De markt van e-readers is niet echt een groeimarkt. Wanneer je er een hebt, ben je niet geneigd deze te vervangen. Toch probeert Kobo te vernieuwen om e-readers te vernieuwen. Zoals met de Kobo Elipsa: een e-reader waar je met een stylus notities op maakt.

Veel grote fabrikanten laten hun tablets maar wat graag zien in combinatie met een stylus. Apple met z’n iPad (Pro), Microsoft met z’n Surface-apparaten en ook Samsung loopt vooraan, maar dan met de Galaxy Note-smartphone. Dat is vooral marketing. In praktijk zul je niet heel veel mensen zien die met een stylus op een scherm schetsen en krabbelen.

Toch denkt Kobo dat hier een vernieuwde productgroep ligt: de e-reader, die je ook kunt gebruiken voor je notities. Handig bijvoorbeeld voor leerboeken, waarin je notities of markeringen maakt. Wellicht heeft Kobo ook een beetje gespiekt bij Royole, dat met de RoWrite ook een digitaal notitieboek met stylus op de markt heeft gebracht.

E-reader

Laten we beginnen bij de basis. De Kobo Elipsa is een e-reader met een zwartwit e-ink aanraakscherm, met ingebouwde schermverlichting om ook in het donker comfortabel te kunnen lezen. De reader beschikt over een 10,3 inch scherm, met vrij dikke schermranden. Vooral aan de rechterkant. Dat heeft zo zijn praktisch nu: zo kun je de reader vasthouden tijdens het lezen zonder het scherm aan te raken. De Kobo Elipsa is zo’n 20 bij 23 centimeter groot, wat de e-reader Kobo’s grootste maakt. Maar ook de zwaarste.

Het grote scherm is redelijk scherp met een resolutie van 1404 bij 1872 pixels (omgerekend levert dat een pixeldichtheid van 272 pixels per inch op). Dat leest uitstekend comfortabel weg. Nadeel is echter dat de reader te zwaar is om langere tijd comfortabel van te lezen. Omdat het een e-ink-scherm is, dat nauwelijks stroom verbruikt kun je gerust dagenlang lezen zonder je zorgen te maken over opladen.

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Kobo-account

Wanneer je de e-reader voor het eerst instelt ben je verplicht in te loggen met een (Kobo-)account. Vanuit de ontwikkelaar van de e-reader begrijpelijk, want Kobo hoopt natuurlijk abonnementen op de Kobo-leesdienst te koppelen. Maar als je de reader liever gebruikt om eigen boeken op te lezen - en in te krabbelen, dan is een account niet nodig. Sterker nog. Dan zet je beter gewoon wifi uit, om zo de accuduur flink te verlengen.

Lezen met een pennetje

Als e-reader geeft de Kobo Elipsa een gematigd positief gevoel; het grote scherm leest heerlijk weg. Het gewicht is alleen net even te hoog om de reader langere tijd comfortabel vast te houden.

Als notitieboek ben ik minder enthousiast over de Kobo Elipsa. Je kunt notities maken in een boek of in een nieuw kladblok. In praktijk merk je dat een e-inkscherm ook niet zo geschikt is voor een stylus. De reader reageert trager dan je verwacht en omdat de schermen geen kleuren weergeven ben je bovendien tamelijk beperkt in je mogelijkheden. Bovendien geven de notitieblokjes je een soort tablet-achtige functies, waarbij je soms ook bijvoorbeeld met een toetsenbord werkt en door menuutjes bladert. Hierbij merk je dat een e-reader hier ongeschikt voor is. Het scherm nodigt uit voor lezen, juist niet voor interactie. Dat is een fundamenteel verschil tussen de twee productgroepen.

De notities die je maakt komen in het tabblaadje ‘mijn notities’ te staan. Je kunt bij het maken van notities ervoor kiezen om handschrift om te zetten naar tekst. Dat werkt (in mijn geval) behoorlijk accuraat, maar is natuurlijk afhankelijk van je handschrift.

De Kobo Elipsa mist de mogelijkheid om de stylus te bevestigen of weg te stoppen. Gelukkig krijg je bij de reader een hoes met kunstleer, die het scherm beschermt en de mogelijkheid biedt om de stylus vast te klikken. De hoes maakt de e-reader er echter niet mooier op.

©PXimport

Alternatieven voor de Kobo Elipsa

De Kobo Elipsa is fors duurder dan een reguliere e-reader, zoals de Amazon Kindle, Kobo Clara of Kobo Libra. Als e-readers zijn deze apparaten min of meer gelijkwaardig aan de Kobo Elipsa. Het lagere gewicht van de andere e-readers draagt misschien zelfs wel bij aan het leescomfort.

Als notitieboek komt de Kobo Elipsa niet zo goed uit de verf, hoewel er weinig aan te merken valt op de stylus en software, is een e-readerscherm hier te traag en beperkt voor. Dan ben je beter af met een tablet met stylus. Of beter nog: een papieren notitieboek en pen.

Conclusie: Kobo Elipsa kopen?

Als e-reader fungeert de Kobo Elipsa prima. Als notitieboek schiet een e-reader simpelweg wat tekort. Wil je toch graag beide werelden in één, dan kun je de Kobo Elipsa overwegen. Een reguliere e-reader zal echter wat comfortabeler aflezen en een tablet met stylus of papieren notitieblok biedt een betere ervaring voor wie graag schetst of aantekeningen maakt.

Een medley gebaseerd op soundtracks uit Super Mario-games van het Jazzorkest 8-Bit Big Band heeft afgelopen zondagnacht een Grammy gewonnen.

De medley ‘Super Mario Praise Break’ won een Grammy Award voor beste arrangement (instrumentaal of a capella). In de medley zijn nummers als Gusty Garden Galaxy uit Super Mario Galaxy en Bomb-Omb Battlefield uit Super Mario 64 te horen.

De 9-Bit Big Band is afkomstig uit New York en heeft al eens eerder een Grammy gewonnen voor gamemuziek. In 2022 won het orkest een Grammy voor het nummer Meta’s Knight’s Revenge uit de SNES-game Kirby Superstar.

De Grammy Awards

De Grammy Awards worden al sinds 1959 georganiseerd en worden gezien als een van de belangrijkste prijzen voor muziek ter wereld. Ze worden vaak vergeleken met de Oscars, die worden uitgereikt aan films. Dit jaar won Bad Bunny de prijs van album van het jaar, en ging Billie Eilish er vandoor met een Grammy voor nummer van het jaar. Overigens won Austin Wintory een Grammy in de categorie beste gamesoundtrack voor de soundtrack van Sword of the Sea.

De Super Mario-reeks van Nintendo valt op diverse spelcomputers van het bedrijf te spelen, waaronder de Nintendo Switch 2 en Nintendo Switch. Onder de meest recente grote hoofddelen vallen Super Mario Wonder en Super Mario Odyssey.

De PlayStation 6 zou wel eens pas ergens na 2028 uit kunnen komen, zo claimde een analist onlangs. Dat betekent dat we minstens acht jaar met de PlayStation 5 opgescheept zitten. Maar niet getreurd: dat is juist goed nieuws voor de gemiddelde gameliefhebber.

Dat de PlayStation 6 in ontwikkeling is bij Sony, mag voor zich spreken. Nadat een nieuwe spelcomputer is uitgekomen, beginnen consolebedrijven vaak al snel met de research voor diens opvolger. Onderzoek naar de juiste specificaties en features van consoles beslaat vaak meerdere jaren, om nog maar te zwijgen over het maken van afspraken met bedrijven die de componenten daadwerkelijk leveren, en natuurlijk het produceren ervan.

Het is dan ook waarschijnlijk dat de specificaties van de PlayStation 6 al geruime tijd vastliggen, en dat Sony intern ook een schatting heeft gemaakt voor een releaseperiode voor de langverwachte console. Misschien was het bedrijf er zelfs van overtuigd dat het de console volgend jaar uit zou kunnen brengen.

Verlengde levenscyclus

Onlangs meldde MST Financial-analist David Gibson dat Sony nu echter overweegt om de PS6 pas ergens na 2028 te leveren. “Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen.” Dat zou betekenen dat de PS6 misschien pas ergens in 2029 of zelfs later in de winkels ligt.

De eerdere voorspellingen van ingewijden mikten voorheen vooral op eind 2027 of in de loop van 2028, op basis van wanneer de productie oorspronkelijk zou beginnen. De PlayStation 5 kwam in het najaar van 2020 uit, dus dat zou de console al een levenscyclus van ruim zeven jaar geven voordat de opvolger op de markt komt. Dat is in principe een zeer ruime levensloop voor een spelcomputer, en een release in 2027 of 2028 zou dan ook volkomen logisch zijn.

©PXimport

Stijgende RAM-prijzen

Maar de wereld houdt geen rekening met consolereleases, en gezien de huidige ontwikkelingen is de komst van een PlayStation 6 in 2027 of 2028 helemaal niet zo logisch meer. Dat heeft voor een groot deel te maken met de prijzen van RAM (Random Access Memory), die steeds hoger oplopen. RAM is namelijk in grote getale nodig om de alsmaar populairder wordende AI-assistenten als ChatGPT en Gemini draaiende te houden.

Als gevolg daarvan wordt RAM steeds schaarser en dus duurder, en laten spelcomputers nu ook net RAM nodig hebben. In deze periode een nieuwe spelcomputer uitbrengen zou dan ook betekenen dat de prijs van de console mogelijk erg hoog komt te liggen, wat de verkoop niet bepaalt stimuleert. Een dergelijke ‘valse’ start van de levenscyclus van een spelcomputer is iets dat veel bedrijven willen vermijden.

Ook de importheffingen die de Amerikaanse president Donald Trump op producten die buiten de Verenigde Staten worden gemaakt doorvoert, zorgen voor veel onzekerheid. Eerder moesten de prijzen van diverse spelcomputers, waaronder de PlayStation 5, al stijgen om dit op te vangen. Trump is – unieke politieke ontwikkelingen buiten beschouwing gelaten – de komende jaren nog aan de macht, dus ook dat maakt het uitbrengen van een nieuwe console bepaald geen veilige onderneming. De komende jaren een console lanceren is kortom dus een gigantisch risico, dat Sony volgensgeruchten zo klein mogelijk wil houden.

Trage consolegeneratie

Sony hoopt wellicht dat de economie eind dit decennium kalmeert. Dat zou echter wel betekenen dat we nog meerdere jaren op de komst van de PlayStation 6 moeten wachten. Wat mij betreft is dat niet iets om over te treuren, maar juist goed nieuws. Het geeft ontwikkelaars namelijk de kans om echt alles uit de PlayStation 5 te halen. Een kans die ze hopelijk met beide handen aangrijpen.

Hoewel de PS5 in november van 2020 uitkwam – ruim vijf jaar geleden – heb ik nog altijd het gevoel dat deze consolegeneratie nog maar net is begonnen. De generatie kwam sowieso vrij traag op gang, omdat deze middenin de coronapandemie viel. Dat was ook voor spelontwikkelaars een ingewikkelde tijd waarin halsoverkop naar thuiswerkmogelijkheden gekeken moest worden, waardoor veel games die in ontwikkeling waren vertraging op liepen.

Sony’s eigen game-line-up is de afgelopen vijf jaar ook wat karig geweest. Dat heeft deels te maken met een focus op liveservicegames, waarbij diverse projecten die bij Sony’s meest prominente studio’s in ontwikkeling waren uiteindelijk werden geannuleerd. Denk bijvoorbeeld aan de The Last of Us-multiplayergame die na jaren productie in de prullenbak werd gegooid.

Daarbij is de ‘cross-generation’-periode van deze generatie uitzonderlijk lang. Nog altijd komen diverse games niet alleen op PlayStation 5, maar ook op PlayStation 4 uit. Nu is dat iets wat in de toekomst alleen maar vaker voor zal komen – de grenzen tussen consolegeneraties vervagen en daarmee is het ook makkelijker om de prestaties van games terug of juist op te schalen.

Toch zorgt het er ook voor dat er onder gamers een gevoel groeit dat nog lang niet het uiterste uit de PS5 is gehaald. Er is méér met dat apparaat mogelijk, vooral met de bestaande PS5 Pro in het achterhoofd. Een verlengde levenscyclus voor de console geeft ontwikkelaars de kans om een aantal schitterende spellen af te leveren in de laatste jaren van de spelcomputer – de ontwikkeltijd van games wordt immers ook steeds langer. Met toppers als Grand Theft Auto 6, The Witcher 4 en Intergalactic: The Heretic Prophet nog in het verschiet, is er meer dan genoeg potentie om het de komende jaren uit te zingen met de PS5.

Niet zonder risico’s

Natuurlijk brengt het uitstellen van een consolelancering ook risico’s met zich mee, zowel voor Sony als voor de consument. Het is namelijk helemaal niet zeker dat de wereldeconomie er eind dit decennium beter voor staat. Daarnaast zet het Sony voor een moeilijke keuze: gooit het jaren aan research voor de PS6 weg om de console eind dit decennium met moderne specificaties uit te kunnen brengen, of behoudt het simpelweg de huidige specs zodat deze op release mogelijk al deels zijn verouderd?

De eventuele keuze om de PlayStation 6 uit te stellen zal dan ook niet over één nacht ijs gaan. Het is aan de goedbetaalde mensen in topposities binnen het bedrijf om die knoop door te hakken. Maar puur vanuit mijn eigen, egoïstische liefde voor games gezien, heb ik er totaal geen moeite mee om nog een jaar of drie, vier op de PlayStation 5 te spelen. Laat maar eens zien wat die console nog kan, en blaas ons in 2029 of 2030 weg met een nieuwe consolegeneratie die écht een flinke technologische stap zet!