De markt van e-readers is niet echt een groeimarkt. Wanneer je er een hebt, ben je niet geneigd deze te vervangen. Toch probeert Kobo te vernieuwen om e-readers te vernieuwen. Zoals met de Kobo Elipsa: een e-reader waar je met een stylus notities op maakt.

Veel grote fabrikanten laten hun tablets maar wat graag zien in combinatie met een stylus. Apple met z’n iPad (Pro), Microsoft met z’n Surface-apparaten en ook Samsung loopt vooraan, maar dan met de Galaxy Note-smartphone. Dat is vooral marketing. In praktijk zul je niet heel veel mensen zien die met een stylus op een scherm schetsen en krabbelen.

Toch denkt Kobo dat hier een vernieuwde productgroep ligt: de e-reader, die je ook kunt gebruiken voor je notities. Handig bijvoorbeeld voor leerboeken, waarin je notities of markeringen maakt. Wellicht heeft Kobo ook een beetje gespiekt bij Royole, dat met de RoWrite ook een digitaal notitieboek met stylus op de markt heeft gebracht.

E-reader

Laten we beginnen bij de basis. De Kobo Elipsa is een e-reader met een zwartwit e-ink aanraakscherm, met ingebouwde schermverlichting om ook in het donker comfortabel te kunnen lezen. De reader beschikt over een 10,3 inch scherm, met vrij dikke schermranden. Vooral aan de rechterkant. Dat heeft zo zijn praktisch nu: zo kun je de reader vasthouden tijdens het lezen zonder het scherm aan te raken. De Kobo Elipsa is zo’n 20 bij 23 centimeter groot, wat de e-reader Kobo’s grootste maakt. Maar ook de zwaarste.

Het grote scherm is redelijk scherp met een resolutie van 1404 bij 1872 pixels (omgerekend levert dat een pixeldichtheid van 272 pixels per inch op). Dat leest uitstekend comfortabel weg. Nadeel is echter dat de reader te zwaar is om langere tijd comfortabel van te lezen. Omdat het een e-ink-scherm is, dat nauwelijks stroom verbruikt kun je gerust dagenlang lezen zonder je zorgen te maken over opladen.

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Kobo-account

Wanneer je de e-reader voor het eerst instelt ben je verplicht in te loggen met een (Kobo-)account. Vanuit de ontwikkelaar van de e-reader begrijpelijk, want Kobo hoopt natuurlijk abonnementen op de Kobo-leesdienst te koppelen. Maar als je de reader liever gebruikt om eigen boeken op te lezen - en in te krabbelen, dan is een account niet nodig. Sterker nog. Dan zet je beter gewoon wifi uit, om zo de accuduur flink te verlengen.

Lezen met een pennetje

Als e-reader geeft de Kobo Elipsa een gematigd positief gevoel; het grote scherm leest heerlijk weg. Het gewicht is alleen net even te hoog om de reader langere tijd comfortabel vast te houden.

Als notitieboek ben ik minder enthousiast over de Kobo Elipsa. Je kunt notities maken in een boek of in een nieuw kladblok. In praktijk merk je dat een e-inkscherm ook niet zo geschikt is voor een stylus. De reader reageert trager dan je verwacht en omdat de schermen geen kleuren weergeven ben je bovendien tamelijk beperkt in je mogelijkheden. Bovendien geven de notitieblokjes je een soort tablet-achtige functies, waarbij je soms ook bijvoorbeeld met een toetsenbord werkt en door menuutjes bladert. Hierbij merk je dat een e-reader hier ongeschikt voor is. Het scherm nodigt uit voor lezen, juist niet voor interactie. Dat is een fundamenteel verschil tussen de twee productgroepen.

De notities die je maakt komen in het tabblaadje ‘mijn notities’ te staan. Je kunt bij het maken van notities ervoor kiezen om handschrift om te zetten naar tekst. Dat werkt (in mijn geval) behoorlijk accuraat, maar is natuurlijk afhankelijk van je handschrift.

De Kobo Elipsa mist de mogelijkheid om de stylus te bevestigen of weg te stoppen. Gelukkig krijg je bij de reader een hoes met kunstleer, die het scherm beschermt en de mogelijkheid biedt om de stylus vast te klikken. De hoes maakt de e-reader er echter niet mooier op.

©PXimport

Alternatieven voor de Kobo Elipsa

De Kobo Elipsa is fors duurder dan een reguliere e-reader, zoals de Amazon Kindle, Kobo Clara of Kobo Libra. Als e-readers zijn deze apparaten min of meer gelijkwaardig aan de Kobo Elipsa. Het lagere gewicht van de andere e-readers draagt misschien zelfs wel bij aan het leescomfort.

Als notitieboek komt de Kobo Elipsa niet zo goed uit de verf, hoewel er weinig aan te merken valt op de stylus en software, is een e-readerscherm hier te traag en beperkt voor. Dan ben je beter af met een tablet met stylus. Of beter nog: een papieren notitieboek en pen.

Conclusie: Kobo Elipsa kopen?

Als e-reader fungeert de Kobo Elipsa prima. Als notitieboek schiet een e-reader simpelweg wat tekort. Wil je toch graag beide werelden in één, dan kun je de Kobo Elipsa overwegen. Een reguliere e-reader zal echter wat comfortabeler aflezen en een tablet met stylus of papieren notitieblok biedt een betere ervaring voor wie graag schetst of aantekeningen maakt.

Wanneer Sony met een nieuwe set premium oordoppen op de proppen komt, dan moet je opletten. Dit Japanse merk is namelijk al jaren marktleider als het gaat om geluidskwaliteit en actieve ruisonderdrukking. Met zijn prijs van 300 euro mikt de fabrikant wederom op het hogere segment, al is dit wel minder dan de adviesprijs van zijn voorganger.

De Sony WF-1000XM6 volgen de XM5 op die het Japanse bedrijf zo’n 2,5 jaar geleden uitbracht. Dat is een flinke periode in het land der oordoppen (of technologie in het algemeen). Daar waar veel fabrikanten inzetten op jaarlijkse releases en complete productgroepen beperkte stappen voorwaarts maken, is het fijn om te zien dat een elektronicaproducent het nog aandurft langer te wachten tussen verschillende uitgaven. Dan heb je tenminste wat te melden of te vertellen.

Met deze versie zet Sony in op een betere noise cancelling, audioweergave, gesprekskwaliteit en ergonomie. Daarnaast brengt de fabrikant stabielere bluetooth-connectiviteit, Google Gemini-integratie en een hogere mate van milieuvriendelijkheid. Zo zijn de antennes langer gemaakt, waardoor de oortjes niet snel de verbinding verliezen, ook niet in drukkere omgevingen zoals een vliegtuig of trein. Dat hebben we aan den lijve ondervonden de afgelopen weken.

©Wesley Akkerman

Meer in contact

Net als bij het vorige model maakt Sony gebruik van memory foam als oortips (het deel dat in je gehoorgang zit). Die hebben als grote voordeel dat ze zich aanpassen aan de vorm van de opening en dus altijd strak en goed zitten. In de doos zitten verschillende opties. Bij ons zit de een net te los, terwijl het formaat daarna juist net wat strak zit. Daardoor kan langer dan twee uur luisteren wat oncomfortabel worden. Maar ze vallen in elk geval niet zomaar uit je oren.

Deze keer kijkt Sony ook naar het ontwerp. De Sony WF-1000XM6-oortjes zijn wat langwerpiger en steken iets verder uit je oren dan z'n voorganger, waardoor je moet oppassen wanneer je een T-shirt of trui uittrekt. Het oppervlak is wat ruwer en dat helpt daadwerkelijk bij de fysieke bediening; het voelt alsof je wat meer in contact bent met de bediening. Muziek pauzeren, actieve ruisonderdrukking activeren – het gaat allemaal erg soepel. Je hoeft ze niet hard in te drukken.

Grammy-winnende engineers

Daarnaast is het fijn dat deze dopjes nog steeds acht uur meegaan op een volle accu. Dat is met actieve ruisonderdrukking aan. Zet je die uit, dan mag je daar nog een paar uur bij optellen. Met de oplaadcase erbij kun je rekenen op 24 tot 30 uur. Dat is misschien niet superveel in vergelijking met sommige concurrenten, maar die zitten dan ook niet boordevol allerlei extra microfoons (vier stuks in dit model) en speciaal ontwikkelde drivers.

©Wesley Akkerman

De drivers zijn natuurlijk medeverantwoordelijk voor het geluid, maar de samenwerking met allerlei gerenommeerde studio's en muziekproducenten helpt daar vanzelfsprekend ook bij. Sony heeft zich laten leiden door een team van Grammy-winnende en Grammy-genomineerde engineers, waaronder Randy Merrill (die werkte met Ed Sheeran), Chris Gehringer (Lady Gaga) en Michael Romanowski (Alicia Keys). Dat zijn niet de minste namen, maar wat merk je daarvan?

Naast je in de kamer

Nou, het grootste compliment dat we een set oordoppen kunnen geven: je hebt de equalizer niet nodig om goed en wel – en in de hoogste kwaliteit! – van je digitale muziek te genieten. De audio klinkt warm, vol en persoonlijk. Dat gaat niet ten koste van de hogere regionen of het middenveld, waardoor die helderheid en nuance bewaakt blijft. Soms lijkt het net alsof iemand op een drumstel naast je in de kamer speelt, zo dichtbij klinken de nummers.

Als je wilt, dan kun je wel een equalizer op de soundstage loslaten. Je kunt dan kiezen uit verschillende profielen, zelf een instelling beheren of Sony het werk uit handen laten nemen. Dan stelt de (helaas soms wat onoverzichtelijke) app de equalizer in op basis van jouw eigen gehoor. Hier kan dat nog weleens ten koste gaan van het basgeluid, waardoor we dat maar achterwege laten, maar het is fijn dat het kan. Het maakt de Sony WF-1000XM6 breed inzetbaar.

©Wesley Akkerman

Gevoel, beleving, emotie

En daar blijft het niet bij qua audio. Want je kunt streamen in hoge resoluties dankzij de LDAC-audiocodec en anders leunen op DSEE Extreme (een algoritme van Sony dat de muziek in kwaliteit opschaalt). Verder is nieuw in deze set dat je audio wat verder weg kunt laten klinken, alsof je in een café of je eigen woonkamer zit. Dat is een vreemde maar oorstrelende ervaring die je moet beleven om het te begrijpen.

We snappen uiteindelijk wel waarom Sony deze functie introduceert. Het kan bijvoorbeeld helpen bij de concentratie. Wij hebben vooral gemerkt dat je er een huiselijk gevoel aan kunt overhouden wanneer je kilometers hoog in de lucht hangt in een vliegtuig, omdat het net lijkt alsof je naar je eigen audioset thuis op de achtergrond luistert. Het gaat hier niet om de beste geluidskwaliteit, maar om een gevoel, een emotie, een beleving. En die is helemaal oké.

Tot slot kijken we nog even naar de actieve ruisonderdrukking. Die is beter dan ooit. Zo hebben we bijna niets van de vliegtuigmotoren gehoord tijdens een recente reis naar Barcelona en komt er ook weinig tot geen geluid vanuit het OV je gehoorgang in. Bepaalde plotselinge hoge tonen komen nog weleens door, maar die blijven moeilijk filterbaar. Al met al is dit wederom een mooie stap voorwaarts, helemaal als je je écht even wilt afsluiten van je omgeving.

Sony WF-1000XM6 kopen?

Het zal ongetwijfeld niemand verbazen, maar dat maakt zo’n beoordeling niet minder waardevol: de Sony WF-1000XM6 is een regelrecht schot in de roos. Qua audiokwaliteit en -beleving hebben we nog niet beter gehoord. Soms klinkt het net alsof de muziek live naast je wordt gespeeld. Het comfort en de app kunnen nog wel beter, maar de grandioze actieve ruisonderdrukking en de fysieke bediening maken een hoop goed. Dit is je volgende set oordopjes!

Zo! Dat was niet alleen de langste, maar voor velen ook meteen de beste State of Play ooit! Met meer dan 25 titels op het menu stond deze showcase vooral bij Simon dik op z’n buik geschreven. Samen met Martin en Jacco blikt hij terug op (bijna) alles wat voorbij kwam, en duiken ze dieper in onder andere: God of War: Sons of Sparta, Kena: Scars of Kosmora, Castlevania: Belmont’s Curse, Project Windless en natuurlijk de aangekondigde John Wick-game! Benieuwd wat de jongens ervan vonden? Check dan als de wiedeweerga deze speciale extra aflevering, baklap!

00:00 Intro
02:20 Ons oordeel
09:20 Project Windless
11:35 Resident Evil Requiem
13:35 Kena: Scars of Kosmora
19:00 Legacy of Kain: Defiance Remastered / Ascendance
22:45 Yakoh Shinobi Ops
27:25 Dead or Alive
31:45 Control: Resonant
36:05 Beast of Reincarnation
37:15 Neva: Prologue
39:05 Star Wars: Galactic Racer
42:35 Metal Gear Solid Collection 2
45:15 Castlevania: Belmont’s Curse
49:15 Silent Hill: Townfall
52:10 John Wick
54:35 God of War Trilogy Remake
56:35 God of War: Sons of Sparta
01:03:00 Horizon Hunters: Gathering
01:04:45 Onze Reddit-aankondiging
01:06:45 Outro

Je kan ook de podcast beluisteren hieronder of via deze link!