Is de waterdruk in het verwarmingssysteem plotseling niet meer stabiel te krijgen? Of moet je meer dan normaal water bijvullen en ben je bang dat er ergens een lek is? De kans is groot dat er iets mis is met het expansievat. Wat is dat cilindervormige vat van staal? Waartoe dient het? En wat doe je als het stukgaat?

Je herkent het doorgaans rode vat onmiddellijk in de stookruimte. Het expansievat is een eenvoudig maar belangrijk onderdeel van de cv-installatie. Het water in het verwarmingssysteem circuleert in een gesloten circuit van leidingen, radiatoren en/of vloerverwarmingsleidingen. Het expansievat vangt de drukverschillen op die ontstaan door verwarming en afkoeling. Daarom wordt het ook wel 'drukvat' genoemd.

Twee  compartimenten 

Dit vat heeft binnenin twee compartimenten. Het bovenste compartiment bevat water en in het onderste compartiment zit gas: stikstof. Tussen de twee compartimenten zit een rubber membraan. Gas laat zich in tegenstelling tot vloeistof samendrukken. Zodra de waterdruk toeneemt, zal het membraan in de richting van het gas bewegen. Hierdoor neemt de druk in dat compartiment toe, zonder dat er gevaar is op schade. Mocht de druk onverwacht toch te veel stijgen (omdat er bijvoorbeeld plotseling te veel water in de installatie wordt geperst), dan wordt het water automatisch afgevoerd via het overdrukventiel boven op het expansievat.

Drukbehoud

Tijdens de opwarming vangt het expansievat de uitzetting van het water op. Als het water afkoelt, zal het water krimpen. Tijdens dat uitzetten en krimpen zorgt het expansievat voor behoud van de normale werkdruk, want er mag nergens onderdruk optreden. Het kan evenmin zo zijn dat al het water uit het expansievat verdwijnt. Bovendien moet er ook altijd voldoende stikstof in het vat aanwezig zijn. 

Temperatuur en volumetoename

Hoe groot zijn die drukverschillen die het expansievat moet opvangen? Dat hangt af van de temperatuur en van de grootte van de installatie. Hieronder lees je in de tabel hoeveel het watervolume toeneemt bij verschillende temperaturen. 

Als de ketel het water tot 70° Celsius verwarmt, neemt het water 2,22 procent in volume toe. Als de installatie bijvoorbeeld 200 liter water bevat, geeft dat een extra watervolume van 4,44 liter. Het expansievat moet dus groot genoeg zijn om het extra watervolume op te vangen. Veiligheidshalve neemt men aan dat het expansievat 3 procent van de waterinhoud van de installatie moet kunnen bevatten. Voor een doorsneewoning volstaat een expansievat van 18 liter. Voor een groot herenhuis is een ruimer expansievat van 25, 35, 50 of zelfs 80 liter nodig. 

Voordruk

Aan de onderkant van het vat zit een luchtventiel waarmee de voordruk van het expansievat eventueel kan worden verhoogd. Voordruk is de druk die op het compartiment van de stikstof wordt gezet voordat het expansievat wordt aangesloten. In de meeste gevallen heeft de fabrikant het al met de juiste druk gevuld. 

De installateur zal vooral rekening houden met de plaats waar het vat wordt opgehangen. Hangt het expansievat in de kelder, dan is de voordruk hoog door het gewicht van het water dat op het vat drukt. Wanneer het vat op zolder hangt, is de voordruk juist laag. Er zijn drie types die afhankelijk zijn van de afstand van het expansievat en het hoogste punt van de installatie. 

– 0 tot 5 meter: voordruk van 0,5 bar

– 5 tot 10 meter: voordruk 1 bar

– 10 tot 15 meter: voordruk 1,5 bar.

Geluidsproef

Is het onmogelijk om de druk van de installatie goed te regelen, dan is de kans groot dat het membraan is gescheurd. Je kunt dat makkelijk controleren. Tik met het handvat van een schroevendraaier eerst op de bovenkant van het vat en daarna op de onderkant. Als het membraan intact is, zit het gas onder en het water boven. Het tikken zal bovenaan anders klinken dan onderaan. Is het geluid overal identiek, dan is het vat waarschijnlijk volledig gevuld met water en is het membraan stuk. Een kapot expansievat moet je laten vervangen, want dat ontregelt de cv-installatie. 

Slijtage

Er worden twee soorten rubber voor het membraan gebruikt: natuurrubber is goedkoop, maar butylrubber is de beste kwaliteit. Een van de nadelige eigenschappen van een expansievat is dat de voordruk met de tijd afneemt. Dat heeft te maken met de natuurlijke doorlaatbaarheid van het rubber voor gas. Geen enkel membraan is over de volledige levensduur 100 procent hermetisch dicht; er is altijd een klein beetje drukverlies.

Butylrubber is veel gasdichter dan natuurrubber, maar ook de dikte van het rubber speelt een rol. Als de voordruk door slijtage van het membraan te veel afneemt, dan is het nut van het expansievat ook weg. Dat betekent dat je de cv-installatie veel vaker dan normaal zult moeten bijvullen en ontluchten. Een slecht werkend expansievat is de belangrijkste oorzaak van corrosie en prut in de cv-installatie.

Gemiddelde levensduur: zeven jaar

Normaal gesproken gaat een expansievat zo'n zeven jaar mee. De gemiddelde levensduur is dus aanzienlijk korter dan die van de cv-ketel. Na een aantal jaar wordt het rubbermembraan poreus en kan het gaan lekken. Als het expansievat kapot is, lekt het van binnen. Het kan echter ook gebeuren dat de cv door een kapot expansievat water lekt omdat het expansievat de drukverschillen niet langer opvangt. In dat geval zal het overstortventiel zijn werk doen, en dan merk je dat daar water uit komt. 

©Natalia - stock.adobe.com

Zelf doen

Om kosten te besparen, kun je het expansievat ook zelf vervangen. Volg de volgende stappen:

Wil jij een nieuwe CV-ketel?

Gisteren zijn er updates uitgekomen voor Animal Crossing: New Horizons, de levenssimulator die rond de coronapandemie mateloos populair was. Een gratis update voegt meer content toe aan de game, terwijl een betaalde update het spel geschikt maakt voor de Nintendo Switch 2.

Om met de betaalde update te beginnen: die kost 4,99 euro voor Switch 2-eigenaren die de Switch-game Animal Crossing: New Horizons al bezitten. Daarmee oogt de game scherper op tv – om precies te zijn met een resolutie van 4K – en kun je online spelen met in totaal twaalf personen en met elkaar praten via GameChat. Er kan zelfs een camera aangesloten worden, zodat je elkaar kunt zien. Ook zorgt de betaalde update er voor dat spelers de muisfunctionaliteiten van de Switch 2 Joy-Con-controller kunnen gebruiken in de game.

Gratis nieuwe content in Animal Crossing: New Horizons

Alle Animal Crossing: New Horizons-spelers kunnen echter ook een gratis update downloaden – versie 3.0.0. – waarmee na vele jaren stilte eindelijk nieuwe content en opties aan de game worden toegevoegd. Denk aan een compleet nieuw hotel waar spelers kunnen helpen met het inrichten van de kamers, nieuwe meubels andere items om te ontgrendelen en zelfs de mogelijkheid om diverse Nintendo-items te verzamelen, waaronder klassieke Nintendo-consoles en items gebaseerd op The Legend of Zelda en Splatoon.

Daar blijft het niet bij qua gratis nieuwe content. Zo is 'Slumber Island' geïntroduceerd, waarbij spelers een eigen droomeiland naast hun 'echte' eiland kunnen ontwerpen samen met andere spelers. Ook zijn er diverse kleine verbeteringen doorgevoerd die de speelervaring nog prettiger maken, zoals een opruimdienst om het eiland op te knappen en de mogelijkheid om de opslagruimte in het huis van spelers nog verder uit te breiden.

Populair tijdens de pandemie

Er zijn in de loop der jaren al meerdere Animal Crossing-games uitgekomen, maar geen van die games groeide uit tot zo'n grote wereldwijde hit als New Horizons. Het spel, waarin spelers een eiland aandoen en daarop hun eigen dorp met dierlijke inwoners vormgeven, kwam namelijk in het voorjaar van 2020 uit, toen we met z'n allen aan huis gebonden waren door de coronapandemie. Het rustige eilandleven van Animal Crossing – met enkele sociale features – bleek voor veel mensen een steun in moeilijke tijden, en er werden dan ook vele miljoenen exemplaren verkocht. De laatste jaren bracht Nintendo geen nieuwe content meer voor de game uit, tot nu dan.

Draadloos opladen is voor veel smartphonegebruikers de normaalste zaak van de wereld geworden. Makkelijk: je legt de telefoon op de oplader en hij begint meteen te laden, zonder kabels of stekkers. Maar wat doet die manier van opladen eigenlijk op de lange termijn met de accu? In dit artikel kijken we wat draadloos laden betekent voor slijtage, warmte en levensduur van je smartphone-batterij.

Is draadloos opladen slecht voor de accu?

Draadloos opladen is op zichzelf niet schadelijk. De batterij slijt niet sneller puur doordat je inductie gebruikt in plaats van een kabel. Het verschil zit vooral in warmte. Een batterij blijft het langst gezond wanneer hij koel blijft. Draadloos laden zorgt in sommige situaties voor extra warmte rond de spoelen in je telefoon. Laat je de telefoon regelmatig opladen op een oplaadpad dat veel warmte produceert, of zit er een dikke hoes om het toestel die je er tijdens het laden niet vanaf haalt, dan kan dat de levensduur van de batterij verkorten.

Gebruik je een goede Qi-lader, voorkom je dat de telefoon in de zon ligt en haal je hem van de lader zodra hij vol is, dan is het verschil in slijtage minimaal. De techniek is dus prima te gebruiken, zolang je de temperatuur in de gaten houdt.

Hoe werkt draadloos opladen?

Draadloos laden gebeurt via magnetische inductie. De oplader wekt een magnetisch veld op dat wordt opgevangen door een spoel in je smartphone. Die spoel zet het signaal om in stroom voor de batterij. Het systeem werkt het beste wanneer de telefoon precies goed ligt. Fabrikanten gebruiken hiervoor de Qi-standaard, zodat vrijwel alle moderne draadloze laders onderling werken.

Hoe herken je dat jouw telefoon draadloos opladen ondersteunt?

De eenvoudigste manier is de officiële specificaties controleren op de website van de fabrikant. Je kunt ook modellen vergelijken en specificaties bekijken op een site als Kieskeurig.nl. Zoek naar termen als 'Qi', 'Wireless Charging' of bij iPhones 'MagSafe'. Je kunt het ook afleiden uit het ontwerp. Telefoons met een glazen of kunststof achterkant ondersteunen meestal draadloos laden, omdat metaal het magnetische veld blokkeert. Heb je al een Qi-oplader in huis, dan kun je snel controleren of jouw telefoon draadloos opladen ondersteunt: als je je telefoon erop legt en het laadsymbool verschijnt, dan zit je goed.

Lees ook: Draadloos opladen: wat is het verschil tussen MagSafe en Qi2?

Voordelen van draadloos opladen

Draadloos laden past makkelijk in je dagelijkse routine. Je hoeft geen kabel aan te sluiten, waardoor de oplaadpoort minder te verduren krijgt. Zeker op plekken waar je je telefoon vaak even neerlegt, zoals op je bureau of nachtkastje, werkt het prettig. Veel moderne Qi-laders kunnen bovendien meerdere apparaten tegelijk opladen, bijvoorbeeld je telefoon en oordopjes.

©Olga Yastremska, New Africa, Afr

Nadelen van draadloos opladen

Bij draadloos laden gaat een groter deel van de energie verloren dan bij opladen met een kabel, waardoor er meer warmte vrijkomt. Die warmte heeft direct invloed op de gezondheid van de accu. Vooral bij snellere draadloze laders of wanneer je telefoon in een dik hoesje zit, kan de temperatuur merkbaar oplopen. Daarnaast gaat draadloos laden vaak iets langzamer en kun je je telefoon tijdens het opladen minder makkelijk gebruiken, omdat hij contact moet blijven houden met de oplader.

Conclusie

Draadloos opladen is niet slechter voor je accu, zolang je voorkomt dat de telefoon te warm wordt. Zorg dus voor een degelijke Qi-lader, gebruik bij voorkeur een dun hoesje en laad op in een omgeving waar de temperatuur niet te hoog is. Gebruik je die combinatie, dan kun je zonder zorgen draadloos blijven opladen.