Hoe is het gesteld met de e-mailrespons in Nederland? Even snel een eenvoudige vraag per telefoon stellen bij bedrijven of instellingen? Kom nou, dat gaat veel beter per e-mail. Althans, zo zou het moeten zijn. Maar hoe goed of hoe slecht e-mailt Nederland eigenlijk? Krijgen we fatsoenlijk antwoord op onze vraag? Wij doen de ultieme test en sturen verschillende categorieën bedrijven een vraag. Met tegenvallend resultaat en een virus van de adsl-helpdesk van Planet Internet.

"Internet is niet allen een bibliotheek, winkel, softwarebank en entertainmentcentrum, maar ook en vooral een service- en communicatiecentrum. En als we het even niet weten of niet kunnen vinden, dan stellen we een vraag per e-mail. Bijna alle websites bieden een contactmogelijkheid per e-mail - zoals het hoort - en dus mag je er vanuit gaan dat ze antwoorden, het liefst een beetje snel graag. Maar dat kan wel eens tegenvallen. Neem bijvoorbeeld de Nederlandse gemeenten. Volgens onderzoek van Webdam (www.webdam.nl) reageert bijna de helft binnen een dag op een vraag per e-mail. Dat klinkt mooi, maar ruim twintig procent reageerde later of helemaal niet. En volgens onderzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken reageert de overheid in acht van de tien gevallen op e-mail. Ook dat klinkt mooi, maar het is natuurlijk niet goed genoeg. En hoe zit het eigenlijk met talloze andere organisaties en het Nederlandse bedrijfsleven? De testmethode We mailen 45 instellingen, bedrijven en organisaties. Alle kregen een gemakkelijke vraag op maat - een antwoord terugmailen zou dus niet al te veel moeite kosten. Het mailtje met de vraag gaat in het midden van de week rond middernacht de deur uit, zodat alle proefkonijnen vroeg in de ochtend kans hebben vlug een reply te sturen. En we zitten daarna bovenop de inbox. De onvrijwillige deelnemers krijgen vervolgens vijf werkdagen (plus een weekend, dus in totaal een week) de tijd om een afdoend antwoord te sturen. Na een week nog geen antwoord? Te laat! En gezakt voor PCM's e-mail-test. De proefkonijnen die op tijd een antwoord sturen, krijgen een cijfer op een schaal van 1 tot 10 en worden beoordeeld aan de hand van een aantal criteria en regels. De spelregels De 45 proefkonijnen kunnen punten verdienen op verschillende onderdelen en uiteindelijk een eindcijfer van maximaal 10 behalen. Daarvoor kijken we naar een aantal onderdelen. a) Is het e-mailadres (of contactformulier) snel te vinden op de website? Je moet het blinelings kunnen vinden, maar dat is lang niet altijd het geval. Soms lijkt het zelfs vakkundig verstopt! Niet goed en daarom geen punten als we meer dan vijf keer met de muis moeten doorklikken om bij een e-mailadres (of contactformulier) te komen. Drie of vier keer klikken is één punt. Geen, één of twee keer klikken - zoals het hoort - is twee punten waard. b) Een webformulier om contact op te nemen? Vaak moet daar te veel worden ingevuld. Bovendien: wat is er mis met een echt e-mailadres? Wel zo handig om een kopie van correspondentie in de outbox te hebben. Het is een kleine moeite om naast een formulier ook een e-mailadres te vermelden. Een webformulier is dan ook geen punten waard; een e-mailadres telt voor één punt. c) Ontvangstbevestiging. Veel webformulieren bevestigen het versturen/ontvangen van de boodschap op een webpagina in de browser, maar dat is niet genoeg: we willen een e-mailtje met een bevestiging. Die ontvangstbevestiging per mail is een extra punt waard. d) Het antwoord. Binnen een dag levert zes punten op. Binnen 48 uur is vier punten; binnen drie dagen is drie punten en langer dan drie dagen maar binnen een week is twee punten. Langer dan een week is te lang (geen punten!) en dus zeker een dikke onvoldoende. Na twee weken nog geen antwoord? Dat is zoiets als geen antwoord en ook dat levert een schaamtevolle nul op. Verder telt de kwaliteit van het antwoord natuurlijk ook mee. Een verwijzing naar de website als antwoord op een verzoek om informatie gemaild te krijgen, is niet in de haak en kost twee strafpunten. Een mailtje met een non-antwoord is geen antwoord, en dus ook een 0. ***Kadertje (op openingsspread) Toelichting Na de bedrijfsnaam en het webadres vermelden we of het om een webformulier of een e-mailadres gaat. Tussen haakjes staat daarachter het aantal punten van a en b (zie spelregels). Dan volgt onze vraag en daaronder het resultaat en de punten van onderdelen c en d, gevolgd door het eindcijfer. Telefoonaanbieders KPN (www.kpn.com) Formulier (1) Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? Na een druk op de knop meldt de website dat we binnen 24 uur een antwoord kunnen verwachten. Geen bevestiging per e-mail. Na meer dan dertig uur volgt een e-mail met excuus voor de vertraging, en met een verwijzing naar een webpagina (waar het antwoord zeker niet voor het oprapen ligt) maakt KPN zich er wel erg makkelijk van af (2). Eindcijfer: 3 Orange (www.orange.nl) E-mailadres (1): het duurt lang voordat we dat gevonden hebben: corporate-affairs@orangemaild.nl Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? Kennelijk wil Orange alleen gebeld worden. We horen niks van ze. Eindcijfer: 0 Telfort (www.telfort.nl) Formulier (2) Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? Na een druk op de knop voor het versturen van de vraag, lezen we dat we binnen drie dagen antwoord krijgen. Het wordt krap drie werkdagen met een duidelijk antwoord. Eindcijfer: 5 T-Mobile (www.t-mobile.nl) Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? T-Mobile wil geen e-mail, maar alleen telefoontjes of ouderwetse post. Eindcijfer: 0 Vodafone (www.vodafone.nl) Formulier (2) Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? Vodafone.nl meldt na twee minuten in een e-mail dat we binnen 48 uur antwoord krijgen (1). En inderdaad: na pakweg veertig uur ontvangen we de gevraagde informatie in een uitgebreide en duidelijke e-mail en een keurig overzicht van de gesprekskosten (4). Eindcijfer: 7 Online winkels Bol.com (www.bol.com) Formulier (2) Vraag: Kan ik korting krijgen als ik voor meer dan € 150 euro aan cd's bestel? Na een paar minuten komt er een ontvangstbevestiging waarin Bol meldt dat het antwoorden per e-mail vertraging oploopt en dat ze hun uiterste best doen om de mail toch snel te beantwoorden. En dat lukt: binnen 24 uur (6) hebben we antwoord. En helaas geeft Bol geen korting - of het moet om een bulk-order gaan; dan is volgens de klantenservice een korting wel bespreekbaar. Eindcijfer: 8 Kijkshop (www.kijkshop.nl) E-mailadres (3): orderdesk@kijkshop.nl Vraag: Kan ik korting krijgen als ik voor meer dan € 500 aan elektronische apparatuur bestel? Binnen 24 uur (6), zelfs binnen een halve dag (!), krijgen we antwoord van Kijkshop: “Helaas werken wij niet met kortingen bij een bepaald bedrag, Kijkshop heeft namelijk al scherpe prijzen.” Volgens ons kan het altijd scherper, maar feit is dat Kijkshop razendsnel is. Hadden ze ook nog een ontvangstbevestiging verstuurd, dan zouden ze de hoogste score hebben behaald. Eindcijfer: 9 Neckermann (www.neck.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik korting krijgen als ik voor meer dan € 300 aan kleding bestel? Binnen een minuut volgt er een ontvangstbevestiging per e-mail (1) die meldt dat er zo spoedig mogelijk contact wordt opgenomen. En dan verrast Neckerman ons door te bellen (Neckermann wil aardig wat gegevens in het formulier ingevuld zien). Daar zijn we eigenlijk niet van gediend. Maar het was wel snel: binnen een dag (6). Strafpuntje voor het bellen - want dat hebben we liever niet. Eindcijfer: 8 Wehkamp (www.wehkamp.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik korting krijgen als ik voor meer dan € 300 aan kleding bestel? Na een minuut volgt er een ontvangstbevestiging per e-mail (1) en dus had Wehkamp aardig kunnen scoren. Maar daar bleef het dan ook bij. Eindcijfer: 0 Internetproviders Planet Internet (www.planet.nl) Formulier (0) Vraag: Hoe duur is uw goedkoopste adsl-abonnement per maand? Direct krijgen we een ontvangstbevestiging (1), nadat we wel heel lang moesten rondklikken om bij een vakkundig verstopt vragenformulier te komen. Van een provider zou je meer verwachten. Dan volgt binnen drie dagen (pakweg zestig uur) (3) een antwoord - op zaterdag! Het antwoord is een verwijzing naar een webpagina waar het antwoord voor het oprapen ligt, maar dat hadden ze ook wel even kunnen mailen. Daarom twee strafpunten, maar die vergeven we Planet doordat ze op zaterdag stug doorwerken. Ze scoren dus een 4. Echter, twee weken nadat we onze vraag verstuurden, krijgen we een mailtje van 113.adsldesk@planet.nl met daaraan een virus! Helaas voor Planet: Eindcijfer: 0 Tiscali (www.tiscali.nl) E-mailadres: info@tiscali.nl (3) Vraag: Hoe duur is uw goedkoopste adsl-abonnement per maand? Het begon hoopvol, maar we hoorden niets van Tiscali. Eindcijfer: 0 XS4All (www.xs4all.nl) E-mailadres (3): info@xs4all.nl Vraag: Hoe duur is uw goedkoopste adsl-abonnement per maand? Geen haar beter dan Tiscali. Eindcijfer: 0 Banken ABN AMRO (www.abnamro.nl) Formulier (0) Vraag: Kan ik ook Internet-bankieren met de browser Opera? Binnen ongeveer een kwartier valt er een ontvangstbevestiging (1) in de inbox, en die belooft antwoord binnen 24 uur. Dat wordt ongeveer 36 uur (4). Het antwoord is wel duidelijk: dat kan alleen met Internet Explorer 4.02 (of hoger) of Netscape Communicator 4.08 (of hoger). Eindcijfer: 5 Postbank (www.postbank.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik ook internet-bankieren met de browser Opera? Op de valreep (2) krijgen we een antwoord van het Hoofd E-commerce en E-mail. “Door de grote belangstelling voor postbank.nl is de beantwoording van uw e-mailbericht vertraagd. Onze verontschuldigingen hiervoor.” Vervolgens de systeemeisen netjes op een rij, en Opera zit er niet bij. Maar: “Het kan zijn dat Mijn Postbank.nl wel werkt onder andere systemen, wij kunnen echter niets garanderen.” Eindcijfer: 4 Rabobank (www.rabobank.nl) Formulier (0) Vraag: Kan ik ook internet-bankieren met de browser Opera? We klikken en klikken en klikken maar vinden geen e-mailadres of webformulier. Of wacht: “Stel een vraag per e-mail over de Rabo Internetkassa”. Niet helemaal wat we zoeken, maar daar kunnen ze ons vast verder helpen. Maar helaas, we horen niks van de Rabobank. Eindcijfer: 0 Reizen ANWB (www.anwb.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik wekelijks een overzicht met last minute reizen per e-mail krijgen? Binnen een minuut volg een ontvangstbevestiging (1) en binnen een dag (6) antwoord. Zo'n overzicht heeft de ANWB niet en daarvoor zouden we op bezoek moeten bij een ANWB-kantoor in de buurt. Met een echt e-mailadres had de ANWB een tien kunnen halen. Eindcijfer: 9 Arke (www.arke.nl) E-mailadres: (3) info@arke.nl Vraag: Kan ik wekelijks een overzicht met last minute reizen per e-mail krijgen? Binnen een dag (6) antwoord: “Dit lukt helaas niet omdat dit per minuut verandert”. Aardig is wel weer de tip: “U kunt eventueel ook onze site Lastminute.nl bezoeken”. Door het ontbreken van een ontvangstbevestiging loopt ook Arke de maximale score mis. Eindcijfer: 9 D-Reizen (www.dreizen.nl) “Aangezien wij niet in staat zijn om grote hoeveelheden e-mail goed en snel te beantwoorden, kunt u alleen e-mailen met D-reizen als u vragen heeft over uw geboekte reis”. Eindcijfer: 0 KLM (www.klm.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik wekelijks een overzicht met last minute reizen per e-mail krijgen? Binnen 48 uur antwoord (4): nee, maar er zijn wel e-mail nieuwsbrieven. Eindcijfer: 6 NS (www.ns.nl) Vraag: Waar kan ik het digitale spoorboekje downloaden? De NS blijkt alleen bereikbaar per telefoon. Eindcijfer: 0 Politieke partijen CDA (www.cda.nl) E-mailadres (3): cda@bureau.cda.nl Vraag: Kunt u mij de partij-standpunten van het CDA e-mailen? Binnen een dag antwoord, maar een verwijzing naar het web. Dat kost punten (6 min 2). Eindcijfer: 7 D66 (www.d66.nl) Formulier (2) Vraag: Kunt u mij de partij-standpunten van D66 e-mailen? En dan krijgen we te lezen: “Uw bericht wordt centraal in het postarchief geregistreerd en doorgezonden aan de verantwoordelijke personen, inclusief degene aan wie u het bericht hebt gericht. Wij streven ernaar e-mailberichten binnen 7 werkdagen te beantwoorden”. Volgens de testregels is dat niet snel genoeg. We krijgen zelfs helemaal geen antwoord. Eindcijfer: 0 PvdA (www.pvda.nl) E-mailadres (3): Informatie@pvda.nl Vraag: Kunt u mij de partij-standpunten van de PvdA e-mailen? Er volgt snel een ontvangstbevestiging (1) en binnen een dag ook al een verwijzing naar de website van de partij, en ook hier kost dat twee punten. Eindcijfer: 8 VVD (www.vvd.nl) E-mailadres (3): alg.sec@vvd.nl Vraag: Kunt u mij de partij-standpunten van de VVD e-mailen? Binnen een (halve!) dag antwoord, maar ook al een verwijzing naar de website van de partij. En dat kost punten (6 min 2). Eindcijfer: 7 Overheid Ministerie van Justitie (www.justitie.nl) E-mailadres (3): voorlichting@minjus.nl Vraag: Kan ik online aangifte doen van online zwendel? Binnen twee dagen (4) meldt de publieksvoorlichter: “U kunt het plaatselijke politiekorps benaderen met uw vraag. Men kan daar voor u nagaan of men een dergelijke aangifte in behandeling kan nemen”. Eindcijfer: 7 Ministerie van OCW (www.minocw.nl) E-mailadres (3): info@minocw.nl Vraag: Kunt u mij een overzicht sturen van Nederlandse it-scholen? Binnen vier werkdagen (2) antwoord van een bedrijf dat voor het ministerie werkzaam is. Zo'n overzicht hebben ze niet maar wel enkele andere tips. Eindcijfer: 5 Rijkswaterstaat (www.rijkswaterstaat.nl) formulier (2) Vraag: Waar kan ik wegenkaarten van Nederland in pdf-formaat downloaden? Binnen een dag (6) volgt antwoord van Postbus 51 Informatiedienst namens het Ministerie van Verkeer en Waterstaat: “U kunt hiervoor terecht op de website van de Adviesdienst Verkeer en Vervoer van Rijkswaterstaat: http://www.rws-avv.nl.” Eindcijfer: 8 Staatsbosbeheer (www.staatsbosbeheer.nl) info@staatsbosbeheer.nl (3) Vraag: Waar kan ik kaarten met wandelroutes in pdf-formaat downloaden? Binnen een (halve!) dag (6): “Helaas kunnen wij u hier niet aan helpen. U kunt wel de wandelkaarten bestellen (zie onze site).” Net geen 10 door het ontbreken van een ontvangstbevestiging. Eindcijfer: 9 Verzekeringsmaatschappijen Amev (www.amev.nl) Formulier (1) Vraag: Ik neem mijn laptop vaak mee onderweg in Nederland. Kan ik deze laptop (waarde € 2500) tegen diefstal en beschadiging verzekeren, en hoeveel zou dit per jaar kosten? De website belooft zo spoedig mogelijk contact, maar Amev zwijgt in alle talen. Eindcijfer: 0 Delta Lloyd (www.deltalloyd.nl) Formulier (2) Vraag: Ik neem mijn laptop vaak mee onderweg in Nederland. Kan ik deze laptop (waarde € 2500) tegen diefstal en beschadiging verzekeren en hoeveel zou dit per jaar kosten? Binnen een (halve!) dag antwoord (6): dat is niet mogelijk. Het kan wel voor bedrijven als die ook de stationair opgestelde computerapparatuur verzekeren. Eindcijfer: 8 Kranten Algemeen Dagblad (www.ad.nl) ad@ad.nl (3) Vraag: Wat kost een jaarabonnement en kan ik dit online bestellen? Binnen een (halve!) dag antwoord (6): met toestemming tot automatische afschrijving kost dat € 212,95. en dat kan op ww.ad.nl of per e-mail geregeld worden. Had het AD een ontvangstbevestiging gestuurd, dan had het AD een 10 gekregen. Eindcijfer: 9 De Telegraaf (www.telegraaf.nl) E-mailadres (3): abonnement@telegraaf.nl Vraag: Wat kost een jaarabonnement en kan ik dit online bestellen? De Telegraaf stuurt een antwoord na net geen negen dagen. Beetje laat. Eindcijfer: 3 De Volkskrant (www.volkskrant.nl) E-mailadres (1): lezersservice.volkskrant@pcmuitgevers.nl Vraag: Wat kost een jaarabonnement en kan ik dit online bestellen? Binnen een dag antwoord, maar een verwijzing naar een webadres (6 min 2 strafpunten). Eindcijfer: 5 Omroepen AVRO (www.avro.nl) E-mailadres (3): info@avro.nl Vraag: Hoe duur is een jaarabonnement op uw tv-gids en kan ik dit online afsluiten? Binnen een (halve)! dag antwoord (6). “Een jaarabonnement op de AVRObode bedraagt EUR 45,90. Een jaarabonnement op de TeleVizier bedraagt EUR 48,40.” Verder kan dat per e-mail geregeld worden bij de AVRO, die net niet de maximum score haalt door het ontbreken van een ontvangstbevestiging. Eindcijfer: 9 NCRV (www.ncrv.nl) E-mailadres (3): webmaster@ncrv.nl Hoe duur is een jaarabonnement op uw tv-gids en kan ik dit online afsluiten? Binnen twee werkdagen (4) antwoord: “Een abonnement op onze NCRV-gids kost € 45,30 per jaar via een girokaart betaling. Als u liever automatisch wenst te betalen kost onze NCRV-gids € 44,35.” We zouden het verder per e-mail kunnen regelen. Eindcijfer: 7 VARA (www.vara.nl) webeditie@vara.nl (3) Hoe duur is een jaarabonnement op uw tv-gids en kan ik dit online afsluiten? Binnen vier werkdagen (2): “Een jaarabonnement kost € 43,70 per jaar. Met premie. Of eerste 20 weken voor € 5 Euro”. Online opgeven is mogelijk. Eindcijfer: 5 Conclusie Geen enkel proefkonijn haalde een 10. Negen van de 45 onvrijwillige proefkonijnen, ofwel twintig procent, haalde een 9. En dat is maar goed ook om het gemiddelde wat op te krikken, want het regende onvoldoendes: bijna de helft scoorde een 5 of lager. Zeker van de internetproviders hadden we meer verwacht. Het gemiddelde cijfer is een 4,9 - veel te laag. Met name het e-mailend bedrijfsleven mag beter zijn best doen. En voortaan op zijn hoede blijven, voor als we deze test in de toekomst nog eens dunnetjes over doen... Top 8 snelste e-mailers Acht proefkonijnen antwoorden binnen een halve dag. Daarom krijgen zij hier een eervolle vermelding, met de snelste bovenaan, waarbij we verder nog moeten opmerken dat de VVD wel snel was maar een matig antwoord gaf. 1) Delta Lloyd 2) Lotto 3) TPG / AVRO 5) Kijkshop 6) Algemeen Dagblad 7) Staatsbosbeheer 8) VVD Overig AlbertHeijn (www.albertheijn.nl) Formulier (2) Kan ik het Recept van de dag ook per e-mail ontvangen? Ontvangstbevestiging (1) en binnen drie (3) werkdagen antwoord (niet mogelijk). Eindcijfer: 6 Greenpeace (www.greenpeace.nl) E-mailadres (3): info@greenpeace.nl Vraag: Ik wil donateur van Greenpeace worden. Kan ik dit online regelen? Binnen een minuut volgt de ontvangstbevestiging (1) die 'zo spoedig mogelijk' antwoord belooft. Echter, pas na ruim een week krijgen we antwoord - net te laat. Eindcijfer: 3 Heineken (www.heineken.nl) Formulier (2) Is die Heerlijk Helder Heineken ringtone gratis? Ontvangstbevestiging (1) en een helder antwoord binnen een dag (6): “De enige kosten waarvoor betaald moeten worden zijn de kosten van het versturen van een sms-bericht om de ringtone aan te vragen.” Had Heineken een echt e-mailadres aangeboden, dan was het een 10 geweest. Eindcijfer: 9 Lotto (www.lotto.nl) E-mailadres (3): info@lotto.nl Hoe groot (of hoe klein) is de kans om de jackpot te winnen? Binnen een (halve!) dag (6) krijgen we antwoord: “De kans op het winnen van de hoofdprijs van 1 miljoen is 1 op 8 miljoen. De kans op het winnen van de Jackpot is 1 op 50 miljoen (45 boven 6). De kans op het winnen van een kleine prijs is ongeveer 15%.” De Lotto loopt een 10 mis door het ontbreken van een ontvangstbevestiging. Eindcijfer: 9 Microsoft (www.microsoft.nl) Formulier (0) Vraag: Wanneer zal MSN Direct in Nederland beschikbaar zijn? Na drie minuten volgt er een ontvangstbevestiging (1) van het Nederlandse Microsoft Contact Center dat Engelse tijd op de computer heeft ingesteld. En binnen twee dagen (4) het antwoord (onbekend wanneer). Eindcijfer: 5 Philips (www.philips.nl) Formulier (2) Vraag: Hoe snel is de snelste cd-brander van Philips? Binnen enkele minuten verstuurt Philips een ontvangstbevestiging (1): “Momenteel is het iets drukker dan normaal, wij zullen u over enkele dagen antwoorden.” Echter, na enkele dagen hebben we nog niks gehoord. En na enkele weken evenmin. Eindcijfer: 0 Randstad (www.randstad.nl) Formulier (2) Kunt u mij aan een baan in de it in het buitenland helpen? Binnen een dag krijgen we antwoord (6). Dat gaat niet lukken, maar: “Wel kun je zelf contact opnemen met Randstad vestigingen in het buitenland. Adressen vind je op www.randstad.com. Algemene informatie over het werken in het buitenland vindt je op www.randstad.nl bij Werkpocket.” Ook bij Randstad moeten ze op de d's en de t's letten. Eindcijfer: 8 Shell (www.shell.nl) E-mailadres (3): communicatie@shell.nl Waar kan ik een kaart met alle Shell pompstations downloaden? Na vier werkdagen krijgen we een automatisch opgesteld bericht dat ons vertelt dat verbinding met communicatie@shell.nl is geweigerd. Shell heeft pech dat de Shell-servers haperen: pas op dag acht volgt antwoord: “We hebben geen kaart met stations, maar wel een stationfinder: www.multimap.com/clients/places.cgi?client=shell&db=NL⟨=nl.” Eindcijfer: 3 TPG Post (www.tpgpost.nl) Formulier (2) Vraag: is het mogelijk om thuis postzegels te printen zodat je niet meer naar het postkantoor hoeft om postzegels te kopen? Binnen enkele minuten een ontvangstbevestiging (1) en binnen een (halve!) dag (6) een duidelijk antwoord over EasyStamp (www.tpgpostbusiness.nl/easystamp). TPG Post had een tien kunnen halen met een echt e-mailadres. Eindcijfer: 9 "

AMD lijkt te hinten naar de mogelijkheid dat de volgende generatie Xbox-console in 2027 verschijnt.

Tijdens de bekendmaking van fiscale kwartaalcijfers meldde Lisa Su, de ceo van AMD, het volgende (via PC Mag): "Qua producten loopt Valve op schema om begin dit jaar de op AMD-technologie draaiende Steam Machine uit te brengen, en de ontwikkeling van Microsofts volgende generatie van Xbox met een deels op maat gemaakte SoC boekt progressie om een release in 2027 te ondersteunen."

Met SoC bedoelt Su 'system-on-a-chip', waarbij de meeste componenten die nodig zijn voor een computer of console op een allesomvattend circuit geplaatst worden. Dit is meestal de standaard bij spelcomputers.

2027 of later?

Microsoft kondigde eerder al aan dat het samen met AMD aan een nieuwe console werkt, maar een precieze releasedatum werd toen niet gegeven. Gezien Su's opmerking, lijkt AMD dus te verwachten dat de spelcomputer in 2027 verschijnt.

Dit terwijl de PlayStation 6 - Sony's nieuwe console - volgens geruchten mogelijk intern wordt uitgesteld zodat het pas later dit decennium verschijnt. Dit deels vanwege de stijgende kosten voor RAM in verband met de benodigdheden voor het draaiende houden van AI in combinatie met het huidige economische milieu. Officieel is niet bekend wanneer de PS6 uit moet komen, maar in deze column stelden we onlangs dat het geen slecht idee is om de console pas over een aantal jaar uit te brengen.

Wat weten we over de nieuwe Xbox?

Microsoft bevestigde eerder al dat de volgende Xbox veel eigenschappen zal delen met pc's. Zo zouden er meerdere gamewinkels op beschikbaar komen naast de Xbox Store zelf - net zoals de uitgekomen ROG Xbox Ally dus. Dat zou betekenen dat bijvoorbeeld Steam en Epic Games Store ook op het apparaat te bezoeken zijn, en er via die weg pc-games gekocht kunnen worden.

Begin dit jaar kwamen er ook geruchten naar buiten dat de nieuwe Xbox-interface zou draaien op de Full Screen Experience van de Xbox pc-app, dat onderdeel uitmaakt van Windows. De volgende Xbox zou volgens geruchten draaien op de AMD Magnus APU, die inderdaad CPU en GPU in één chip combineert.

Wil je een NAS op afstand gebruiken, dan doe je dat liefst natuurlijk veilig. Bijvoorbeeld door een VPN-server op te zetten, of een tunnel met extra toegangscontrole. Hiervoor zijn diensten als Tailscale en Cloudflare heel geschikt. In deze masterclass nemen we de beste opties met je door. We leggen uit wat de voor- en nadelen zijn en hoe je ze kunt gebruiken in combinatie met een NAS.

Een NAS is breed inzetbaar en bij veel huishoudens de spil in het netwerk. Je kunt niet alleen je documenten centraal bewaren, maar ook bijvoorbeeld media streamen naar je tv, foto’s bekijken op je tablet en talloze extra toepassingen installeren. Heb je (een deel van) deze toepassingen ook af en toe op afstand nodig? Het openzetten van een poortje in de router of het gebruik van een reverse proxy kan daarvoor een prima optie zijn. Maar publieke toegang is niet altijd nodig. Er zijn betere opties als je vooral voor jezelf goed beveiligde externe toegang tot je NAS nodig hebt. Een eenvoudige optie is een cloudservice van de fabrikant, zoals Synology QuickConnect. Betere en veiligere opties zijn een VPN-server met een protocol als OpenVPN of WireGuard, Tailscale (dat op de achtergrond met WireGuard werkt) of een Cloudflare-tunnel. In deze masterclass leggen we uit hoe je ze gebruikt. Wat je kiest, hangt ook af van je doel. Bij elke optie behandelen we de eventuele beperkingen. Voordat je begint, is het ook verstandig de beveiliging van je NAS nog even door te lichten (zie kader).

Optimale beveiliging voor je NAS

Bij het openstellen van je NAS is een goede beveiliging extra belangrijk. Ongeoorloofde toegang tot je NAS zul je altijd willen voorkomen. Gebruik altijd sterke wachtwoorden voor je gebruikersaccounts. Deactiveer bovendien de algemene accounts zoals admin en guest. Zet tweestapsverificatie aan. Hierbij wordt na het inloggen om een extra toegangscode gevraagd die je kunt genereren met een app op je smartphone. Op vertrouwde apparaten hoef je dat maar één keer te doen. Bij Synology vind je deze opties in je configuratiescherm, onder Beveiliging / Account. Je kunt kiezen voor welke gebruikers dit moet worden ingeschakeld. Bij QNAP ga je hiervoor in je configuratiescherm naar Systeem / Beveiliging. Open dan het tabblad Verificatie in 2 stappen. Maak ook gebruik van de ingebouwde firewall van je NAS, waarin je toegangsregels kunt instellen! In deze masterclass geven we daar tips voor. Zorg ten slotte dat je een goede back-upstrategie hebt voor de bestanden op je NAS.

Het is verstandig om tweestapsverificatie aan te zetten op je NAS.

Wat is een cloudservice?

Via een cloudservice kun je toegang tot een NAS vereenvoudigen door een soort tunnel op te zetten. Bij Synology heet dit QuickConnect, QNAP noemt het myQNAPcloud link. Hierbij wordt vanaf de NAS een uitgaande verbinding opgezet met een server, waardoor het firewalls omzeilt (ook die in je NAS!). De NAS geef je een herkenbare naam, ook wel QuickConnect ID of QNAP ID genoemd, die je ook gebruikt om te verbinden. Hierbij wordt eerst geprobeerd rechtstreeks verbinding te maken, wat ook het meest efficiënt is. Als dat mislukt, wordt de verbinding automatisch omgeleid via een relayserver, die als tussenpersoon het verkeer doorstuurt. De snelheid kan dan minder hoog zijn. We noemen hieronder alleen de dienst van Synology, omdat het een betere bescherming biedt en een betere reputatie heeft dan myQNAPcloud link. Zorg wel altijd zelf voor een goede basisbeveiliging. Overweeg veiligere methoden zoals een VPN of Tailscale. Het is veiliger en je bent niet afhankelijk van andere partijen (zoals een relayserver).

Synology QuickConnect

Bij Synology QuickConnect koppel je eerst je NAS aan een Synology-account. Daarna kun je een QuickConnect ID kiezen. Je NAS is daarna bereikbaar vanuit de Synology-apps of een browser via het adres https://quickconnect.to/ met daarachter de QuickConnect ID. Dit werkt ook bij een dynamisch ip-adres, dus je hoeft niet apart een Dynamic DNS-functie (DDNS) te gebruiken. Om QuickConnect te gebruiken open je Configuratiescherm. Ga dan naar Externe toegang. Zet een vinkje bij QuickConnect inschakelen. Hierna moet je je aanmelden met je Synology-account of een nieuw account maken. Vervolgens kies je een QuickConnect ID. Via de instellingen kun je nog kiezen of de relayserver mag worden gebruikt en welke toepassingen via QuickConnect toegankelijk zijn.

Wat is VPN?

Door een VPN-server te installeren, heb je een ideale voorziening om op afstand je netwerk te bereiken en alle apparaten op dat netwerk, zoals je NAS, netwerkprinters en camera’s. Je installeert de VPN-server op één systeem, zoals een router, server, Raspberry Pi of je NAS. Bij Synology kun je bijvoorbeeld standaard met OpenVPN werken en QNAP ondersteunt het snellere WireGuard. We laten zien hoe je deze opties gebruikt. Na inloggen heb je volledige toegang tot je netwerk en alle toepassingen in het netwerk, alsof je rechtstreeks op het netwerk zit. Voor toegang tot bestanden op je NAS werken daarom alle protocollen als smb, nfs en WebDAV en toepassingen als Synology Drive en QNAP File Station. Je hoeft geen poorten in je router open te zetten, behalve een enkele poort naar de VPN-server.

OpenVPN op Synology

Om je Synology-NAS als VPN-server in te zetten, kun je de toepassing VPN Server installeren via Package Center. Gebruik je een firewall, controleer dan of de benodigde poorten toegankelijk zijn. Bij de installatie kun je die aanpassing via een venster direct doorvoeren. Afhankelijk van het protocol moet je ook nog één of meerdere poorten doorsturen van je router naar je NAS. De toepassing ondersteunt PPTP, OpenVPN en L2TP/IPSec. Eigenlijk is vooral OpenVPN interessant. Het is veilig en stabiel, maar niet zo snel als WireGuard. Ook geeft het soms wat uitdagingen bij het opzetten van de verbinding.

Activeren OpenVPN

Om OpenVPN te gebruiken open je VPN Server. Ga dan naar OpenVPN. Zet een vinkje bij OpenVPN-server inschakelen. Bij Dynamisch ip-adres zie je het subnet dat OpenVPN gebruikt. De verbonden clients krijgen een ip-adres in dat bereik. Bij Poort en Protocol zie je dat standaard udp-poort 1194 wordt gebruikt. Die poort moet je doorsturen van je router naar je NAS. Controleer of de poort toegankelijk is in de firewall van je NAS. Voor een goede balans tussen snelheid en veiligheid kun je bij Codering bijvoorbeeld AES-128-CBC kiezen en bij Verificatie de optie SHA256. De optie Compressie op de VPN-koppeling inschakelen mag uit, omdat het weinig snelheidswinst geeft. Zet de optie Clients toegang geven de LAN-server aan, zodat je andere apparaten in je thuisnetwerk kunt bereiken. Zet ook de optie Verifieer TLS auth-sleutel aan. Klik op Toepassen om de instellingen te activeren. Je kunt nu clients gaan configureren.

Profiel voor OpenVPN

Ga naar OpenVPN en kies Configuratie exporteren om het configuratiebestand te exporteren als zip-bestand. Hierin vind je een .ovpn-bestand dat je nodig hebt voor toegang. Je hebt ook een gebruikersaccount nodig bij het inloggen. Onder Rechten kun je aanvinken welke gebruikers toegang hebben en via welke protocollen. Maak eventueel een nieuwe gebruiker voor alleen de VPN-verbinding! Open het bestand VPNConfig.ovpn met een teksteditor. Omdat je de VPN-server extern wilt gebruiken, verander je in onderstaande regel YOUR_SERVER_IP naar je ip-adres van je internetverbinding of de hostnaam als je bijvoorbeeld Dynamic DNS gebruikt. Synology ondersteunt ook Dynamic DNS en geeft bijvoorbeeld een naam.synology.me-adres. Je kunt het activeren in je configuratiescherm onder Externe toegang / DDNS. Het gaat om deze regel:

remote YOUR_SERVER_IP 1194

Je ziet ook de onderstaande optie. Haal hier eventueel het commentaarteken weg als je wilt dat ál het verkeer, dus ook het normale internetverkeer, via de VPN-server gaat. Dat geeft minder goede prestaties, maar is wel veiliger als je bijvoorbeeld een openbare wifi-hotspot gebruikt. Dit is de regel waar je het commentaarteken weg kunt halen:

#redirect-gateway def1

Gebruik dit profiel om verbinding te maken vanaf andere apparaten. Zet hierbij de optie aan dat zonder certificaat verbinding mag worden gemaakt.

WireGuard op QNAP

We zullen laten zien hoe je WireGuard op je QNAP-NAS gebruikt in combinatie met een Windows-client. Voor meer informatie over WireGuard en het opzetten van een aparte VPN-server verwijzen we je naar een eerder artikel dat je kunt lezen via www.kwikr.nl/wgvpn waarin dat uitgebreid aan bod komt. Zorg bij QNAP dat de toepassing QVPN Service is geïnstalleerd via App Center. Open dan de toepassing en ga naar WireGuard. Zet een vinkje bij WireGuard VPN-server inschakelen. Vul een naam in achter Servernaam. Klik achter Persoonlijke sleutel op Codeparen genereren. Noteer de waarde bij Openbare sleutel: die is straks nodig bij de configuratie van clients. Achter Luisterpoort zie je de poort (udp) die je moet doorsturen in de router. Bij DNS Server vul je een openbare DNS-server in (zoals 8.8.8.8) óf een DNS-server in je lokale netwerk. Klik op Toepassen om de instellingen te bewaren. Klik op Peer toevoegen. Hier kun je clients toevoegen (zie volgende stap).

Client instellen

Elk apparaat dat verbinding met WireGuard maakt, is een zogenoemde peer. Voor het toevoegen van een apparaat kies je bij QNAP de optie Peer toevoegen. Vul een herkenbare naam in. De waarde bij Openbare sleutel komt bij deze ‘peer’ vandaan, die gaan we nu eerst instellen. Installeer en open de Windows-client en kies de optie Add Empty Tunnel. Er worden een privé- en openbare sleutel gegenereerd. Er opent een configuratiebestand met de privésleutel waarin je onder andere deze twee regels ziet:

Vul deze configuratie verder aan zoals in het voorbeeld hieronder. Bij Address kies je een vrij ip-adres binnen het VPN-subnet, dat nog niet door een andere peer wordt gebruikt. Je kunt dit voor elke client ophogen, dus 198.18.7.2/32, 198.18.7.3/32, en zo verder. Belangrijk is dat je bij PublicKey de openbare sleutel die QNAP laat zien invult. Bij Endpoint vervang je ipadres door het ip-adres (of de hostnaam) van je internetverbinding thuis. Dit is de configuratie die je moet aanpassen:

Bewaar de configuratie met Save. Kopieer nu de waarde bij Public key van deze client. Je leest deze af in het hoofdvenster van WireGuard (zorg dat de bewuste tunnel is geselecteerd). Plak deze in QNAP bij Openbare sleutel bij de configuratie van deze peer. Je kunt nu verbinding maken met je Windows-client!

Firewall instellen voor je NAS

Een firewall op je NAS biedt extra bescherming. Bij Synology open je daarvoor Configuratiescherm. Ga dan naar Beveiliging en open het tabblad Firewall. Zet een vinkje bij Firewall inschakelen en kies Toepassen. Bij Firewallprofiel kun je een profiel kiezen of bewerken. Kies Regels bewerken om het huidige profiel aan te passen. Begin met een regel die alle apparaten op het lokale netwerk toestaat. Kies bij die regel bij Poorten de optie Alles. Bij Bron-IP kies je Specifiek ip. Klik daarachter op Selecteren en kies Subnet. Je moet hier het netwerkbereik van je router kennen. In veel gevallen is dat iets als 192.168.1.0 met subnetmasker 255.255.255.0. Dit omvat dan alle adressen van 192.168.1.0 t/m 192.168.1.255. Voeg hierna nog specifieke regels toe voor toepassingen die van buitenaf toegang moeten hebben. In dit voorbeeld staan we bijvoorbeeld SSH toe vanaf een bepaald ip-adres. Heel belangrijk is dat je als laatste een regel toevoegt die alles blokkeert. De regels worden namelijk van boven naar beneden doorlopen en bij de eerste match stopt de verwerking. Het configuratiescherm van QNAP biedt ook een firewall, maar dat is meer een soort toegangsfilter. Voor uitgebreidere opties kun je QuFirewall installeren via App Center.

Het is raadzaam om de firewall op je NAS te gebruiken voor toegangsbeperking.

Wat is Tailscale?

Met Tailscale kun je een virtueel privénetwerk maken tussen al je apparaten. Dit gebeurt op basis van identiteit, met bijvoorbeeld een standaard Google-account voor autorisatie. Je kunt alle toegevoegde apparaten benaderen via een intern ip-adres of de toegekende hostnaam. Tailscale gebruikt dezelfde technologie als WireGuard, wat het snel, veilig en betrouwbaar maakt. Je hebt geen centrale server nodig en hoeft ook geen poorten in je router open te zetten. Wel moet je elk apparaat in principe afzonderlijk aan je privénetwerk toevoegen. Dat is eenvoudig, ook voor een NAS, zoals je hieronder ziet. Als alternatief kun je Tailscale ook op één apparaat in je netwerk installeren en dat apparaat als subnetrouter instellen, zodat je via dat ene systeem toegang hebt tot alle andere apparaten in je netwerk. In dat geval hoef je Tailscale niet op elk afzonderlijk apparaat te installeren. Meer uitleg over Tailscale vind je in dit artikel.

Eerste stappen

Ga naar https://tailscale.com en kies de optie Get started. Log in met een van de ondersteunde identiteitsproviders, bijvoorbeeld een standaard Google-account of een van de andere opties. Hierna wordt automatisch je Tailscale-netwerk, of kortweg tailnet, gemaakt. Dat is een soort privé-VPN-netwerkje waar jouw apparaten deel van uit gaan maken. Als je op een ander apparaat inlogt met datzelfde account, is het bereikbaar vanuit je andere apparaten in dit tailnet. Een gratis account ondersteunt tot drie gebruikers en honderd apparaten.

Apparaten toevoegen

Het toevoegen van apparaten is eenvoudig. Het volstaat om de software te installeren en in te loggen met dezelfde identiteitsprovider. Om Tailscale bijvoorbeeld op een iPad te gebruiken, installeer je eerst de toepassing via de App Store. Hierbij wordt een VPN-configuratie voor je iPad gemaakt. Daarna log je in en zie je een lijst met apparaten in je privénetwerkje, waarbij je ook de namen af kunt lezen.

Tailscale op je NAS

Je kunt Tailscale ook op een NAS installeren. Bij Synology zoek je daarvoor in Package Center naar Tailscale. Bij QNAP kun je in App Center terecht. Installeer en open de toepassing. Er wordt gevraagd om in te loggen, waarbij je weer hetzelfde account als hiervoor gebruikt. Zet daarna de verbinding op via Connect. Als je nog een keer de Tailscale-app opent, kun je details zien over het bewuste apparaat, zoals het ip-adres en de hostnaam die je kunt gebruiken om verbinding te maken.

Wat is een Cloudflare-tunnel?

Bij een Cloudflare-tunnel installeer je op één systeem in je netwerk (bijvoorbeeld je NAS) een klein programma, dat van binnenuit een versleutelde verbinding opzet naar Cloudflare. Daarna kun je toepassingen individueel toevoegen die deze tunnel mogen gebruiken. Daarbij kun je elke toepassing een eigen subdomein geven, zoals nas.domein.nl voor je NAS. De tunnel laat geen netwerkprotocollen zoals SMB en NFS door en WebDAV is een uitdaging. Het is vooral bedoeld voor webverkeer. Je kunt incidenteel wel bijvoorbeeld DS File gebruiken, voor het browsen door je bestanden en kleine uploads of downloads.

Domein registreren

Log in bij Cloudflare met een bestaand account of maak een nieuw gratis account. Registreer een domeinnaam via Add / Register a domain of voeg een bestaand domein toe via Add / Connect a domain. In dat laatste geval moet je de DNS-instellingen bij je huidige provider aanpassen, zodat de nameservers naar die van Cloudflare verwijzen. Afhankelijk van de extensie betaal je bij Cloudflare vanaf zo’n 6 dollar per jaar (circa 6 euro) per domein. Je kunt een domein eventueel direct voor meerdere jaren registreren of voor automatische verlenging kiezen. Betalen kan met creditcard of PayPal. In je dashboard vind je je domein terug onder Domain registration / Manage domains.

Tunnel voorbereiden

Ga via het menu aan de linkerkant naar Zero Trust. Klik dan op Networks en kies Tunnels. Klik op Create a tunnel. Selecteer de optie Cloudflared. Geef je tunnel een naam. Vervolgens moet je een zogeheten connector installeren op één systeem in je netwerk om een tunnel te maken. Alle toepassingen die je straks via de Cloudflare-tunnel gaat publiceren, moeten bereikbaar zijn vanaf dat systeem. Dat is meestal alleen een probleem bij gescheiden netwerken of strikte firewallregels. Installeer Cloudflared volgens de instructies op een systeem dat altijd aanstaat. Dat kan een server of Raspberry Pi zijn, maar óók je NAS, zoals we hieronder toelichten. Hierna komt de tunnel automatisch online.

Tunnel op Synology-NAS

Voor de installatie op een NAS heeft Cloudflare geen instructies, maar de procedure is relatief eenvoudig. Kopieer de opdracht die je ziet bij bijvoorbeeld de Windows-installatie en plak deze in een editor. Je ziet hierin een lange string van 184 tekens die meest begint met eyJh…. Dat is de benodigde token. Om Cloudflared op een Synology-NAS te installeren open je Package Center. Ga naar Gemeenschap en kies Cloudflare Tunnel. Klik op Installeren. Nu wordt om de token gevraagd. Je hoeft geen geavanceerde opties te kiezen. Na het voltooien van de installatie is je tunnel klaar voor gebruik.

Tunnel bij QNAP

QNAP biedt geen softwarepakket, maar je kunt Cloudflare wel vrij eenvoudig via Docker configureren en starten. Het is het makkelijkst om met Docker Compose te werken. Installeer indien nodig Container Station en open het programma. Ga dan naar Toepassingen en klik op Maken. Bij Naam van de toepassing vul je een herkenbare naam in, zoals cloudflared. Bij YAML-code vul je de onderstaande code in. Achter TUNNEL_TOKEN vul je uiteraard jouw token in. Klik dan op Maken om de tunnel te maken. Dit is de benodigde code:

version: "3"

services:

  cloudflared:

    image: cloudflare/cloudflared:latest

    container_name: cloudflared

    restart: unless-stopped

    network_mode: "host"

    command: tunnel run

    environment:

      - TUNNEL_TOKEN=eyJh...

Bij QNAP kun je Cloudflared het beste via Docker installeren.

Toepassing toevoegen

Je kunt nu elke toepassing via de tunnel beschikbaar maken met een uniek subdomein. Om zo’n zogeheten route aan te maken, ga je binnen Zero Trust naar Networks / Tunnels. Bij Status geeft het systeem als het goed is aan dat de tunnel gezond is. Open het menu (via de drie puntjes) en kies Configure. Ga dan naar het tabblad Published application routes. We nemen de webinterface van een NAS die lokaal bereikbaar is op https://10.0.10.200:5001. Bij Subdomain vul je bijvoorbeeld nas in. Bij Domain kies je een domein. Bij Type kiezen we HTTPS en bij URL vullen we 10.0.10.200:5001 in. Bij de optie HTTPS moet je oppassen. De NAS heeft in ons geval geen echt certificaat. Daarom is het belangrijk om onder Additional application settings / TLS de optie No TLS Verify aan te vinken. Cloudflare zal dan negeren dat het certificaat niet ondertekend is. Klik op Save. Er zal automatisch een DNS-record worden gemaakt en je kunt vrijwel direct op afstand je NAS benaderen.