ID.nl logo
Zo kies je de juiste desktopvervanger
© ST.art - stock.adobe.com
Huis

Zo kies je de juiste desktopvervanger

Wie een computer met veel rekenpower wil, is niet per se gebonden aan een pc. Er zijn namelijk volop laptops met een groot scherm verkrijgbaar. In combinatie met genoeg werkgeheugen en een goede processor verricht zo’n machine moeiteloos op elke locatie zware computertaken, zoals foto’s bewerken, video’s monteren en games spelen.

In dit artikel benoemen we de voornaamste aandachtspunten bij aanschaf van een desktopvervanger, zoals:

  • Eigenschappen van het scherm
  • Processorkracht
  • Hoeveelheid werkgeheugen
  • Schijfcapaciteit
  • Videokaart
  • Aansluitingen

Lees ook: Hoe kies ik het juiste formaat voor mijn laptop?

Tip 01: Laptopformaat

Het schermformaat is grotendeels bepalend voor de grootte van de laptopbehuizing. Nog niet zo gek lang geleden waren desktopvervangers tamelijk logge apparaten met een behoorlijk gewicht; die kon je dus niet zo eenvoudig meenemen.

Tegenwoordig zijn desktopvervangers slanker en lichter. Dat heeft verschillende oorzaken. Zo hebben veel recente laptops dunne schermranden. De behuizing is hierdoor niet groter dan nodig. Daarnaast laten fabrikanten het cd/dvd-station vrijwel altijd achterwege, waardoor een dunnere constructie mogelijk is.

Desktopvervangers hebben meestal een scherm van 16 of 17,3 inch. Dit formaat biedt voldoende ruimte om onder meer video’s te streamen, creatieve programma’s te gebruiken en games te spelen. Tegelijkertijd is dit laptopformaat nog zo handzaam dat het in een notebooktas past. Veel desktopvervangers met een 17,3inch-scherm wegen minder dan 2,5 kilo. Overigens bestaan er ook draagbare systemen met een monitor van 18 inch. Onder andere ASUS, Acer en Dell ontwikkelen gamelaptops in dit formaat.

Een hedendaagse desktopvervanger heeft een groot scherm met dunne randen, zoals dit exemplaar van ASUS.

Tip 02: Schermeigenschappen

Let naast het schermformaat ook op de overige eigenschappen van de monitor. Verreweg de meeste laptops bevatten een ips-paneel. Deze schermtechniek biedt heldere kleuren en goede kijkhoeken. Sommige duurdere modellen hebben een oledscherm. Het grootste voordeel van deze techniek is de hoge contrastwaarde. Met name films, series en games ogen op een oledscherm prachtig. Dit schermtype is helaas wel gevoeliger voor inbranden. Samsung, HP en ASUS produceren diverse types met een oledscherm. Tot slot bestaan er ook goedkopere laptops met een tn-paneel. Vergeleken met andere schermtechnieken zijn de kleuren hiervan iets fletser.

Verder is de resolutie een belangrijke factor. Hoe meer pixels, hoe scherper het beeld. De meeste desktopvervangers hebben een Full-HD-scherm met 1920 × 1080 pixels. Dat volstaat voor het merendeel van de computergebruikers prima. Gebruik je vaak creatieve apps, zoals een beeldbewerker? In dat geval kun je een exemplaar met een hogere resolutie overwegen. Houd dan wel rekening met een hoger prijskaartje.

Let als laatste op de schermcoating. Een glanzende monitor toont weliswaar heldere kleuren, maar hierbij heb je al gauw last van lichtweerkaatsingen. Om die reden hebben de meeste laptops een mat scherm.

De prijzige HP Envy 16-H0375ND heeft een haarscherp oledscherm van 3840 × 2400 pixels.

HP Envy 16-H0375ND

Dure laptop, maar met een fantastisch scherm

Tip 03: Externe monitor

Het is handig wanneer je een tweede scherm op een laptop kunt aansluiten. In dat geval werk je thuis of op kantoor tegelijkertijd op twee monitors, zodat het verschil met een reguliere desktop grotendeels wegvalt. Let bij de aanschaf van een desktopvervanger goed op via welke video-uitgang(en) je een externe monitor kunt aansluiten. De meeste laptops hebben een HDMI-poort. Met een HDMI-kabel sluit je hierop eenvoudig een tweede scherm (of televisie) aan.

Sommige laptops hebben een andere videopoort. Op nieuwe modellen is dat vaak DisplayPort of usb-c. Laatstgenoemde aansluiting ondersteunt doorgaans DisplayPort en soms ook thunderbolt. Er zijn echter ook usb-c-poorten zonder video-ondersteuning. Check daarom in de specificaties (of op de productpagina van de laptop) welk protocol de usb-c-poort ondersteunt. Vanzelfsprekend heb je een monitor met dezelfde aansluiting en protocolondersteuning nodig.

Sluit op een videopoort een extern scherm aan en creëer zo meer werkruimte.

Dockingstation Voor lange computersessies is het gebruik van een laptop op zichzelf niet ideaal. Vanwege het geïntegreerde scherm kijk je omlaag, waardoor er een hoger risico bestaat op nek- en schouderklachten. Om die reden is het gebruik van een extern scherm een betere keuze. Daarnaast werkt een afzonderlijk toetsenbord en losse muis over het algemeen prettiger. Gebruik je je laptop vaak op een vaste plek, dan is de aanschaf van een zogeheten dockingstation het overwegen waard.

Op dit hulpmiddel kun je vrijwel alle randapparatuur aansluiten, bijvoorbeeld een toetsenbord, muis, externe harde schijf, usb-stick en hoofdtelefoon. Afhankelijk van het gekozen model kun je een, twee of zelfs drie monitors verbinden. Met een dockingstation fungeert een laptop in feite als desktop. Aansluiten is eenvoudig, want je koppelt dit accessoire via één usb-c-kabel aan de notebook. Vervolgens werkt alle randapparatuur meteen en kun je direct aan de slag. Je plaatst een dockingstation bij voorkeur achter op het bureau, zodat je alle kabels makkelijk kunt wegwerken.

Controleer goed welke aansluitingen er op het beoogde dockingstation beschikbaar zijn.

Tip 04: Processorkracht

De chipfabrikanten Intel en AMD ontwikkelen allerlei energiezuinige processors met veel rekenkracht. Ondanks de hoge systeemprestaties valt de accubelasting erg mee. Dat heeft als voordeel dat je een desktopvervanger urenlang zonder netvoeding kunt gebruiken. Handig voor het geval je onderweg in de trein of het vliegtuig bijvoorbeeld naar een film wilt kijken.

Check in de specificaties van de processor vooral het aantal rekenkernen (cores) en de kloksnelheid. Hoe hoger deze waarden, hoe sneller de laptop kan rekenen. Hoeveel processorkracht je precies nodig hebt, is afhankelijk van jouw computergebruik. De betere modellen hebben een Intel Core i7/i9- of AMD Ryzen 7/9-processor. Hiermee kun je onder andere grafische programma’s gebruiken. Als je foto- of videobewerking leuk vindt, is zo’n krachtige processor een goede keuze.

Zoek je een desktopvervanger voor alledaagse taken, zoals internetten, documenten bewerken, video’s kijken en e-mailen? Dan kun je ook met een lichtere processor uit de voeten. Zo zijn er diverse mooie laptops met een Intel Core i3/i5- of AMD Ryzen 3/5-processor verkrijgbaar. Voor dergelijke systemen ben je minder geld kwijt.

©Intel Corporation

De aanwezige processor bepaalt grotendeels welke computertaken je op de laptop kunt doen.

Tip 05: Werkgeheugen

Voor het werkgeheugen geldt eigenlijk hetzelfde als voor een processor. Meer is altijd beter! In het werkgeheugen worden tijdelijk data van programma’s en het besturingssysteem opgeslagen, zodat de benodigde gegevens snel beschikbaar zijn. Het voorkomt kortgezegd ellenlange wachttijden. Met name wanneer je graag tegelijk in meerdere apps werkt, loont het om een systeem met genoeg intern geheugen te kiezen.

Wie de laptop voornamelijk voor gangbare computertaken gebruikt, heeft voldoende aan 8 GB RAM. Staan er op jouw laptop geregeld meerdere zware apps open? Kies dan voor 16 of 32 GB RAM. Overigens hebben veel modellen een optie om op een later moment een extra of ruimere geheugenmodule te plaatsen. Controleer dat in de specificaties van het systeem.

Via een klepje aan de onderzijde kun je het werkgeheugen veelal vervangen of uitbreiden.

Tip 06: Schijfcapaciteit

Misschien wil je op een desktopvervanger diverse persoonlijke gegevens bewaren, zoals een fotocollectie, gedownloade films of muziek. Daarnaast vereisen uitgebreide softwarepakketten ook de nodige opslagcapaciteit. Kies daarom voor een laptop met een ruime ssd. Dit opslagtype heeft ten opzichte van een reguliere harde schijf een aantal voordelen. Vanaf een ssd start het besturingssysteem en programma’s sneller op. Bovendien is dit onderdeel stil en energiezuinig.

Voor het lokaal opslaan van privégegevens is een capaciteit van 512 GB toch wel het minimum. Verder zijn er ook uitgebreide laptops met 1 of 2 TB opslagruimte beschikbaar. Het is weliswaar mogelijk om op een later moment een grotere ssd in te bouwen, maar als je daarvoor de ssd moet vervangen, dien je alle (systeem)bestanden over te zetten naar de nieuwe opslagdrager. Er zijn wel laptops met een extra M.2-slot waarin je een tweede ssd kunt steken.

Moderne laptops hebben onder de motorkap vaak een ssd in de vorm van een M.2-module.

Wil je toch proberen een grotere ssd in je laptop te zetten, lees dan dit artikel waarin we 31 ssd's getest hebben.

Tip 07: Netwerkverbinding

Uiteraard heeft elke laptop een wifi-adapter. Voor sommige zaken is de snelheid van de verbinding belangrijk. Denk onder meer aan het streamen van video’s in een hoge resolutie, spelen van netwerkgames en downloaden van mediabestanden. Veel nieuwe schootcomputers ondersteunen de wifi6-standaard. Kijk daar wel even goed naar, want sommige goedkopere notebooks gaan maar tot wifi 5. Met wifi 6 profiteer je van een snellere en stabielere verbinding, mits de draadloze router eveneens met deze standaard overweg kan.

Verder valt op dat veel nieuwe laptops geen ethernetpoort hebben. Een gemiste kans, want voor betrouwbaar internet verdient een bekabelde verbinding altijd de voorkeur. Gebruik je een laptop vaak op een plek in de buurt van een vaste internetaansluiting, zoals een router of switch? Zoek in dat geval naar een exemplaar met een bekabelde netwerkpoort.

Duurdere laptops hebben naast een draadloze netwerkadapter meestal ook een bekabelde netwerkpoort.

Tip 08: Aparte videokaart

De meeste laptops gebruiken de interne videochip van de processor om beelden te verwerken. Je kunt hiermee bijvoorbeeld video’s in een hoge resolutie afspelen en foto’s bewerken. Stel je op grafisch vlak hoge eisen aan het systeem, dan is een aparte videokaart een logische keuze; die biedt namelijk betere visuele prestaties. Om die reden bezitten gamelaptops doorgaans een exemplaar van Nvidia of AMD. Mooi meegenomen is dat je hiermee ook met andere zware grafische apps uit de voeten kunt, zoals videobewerkers en ontwerpsoftware.

Houd er rekening mee dat een kwalitatieve videokaart van de genoemde merken de aanschafprijs van de laptop aanzienlijk opdrijft. Wil je games op de hoogste instellingen spelen, dan vereist dat zelfs een peperduur exemplaar. Niet voor niets kosten de betere gamelaptops al gauw duizenden euro’s. Je herkent dergelijke systemen vaak aan een speelsere vormgeving en RGB-verlichting.

MSI ontwikkelt binnen zijn Pulse-serie fraaie gamelaptops met een hoogwaardige videokaart.

Tip 09: Aansluitingen

Bedenk goed hoeveel usb-poorten je nodig hebt. Wie weet sluit je bijvoorbeeld regelmatig een externe harde schijf, usb-stick, smartphone, e-reader, toetsenbord, muis en speakerset aan. Kortom, de aanwezigheid van drie of vier usb-poorten is geen overbodige luxe. Met name bij goedkopere laptops bezuinigen producenten geregeld op het aantal usb-aansluitingen. Een eventueel tekort los je overigens eenvoudig op via een usb-hub of dockingstation (zie kader ‘Dockingstation’).

Een andere nuttige aansluiting is de aanwezigheid van een kaartlezer. Met een SD- of microSD-kaart voeg je eenvoudig extra opslagruimte toe. Bovendien kun je zo ook beelden van een foto- of videocamera overzetten. Verder bezitten nagenoeg alle notebooks een hoofdtelefoonuitgang. Die is inmiddels wellicht wat achterhaald, want via bluetooth kun je ook een draadloze koptelefoon of headset koppelen.

Het is fijn wanneer je diverse randapparaten op de laptop kunt aansluiten.

Tip 10: Besturingssysteem

Laptops hebben eigenlijk altijd een voorgeïnstalleerd besturingssysteem. Je hebt hierbij grofweg keuze uit drie smaken. De meeste desktopvervangers draaien op Windows. Deze keuze ligt voor de hand wanneer je altijd met dit besturingssysteem hebt gewerkt. Je gebruikt dan tenslotte de programma’s die je al jarenlang kent.

Als tweede optie zijn er ook grote Chromebooks verkrijgbaar, maar deze groep is wel in de minderheid. Acer, Lenovo en ASUS hebben enkele modellen met een 16inch- of 17,3inch-scherm in hun gamma. Het grootste voordeel is de aantrekkelijke prijs. Het besturingssysteem ChromeOS stelt vergeleken met Windows en macOS namelijk lagere eisen aan het systeem. Kortom, er is geen snelle processor nodig om een Chromebook draaiende te houden. Bedenk wel dat deze betaalbare systemen voornamelijk bedoeld zijn voor basistaken, zoals internetten, e-mailen, foto’s beheren, video’s streamen en documenten bewerken.

Tot slot ontwikkelt Apple met zijn MacBook Pro-serie interessante desktops met een 16,2inch-scherm. Hierop staat het besturingssysteem macOS. Met name onder mensen met creatieve beroepen, zoals webdesigners, architecten en modeontwerpers, zijn MacBooks populair. Deze systemen zijn erg duur en voor doorsnee gebruikers minder interessant.

Zoek je een betaalbare desktopvervanger voor alledaagse toepassingen? Overweeg dan een Chromebook met een groot scherm.

Kooptips

Op zoek naar een desktopvervanger met veel rekenpower? We zetten drie breed verkrijgbare producten uit diverse prijsklassen op een rij.

Lenovo IdeaPad 3 17ALC6 (82KV00BKMH)

Deze indrukwekkende laptop van Lenovo heeft aantrekkelijke specificaties tegen een gunstige prijs. Het Full-HD-scherm van 17,3 inch bevat een anti-reflecterende laagje, zodat je ook in een sterk verlichte ruimte moeiteloos kunt werken. Gebruik je graag twee schermen, dan kun je via HDMI een externe monitor aansluiten. De AMD Ryzen 7 5700U vormt het hart van het systeem. Deze processor bevat acht rekenkernen met een maximale kloksnelheid van 4,3 GHz. Standaard is er 8 GB intern geheugen beschikbaar, maar dat kun je optioneel uitbreiden naar 12 GB. Windows 11 Home is op een ssd van 512 GB voorgeïnstalleerd. Naast systeembestanden van het besturingssysteem en alle apps, kun je dus behoorlijk wat eigen data opslaan. Een pluspunt is verder dat de webcam met een schuifje is af te dekken.

Lenovo IdeaPad 3 17ALC6

Gunstig geprijsde, indrukwekkende laptop

Acer Predator Helios 300 PH317-55-961D

Dit 17,3inch-model is voorzien van behoorlijk krachtige hardware. Acer richt zich met de Predator Helios 300 dan ook voornamelijk op gamers, al leent Windows 11 Home zich natuurlijk ook prima voor andere programma’s. De Intel Core i9-11900H-processor kan in elk geval makkelijk overweg met zware software, zoals foto- en videobewerkers. Acht vliegensvlugge rekenkernen halen in turbomodus een klokfrequentie van 4,9 GHz. Dankzij 16 GB RAM gebruik je soepel meerdere apps tegelijk. Ervaar je soms tóch wachttijden, dan schroef je het werkgeheugen eenvoudig op naar 32 GB. Een belangrijk speerpunt is de Nvidia GeForce RTX 3060-videokaart. Die toont moderne games in Full-HD-kwaliteit zonder dat het beeld gaat haperen. Andere speerpunten van deze laptop zijn de toetsenbordverlichting, twee videopoorten en een ssd van 500 GB.

Samsung Galaxy Book3 Pro 360

Samsung ontwikkelde met de Galaxy Book3 Pro 360 in feite een laptop en tablet in één. Klap je het scherm namelijk volledig om, dan bedien je het systeem met je vingers of de meegeleverde stylus. Het gedetailleerde oledscherm van 16 inch springt direct in het oog. Met een hoge resolutie van 2880 × 1800 pixels is deze laptop zeer geschikt voor fotobewerking, videomontage, webdesign en andere creatieve computertaken. Voor het rekenwerk is een recente Intel Core i7-processor van de dertiende generatie verantwoordelijk. Hierbij zijn twaalf rekenkernen goed voor een maximale klokfrequentie van 5 GHz. Verder bevat deze laptop 16 GB werkgeheugen en 1 TB ssd-opslag. Windows 11 Home is voorgeïnstalleerd.

▼ Volgende artikel
Review Poco F8 Ultra – Toptoestel zodra de prijs zakt
© Wesley Akkerman
Huis

Review Poco F8 Ultra – Toptoestel zodra de prijs zakt

De smartphones van Poco zijn over het algemeen goed geprijsd als je kijkt naar wat je ervoor terugkrijgt. De nieuwe Poco F8 Ultra heeft een prijskaartje van minimaal 800 euro. Gaat die regel ook hier op?

Uitstekend
Conclusie

De Poco F8 Ultra oogt uniek, vindt in de subwoofer een handige toevoeging en voelt stevig aan. De door ons geteste Denim Blue-uitvoering heeft bovendien een faux denimlaagje op de achterkant voor extra grip (wat deze variant een paar gram zwaarder maakt dan de zwarte versie). Wel plaatsen we wat kanttekeningen bij de software- en camera-ervaring. De prijs is misschien gevoelsmatig nog wat hoog, zeker voor dit merk. Maar zakt de prijs richting de 600 euro, dan krijg je een toptoestel dat zijn prijs meer dan waarmaakt en waar je langdurig plezier van hebt.

Plus- en minpunten
  • Bose-subwoofer
  • Faux denim achterop
  • Stevig, handzaam en licht
  • Vlotte en overzichtelijke software
  • Gemiddeld tot goed softwarebeleid
  • Batterijduur
  • Kleuren kunnen beter
  • Camera laat te wensen over
  • Bloatware en advertenties
CategorieSpecificatie
Display6,9 inch Amoled-display, 120Hz (adaptief), 3500 nits maximale helderheid
ProcessorSnapdragon 8 Elite Gen 5 (3nm)
Geheugen12 GB of 16 GB LPDDR5X (9600 Mbps)
Opslag256 GB of 512 GB (UFS 4.1)
Batterij6500 mAh met 100W HyperCharge en 50W draadloos laden
Camera achter50 MP hoofdcamera (OIS), 50 MP periscooptelelens (OIS), 50 MP ultragroothoek
Camera voor32 MP met autofocus
VideoTot 8K op 30 fps (achter) / 4K op 60 fps (voor)
SoftwareXiaomi HyperOS 3
BouwIP68 waterbestendig, POCO Shield Glass, 218 (Black) - 220 gram (Denim Blue)
Connectiviteit5G, Wifi 7, Bluetooth 6.0, NFC
Extra'sUltrasone vingerafdrukscanner, Infrarood (IR-blaster), Bose audio

Want wat voor smartphone kun je precies aanbieden als je er net wat meer geld tegenaan gooit? Dat idee heeft een unieke telefoon opgeleverd, voorzien van een denimlook én een extra subwoofer achterop. Gewaagde keuzes, maar in een wereld waarin smartphones steeds meer naar elkaar toe groeien, en in hun identiteitscrisis meer en meer op iPhones gaan lijken, geen verkeerde ontwikkeling. Alleen daarom al zijn we enthousiast over de Poco F8 Ultra (Blue Denim-uitvoering).

Het helpt dan ook zeer dan de subwoofer daar niet alleen voor de show zit. Dit compacte speakertje geeft geluiden en audio meer dan genoeg ruimte om beter tot hun recht te komen vergeleken met reguliere smartphonespeakers. Weg is dat blikkige geluid, dat nu ruimte maakt voor warmere tonen en een bredere soundstage. Klinkt de muziek perfect? Dat kun je niet verwachten, maar we zijn desondanks onder de indruk van de Bose-luidspreker.

©Wesley Akkerman

Uniek en tof

De Poco F8 Ultra ligt prettig in de hand en voelt solide aan dankzij het aluminium frame. Met 220 gram is hij ook niet overdreven zwaar. Het fauxdenim op de achterkant draagt daarbij merkbaar bij aan de grip, waardoor hij niet snel uit je handen glipt. Juist door dat eigenzinnige uiterlijk is dit zo'n smartphone die je liever zonder hoesje gebruikt, ook al loop je daarmee iets meer risico op valschade.

Het grote amoled-paneel van 6,9 inch stelt evenmin teleur. Met zijn hoge resolutie (1.200 bij 2.608 pixels) en verversingssnelheid (120 Hertz) kom je niets tekort en oogt alles scherp en vlot. Het contrast is breed en zwartwaarden zijn diep, maar de kleuren kunnen soms net even wat flets ogen. Dat valt alleen op in directe vergelijkingen met andere smartphones; de kans is heel klein dat dit je hier iets van merkt in het dagelijkse gebruik of als je een minder geoefend oog hebt.

©Wesley Akkerman

©Wesley Akkerman

Wat je mag verwachten

Ook al draait de Poco F8 Ultra niet op de krachtigste processor die Qualcomm te bieden heeft, in de praktijk merk je daar weinig van. De Snapdragon 8 Elite Gen 5 voelt vlot aan bij multitasking en kan games zonder moeite aan, al moet je er wel rekening mee houden dat de Gen 5 warm (niet heet, gelukkig) kan worden wanneer je high-end spellen speelt. Niets om je zorgen over te maken, je zult hier namelijk je vingers niet aan branden.

Ook de accu stelt niet teleur. Met een capaciteit van 6.500 mAh haal je in veel gevallen probleemloos twee dagen, al hangt dat vanzelfsprekend af van hoe intensief je de smartphone gebruikt. Speel je veel games, dan loopt hij sneller leeg, maar opladen gaat razendsnel. Met een geschikte 100w-lader, die je zelf moet aanschaffen, zit de accu binnen ongeveer veertig minuten weer helemaal vol.

0,7x

1x

2x

Camera en software

Toch is niet alles goud wat er blinkt. Onder de juiste lichtomstandigheden maakt de Poco F8 Ultra kleurrijke en gedetailleerde beelden. Zoomen is geen probleem en ook de selfiecam lijkt goed om te gaan met verschillende huidtypen. De groothoeklens presteert echter minder goed: kleuren komen minder goed uit de verf en details vallen weg. De avondmodus stelt teleur, met een overdaad aan exposure, gebrekkige kleurenaccuraatheid en trage vastlegging.

Aangezien Poco een dochteronderneming is van Xiaomi, draait het toestel op HyperOS 3.0. De Poco staat daardoor vol met overbodige en dubbele apps, waaronder die van Xiaomi, waarvan je het gros kunt verwijderen. Ook kom je her en der wat reclame tegen. Verder is het besturingssysteem vlot en overzichtelijk, twee eigenschappen die we extreem belangrijk vinden. Je krijgt tot slot 'maar' vier Android-upgrades, evenals zes jaar aan beveiligingsupdates.

5x

10x

Poco F8 Ultra kopen?

Ondanks de kanttekeningen die we plaatsen bij de software- en camera-ervaringen, zijn er eigenlijk weinig redenen om niet voor de Poco F8 Ultra te kiezen. Hij oogt uniek, vindt in de subwoofer een handige toevoeging en voelt stevig aan. De door ons geteste Denim Blue-uitvoering heeft bovendien een faux denimlaagje op de achterkant voor extra grip (wat deze uitvoering wel een paar gram zwaarder maakt dan de Poco F8 Ultra Black). De prijs is misschien gevoelsmatig nog wat hoog, zeker voor dit merk. Maar zakt de prijs richting de 600 euro, dan krijg je een toptoestel dat zijn prijs meer dan waarmaakt en waar je langdurig plezier van hebt.

52137934

▼ Volgende artikel
Spatial audio: de zin en onzin van 3D-geluid
© ER | ID.nl
Huis

Spatial audio: de zin en onzin van 3D-geluid

Spatial audio, oftewel ruimtelijke audio, belooft een luisterervaring waarbij het geluid niet alleen van links en rechts komt, maar je volledig omringt. Hoewel de marketingkreten je geregeld om de oren vliegen, is de techniek niet in elke situatie even zinvol. In dit artikel ontdek je wanneer ruimtelijke audio je ervaring verrijkt en wanneer je prima zonder kunt.

Vergeet het statische geluid van je oude vertrouwde stereo-set. Met spatial audio krijgt geluid eindelijk de diepte die het verdient. Dankzij slimme algoritmes die de akoestiek van de echte wereld nabootsen, ontsnapt de audio aan je koptelefoon of soundbar. Geluid beweegt vrij door de kamer, waardoor een helikopter in een film ook echt boven je hoofd lijkt te cirkelen. Het is de overstap van een platte foto naar een hologram, maar dan voor je oren.

Bioscoopervaring thuis

De meest logische toepassing voor spatial audio is zonder twijfel de moderne filmervaring. Wanneer je een blockbuster kijkt die is gemixt in formaten zoals Dolby Atmos, komt de techniek pas echt tot leven. Een helikopter die overvliegt of regen die op een dak klatert, krijgt een verticale dimensie die voorheen onmogelijk was met een standaard hoofdtelefoon of een simpele soundbar.

Voor filmliefhebbers die niet de ruimte hebben voor een volledige surround-installatie met fysieke speakers in het plafond, biedt spatial audio een overtuigend en compact alternatief dat de zogenaamde immersie aanzienlijk vergroot.

Spatial audio in de praktijk

Je komt ruimtelijke audiotechnieken op steeds meer plekken tegen, vaak zonder dat je er specifiek naar hoeft te zoeken. In de filmwereld is Dolby Atmos de absolute standaard, waarbij streamingdiensten zoals Netflix en Disney+ deze techniek inzetten om geluidseffecten via een soundbar dwars door je kamer te laten bewegen.

Muziekliefhebbers vinden soortgelijke ervaringen bij Apple Music en Tidal, waar speciale mixes van bekende albums een breder en dieper geluidsveld bieden dan de originele stereoversie. Ook in de gamingwereld is het inmiddels de norm; Sony gebruikt de Tempest 3D-technologie voor de PlayStation 5 om spelers midden in de actie te plaatsen, terwijl Microsoft met Windows Sonic en Dolby Atmos for Headphones vergelijkbare resultaten behaalt op de Xbox en pc.

©ER | ID.nl

Muziek met een extraatje

Voor muziek is het nut van ruimtelijke audio iets genuanceerder en sterk afhankelijk van de productie. Bij klassieke concerten of live-opnames kan de techniek je het gevoel geven dat je midden in de concertzaal zit, waarbij de akoestiek van de ruimte tastbaar wordt. Ook bij moderne popmuziek die specifiek voor dit formaat is geproduceerd, kunnen artiesten creatiever omgaan met de plaatsing van instrumenten of subtiele geluidseffecten.

Toch blijft voor de purist die zweert bij een eerlijke, ongefilterde weergave van een studio-album de traditionele stereomix vaak de voorkeur genieten, omdat spatial audio de oorspronkelijke balans soms onnatuurlijk kan veranderen.

Gaming en de functionele voorsprong

In de wereld van gaming verschuift de waarde van spatial audio van puur esthetisch naar functioneel. Vooral in competitieve shooters is het horen van de exacte positie van een tegenstander een serieus dingetje. Door gebruik te maken van ruimtelijke audio kun je voetstappen boven, onder of achter je nauwkeurig lokaliseren. Dat geeft niet alleen een intensere spelervaring waarbij je volledig wordt opgeslokt door de spelwereld, maar biedt ook een tactisch voordeel dat met standaard audio simpelweg niet te evenaren is. Hierdoor is de techniek voor fanatieke gamers bijna onmisbaar geworden.

Wanneer kun je het beter uitschakelen?

Ondanks de indrukwekkende demonstraties is spatial audio niet altijd de beste keuze. Voor dagelijks gebruik, zoals het luisteren naar podcasts of het kijken van het journaal, voegt de extra ruimtelijkheid weinig toe en kan het de verstaanbaarheid van stemmen zelfs negatief beïnvloeden. Ook bij oudere opnames die door softwarematige kunstgrepen naar ruimtelijk geluid worden omgezet, ontstaat er vaak een hol en onnatuurlijk resultaat. In dergelijke gevallen is een zuivere stereoweergave nog altijd de meest betrouwbare weg naar een prettige luisterervaring.

Populaire merken voor spatial audio

Verschillende fabrikanten lopen voorop in de adoptie van ruimtelijke audiotechnieken. Apple heeft met de integratie in de AirPods Max en AirPods Pro in combinatie Apple Music de techniek toegankelijk gemaakt voor de massa, terwijl Sony met hun 360 Reality Audio een sterk eigen ecosysteem heeft gebouwd dat vooral schittert bij gaming en specifieke streamingdiensten. Daarnaast is Sonos een dominante speler op het gebied van home-entertainment met soundbars die Dolby Atmos ondersteunen. Bose en Sennheiser zijn eveneens belangrijke namen die met hun geavanceerde algoritmes en hoogwaardige hardware zorgen dat de ruimtelijke beleving ook voor de veeleisende luisteraar geloofwaardig blijft.