is een dual-sim toestel erg handig: je kunt de buitenlandse simkaart dan gewoon naast je eigen simkaart gebruiken. Bij vrijwel ieder dual-sim toestel kun je instellen welke simkaart voor internetverkeer gebruikt moet worden. Je bent op beide nummers bereikbaar en als je zelf belt kun je kiezen vanaf welke simkaart je dat wilt doen.

©PXimport

08 Niet heel praktisch: shoppen voor een mobiel abonnement over de grens

Er zijn grote verschillen in abonnementsprijzen binnen de Europese Unie. Zo kost een doorsnee mobiel abonnement in Estland zo’n € 8,- per maand, terwijl gebruikers in Hongarije een stevige € 57,- mogen afrekenen. Het lijkt, ook voor Nederlanders, aantrekkelijk om over de grens te shoppen voor een mobiel abonnement om dat vervolgens in Nederland te gebruiken. Het kan, maar is niet heel praktisch. Om ‘misbruik’ aan te pakken zijn namelijk meerdere maatregelen getroffen. Het is niet exact gespecificeerd, maar als je in een ander land bijvoorbeeld een zeer gunstig geprijsd abonnement met onbeperkt mobiel internet zou afsluiten kunnen daar over de grens toch aanvullende beperkingen voor gelden bij excessief internetgebruik.

©PXimport

09 Bespaar buiten de EU met internetbundels

Buiten de EU is internet een heel stuk prijziger. Tarieven lopen wel sterk uiteen. In de populairste bestemmingen rekenen KPN en T-Mobile € 2,50 per MB. Daar kun je met bundels flink op besparen. Zo dekt KPN de veertig populairste bestemmingen af met de Wereld Bundel Voordeel. Die kost € 9,99 voor 100 eenheden of € 39,99 voor 500 eenheden. Een eenheid kun je gebruiken als belminuut, sms of 1 MB internet. Ook Vodafone en T-Mobile hebben passende voordeelbundels, afhankelijk van je abonnement.

©CIDimport

10 Bespaar met wifi-hotspots

Wifi-hotspots zijn de beste manier om te besparen op mobiel internet. In ketens als Starbucks, Burger King en McDonalds is het een standaard voorziening, maar er zijn natuurlijk ook volop charmante barretjes te vinden met gratis wifi. Als je je constant verplaatst zijn hotspots minder praktisch: je moet dan steeds op zoek naar een goede verbinding. Hotspots hebben bovendien vaak de nodige beperkingen. Zo werken niet alle toepassingen en zijn er limieten als een beperkte snelheid of tijd. Ook wat veiligheid betreft hebben openbare hotspots een slechte reputatie. Voor meer veiligheid en verbindingsgemak kun je een commerciële provider zoals Boingo overwegen. Je hebt dan toegang tot een enorm aantal hotspots op abonnementsbasis.

©CIDimport

11 Veel steden bieden gratis stadswifi

Gratis stadswifi is volop aanwezig in grote steden binnen en buiten Europa, zoals Londen, Barcelona, Milaan, Parijs, New York en Melbourne. In New York worden zelfs reclamezuilen en oude telefooncellen omgebouwd tot wifi-hotspot. Melbourne is laat maar ambitieus: in september 2016 opende het een gratis wifi-netwerk dat tot de grootste en meest geavanceerde ter wereld moet gaan behoren. Londen telt drie grote aanbieders, deels gericht op betalende klanten, en ook veel andere Britse steden gaan draadloos. Parijs kent 300 openbare plekken met gratis wifi, onder meer in parken, stadstuinen, bibliotheken en musea. Barcelona telt er bijna 600 en ook Madrid en Bilbao zijn goed voorzien. Dankzij Free Italia Wifi kennen veel Italiaanse steden gratis wifi, waaronder Milaan, Rome, Pisa, Siena en Florence. Er gaan, zoals in Nederland veel is gebeurd, ook soms projecten mis, zoals Dublin waar de aanbieder failliet ging (maar nog wel de bordjes hangen).

©PXimport

12 Duitsland maakt een inhaalslag

Heb je je ook weleens verwonderd over de zeer beperkte beschikbaarheid van wifi-hotspots in Duitse horecagelegenheden? Dat komt vooral door de zogeheten Störerhaftung, een strikte wet die de eigenaren aansprakelijk stelt voor illegale activiteiten op hun netwerk. Inmiddels zijn de meeste bepalingen geschrapt en zien we een ommekeer. Het maakt tevens de weg vrij voor stadswifi want ook op dat punt loopt Duitsland achter. Berlijn wachtte niet op de wetswijziging: Europa’s belangrijkste startup stad opende vorig jaar al een publiek wifi-netwerk met honderden toegangspunten, wat er uiteindelijk 650 moeten worden.

©PXimport

13 Zoek wifi-hotspots met WiFi Map

Diverse apps en websites wijzen je de weg naar gratis wifi-hotspots. Een van de handigste en meeste complete is WiFi Map. Deze app vertelt je niet alleen waar je hotspots kunt vinden maar ook welk wachtwoord je moet gebruiken om verbinding te maken. Je kunt ook zelf bijdragen door hotspots toe te voegen. Dat helpt: er zijn al meer dan 50 miljoen gebruikers en 100 miljoen wifi-hotspots. Er zijn regelmatig updates voor de database die je direct vanuit de app kunt downloaden. Standaard laat WiFi Map hotspots in je directe omgeving zien, Na (gratis) registratie kun je ook gegevens voor steden wereldwijd ophalen en bekijken. Helaas zijn er wel wat opdringerige advertenties, maar die kun je tegen betaling uitschakelen.

14 Instabridge

©PXimport

Instabridge is een grote community met gebruikers wereldwijd die locaties van bekende hotspots en toegangscodes delen. Via de app zijn ruim drie miljoen hotspots te doorzoeken, onder meer via de kaartweergave. Desgewenst laat Instabridge alleen hotspots op loopafstand zien. De app probeert ook inzicht te geven in de betrouwbaarheid van hotspots. Gegevens kun je per regio downloaden voor offline gebruik. Wel zo handig als je in het buitenland bent. Via Instabridge kun je ook relatief veilig je eigen hotspot delen.

15 Streamingdiensten in het buitenland

Houd er rekening mee dat streamingdiensten in het buitenland soms anders werken dan in Nederland. Gebruik je bijvoorbeeld Netflix over de grens dan krijg je het aanbod van het land zelf. Het aanbod kan afwijken en je mist de Nederlandse ondertitels. Dergelijke regioblokkades moeten vanaf 2018 overigens over zijn: de EU stelt dat abonnees in heel Europa naar hun ‘eigen’ aanbod moeten kunnen kijken of luisteren. De nieuwe regels gaan helaas alleen voor betaalde streamingdiensten gelden. Gratis diensten, zoals Uitzending Gemist, mogen zelf beslissen of ze hun content in de gehele EU beschikbaar maken. Tot die tijd kun je eventuele beperkingen soms wel omzeilen door via een VPN met Nederlands IP-adres in te loggen.

©CIDimport

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.