Windows is op pc’s qua marktaandeel nog altijd heer en meester, maar er wordt aan de stoelpoten gezaagd: Chromebooks zijn al jaren een goedkope (en veilige!) optie. Ook Valve, het bedrijf achter game-platform Steam en games als DOTA en Counter-Strike, zit niet stil. Op de achtergrond is Valve hard bezig om Linux klaar te stomen voor gaming. Heeft dit de potentie om de pc-markt op zijn kop te zetten, of is dit weer een van de vele floptheorieën onder de noemer ‘20XX wordt het jaar van Linux op de desktop’?

De discussie over het beste gaming-platform gaat vrijwel altijd over de verschillen tussen de bekende consoles (Microsoft Xbox, Sony PlayStation, Nintendo Switch etc.) en een computer met Windows. Linux is, als we de Steam Hardware Survey mogen geloven, voor gamers een niche besturingssysteem waar amper een procent gebruik van maakt. Het opensource-besturingssysteem heeft duidelijke voordelen, maar waarom slaat het dan nog niet aan? En zou daar binnenkort verandering in kunnen komen?

01 Linux leren gebruiken

Eén van de meest gebruikte argumenten om Linux links te laten liggen, is het gebruiksgemak van Windows of macOS. De workflow van Windows en macOS is verschillend, maar deze besturingssystemen zijn ondertussen geëvolueerd naar een systeem waarvan de basisfuncties duidelijk en gebruiksvriendelijk zijn. Linux daarentegen, zorgt al voor vragen vóór de installatie begint: welke distributie moet ik gebruiken? Ubuntu is het populairst met veel direct beschikbare tutorials, maar voor beginnende Linux-gamers is SteamOS een goed alternatief. Ubuntu heeft, ondanks de mooie interface, toch nog een kleine leercurve voordat gamers aan de slag kunnen. Hoewel dit sommigen zal afschrikken, is het voor de meer ervaren computergebruikers de moeite waard. SteamOS is een stuk simpeler in gebruik. Er kunnen, na het inloggen, direct games geïnstalleerd worden en alles dat op het platform beschikbaar is, zal zonder problemen werken.

©PXimport

Gamen op macOS

©PXimport

02 Hardware-support

Linux heeft lang een slechte naam gehad om z’n beperkte hardware-support en beroerde drivers, maar die tijden zijn voorbij. Zowel AMD als Nvidia komen regelmatig met updates en ook de nieuwste hardware is nu vanaf dag één te gebruiken op Linux. Laptopgebruikers met een Intel i-gpu kunnen genieten van moderne drivers, maar pas wel op met slaapstand en hibernate bij het sluiten van de laptop. Veel distributies en hardware-combinaties gaan niet goed samen met de hibernate-functie, waardoor er data verloren kunnen gaan.

De audiodrivers die vroeger nog weleens voor problemen zorgden, zijn tegenwoordig uitstekend. Sterker nog, door het gebruik van opensource-audiodrivers, zijn er veel meer mogelijkheden dan in Windows. Echoreductie en vergelijkbare features kunnen nog weleens voor problemen zorgen, maar voor de populaire Linux-distributies is er online genoeg informatie te vinden om dat op te lossen.

©PXimport

03 De correcte drivers

Na het installeren van een Linux-distributie, zijn er nog een aantal zaken die moeten gebeuren voordat je kunt gamen. Linux is een opensource-besturingssysteem en daar horen eigenlijk opensource-drivers bij, maar of dit verstandig is, is afhankelijk van de gebruikte hardware. AMD geeft officiële ondersteuning aan de opensource-drivers en de prestaties daarvan zijn ook uitstekend, maar dit is bij Nvidia niet het geval. Er zijn opensource-drivers beschikbaar van Nouveau, maar deze zijn reverse-engineered van de closedsource Nvidia-driver. Ondanks het goede werk van de Nouveau-community, ligt het prestatieniveau van de closedsource- drivers een stuk hoger. Zeker bij nieuwe grafische kaarten is het verschil groot, maar ook de grafische kaarten van een paar generaties terug doen het beter op de officiële Nvidia-drivers.

Ubuntu installeert automatisch de opensource-drivers van beide merken, maar om zeker te zijn van de laatste updates kun je gebruikmaken van het volgende commando voor AMD:

sudo add-apt-repository ppa:oibaf/graphics-drivers

sudo apt update

De makkelijkste manier om officiële Nvidia-drivers te installeren is met de volgende commando’s:

sudo apt-get purge nvidia*

sudo add-apt-repository ppa:graphics-drivers

sudo apt-get update

sudo apt-get install nvidia-driver-410

©PXimport

04 Native Linux-games

Het game-aanbod voor Linux was tot enkele jaren geleden zeer beperkt, maar Valve zet grote stappen om het aanbod te verbeteren. Steam, het digitale distributieplatform van Valve, biedt op dit moment ruim 4.000 games aan die geschikt zijn voor Linux. Hier zitten de bekende games tussen als Counter-Strike: Global Offensive en Sid Meier’s Civilization, maar ook honderden indie-games van kleine ontwikkelaars. Als een game eerder is aangeschaft voor Windows, dan hoeft deze niet opnieuw aangeschaft te worden voor Linux.

GOG.com is een andere grote aanbieder van games beschikbaar voor Linux. Anders dan Steam is GOG.com volledig gebaseerd op een website. Er hoeft dus geen extra programma geïnstalleerd te worden naast de gekochte games. Tevens is het mogelijk om games die zijn aangeschaft in Steam, over te zetten naar GOG via GOG Connect.

Veel bekende Linux-distributies hebben ook hun eigen software-repositories waar ook games worden aangeboden. Zo heeft Ubuntu een eigen Ubuntu Software Center waarin een groot aantal bekende en minder bekende games beschikbaar is. Hetzelfde geldt voor andere distributies zoals Linux Mint.

©PXimport

05 Windows-games in Linux

Het aanbod van Linux-games mag dan rap groter worden, de meeste grote titels zijn alleen beschikbaar voor Windows. Wederom komt Valve ons redden met een nieuwe functie binnen de Linux-variant van Steam: Steam Play. Steam Play gebruikt een aangepaste versie van Wine: een opensource-programma waarmee Windows-software gebruikt kan worden in een Linux-omgeving. Deze functie is alleen nog beschikbaar in bèta en zal dus apart geactiveerd moeten worden. Om het te activeren klik je in Steam op Steam en ga naar Settings. In het tabblad Account kun je onder het kopje Beta participation klikken op Change. Een nieuw venster zal openen, kies voor Steam BetaUpdate. Nadat je op OK hebt geklikt zal Steam opnieuw moeten opstarten en updaten voordat Steam Play beschikbaar komt. Om Steam Play te activeren open je weer Settings, waar je onder het nieuwe tabblad Steam Play een vinkje zet bij Enable Steam Play for supported titles. Hiermee worden de Windows-games beschikbaar die door Valve zijn getest. Met het vinkje bij Enable Steam Play for all titles komen alle Windows-games in Steam beschikbaar, maar kun je regelmatig tegen bugs of zeer lage framerates aanlopen.

©PXimport

Wine

©PXimport

06 Lagere framerate

Helaas is er niet alleen maar goed nieuws voor Linux. Hoewel drivers steeds beter worden, distributieplatformen voor meer aanbod zorgen en games vaker ontwikkeld worden voor Linux, zijn de prestaties nog steeds een probleem. Benchmarks met een systeem met een Nvidia Geforce GTX 1070 en een AMD Radeon RX 480 tonen een duidelijk beeld: games draaien in Windows (veel) beter, zie de tabel. In alle gevallen zijn de games getest met de hoogste grafische instellingen en een resolutie van 1440 × 2560 pixels. Van de geteste games deed Sid Meier’s Civilization VI het slechtst, in Ubuntu kwamen beide grafische kaarten nog niet op de helft van de framerate in Windows. Metro Last Light Redux en Counter-Strike: Global Offensive deden het uitstekend, de RX 480 wist in Metro zelfs een hogere framerate te behalen in Ubuntu. Helaas waren er wel andere gebreken aan de Linux variant van Metro Last Light Redux. Zo zijn de grafische instellingen beperkt tot één algemene low-high keuze en is het in-game zelfs niet mogelijk om de resolutie aan te passen. Voor uitgebreide instellingen moet het user.cfg-bestand aangepast worden met cryptische variabelen voor elke optie.

07 Toch maar gewoon Windows?

Microsoft Windows heeft een breder aanbod van games, is makkelijker in het gebruik en presteert vrijwel altijd beter … waarom zijn er dan toch mensen die voor Linux kiezen? Het makkelijkste antwoord is natuurlijk de prijs: Linux is gratis, terwijl een Windows-licentie minimaal 100 euro kost per computer. Dat is echter niet het enige: er valt iets te zeggen voor opensource-software, die – in theorie – een betere ervaring kan opleveren. Closedsource-software wordt immers puur met winstoogmerk uitgebracht, terwijl opensource staat voor vrijheid en veelzijdigheid.

Betalen voor extra ‘downloadable content’ (dlc) bij de lancering van een game zit er niet bij, want een slimme knaap zou direct een variant uitbrengen zonder de betaalmuur. Daarbij leidt opensource-software veel sneller tot nieuwe innovaties. Programmeurs hoeven voor basisfunctionaliteit het wiel niet opnieuw uit te vinden en kunnen hun eigen ideeën toevoegen aan een bestaand project. Hierdoor kunnen simpele ideeën sneller in de praktijk worden toegepast, met als resultaat betere software.

08 Opensource is de toekomst

Met zo’n grote opensource-community wordt het voor technologie-bedrijven met hun closedsource-software in de toekomst onmogelijk om nog te kunnen concurreren. Nu al zijn er nog maar weinig start-ups die closedsource-software op de markt proberen te brengen. Er zal immers altijd een opensource-variant uitgebracht worden die, met behulp van de community, de closedsource-software voorbijstreeft. Bedrijven zullen dus op zoek moeten gaan naar een nieuw businessmodel waarbij opensource wordt omarmd en technologische vooruitgang voorop staat.

©PXimport

Benieuwd wat afgelopen jaar de échte uitblinkers op het gebied van consumentenelektronica waren? Kieskeurig.nl reikt voor het eerst de Best Reviewed van het Jaar-awards uit. Deze 64 producten scoorden consistent de hoogste cijfers bij echte gebruikers. Bekijk hieronder de complete lijst met winnaars en ontdek welke producten de ultieme publieksprijs verdienen én de beste koop zijn voor jou.

Als je op zoek bent naar een nieuwe televisie of stofzuiger, wil je eigenlijk maar één ding weten: ga ik spijt van deze aankoop krijgen of niet? Al jaren helpen de maandelijkse Best Reviewed-labels op Kieskeurig.nl je om die keuze te maken: die predicaten zijn namelijk gebaseerd op de ervaringen van gebruikers die het product al in huis hebben.

Dit jaar doen we daar nog een schepje bovenop. We introduceren namelijk een gloednieuwe onderscheiding voor de absolute uitblinkers die niet slechts even, maar het hele jaar door favoriet waren: de Best Reviewed van het Jaar-award.

Het winnen van deze prijs is het bewijs dat een product een vaste waarde is gebleken waar consumenten het hele jaar (2025 in dit geval) blind op hebben kunnen bouwen. Het is daarmee de ultieme publieksprijs, want er komt geen vakjury aan te pas. De enige jury die telt, is de eindgebruiker die zijn ongezouten mening heeft achtergelaten op Kieskeurig.nl.

©AK | ID.nl

De winnaars

We hebben de balans over het afgelopen jaar opgemaakt en dat heeft geresulteerd in een prachtige lijst met winnaars. In totaal zijn er 64 producten in de prijzen gevallen, variërend van televisies en koelkasten tot de nieuwste gadgets. Stuk voor stuk zijn dit apparaten die de hoogste beoordelingen kregen en die de verwachtingen van de koper echt hebben waargemaakt. Ben je benieuwd welke producten zich de allereerste Best Reviewed van het Jaar mogen noemen en daarmee de veiligste keuze zijn voor jouw volgende aankoop? Bekijk hieronder het volledige overzicht van alle winnaars per categorie.

Audio & beeld

Autoradio: Kenwood DMX5020BTS

Draadloze speaker: JBL Grip

Koptelefoon: Sony WH-1000XM6

Televisie: LG OLED55C56LB

Computer, gaming & telefonie

Computermuis: Trust Fyda

Gamingaccessoires: Trust GXT 721 Ruya Pro

Laptop: Acer Aspire 14 AI A14-52M-56CK

Router: TP-Link Deco BE25

Smartphone: Google Pixel 10 Pro

Smartwatch: Huawei WATCH GT6

Software: NordVPN Plus Premium Vpn Services

Toetsenbord: Trust GXT 871 Zora

Keukenapparatuur klein

Blender: Philips HR2670

Eierkoker: Philips HD9137

Frituurpan: Tefal Easy Fry XL Surface FW4018

Grill: Tefal OptiGrill Elite XL GC760D

Handmixer: Philips HR3781

IJsmachine: Tefal Dolci IG602A

Keukenmachine: Kenwood Go KZM35GY

Pastamachine: Philips HR2665

Rijstkoker: Philips HD3080

Staafmixer: Philips HR2531

Tosti-ijzer: Philips HD2331/90

Wafelijzer: Philips HD2332

Huishouden & wonen

Bijverwarming: Philips CX3120

Elektrische deken: Beurer HK 48 Cosy

Kledingstomer: Tefal AeroSteam DT9814

Luchtbevochtiger: Philips HU5710

Luchtontvochtiger: Philips DE5305

Luchtreiniger: Philips  PureProtect Quiet 2200-serie AC2221

Robotstofzuiger: Rowenta X-Plorer Serie 135+ RR91D5

Stofzuiger: Rowenta X-Force Flex 15.60 RH99F1

Stoomgenerator: Tefal Pro Express Eco GV9E21

Strijkijzer: Tefal Freemove Power FV6675E0

Vloerreiniger: Rowenta X-Clean 10 GZ7035

Wasdroger: Hisense DH5S102BW

Wasmachine: LG F4WX809Y

Wastafelkraan: GROHE Start Wastafelkraan

Keukenapparatuur groot

Afzuigkap: ETNA AB791ZT

Fornuis: ETNA FIV560RVS

Inbouwkoelkast: Liebherr IRD 3900-22

Inbouwmagnetron: ETNA CM250TI

Inbouwoven: ETNA CM250MZ

Inbouwvaatwasser: ETNA VW544N

Inbouwvriezer: Liebherr IFND 3924-22

Koelkast: ETNA KCV282NRVS

Kookplaat: ETNA KIV354RVS

Magnetron: ETNA ECM153WIT

Vaatwasser: ETNA VWV144ZWA

Vriezer: Liebherr FNE 5207-22

Koffie & thee

Espressomachine: Krups Sensation Milk M50 EA9129

Koffiemolen: WMF Lumero Espresso

Melkopschuimer: Inventum MK350

Kookgerei

Keukenaccessoires: Philips Airfryer XXL HD9957/00 Bakset

Pan: Tefal Ingenio So Light 16-delig

Persoonlijke verzorging

Elektrische tandenborstel: Laifen Wave

Föhn: Remington D6077

Krul- en stijltang: Shark Glam 5-in-1 HD6051SEU

Massageapparaat: Beurer MG 89 CompactPower

Scheerapparaat: BaByliss X-Blade Super-X Metal Series OT991E

Smarthome

Beveiligingscamera: Trust IPCAM-2700

Slimme deurbel: TP-Link Tapo D210

Sport & vrije tijd

Loopband: Moovv SmartStep Pro v3 

Huisdieren

Dierbenodigdheden: POOPY NANO 2

Bij ID.nl zijn we gek op producten voor een mooie prijs of die iets extra's of bijzonders te bieden hebben. Daarom gaan we een paar keer per week voor jullie op zoek naar leuke deals. Dit keer: Amerikaanse koelkasten met een energielabel van C tot E, en voor een mooie prijs.

Samsung RS68A884CSL

Deze Samsung is een van de zuinigere keuzes in dit segment met een energielabel C. Met een totale inhoud van 635 liter heb je een enorme hoeveelheid ruimte tot je beschikking. De wanden zijn dankzij de SpaceMax-technologie dunner dan gebruikelijk, waardoor je aan de binnenkant meer liters overhoudt zonder dat de koelkast aan de buitenkant groter is. Het koelgedeelte (409 liter) en vriesgedeelte (226 liter) worden gekoeld door twee aparte systemen, waardoor geurtjes niet over en weer gaan en de luchtvochtigheid op peil blijft. Je sluit dit model aan op de waterleiding voor koud water en ijsblokjes, dus je hoeft geen reservoirs bij te vullen.

In het vriesgedeelte vind je hierdoor een ruime indeling met vier legplateaus en twee transparante lades onderin. Doordat de ijsmachine in de deur is verwerkt, lever je geen ruimte in op de legplanken zelf. Dit zorgt ervoor dat je de volledige diepte van de planken kunt benutten voor pizzadozen of grote verpakkingen. De vriezer wordt gekoeld door een apart systeem, waardoor er geen geuroverdracht plaatsvindt vanuit het koelgedeelte.

Totale inhoud: 635 liter (409L koel / 226L vries)
Afmetingen (hxbxd): 178 x 91,2 x 71,6 cm
Geluidsniveau: 36 dB
Dispenser: Ja (waterleiding)
No Frost: Ja
Energielabel: C

LG GSLV70PZTD

Met energielabel D doet deze LG het netjes qua verbruik. Het is een klassiek side-by-side model waarbij het vriesvak aan de linkerkant zit en het koelvak rechts. De totale capaciteit is 635 liter, verdeeld over 416 liter koelen en 219 liter vriezen. Een handige eigenschap is de speciale koeling in de deur, waardoor producten die je in de deurvakken zet sneller koud worden en beter op temperatuur blijven. Ook dit model vereist een vaste wateraansluiting voor de dispenser aan de voorzijde. De Inverter Linear Compressor zorgt ervoor dat de temperatuur constant blijft en het geluidsniveau beperkt blijft tot 35 decibel.

De indeling van deze LG is gericht op overzicht en gemak. Aan de linkerkant bevindt zich het vriesgedeelte, dat is uitgerust met vier glazen legplateaus en twee vrieslades voor losse producten. Daarnaast heb je in de deur van de vriezer nog twee extra opbergvakken, handig voor kleinere items die je snel wilt kunnen pakken. De Inverter Linear Compressor zorgt voor een constante temperatuur, wat ijsvorming op de producten tegengaat. Voor het ijs en koude water sluit je dit apparaat aan op een vaste wateraansluiting, waarbij het UVnano-systeem de uitgang van de dispenser automatisch reinigt.

Totale inhoud: 635 liter (416L koel / 219L vries)
Afmetingen (hxbxd): 179 x 91,3 x 73,5 cm
Geluidsniveau: 35 dB
Dispenser: Ja (waterleiding)
No Frost: Ja
Energielabel: D

Haier HSR3918ENPG

Als je geen behoefte hebt aan een water- of ijsdispenser in de deur, is deze Haier een interessante optie. Doordat de dispenser ontbreekt, heb je aan de binnenkant van de vriesdeur meer bruikbare ruimte. De totale inhoud is met 528 liter iets compacter dan de modellen van Samsung en LG, maar voor de meeste gezinnen nog steeds ruim voldoende. De vriezer heeft een inhoud van 191 liter en de koelkast 337 liter. De Multi Air Flow-techniek zorgt ervoor dat de koude lucht gelijkmatig door de hele koelkast wordt verspreid. Met energielabel E valt hij in de middenmoot wat betreft zuinigheid voor moderne Amerikaanse koelkasten.

Omdat deze Haier geen water- of ijsdispenser heeft, is de binnenkant van de vriesdeur volledig beschikbaar voor opslag. Je vindt hier drie ruime deurvakken waar je flessen of potjes in kwijt kunt. Het vriescompartiment zelf bestaat uit vijf niveaus met legplateaus en twee lades aan de onderzijde. Doordat de dispenser ontbreekt, heb je over de gehele breedte van het vriesvak evenveel diepte tot je beschikking. De Multi Air Flow-techniek verspreidt de koude lucht gelijkmatig, zodat het op elk plateau even koud is. Deze koelkast heeft een E-label.

Totale inhoud: 528 liter (337L koel / 191L vries)
Afmetingen (hxbxd): 177,5 x 90,8 x 64,7 cm
Geluidsniveau: 38 dB
Dispenser: Nee
No Frost: Ja
Energielabel: E

LG GSXV90MCDE

Dit model onderscheidt zich direct door het glazen paneel in de rechterdeur. Als je hier twee keer op klopt, wordt het glas transparant en kun je zien wat er in het voorste compartiment staat zonder de deur te openen. Dit voorkomt dat je koude lucht verliest. De koelkast heeft een totale inhoud van 635 liter en beschikt over een dispenser voor water, ijsblokjes en crushed ice. Hiervoor is een vaste wateraansluiting nodig. In de dispenser zit een UV-lampje dat de uitgang van het water automatisch reinigt. Qua energieverbruik valt dit model in klasse E.

Dit model biedt in het vriesgedeelte een bijzondere extra: de Craft Ice-maker. Naast gewone ijsblokjes en crushed ice maakt dit systeem langzaam smeltende ijsballen. De ijsmachine is in de deur geïntegreerd, waardoor je in het vriesvak zelf meer plankruimte overhoudt. Je beschikt over vier legplateaus en twee transparante lades. De metalen afwerking aan de achterwand (Metal Fresh) helpt om de kou vast te houden en geeft het interieur een strakke uitstraling. Uiteraard is ook dit model volledig No Frost, dus handmatig ontdooien is niet nodig.

Totale inhoud: 635 liter (416L koel / 219L vries)
Afmetingen (hxbxd): 179 x 91,3 x 73,5 cm
Geluidsniveau: 36 dB
Dispenser: Ja (waterleiding) + Craft Ice
No Frost: Ja
Energielabel: E

Hisense RS694N4TFE

Zoek je de luxe van koud water en ijsblokjes maar heb je geen waterleiding in de buurt van je koelkast? Deze Hisense lost dat op met een ingebouwd waterreservoir van 4,5 liter dat je handmatig bijvult. Het model heeft een strakke afwerking en biedt in totaal 562 liter inhoud, waarvan 371 liter voor de koeling en 191 liter voor de vriezer. Met energielabel E is het een prima optie gezien de grootte van dit model. De No-Frost technologie zorgt er bovendien voor dat je het vriesgedeelte nooit handmatig hoeft te ontdooien, wat ook weer gunstig is voor het energieverbruik op de lange termijn.

De vriezer van deze Hisense bevindt zich aan de linkerzijde en heeft een nettocapaciteit van 191 liter. De indeling bestaat uit vier legplateaus en twee lades, aangevuld met drie deurvakken. Omdat dit model een ingebouwd watertankje in de koelkastdeur heeft in plaats van een vaste wateraansluiting, ben je flexibeler in waar je het apparaat in de keuken plaatst. De vriescapaciteit is groot genoeg om 11 kilo per 24 uur in te vriezen en bij stroomuitval blijven je producten tot 6 uur bevroren.

Totale inhoud: 562 liter (371L koel / 191L vries)
Afmetingen (hxbxd): 178,6 x 91 x 68,9 cm
Geluidsniveau: 42 dB
Dispenser: Ja (waterreservoir 4,5L)
No Frost: Ja
Energielabel: E