Vanaf half juni betaal je niet meer apart voor bellen en internetten, het zogenaamde roaming, in de Europese Unie. Dit gaat gewoon uit je Nederlandse bundel. Wat zijn de beperkingen, hoe zorg je dat het verbruik over de grens beperkt blijft en wat zijn de beste alternatieven voor mobiel internet? Met deze tips kun je zorgeloos internetten vanaf je vakantieadres.

01 Profiteer van Roam like at home!

Vanaf half juni mogen providers geen extra kosten meer rekenen voor het zogenaamde roamen in de Europese Unie (EU). Daarvoor betaalde je voor mobiel bellen maximaal 6 cent per minuut, voor internet 6 cent per MB. Bij de nieuwe regels gaan bellen en internetten gewoon uit je bundel onder het motto Roam like at home. Er gelden wel een paar beperkingen die we in de overige tips zullen toelichten. Let ook op dat je op veel toestellen roaming nog wel even moet aanzetten via de instellingen.

02 Weinig beperkingen meer

Er is lang gesteggeld over de precieze voorwaarden voor roamen binnen de EU. Een ouder voorstel kende als regel dat je maximaal 90 dagen per kalenderjaar mocht roamen en maximaal 30 dagen achter elkaar. Dit werd al snel ingetrokken. Het herziene voorstel kent minder beperkingen. Pas als je over een periode van vier maanden meer tijd in een ander land hebt doorgebracht én daar meer hebt verbruikt met je mobiel dan in Nederland mag de provider in actie komen. Hij mag dan bijvoorbeeld bewijs vragen dat je een stabiele relatie hebt met dat land. Dat is bijvoorbeeld het geval als je daar woont, werkt of studeert. Dit is bedoeld om misbruik in de vorm van ‘permanent’ roamen te voorkomen. Een provider moet wel eerst waarschuwen voordat hij maatregelen treft. Je hebt dan twee weken om de situatie op te helderen. Als maatregel mag de provider bijvoorbeeld een kleine toeslag berekenen. Voor internet is dat maximaal € 7,70 per GB. Dat tarief zal ieder kalenderjaar dalen, tot € 2,50 in 2022.

03 Let op de overgangsperiode

Er is op het moment nog sprake van een overgangsperiode tot half juni. Dat zorgt voor veel verwarring. Zo stellen KPN en T-Mobile nog de voorwaarde dat je een abonnement tot maximaal 60 dagen per contractjaar in de EU mag gebruiken. Robin Mobile loopt al wel vooruit op de nieuwe regels en heeft die beperking geschrapt. KPN telt op het moment overigens iedere vorm van gebruik in/naar de Europese Unie mee als een dag: niet alleen als je één seconde in bijvoorbeeld België belt maar ook als je vanuit Nederland naar een land in de EU belt. Op het moment dat de regulering ingaat zullen de providers aan de nieuwe regels (moeten) voldoen. Ook vervallen op dat moment je geactiveerde bundels voor internet in de EU.

©PXimport

04 Controleer het tarief voor je vertrekt

Vergeet het ezelsbruggetje ding-flof-bips: de Europese Unie is een rekbaar begrip gebleken. Controleer voor je vakantie of in dat land het EU-tarief wordt gehanteerd. Dit kan namelijk per provider verschillen. Zo behoren landen als Noorwegen, IJsland, Zwitserland, Turkije, Andorra, Gibraltar, Liechtenstein en Monaco niet tot de EU maar hanteren providers er soms wel EU-tarieven. Het Verenigd Koninkrijk stapt uit de EU maar roamingkosten treden waarschijnlijk in 2019 pas weer in werking, tenzij er andere afspraken worden gemaakt. Zoals bij Noorwegen dat zich wil aansluiten bij het roaming-akkoord. De bundel van je Vodafone Red- of Black-abonnement aangesloten op of na 21 november 2016 kun je overigens in alle bovengenoemde landen gebruiken.

©PXimport

05 Voldoet je abonnement nog?

Het kan zomaar dat je in het buitenland meer verbruikt dan in Nederland. In Nederland ligt het gebruik van wifi immers meer voor de hand: thuis, op het werk en soms ook onderweg ken je de weg naar de wifi-hotspots. In het buitenland is dat lastiger. Terwijl je toch wilt ‘appen’ en vakantiefoto’s delen. Het is daarom zinvol om nog eens te kijken in hoeverre je huidige abonnement voldoet, rekening houdend met het feit dat mobiel bellen en internetten in de EU uit diezelfde bundel zal gaan. Bel je vaak (mobiel) vanuit Nederland naar de EU? Ook hierin zijn er veel verschillen tussen providers. Zo kun je met T-Mobile Go per maand 120 minuten bellen in de EU én vanuit Nederland naar de EU.

©PXimport

06 Internationale prepaid simkaart voor frequente reizigers

Wie heel vaak op reis is, ook buiten de EU, kan een internationale prepaid simkaart overwegen. Bekende providers zijn World Mobile, transatel en WorldSim. Minpunt is dat internettarieven vaak wat aan de hoge kant zijn bij deze simkaarten. Wie vooral binnen de EU reist is met een stevig mobiel abonnement van een Nederlandse provider vaak beter af, bij de nieuwe voorwaarden voor roaming. Een voorbeeld is T-Mobile Go Unlimited EU. Momenteel mag je 60 dagen onbeperkt roamen in de EU en daarna iedere maand nog eens 10 GB opmaken in de EU. Na de overgangsperiode zal dit waarschijnlijk nog wat soepeler zijn.

©PXimport

07 Overweeg een buitenlandse simkaart!

Zeker als je langere tijd in hetzelfde land verblijft kun je flink besparen op je mobiele kosten door een prepaid simkaart van een provider in dat land te kopen. Buiten de EU is dat het meest lucratief. Neem wel even de tijd om prijzen van providers te vergelijken en controleer ook de dekking. Daarna stap je een winkel van een provider binnen. In veel landen is het voldoende als je je kunt identificeren, maar er kunnen aanvullende voorwaarden gelden. Ook procedures voor registratie en activatie verschilt per land. In de praktijk is een dual-sim toestel erg handig: je kunt de buitenlandse simkaart dan gewoon naast je eigen simkaart gebruiken. Bij vrijwel ieder dual-sim toestel kun je instellen welke simkaart voor internetverkeer gebruikt moet worden. Je bent op beide nummers bereikbaar en als je zelf belt kun je kiezen vanaf welke simkaart je dat wilt doen.

©PXimport

08 Niet heel praktisch: shoppen voor een mobiel abonnement over de grens

Er zijn grote verschillen in abonnementsprijzen binnen de Europese Unie. Zo kost een doorsnee mobiel abonnement in Estland zo’n € 8,- per maand, terwijl gebruikers in Hongarije een stevige € 57,- mogen afrekenen. Het lijkt, ook voor Nederlanders, aantrekkelijk om over de grens te shoppen voor een mobiel abonnement om dat vervolgens in Nederland te gebruiken. Het kan, maar is niet heel praktisch. Om ‘misbruik’ aan te pakken zijn namelijk meerdere maatregelen getroffen. Het is niet exact gespecificeerd, maar als je in een ander land bijvoorbeeld een zeer gunstig geprijsd abonnement met onbeperkt mobiel internet zou afsluiten kunnen daar over de grens toch aanvullende beperkingen voor gelden bij excessief internetgebruik.

©PXimport

09 Bespaar buiten de EU met internetbundels

Buiten de EU is internet een heel stuk prijziger. Tarieven lopen wel sterk uiteen. In de populairste bestemmingen rekenen KPN en T-Mobile € 2,50 per MB. Daar kun je met bundels flink op besparen. Zo dekt KPN de veertig populairste bestemmingen af met de Wereld Bundel Voordeel. Die kost € 9,99 voor 100 eenheden of € 39,99 voor 500 eenheden. Een eenheid kun je gebruiken als belminuut, sms of 1 MB internet. Ook Vodafone en T-Mobile hebben passende voordeelbundels, afhankelijk van je abonnement.

©CIDimport

10 Bespaar met wifi-hotspots

Wifi-hotspots zijn de beste manier om te besparen op mobiel internet. In ketens als Starbucks, Burger King en McDonalds is het een standaard voorziening, maar er zijn natuurlijk ook volop charmante barretjes te vinden met gratis wifi. Als je je constant verplaatst zijn hotspots minder praktisch: je moet dan steeds op zoek naar een goede verbinding. Hotspots hebben bovendien vaak de nodige beperkingen. Zo werken niet alle toepassingen en zijn er limieten als een beperkte snelheid of tijd. Ook wat veiligheid betreft hebben openbare hotspots een slechte reputatie. Voor meer veiligheid en verbindingsgemak kun je een commerciële provider zoals Boingo overwegen. Je hebt dan toegang tot een enorm aantal hotspots op abonnementsbasis.

©CIDimport

11 Veel steden bieden gratis stadswifi

Gratis stadswifi is volop aanwezig in grote steden binnen en buiten Europa, zoals Londen, Barcelona, Milaan, Parijs, New York en Melbourne. In New York worden zelfs reclamezuilen en oude telefooncellen omgebouwd tot wifi-hotspot. Melbourne is laat maar ambitieus: in september 2016 opende het een gratis wifi-netwerk dat tot de grootste en meest geavanceerde ter wereld moet gaan behoren. Londen telt drie grote aanbieders, deels gericht op betalende klanten, en ook veel andere Britse steden gaan draadloos. Parijs kent 300 openbare plekken met gratis wifi, onder meer in parken, stadstuinen, bibliotheken en musea. Barcelona telt er bijna 600 en ook Madrid en Bilbao zijn goed voorzien. Dankzij Free Italia Wifi kennen veel Italiaanse steden gratis wifi, waaronder Milaan, Rome, Pisa, Siena en Florence. Er gaan, zoals in Nederland veel is gebeurd, ook soms projecten mis, zoals Dublin waar de aanbieder failliet ging (maar nog wel de bordjes hangen).

©PXimport

12 Duitsland maakt een inhaalslag

Heb je je ook weleens verwonderd over de zeer beperkte beschikbaarheid van wifi-hotspots in Duitse horecagelegenheden? Dat komt vooral door de zogeheten Störerhaftung, een strikte wet die de eigenaren aansprakelijk stelt voor illegale activiteiten op hun netwerk. Inmiddels zijn de meeste bepalingen geschrapt en zien we een ommekeer. Het maakt tevens de weg vrij voor stadswifi want ook op dat punt loopt Duitsland achter. Berlijn wachtte niet op de wetswijziging: Europa’s belangrijkste startup stad opende vorig jaar al een publiek wifi-netwerk met honderden toegangspunten, wat er uiteindelijk 650 moeten worden.

©PXimport

13 Zoek wifi-hotspots met WiFi Map

Diverse apps en websites wijzen je de weg naar gratis wifi-hotspots. Een van de handigste en meeste complete is WiFi Map. Deze app vertelt je niet alleen waar je hotspots kunt vinden maar ook welk wachtwoord je moet gebruiken om verbinding te maken. Je kunt ook zelf bijdragen door hotspots toe te voegen. Dat helpt: er zijn al meer dan 50 miljoen gebruikers en 100 miljoen wifi-hotspots. Er zijn regelmatig updates voor de database die je direct vanuit de app kunt downloaden. Standaard laat WiFi Map hotspots in je directe omgeving zien, Na (gratis) registratie kun je ook gegevens voor steden wereldwijd ophalen en bekijken. Helaas zijn er wel wat opdringerige advertenties, maar die kun je tegen betaling uitschakelen.

14 Instabridge

©PXimport

Instabridge is een grote community met gebruikers wereldwijd die locaties van bekende hotspots en toegangscodes delen. Via de app zijn ruim drie miljoen hotspots te doorzoeken, onder meer via de kaartweergave. Desgewenst laat Instabridge alleen hotspots op loopafstand zien. De app probeert ook inzicht te geven in de betrouwbaarheid van hotspots. Gegevens kun je per regio downloaden voor offline gebruik. Wel zo handig als je in het buitenland bent. Via Instabridge kun je ook relatief veilig je eigen hotspot delen.

15 Streamingdiensten in het buitenland

Houd er rekening mee dat streamingdiensten in het buitenland soms anders werken dan in Nederland. Gebruik je bijvoorbeeld Netflix over de grens dan krijg je het aanbod van het land zelf. Het aanbod kan afwijken en je mist de Nederlandse ondertitels. Dergelijke regioblokkades moeten vanaf 2018 overigens over zijn: de EU stelt dat abonnees in heel Europa naar hun ‘eigen’ aanbod moeten kunnen kijken of luisteren. De nieuwe regels gaan helaas alleen voor betaalde streamingdiensten gelden. Gratis diensten, zoals Uitzending Gemist, mogen zelf beslissen of ze hun content in de gehele EU beschikbaar maken. Tot die tijd kun je eventuele beperkingen soms wel omzeilen door via een VPN met Nederlands IP-adres in te loggen.

©CIDimport

De belofte is duidelijk: sneller op temperatuur, krokanter van buiten, malser van binnen. Met de Easy Fry Infrared zet Tefal als eerste bekende fabrikant infraroodtechnologie in bij een airfryer. De warmte van boven zorgt voor snelle opwarming; het klassieke element onderin zou garant moeten staan voor gelijkmatiger garing. ID test deze noviteit uit.

Wat is er écht nieuw?

Airfryers zijn er in allerlei uitvoeringen. Eén bakmand, twee, naast elkaar, boven elkaar, met stoom, zonder stoom. De meeste modellen zijn varianten op een eerder model met net een extra toevoeging of snufje. Tefal kwam recent met iets wat wel nieuw te noemen is, en dat is de combinatie van hitte via een element en hitte via infraroodlampen. De IR-straling komt van boven, de hitte van het metalen element van onderen. Samen zouden ze moeten zorgen voor enerzijds snelle opwarming en anderzijds gelijkmatige garing. Infraroodlampen kun je kennen vanuit warmtelampen of sauna's. Ze verwarmen vooral het oppervlak waarop ze schijnen. Zou dit een slimme combinatie zijn?

©Tefal

Formaat, bouw en mand: 7 liter

Eerst wat praktische informatie. De Tefal Easy Fry Infrared is een apparaat van 27,9 × 31,3 × 42,1 cm (B/H/D). Hij weegt iets meer dan 5 kilo en heeft een snoer van 1,20 meter. De bakmand trek je in zijn geheel uit het apparaat, onderin zit een verwijderbaar roostertje voor luchtcirculatie. De inhoud van de mand is 7 liter en je zou er 1,5 kilo aan eten in kunnen bereiden. Dat is theorie, in de praktijk werken lagere hoeveelheden beter - maar dit geldt voor elke airfryer. Bovenop zitten de aan-uitknop, twee tiptoetsen voor tijd en temperatuur, toetsen voor de voorkeuzeprogramma's en een extra knop voor een extra crispy finish (daarover verderop meer).

Wat meteen opvalt, is de grote bakmand. Die biedt ruim plaats aan bijvoorbeeld vier kaiserbroodjes of een royale hoeveelheid groenten om te grillen. De bak is rechthoekig, en het rooster onderin zorgt voor een kleine verhoging. Je etenswaren liggen niet direct op de bodem van de mand maar iets erboven; dit is nodig voor de circulatie van lucht.

©Saskia van Weert

Kijkvenster met led: handig meekijken of gimmick?

Opvallend is het transparante kijkvenster boven de lade. Hierdoor zie je de inhoud van de mand liggen en kun je de garing in de gaten houden. Dat werkt goed, en is ook handig om bij te houden of je je eten al moet omdraaien.

©Tefal

Bediening en programma's: snel kiezen, extra crispy-knop

De bediening wijst zichzelf, zeker na doornemen van de gebruiksaanwijzing. Je kiest zelf een combinatie van tijd en temperatuur, of een van de voorkeuzeprogramma's. Standaard start het apparaat in de stand Airfryer. De andere opties zijn roosteren, grillen, toasten, opwarmen, bakken, dehydrateren, en tot slot knapperige finish (crispy finish). Dit laatste is een leuk snufje. Je voegt deze optie met een druk op de knop toe aan een gekozen programma en de bereidingstijd wordt uitgebreid met 2 minuten extra op 230 graden. Speciaal bedoeld voor eten dat je extra krokant wilt hebben.

De voorkeuzeprogramma's zijn instellingen met een vastgestelde tijd en temperatuur. Zo start Airfryen met 190 graden en 10 minuten. Zowel tijd als temperatuur pas je eventueel aan voordat de bereiding start, en tijdens de bereiding gaat dat ook prima. Het programma om te drogen (dehydrate) heeft een vaste temperatuur van 70 graden, dit kun je niet zelf aanpassen. Je start het programma met de startknop. Als je tussentijds de bak opent om je eten op te schudden of om te keren, pauzeert het programma. Het gaat automatisch verder als je de bak weer sluit.

©Tefal

Merkbaar sneller zonder voorverwarmen

De airfryer is opvallend stil en ook het piepje als het eten klaar is, is bescheiden. Prettig, want airfryers maken vaak best een hoop herrie. Na einde van het programma staat de machine in stand by-stand. Na een minuut of vijf piept hij nog eens. Het doel daarvan is ons onduidelijk. Om ongewenste geluiden te voorkomen, is het aan te raden na gebruik de stekker uit het stopcontact te halen.

Prestaties: van kip en friet tot broodjes en groente

Dan de prestaties. Die zijn zonder meer goed. In enkele weken tijd is er van alles in deze airfryer bereid. Van kippendijen tot frites en snacks, van groenten tot aan afbakbroodjes. Voorverwarmen is niet nodig, want de airfryer is zeer snel warm. De resultaten zijn meer dan uitstekend en het eten is ook daadwerkelijk sneller klaar dan in eerder geteste machines. Reken op een tijdsbesparing van zo'n 20 procent. Dit hangt natuurlijk af van wat je precies maakt en hoeveel, maar gerechten waren in de testperiode eigenlijk altijd sneller klaar dan vooraf verwacht.

Na bereiding haal je je eten met een siliconen tang uit de bak. In de gebruiksaanwijzing staat dat je de bak niet ondersteboven mag houden om eten in een schaal te kieperen, vanwege eventuele hete olie of heet vocht dat zich onder het rooster verzamelt. Een nuttig advies, zeker voor de bereiding van vlees, maar bij iets als broodjes afbakken natuurlijk wat overbodig.

Schoonmaken: vaatwasser kan, maar let op inbranden

Zowel de bak als het uitneembare rooster kan na gebruik en afkoelen in de vaatwasser. Wat betreft schoonmaken komt eigenlijk het enige (relatieve) nadeel aan het licht. Beide onderdelen bakken snel aan. Al na enkele keren ontstonden er zwarte aanbaksels op het rooster en in de bakmand. Deze zijn gelukkig met bbq-reiniger wel weg te krijgen uit de mand, maar het is wel een aandachtspunt. Ook de behuizing, het gedeelte waar de mand op staat in de airfryer, vertoont al wat zwarte inbrandplekken die niet weg te poetsen zijn.

©Saskia van Weert

Duurzaamheid & onderhoud

Let verder op met spetterend eten. Als vetspetters vanaf de binnenzijde tegen het transparante venster komen, zijn deze niet meer te verwijderen. Het venster is namelijk niet los te halen. Op de lange termijn kunnen we ons voorstellen dat er daardoor vlekken ontstaan, waardoor je minder zicht hebt op je voedsel.

©Tefal

Conclusie

De Easy Fry Infrared doet precies wat Tefal belooft: hij is razendsnel op temperatuur en levert mooi krokante resultaten met een sappige binnenkant. In de praktijk win je echt tijd, zonder te hoeven voorverwarmen, en de stille werking en het kijkvenster maken 'even tussendoor checken' prettig. De ruime 7-liter mand is fijn voor gezinnen of grotere porties, en de extra crispy-knop is een bruikbare bonus voor wie nét wat meer bite wil.

Daar staat tegenover dat dit een apparaat is dat aandacht vraagt bij schoonmaken. De mand en het rooster kunnen relatief snel inbranden, en vetspetters tegen het niet-losneembare kijkvenster zijn lastig of niet te verwijderen, iets om rekening mee te houden als je veel vette gerechten maakt.

Kortom: zoek je vooral snelheid, krokant resultaat en een ruime bak met handig zicht op de voortgang, dan is de Tefal Easy Fry Infrared een sterke keuze.

De servers van Call of Duty: Warzone Mobile gaan op 17 april voorgoed offline, waardoor de game vanaf dat moment niet meer speelbaar is.

Dat heeft Activision aangekondigd. Afgelopen jaar werd de game al uit app-winkels gehaald en werd de komst van nieuwe seizoensgebonden content al stopgezet, en het voorgoed offline halen van de servers is de laatste stap in het verdwijnen van de game. Mensen kunnen tot 17 april de game gewoon blijven spelen en hun verdiende in-game geld opmaken.

"We zijn enorm dankbaar voor de spelers die Call of Duty: Warzone Mobile hebben ondersteund, alsmede de ontwikkelaars die de ervaring tot leven hebben gewekt", aldus Activision. "De passie van spelers en hun feedback blijft de toekomst van de Call of Duty-franchise vormgeven, en we kijken er naar uit om betekenisvolle seizoensgebonden content en updates naar Call of Duty: Mobile te brengen."

Call of Duty: Mobile blijft er wel

Call of Duty: Warzone Mobile kwam in 2024 beschikbaar als mobiele versie van Call of Duty: Warzone, de battle royale-game voor consoles en pc. Op die platforms blijft Warzone wel speelbaar.

Activision zei het al: voor een mobiele Call of Duty-ervaring kunnen spelers terecht bij Call of Duty: Mobile. Die game kwam in 2019 uit op smartphones en geniet nog altijd van populariteit. Call of Duty: Mobile heeft ook een battle royale-modus - waar Warzone Mobile juist om draaide - alsmede modi als reguliere multiplayer en Zombies.

Activision Blizzard - en dus ook Call of Duty - werd enkele jaren geleden overgenomen door Microsoft. Buiten het feit dat de jaarlijkse nieuwe Call of Duty-game vanaf release ook meteen op Xbox Game Pass verschijnt, heeft dat echter niet veel aan de Call of Duty-franchise veranderd. Wel leek het meest recente deel, het vorig najaar uitgekomen Call of Duty: Black Ops 7, minder populair dan voorgaande delen. Mogelijk heeft dit te maken met dat het jaar daarvoor nog Black Ops 6 uitkwam, en spelers niet zo snel op een direct vervolg zaten te wachten.