Hisense heeft de 65U8NQ een indrukwekkende upgrade gegeven. Het aantal dimmingzones is met 60 procent toegenomen en de piekhelderheid is volgens de fabrikant verdubbeld. Stevige beloftes die we graag testen. Het toestel is bovendien rijkelijk uitgerust en is daarmee voor veel gebruikers een knappe keuze.

Design

Een subtopper zoals deze Hisense dient ook de nodige uitstraling te hebben, dus een mooi design past bij onze verwachtingen. Op dat vlak scoort de 65U8NQ prima. Het scherm is afgeboord met een dun metalen randje dat alleen onderaan wat breder is om de tv te onderstrepen. Daaronder een fijn luidsprekerrooster; de naar voren gerichte luidsprekers zijn de belofte voor betere audio. De centrale voet is een dunne metalen achthoekige plaat in donkergrijs gesatineerde tint. De voet kan op twee hoogtes worden gemonteerd: laag bij het meubel of hoger als je ruimte voor een soundbar nodig hebt.

Aansluitingen

Hisense heeft geen wijzigingen gemaakt bij de selectie aan aansluitingen. De tv beschikt over twee HDMI 2.0- en twee HDMI 2.1-aansluitingen. Gamers kunnen op de HDMI 2.1-poorten tot 4K120 en zelfs 4K144 aanbieden, al kun je dat laatste uiteraard alleen met een pc. De poorten ondersteunen ALLM, HDMI VRR, AMD FreeSync en NVIDIA G-Sync Compatible. Met een input-lag van 15,6 ms in 4K60 en 6,8 ms in 2K120 is hij zelfs voor veeleisende gamers geschikt.

Een soundbar aansluiten via ARC/eARC kan op een van de HDMI 2.1-poorten. De resterende aansluitingen zijn twee usb-poorten, een minijack-ingang voor composiet video en stereo, een koptelefoonaansluiting, een optisch-digitale audio-uitgang, een ethernet-poort en bluetooth. Wie over een recent wifi-toegangspunt beschikt, kan een snelle draadloze netwerkverbinding realiseren, want de U8NQ biedt wifi 6E (802.11 ax). 

Een usb-poort, de ethernetpoort en de optisch-digitale audio-uitgang wijzen naar achteren en kunnen een strakke wandmontage verhinderen. Voor je live-tv-noden zijn er een enkelvoudige DVB-T/T2/C-tuner, een DVB-S/S2-tuner en een CI+-slot aanwezig. Sluit externe usb-opslag aan als je live-tv wilt pauzeren of opnemen.

©Eric Beeckmans | ID.nl

Mooi contrast, matige kijkhoek

Op papier maakt de U8N een spectaculaire sprong, maar zien we dat ook in de praktijk? Ons testmodel had een goede uniformiteit bij donkere beelden, maar liet bij heldere beelden een klein beetje dirty screen-effect optekenen, en de linkerrand van het beeld oogde iets helderder. Opgelet, dit soort afwijkingen verschillen per toestel.

Het VA-paneel heeft een zeer goed eigen contrast (6.000:1), maar een wat matige kijkhoek. Ga dus niet te ver opzij zitten, want dan verliest het beeld contrast en kleurintensiteit. De achtergrondverlichting is onderverdeeld in 40 x 40 (1.600) zones voor nog beter contrast. Daarmee haalden we in Filmmaker Mode een contrast van ongeveer 18.500:1. Dat is uitstekend, maar net als vorig jaar heeft Hisense de dimming-instelling op de laagste stand gezet. Diepzwart blijft dan eerder donkergrijs, ook in de zwarte balken boven en onder een film, en dat is toch jammer. Gelukkig volstaat het om de dimming-instelling op medium te zetten om dat recht te zetten. De zones reageren erg snel, zodat er geen fouten merkbaar zijn en halo-vorming is er niet tot nauwelijks.

Zo veel licht!

Zoveel zones én minileds, dat doet ook hopen op een hoge piekhelderheid. En inderdaad, in HDR Filmmaker Mode tikt de 65U8NQ een fantastische 2.800 nits aan op het 10%-venster (een nieuw record), bijna het dubbele van zijn voorganger! Op het volledig witte beeld houd je nog steeds 770 nits over. De achtergrondverlichting gebruikt quantum dots om een ruim kleurbereik te creëren; dat komt uit op 98% P3. HDR-beelden zien er dan ook schitterend uit, al laat de Hisense toch wat kleine foutjes zien.

Zo tonemapt hij altijd tot het uiterste maximum van de standaard, ook als dat niet nodig is. Daardoor verlies je een beetje helderheid. Aan de andere kant van het spectrum tilt hij schaduwnuances wat te veel op, en ook heldere middentinten maakt hij iets te helder. Nogmaals, het resultaat blijft knap, maar Hisense laat wat potentieel onbenut. Dat wordt ook duidelijk als je Dolby Vision content bekijkt. Die is werkelijk uitmuntend, en kan dankzij Precision Detail nog extra diepte krijgen. De Filmmaker Modes voor SDR en HDR kunnen ook een iets betere kalibratie gebruiken. In SDR neigt de grijsschaal wat naar rood en dat zet zich door in huidskleuren. In HDR zien we dezelfde afwijking, maar kleiner.

©Hisense

Beeldverwerking

De Hisense 65U8NQ heeft een nieuwe HiView Pro Ai-processor met een paar nieuwe eigenschappen en verbeteringen. Bij de upscaling kun je een superresolutie-feature activeren. Die benadrukt het detail, maar je kunt deze functie het best alleen bij HD- en 4K-content gebruiken. In het geval van SD-content, zoals dvd, riskeer je fouten in beeld mee te accentueren.

Ruisonderdrukking werkt prima op willekeurige ruis, maar Hisense slaagde er niet in om de prestaties te verbeteren voor compressieruis die je ziet als blokvorming in het beeld. Voor kleurstroken die soms zichtbaar zijn in zachte gradiënten is er wel vooruitgang. Die kan de processor goed verbergen, tenzij in de lastigste gevallen. De nieuwe processor heeft ook verbeterde dynamische tonemapping, maar die maakt het beeld te helder, dus laat die functie maar voor wat het is. Over het algemeen blijft de beeldverwerking eerder rond de middenmoot scoren. 

Het paneel levert ook bij snel bewegende beelden goed, scherp detail met alleen een smalle vage rand rond het bewegende voorwerp. Net als vorig jaar kun je de tv in een 240Hz-stand zetten. De hogere verversingssnelheid maakt het beeld iets scherper, maar je verliest wel wat verticaal detail. Of je kunt Clear Motion activeren, een functie die nog meer detail terugbrengt, maar wat wel ten koste gaat van wat helderheid (die het toestel toch in overvloed heeft). De techniek introduceert een 120Hz-flikkering, maar die is voor de meeste mensen onzichtbaar. Voor film kun je beide opties het best uitschakelen, maar voor sport kun je kiezen wat je zelf het prettigst vindt.

Krachtige audio

Die slanke luidsprekerbalk onderaan het scherm is aangevuld met een dubbele woofermodule in de rug en omhoog gerichte luidsprekers bovenaan. De 2.1.2-configuratie is goed voor 60 watt vermogen. Daar haalt de tv heel wat volume uit. De klank is krachtig en wordt ondersteund door een stevige bas.

De tv ondersteunt Dolby Atmos en DTS:X, en onze filmfragmenten lieten een duidelijk surroundeffect horen. Ook het hoogte-effect van die moderne audio-codecs is beperkt hoorbaar. We wilden de tv echt voluit laten gaan, maar toen bleek wel dat er nog wat moet worden gesleuteld aan het resultaat. Vervorming en het vervagen van de bas doen daarbij sterk af aan de klankkwaliteit. Toch een mooi resultaat, zolang je volumeknop niet helemaal opendraait.

VIDAA U7-apps blijven de achilleshiel

Hisense werkt samen met VIDAA U voor het smart-tv-systeem. De interface is gebruiksvriendelijk en werkt vooral erg vlot. Zoals alle concurrenten reserveert VIDAA U de bovenste helft van het scherm voor advertenties, die gelukkig alleen film- en televisiecontent of VIDAA-features toont. Centraal in beeld kun je jouw favoriete apps plaatsen, maar verder krijg je alleen vele rijen aanbevelingen waarover je geen controle hebt. De beschikbaarheid van apps blijft toch een minder punt. Zo ontbreken HBO Max, NPO Start en Pathé Thuis, en voor België is er alleen VTM Go. Overigens is VIDAA U dit jaar nauwelijks veranderd; het 2023-artikel met een volledig overzicht van VIDAA U7 toont je meer details.

Hisense koos voor een nieuwe afstandsbediening met een moderne feature. Een fotovoltaisch paneel aan de voorzijde houdt de ingebouwde oplaadbare batterij vol. Opladen kan als backup-oplossing ook via de USB-C-poort. De afstandsbediening werkt prima, vooral te danken aan de fijne toetsen die een duidelijke aanslag hebben. Omdat ze ook over een numeriek toetsenbord beschikt valt ze wel vrij lang uit. Er zijn zes sneltoetsen, voor YouTube, Netflix, Prime Video, Disney+, Rakuten TV en VIDAA Channels. 

©Eric Beeckmans | ID.nl

Conclusie

Dat miniled-tv’s knappe prestaties kunnen leveren, is ondertussen wel duidelijk. De Hisense 65U8NQ heeft in elk geval het potentieel, maar de fabrikant laat een deel van dat potentieel onbenut. Zo zijn de dimming-prestaties van de 1600 zones goed, maar we zijn ervan overtuigd dat er meer in zit. Twee HDMI-poorten is ook wat beperkt voor wat een subtopmodel moet zijn. En nu steeds meer mensen de kabel doorknippen, mag het app-aanbod niet achterblijven. Dus ja, het kan nog beter, maar toch blijven het knappe prestaties. Met zo veel helderheid, kleur en contrast krijg je in alle kijkomstandigheden erg mooi beeld. Dolby Vision-beeld is een prachtige demonstratie van wat HDR kan zijn. Goede audio, ruime gamefeatures en een vlot werkend smart tv-systeem maken dit een mooie allround-tv. Hij is iets te hoog geprijsd, maar met een mooie korting is hij het zeker waard.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.