Naast de bekende betaalde streamingdiensten als Netfix en Disney+ komen er steeds meer platformen met gratis content en (meestal) reclames. In de VS heb je inmiddels een veelheid aan dergelijke gratis streamingdiensten, maar in Nederland is het aanbod beperkter, tenzij je aan de slag gaat met een VPN. Toch komen er ook hier steeds meer van zulke platformen beschikbaar. In dit artikel lopen we er een aantal voor je langs: wat is er zoal te zien en wat voor addertjes zitten er onder het gras?

Plex

Het platform Plex ken je misschien doordat je er al meer dan tien jaar een eigen mediaserver mee kunt opzetten, maar sinds 2019 is het ook een 'advertising-based video-on-demand'-dienst (of kortweg avod). Je kunt Plex via een webbrowser bezoeken, maar er is ook een breed toegankelijke app. Die is beschikbaar via onder meer Android (TV), iOS, Apple TV, en de Xbox- en PlayStation-consoles. Gebruikers hoeven alleen een account aan te maken om films en series te kunnen kijken.

De gratis content beslaat voornamelijk oude B-films en -series van onder meer MGM, Warner Media, Lionsgate en Paramount. Voorbeelden zijn de films A Christmas Carol en It’s a Wonderful Life, en de series van Popeye en Robocop. Er zitten er ook wel wat recentere documentaires en spelshows bij het aanbod. Met meer dan tienduizend films en series heeft Plex in elk geval verreweg de meeste gratis content van alle diensten die in dit artikel worden besproken. Nederlandse ondertiteling is overigens slechts zelden beschikbaar.

Ook zijn er natuurlijk redelijk wat advertenties. Die kunnen vooraf verschijnen, maar ook tijdens de aflevering of film. Houd rekening met een advertentie om de acht tot tien minuten, variërend van dertig seconden tot twee minuten.

Er is naast het on-demand aanbod ook een sectie met meer dan honderd livekanalen. Een beetje à la lineaire tv, met onder meer nieuws, reality, spelshows en gescripte tv-series en films. Er zitten geen Nederlandse zenders tussen, maar een aantal (zoals de zenders van Rakuten) bevat wel ondertiteling of (bij jeugdprogramma’s) zelfs nasynchronisatie in het Nederlands.

Daarnaast is er een Discovery-tabblad waar films en series vermeld staan die op andere (betaalde) streamingdiensten beschikbaar zijn, zoals Netflix, Disney+ en HBO Max, maar ook Nederlandse diensten als NLZIET en NPO Start. Zo wordt in een oogopslag duidelijk welke content er te streamen is. Als je op een film of serie klikt, word je meteen doorgestuurd naar de streamingdienst waar deze te zien is.

ConTV

ConTV is minder bekend dan Plex, maar werkt volgens hetzelfde avod-principe. Ook hierbij moet je een account aanmaken via de website of de app (beschikbaar op Android en iOS), en heb je daarna toegang tot een aanbod aan wat oudere cultfilms en -series. ConTV richt zich wel specifieker op bepaalde genres, zoals anime, horror en het paranormale.

Een nadeel is dat het aanbod van ConTV in Nederland veel beperkter is. Bij veel content krijg je een melding dat het niet beschikbaar is in deze regio, en daarbovenop zitten veel shows achter een betaalmuur. Er is namelijk wel een abonnement af te sluiten. Toch valt er nog genoeg gratis te kijken, hoewel je waarschijnlijk maar weinig bekende klassiekers zult tegenkomen. Voorbeelden van enigszins bekende shows zijn de anime Street Fighter II, Bruce Lee’s Fist of Fury, horrorfilm 13/13/13 en kindertekenfilmserie Daffy Duck.

Hoewel er in de gratis versie advertenties worden vertoond, zijn die minder opdringerig dan die van Plex. Zo zijn er geen pre-roll-advertenties en is de tijd tussen reclameonderbrekingen wat langer. Net als de eerdergenoemde dienst heeft ConTV een live-tv-integratie, alleen werkt deze versie helaas niet in Nederland. Bij deze dienst hoef je verder helemaal geen Nederlandse ondertiteling te verwachten.

NASA+

De naam van deze gratis on-demand streamingdienst geeft goed aan wat je er zoal kunt zien: ruimtegerelateerde content. Naast dat je er in 4K-liveuitzendingen van bijvoorbeeld raketlanceringen kunt zien en een hoop informatie krijgt over van alles wat met de ruimte te maken heeft, maakt NASA ook eigen shows voor de dienst.

Het aanbod betreft voornamelijk documentaires en educatieve (teken)films om concepten als zwarte gaten en gammastraling aan kinderen uit te leggen, met onder meer Elmo en Bill Nye (helaas allemaal zonder ondertiteling). Het gros van de aanwezige programma’s is al langer beschikbaar op NASA’s YouTube-kanaal, maar sommige content (zoals de docu Other Worlds over de James Webb-ruimtetelescoop) is exclusief te zien op NASA+.

De dienst is op het moment van schrijven nog maar kortgeleden uitgebracht, dus het aanbod is nog wat beperkt. Ook is er nog geen smart-tv-applicatie beschikbaar en vertoont de iOS- en Android-app nog wat kuren. Zo wil de videospeler soms een serie niet inladen of loopt de app in zijn geheel vast. Een belangrijk voordeel is daarentegen wel dat NASA+ geen advertenties bevat, dus naast de bugs (waar de website overigens geen last van lijkt te hebben) is dit waarschijnlijk de beste manier om NASA-content te bekijken.

Crunchyroll

Crunchyroll is een populaire streamingdienst van Sony met Japanse animatiefilms en -series, waarvan een deel gratis met advertenties te zien is. Er is in Nederland geen enkele streamingdienst met een groter aanbod aan anime, en bekende titels als Cowboy Bebop, One Piece, One-Punch Man en Attack on Titan zijn allemaal beschikbaar.

De gratis ervaring is alleen wel wat karig. Naast de reclames zijn van de nieuwere series alleen de eerste drie afleveringen te zien óf überhaupt niet gratis te kijken, en van alle andere shows alleen het eerste seizoen. Toch is dat volgens Crunchyroll in totaal goed voor meer dan duizend uur aan gratis content, maar echt lekker bingen is er niet bij.

Het is helaas ook niet mogelijk om te filteren op gratis te bekijken shows, dus pas bij het aanklikken kom je erachter of je de serie in kwestie kunt bekijken. Als je de Engelse dub wilt gebruiken, kan dat overigens alleen met een betaald abonnement. En hoewel het inmiddels vrijwel een gegeven is, noemen we toch maar even dat ook deze dienst geen Nederlandse ondertitels bevat.

Het animeplatform is overigens redelijk makkelijk toegankelijk. Naast de gebruikelijke webversie en iOS- en Android-apps is Crunchyroll ook beschikbaar voor de Nintendo Switch, PlayStation 4 en 5, en Xbox One en Series X/S. Smart-tv-apps zijn er vooralsnog niet, maar als je geen gameconsole hebt kun je met een Chromecast of Apple TV de app naar je tv casten.

©Timon

Samsung TV Plus & LG Channels

Naast gratis on-demanddiensten zijn er ook enkele ‘fast’-platformen. Dat staat voor ‘free ad-supported streaming television’, en die draaien volledig om livezenders met gratis films en series. Samsung en LG hebben beide zo’n app voor smart-tv’s uitgebracht. Qua zenderaantal delft LG Channels flink het onderspit ten opzichte van Samsung TV Plus; eerstgenoemde heeft er een stuk of vijftig, terwijl de soortgelijke dienst van de Zuid-Koreaanse fabrikant er meer dan honderd heeft.

LG Channels bevat bijvoorbeeld de kanalen van Rakuten, Hell’s Kitchen, CNN Fast en FIFA+. Samsung heeft naast al die kanalen enkele Nederlandstalige zenders, met onder meer Studio 100- en SBS6-programma’s, maar ook bijvoorbeeld als enige Top Gear, Baywatch, tekenfilmserie Yu-Gi-Oh, truecrimeshow Dateline NBC en muziekplatform XITE. Deze kanalen zenden non-stop afleveringen van de respectieve programma’s uit, al is het niet mogelijk om een aflevering vanaf het begin te kijken, te pauzeren en terug- of vooruit te spoelen. Ook worden de shows natuurlijk onderbroken door reclames.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.