Hoe is het gesteld met de e-mailrespons in Nederland? Even snel een eenvoudige vraag per telefoon stellen bij bedrijven of instellingen? Kom nou, dat gaat veel beter per e-mail. Althans, zo zou het moeten zijn. Maar hoe goed of hoe slecht e-mailt Nederland eigenlijk? Krijgen we fatsoenlijk antwoord op onze vraag? Wij doen de ultieme test en sturen verschillende categorieën bedrijven een vraag. Met tegenvallend resultaat en een virus van de adsl-helpdesk van Planet Internet.

"Internet is niet allen een bibliotheek, winkel, softwarebank en entertainmentcentrum, maar ook en vooral een service- en communicatiecentrum. En als we het even niet weten of niet kunnen vinden, dan stellen we een vraag per e-mail. Bijna alle websites bieden een contactmogelijkheid per e-mail - zoals het hoort - en dus mag je er vanuit gaan dat ze antwoorden, het liefst een beetje snel graag. Maar dat kan wel eens tegenvallen. Neem bijvoorbeeld de Nederlandse gemeenten. Volgens onderzoek van Webdam (www.webdam.nl) reageert bijna de helft binnen een dag op een vraag per e-mail. Dat klinkt mooi, maar ruim twintig procent reageerde later of helemaal niet. En volgens onderzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken reageert de overheid in acht van de tien gevallen op e-mail. Ook dat klinkt mooi, maar het is natuurlijk niet goed genoeg. En hoe zit het eigenlijk met talloze andere organisaties en het Nederlandse bedrijfsleven? De testmethode We mailen 45 instellingen, bedrijven en organisaties. Alle kregen een gemakkelijke vraag op maat - een antwoord terugmailen zou dus niet al te veel moeite kosten. Het mailtje met de vraag gaat in het midden van de week rond middernacht de deur uit, zodat alle proefkonijnen vroeg in de ochtend kans hebben vlug een reply te sturen. En we zitten daarna bovenop de inbox. De onvrijwillige deelnemers krijgen vervolgens vijf werkdagen (plus een weekend, dus in totaal een week) de tijd om een afdoend antwoord te sturen. Na een week nog geen antwoord? Te laat! En gezakt voor PCM's e-mail-test. De proefkonijnen die op tijd een antwoord sturen, krijgen een cijfer op een schaal van 1 tot 10 en worden beoordeeld aan de hand van een aantal criteria en regels. De spelregels De 45 proefkonijnen kunnen punten verdienen op verschillende onderdelen en uiteindelijk een eindcijfer van maximaal 10 behalen. Daarvoor kijken we naar een aantal onderdelen. a) Is het e-mailadres (of contactformulier) snel te vinden op de website? Je moet het blinelings kunnen vinden, maar dat is lang niet altijd het geval. Soms lijkt het zelfs vakkundig verstopt! Niet goed en daarom geen punten als we meer dan vijf keer met de muis moeten doorklikken om bij een e-mailadres (of contactformulier) te komen. Drie of vier keer klikken is één punt. Geen, één of twee keer klikken - zoals het hoort - is twee punten waard. b) Een webformulier om contact op te nemen? Vaak moet daar te veel worden ingevuld. Bovendien: wat is er mis met een echt e-mailadres? Wel zo handig om een kopie van correspondentie in de outbox te hebben. Het is een kleine moeite om naast een formulier ook een e-mailadres te vermelden. Een webformulier is dan ook geen punten waard; een e-mailadres telt voor één punt. c) Ontvangstbevestiging. Veel webformulieren bevestigen het versturen/ontvangen van de boodschap op een webpagina in de browser, maar dat is niet genoeg: we willen een e-mailtje met een bevestiging. Die ontvangstbevestiging per mail is een extra punt waard. d) Het antwoord. Binnen een dag levert zes punten op. Binnen 48 uur is vier punten; binnen drie dagen is drie punten en langer dan drie dagen maar binnen een week is twee punten. Langer dan een week is te lang (geen punten!) en dus zeker een dikke onvoldoende. Na twee weken nog geen antwoord? Dat is zoiets als geen antwoord en ook dat levert een schaamtevolle nul op. Verder telt de kwaliteit van het antwoord natuurlijk ook mee. Een verwijzing naar de website als antwoord op een verzoek om informatie gemaild te krijgen, is niet in de haak en kost twee strafpunten. Een mailtje met een non-antwoord is geen antwoord, en dus ook een 0. ***Kadertje (op openingsspread) Toelichting Na de bedrijfsnaam en het webadres vermelden we of het om een webformulier of een e-mailadres gaat. Tussen haakjes staat daarachter het aantal punten van a en b (zie spelregels). Dan volgt onze vraag en daaronder het resultaat en de punten van onderdelen c en d, gevolgd door het eindcijfer. Telefoonaanbieders KPN (www.kpn.com) Formulier (1) Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? Na een druk op de knop meldt de website dat we binnen 24 uur een antwoord kunnen verwachten. Geen bevestiging per e-mail. Na meer dan dertig uur volgt een e-mail met excuus voor de vertraging, en met een verwijzing naar een webpagina (waar het antwoord zeker niet voor het oprapen ligt) maakt KPN zich er wel erg makkelijk van af (2). Eindcijfer: 3 Orange (www.orange.nl) E-mailadres (1): het duurt lang voordat we dat gevonden hebben: corporate-affairs@orangemaild.nl Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? Kennelijk wil Orange alleen gebeld worden. We horen niks van ze. Eindcijfer: 0 Telfort (www.telfort.nl) Formulier (2) Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? Na een druk op de knop voor het versturen van de vraag, lezen we dat we binnen drie dagen antwoord krijgen. Het wordt krap drie werkdagen met een duidelijk antwoord. Eindcijfer: 5 T-Mobile (www.t-mobile.nl) Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? T-Mobile wil geen e-mail, maar alleen telefoontjes of ouderwetse post. Eindcijfer: 0 Vodafone (www.vodafone.nl) Formulier (2) Vraag: Wat kost het goedkoopste mobiele abonnement per maand? Vodafone.nl meldt na twee minuten in een e-mail dat we binnen 48 uur antwoord krijgen (1). En inderdaad: na pakweg veertig uur ontvangen we de gevraagde informatie in een uitgebreide en duidelijke e-mail en een keurig overzicht van de gesprekskosten (4). Eindcijfer: 7 Online winkels Bol.com (www.bol.com) Formulier (2) Vraag: Kan ik korting krijgen als ik voor meer dan € 150 euro aan cd's bestel? Na een paar minuten komt er een ontvangstbevestiging waarin Bol meldt dat het antwoorden per e-mail vertraging oploopt en dat ze hun uiterste best doen om de mail toch snel te beantwoorden. En dat lukt: binnen 24 uur (6) hebben we antwoord. En helaas geeft Bol geen korting - of het moet om een bulk-order gaan; dan is volgens de klantenservice een korting wel bespreekbaar. Eindcijfer: 8 Kijkshop (www.kijkshop.nl) E-mailadres (3): orderdesk@kijkshop.nl Vraag: Kan ik korting krijgen als ik voor meer dan € 500 aan elektronische apparatuur bestel? Binnen 24 uur (6), zelfs binnen een halve dag (!), krijgen we antwoord van Kijkshop: “Helaas werken wij niet met kortingen bij een bepaald bedrag, Kijkshop heeft namelijk al scherpe prijzen.” Volgens ons kan het altijd scherper, maar feit is dat Kijkshop razendsnel is. Hadden ze ook nog een ontvangstbevestiging verstuurd, dan zouden ze de hoogste score hebben behaald. Eindcijfer: 9 Neckermann (www.neck.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik korting krijgen als ik voor meer dan € 300 aan kleding bestel? Binnen een minuut volgt er een ontvangstbevestiging per e-mail (1) die meldt dat er zo spoedig mogelijk contact wordt opgenomen. En dan verrast Neckerman ons door te bellen (Neckermann wil aardig wat gegevens in het formulier ingevuld zien). Daar zijn we eigenlijk niet van gediend. Maar het was wel snel: binnen een dag (6). Strafpuntje voor het bellen - want dat hebben we liever niet. Eindcijfer: 8 Wehkamp (www.wehkamp.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik korting krijgen als ik voor meer dan € 300 aan kleding bestel? Na een minuut volgt er een ontvangstbevestiging per e-mail (1) en dus had Wehkamp aardig kunnen scoren. Maar daar bleef het dan ook bij. Eindcijfer: 0 Internetproviders Planet Internet (www.planet.nl) Formulier (0) Vraag: Hoe duur is uw goedkoopste adsl-abonnement per maand? Direct krijgen we een ontvangstbevestiging (1), nadat we wel heel lang moesten rondklikken om bij een vakkundig verstopt vragenformulier te komen. Van een provider zou je meer verwachten. Dan volgt binnen drie dagen (pakweg zestig uur) (3) een antwoord - op zaterdag! Het antwoord is een verwijzing naar een webpagina waar het antwoord voor het oprapen ligt, maar dat hadden ze ook wel even kunnen mailen. Daarom twee strafpunten, maar die vergeven we Planet doordat ze op zaterdag stug doorwerken. Ze scoren dus een 4. Echter, twee weken nadat we onze vraag verstuurden, krijgen we een mailtje van 113.adsldesk@planet.nl met daaraan een virus! Helaas voor Planet: Eindcijfer: 0 Tiscali (www.tiscali.nl) E-mailadres: info@tiscali.nl (3) Vraag: Hoe duur is uw goedkoopste adsl-abonnement per maand? Het begon hoopvol, maar we hoorden niets van Tiscali. Eindcijfer: 0 XS4All (www.xs4all.nl) E-mailadres (3): info@xs4all.nl Vraag: Hoe duur is uw goedkoopste adsl-abonnement per maand? Geen haar beter dan Tiscali. Eindcijfer: 0 Banken ABN AMRO (www.abnamro.nl) Formulier (0) Vraag: Kan ik ook Internet-bankieren met de browser Opera? Binnen ongeveer een kwartier valt er een ontvangstbevestiging (1) in de inbox, en die belooft antwoord binnen 24 uur. Dat wordt ongeveer 36 uur (4). Het antwoord is wel duidelijk: dat kan alleen met Internet Explorer 4.02 (of hoger) of Netscape Communicator 4.08 (of hoger). Eindcijfer: 5 Postbank (www.postbank.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik ook internet-bankieren met de browser Opera? Op de valreep (2) krijgen we een antwoord van het Hoofd E-commerce en E-mail. “Door de grote belangstelling voor postbank.nl is de beantwoording van uw e-mailbericht vertraagd. Onze verontschuldigingen hiervoor.” Vervolgens de systeemeisen netjes op een rij, en Opera zit er niet bij. Maar: “Het kan zijn dat Mijn Postbank.nl wel werkt onder andere systemen, wij kunnen echter niets garanderen.” Eindcijfer: 4 Rabobank (www.rabobank.nl) Formulier (0) Vraag: Kan ik ook internet-bankieren met de browser Opera? We klikken en klikken en klikken maar vinden geen e-mailadres of webformulier. Of wacht: “Stel een vraag per e-mail over de Rabo Internetkassa”. Niet helemaal wat we zoeken, maar daar kunnen ze ons vast verder helpen. Maar helaas, we horen niks van de Rabobank. Eindcijfer: 0 Reizen ANWB (www.anwb.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik wekelijks een overzicht met last minute reizen per e-mail krijgen? Binnen een minuut volg een ontvangstbevestiging (1) en binnen een dag (6) antwoord. Zo'n overzicht heeft de ANWB niet en daarvoor zouden we op bezoek moeten bij een ANWB-kantoor in de buurt. Met een echt e-mailadres had de ANWB een tien kunnen halen. Eindcijfer: 9 Arke (www.arke.nl) E-mailadres: (3) info@arke.nl Vraag: Kan ik wekelijks een overzicht met last minute reizen per e-mail krijgen? Binnen een dag (6) antwoord: “Dit lukt helaas niet omdat dit per minuut verandert”. Aardig is wel weer de tip: “U kunt eventueel ook onze site Lastminute.nl bezoeken”. Door het ontbreken van een ontvangstbevestiging loopt ook Arke de maximale score mis. Eindcijfer: 9 D-Reizen (www.dreizen.nl) “Aangezien wij niet in staat zijn om grote hoeveelheden e-mail goed en snel te beantwoorden, kunt u alleen e-mailen met D-reizen als u vragen heeft over uw geboekte reis”. Eindcijfer: 0 KLM (www.klm.nl) Formulier (2) Vraag: Kan ik wekelijks een overzicht met last minute reizen per e-mail krijgen? Binnen 48 uur antwoord (4): nee, maar er zijn wel e-mail nieuwsbrieven. Eindcijfer: 6 NS (www.ns.nl) Vraag: Waar kan ik het digitale spoorboekje downloaden? De NS blijkt alleen bereikbaar per telefoon. Eindcijfer: 0 Politieke partijen CDA (www.cda.nl) E-mailadres (3): cda@bureau.cda.nl Vraag: Kunt u mij de partij-standpunten van het CDA e-mailen? Binnen een dag antwoord, maar een verwijzing naar het web. Dat kost punten (6 min 2). Eindcijfer: 7 D66 (www.d66.nl) Formulier (2) Vraag: Kunt u mij de partij-standpunten van D66 e-mailen? En dan krijgen we te lezen: “Uw bericht wordt centraal in het postarchief geregistreerd en doorgezonden aan de verantwoordelijke personen, inclusief degene aan wie u het bericht hebt gericht. Wij streven ernaar e-mailberichten binnen 7 werkdagen te beantwoorden”. Volgens de testregels is dat niet snel genoeg. We krijgen zelfs helemaal geen antwoord. Eindcijfer: 0 PvdA (www.pvda.nl) E-mailadres (3): Informatie@pvda.nl Vraag: Kunt u mij de partij-standpunten van de PvdA e-mailen? Er volgt snel een ontvangstbevestiging (1) en binnen een dag ook al een verwijzing naar de website van de partij, en ook hier kost dat twee punten. Eindcijfer: 8 VVD (www.vvd.nl) E-mailadres (3): alg.sec@vvd.nl Vraag: Kunt u mij de partij-standpunten van de VVD e-mailen? Binnen een (halve!) dag antwoord, maar ook al een verwijzing naar de website van de partij. En dat kost punten (6 min 2). Eindcijfer: 7 Overheid Ministerie van Justitie (www.justitie.nl) E-mailadres (3): voorlichting@minjus.nl Vraag: Kan ik online aangifte doen van online zwendel? Binnen twee dagen (4) meldt de publieksvoorlichter: “U kunt het plaatselijke politiekorps benaderen met uw vraag. Men kan daar voor u nagaan of men een dergelijke aangifte in behandeling kan nemen”. Eindcijfer: 7 Ministerie van OCW (www.minocw.nl) E-mailadres (3): info@minocw.nl Vraag: Kunt u mij een overzicht sturen van Nederlandse it-scholen? Binnen vier werkdagen (2) antwoord van een bedrijf dat voor het ministerie werkzaam is. Zo'n overzicht hebben ze niet maar wel enkele andere tips. Eindcijfer: 5 Rijkswaterstaat (www.rijkswaterstaat.nl) formulier (2) Vraag: Waar kan ik wegenkaarten van Nederland in pdf-formaat downloaden? Binnen een dag (6) volgt antwoord van Postbus 51 Informatiedienst namens het Ministerie van Verkeer en Waterstaat: “U kunt hiervoor terecht op de website van de Adviesdienst Verkeer en Vervoer van Rijkswaterstaat: http://www.rws-avv.nl.” Eindcijfer: 8 Staatsbosbeheer (www.staatsbosbeheer.nl) info@staatsbosbeheer.nl (3) Vraag: Waar kan ik kaarten met wandelroutes in pdf-formaat downloaden? Binnen een (halve!) dag (6): “Helaas kunnen wij u hier niet aan helpen. U kunt wel de wandelkaarten bestellen (zie onze site).” Net geen 10 door het ontbreken van een ontvangstbevestiging. Eindcijfer: 9 Verzekeringsmaatschappijen Amev (www.amev.nl) Formulier (1) Vraag: Ik neem mijn laptop vaak mee onderweg in Nederland. Kan ik deze laptop (waarde € 2500) tegen diefstal en beschadiging verzekeren, en hoeveel zou dit per jaar kosten? De website belooft zo spoedig mogelijk contact, maar Amev zwijgt in alle talen. Eindcijfer: 0 Delta Lloyd (www.deltalloyd.nl) Formulier (2) Vraag: Ik neem mijn laptop vaak mee onderweg in Nederland. Kan ik deze laptop (waarde € 2500) tegen diefstal en beschadiging verzekeren en hoeveel zou dit per jaar kosten? Binnen een (halve!) dag antwoord (6): dat is niet mogelijk. Het kan wel voor bedrijven als die ook de stationair opgestelde computerapparatuur verzekeren. Eindcijfer: 8 Kranten Algemeen Dagblad (www.ad.nl) ad@ad.nl (3) Vraag: Wat kost een jaarabonnement en kan ik dit online bestellen? Binnen een (halve!) dag antwoord (6): met toestemming tot automatische afschrijving kost dat € 212,95. en dat kan op ww.ad.nl of per e-mail geregeld worden. Had het AD een ontvangstbevestiging gestuurd, dan had het AD een 10 gekregen. Eindcijfer: 9 De Telegraaf (www.telegraaf.nl) E-mailadres (3): abonnement@telegraaf.nl Vraag: Wat kost een jaarabonnement en kan ik dit online bestellen? De Telegraaf stuurt een antwoord na net geen negen dagen. Beetje laat. Eindcijfer: 3 De Volkskrant (www.volkskrant.nl) E-mailadres (1): lezersservice.volkskrant@pcmuitgevers.nl Vraag: Wat kost een jaarabonnement en kan ik dit online bestellen? Binnen een dag antwoord, maar een verwijzing naar een webadres (6 min 2 strafpunten). Eindcijfer: 5 Omroepen AVRO (www.avro.nl) E-mailadres (3): info@avro.nl Vraag: Hoe duur is een jaarabonnement op uw tv-gids en kan ik dit online afsluiten? Binnen een (halve)! dag antwoord (6). “Een jaarabonnement op de AVRObode bedraagt EUR 45,90. Een jaarabonnement op de TeleVizier bedraagt EUR 48,40.” Verder kan dat per e-mail geregeld worden bij de AVRO, die net niet de maximum score haalt door het ontbreken van een ontvangstbevestiging. Eindcijfer: 9 NCRV (www.ncrv.nl) E-mailadres (3): webmaster@ncrv.nl Hoe duur is een jaarabonnement op uw tv-gids en kan ik dit online afsluiten? Binnen twee werkdagen (4) antwoord: “Een abonnement op onze NCRV-gids kost € 45,30 per jaar via een girokaart betaling. Als u liever automatisch wenst te betalen kost onze NCRV-gids € 44,35.” We zouden het verder per e-mail kunnen regelen. Eindcijfer: 7 VARA (www.vara.nl) webeditie@vara.nl (3) Hoe duur is een jaarabonnement op uw tv-gids en kan ik dit online afsluiten? Binnen vier werkdagen (2): “Een jaarabonnement kost € 43,70 per jaar. Met premie. Of eerste 20 weken voor € 5 Euro”. Online opgeven is mogelijk. Eindcijfer: 5 Conclusie Geen enkel proefkonijn haalde een 10. Negen van de 45 onvrijwillige proefkonijnen, ofwel twintig procent, haalde een 9. En dat is maar goed ook om het gemiddelde wat op te krikken, want het regende onvoldoendes: bijna de helft scoorde een 5 of lager. Zeker van de internetproviders hadden we meer verwacht. Het gemiddelde cijfer is een 4,9 - veel te laag. Met name het e-mailend bedrijfsleven mag beter zijn best doen. En voortaan op zijn hoede blijven, voor als we deze test in de toekomst nog eens dunnetjes over doen... Top 8 snelste e-mailers Acht proefkonijnen antwoorden binnen een halve dag. Daarom krijgen zij hier een eervolle vermelding, met de snelste bovenaan, waarbij we verder nog moeten opmerken dat de VVD wel snel was maar een matig antwoord gaf. 1) Delta Lloyd 2) Lotto 3) TPG / AVRO 5) Kijkshop 6) Algemeen Dagblad 7) Staatsbosbeheer 8) VVD Overig AlbertHeijn (www.albertheijn.nl) Formulier (2) Kan ik het Recept van de dag ook per e-mail ontvangen? Ontvangstbevestiging (1) en binnen drie (3) werkdagen antwoord (niet mogelijk). Eindcijfer: 6 Greenpeace (www.greenpeace.nl) E-mailadres (3): info@greenpeace.nl Vraag: Ik wil donateur van Greenpeace worden. Kan ik dit online regelen? Binnen een minuut volgt de ontvangstbevestiging (1) die 'zo spoedig mogelijk' antwoord belooft. Echter, pas na ruim een week krijgen we antwoord - net te laat. Eindcijfer: 3 Heineken (www.heineken.nl) Formulier (2) Is die Heerlijk Helder Heineken ringtone gratis? Ontvangstbevestiging (1) en een helder antwoord binnen een dag (6): “De enige kosten waarvoor betaald moeten worden zijn de kosten van het versturen van een sms-bericht om de ringtone aan te vragen.” Had Heineken een echt e-mailadres aangeboden, dan was het een 10 geweest. Eindcijfer: 9 Lotto (www.lotto.nl) E-mailadres (3): info@lotto.nl Hoe groot (of hoe klein) is de kans om de jackpot te winnen? Binnen een (halve!) dag (6) krijgen we antwoord: “De kans op het winnen van de hoofdprijs van 1 miljoen is 1 op 8 miljoen. De kans op het winnen van de Jackpot is 1 op 50 miljoen (45 boven 6). De kans op het winnen van een kleine prijs is ongeveer 15%.” De Lotto loopt een 10 mis door het ontbreken van een ontvangstbevestiging. Eindcijfer: 9 Microsoft (www.microsoft.nl) Formulier (0) Vraag: Wanneer zal MSN Direct in Nederland beschikbaar zijn? Na drie minuten volgt er een ontvangstbevestiging (1) van het Nederlandse Microsoft Contact Center dat Engelse tijd op de computer heeft ingesteld. En binnen twee dagen (4) het antwoord (onbekend wanneer). Eindcijfer: 5 Philips (www.philips.nl) Formulier (2) Vraag: Hoe snel is de snelste cd-brander van Philips? Binnen enkele minuten verstuurt Philips een ontvangstbevestiging (1): “Momenteel is het iets drukker dan normaal, wij zullen u over enkele dagen antwoorden.” Echter, na enkele dagen hebben we nog niks gehoord. En na enkele weken evenmin. Eindcijfer: 0 Randstad (www.randstad.nl) Formulier (2) Kunt u mij aan een baan in de it in het buitenland helpen? Binnen een dag krijgen we antwoord (6). Dat gaat niet lukken, maar: “Wel kun je zelf contact opnemen met Randstad vestigingen in het buitenland. Adressen vind je op www.randstad.com. Algemene informatie over het werken in het buitenland vindt je op www.randstad.nl bij Werkpocket.” Ook bij Randstad moeten ze op de d's en de t's letten. Eindcijfer: 8 Shell (www.shell.nl) E-mailadres (3): communicatie@shell.nl Waar kan ik een kaart met alle Shell pompstations downloaden? Na vier werkdagen krijgen we een automatisch opgesteld bericht dat ons vertelt dat verbinding met communicatie@shell.nl is geweigerd. Shell heeft pech dat de Shell-servers haperen: pas op dag acht volgt antwoord: “We hebben geen kaart met stations, maar wel een stationfinder: www.multimap.com/clients/places.cgi?client=shell&db=NL⟨=nl.” Eindcijfer: 3 TPG Post (www.tpgpost.nl) Formulier (2) Vraag: is het mogelijk om thuis postzegels te printen zodat je niet meer naar het postkantoor hoeft om postzegels te kopen? Binnen enkele minuten een ontvangstbevestiging (1) en binnen een (halve!) dag (6) een duidelijk antwoord over EasyStamp (www.tpgpostbusiness.nl/easystamp). TPG Post had een tien kunnen halen met een echt e-mailadres. Eindcijfer: 9 "

Actrice Kristen Bell zal de stem van Amy Rose inspreken in de aankomende vierde Sonic the Hedgehog-film.

Het personage, dat veelvuldig in de Sonic-games voorkomt, had al een gastrolletje aan het einde van de film Sonic the Hedgehog 3. Deze week heeft The Hollywood Reporter onthuld dat het personage in de vierde Sonic-film ingesproken zal worden door Kristen Bell.

Bell heeft al ervaring met stemacteerwerk: ze speelde ook de rol van Princess Anna in de Frozen-films. Verder is ze bekend van series als The Good Place, Veronica Mars en Deadwood. Ze speelde ook de rol van Lucy in de allereerste Assassin's Creed-game.

De vierde Sonic the Hedgehog-film draait vanaf 19 maart 2027 in de bioscoop.

Over de Sonic the Hedgehog-films

De Sonic the Hedgehog-films zijn gebaseerd op het populaire gamepersonage van Sega, een blauwe egel die zijn dierenvrienden probeert te redden en extreem snel kan rennen. De films combineren live-action acteerwerk met computergeanimeerde beelden.

De drie uitgekomen verfilmingen zijn een megasucces: begin 2025 werd al aangekondigd dat de drie Sonic-films bij elkaar meer dan een miljard dollar aan bioscoopopbrengsten hadden gegenereerd.

De films staan mede bekend om hun goedgevulde cast. Zo zijn James Marsden en Jim Carrey te zien, en verlenen onder andere Ben Schwartz, Keanu Reeves en Idris Elba hun stemmen aan computergeanimeerde personages.

Eind 2025 kregen we eindelijk de langverwachte eerste beelden van Tomb Raiders toekomst te zien. Het was al een aantal jaren bekend dat Amazon de franchise met zowel een serie als nieuwe games wilde terugbrengen, maar hoe precies, dat was nog lang giswerk. Nu is bekend dat er maar liefst twee nieuwe games op stapel staan: Tomb Raider: The Legacy of Atlantis en Tomb Raider: Catalyst.

Releasedata van de nieuwe Tomb Raider-games

Tijdens The Game Awards in 2025 werd aangekondigd dat Tomb Raider: The Legacy of Atlantis (een remake van de allereerste Tomb Raider-game uit 1996) in 2026 moet verschijnen. Een geheel nieuwe Tomb Raider-game die zich later in de tijdlijn afspeelt is Catalyst, de game die in 2027 moet verschijnen. Beide spellen komen uit op de PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc.

Beide titels worden ontwikkeld door Crystal Dynamics, dat eerder Tomb Raider uit 2013 en Rise of the Tomb Raider uit 2015 maakte. Ook hielp de studio mede-ontwikkelaar Eidos Montréal met de productie van Shadow of the Tomb Raider (2018). De studio Flying Wild Hog (Shadow Warrior, Trek to Yomi) ondersteunt de ontwikkeling van Tomb Raider: The Legacy of Atlantis.

Allemaal in één tijdlijn

Met dit nieuwe Tomb Raider-tijdperk willen Amazon en ontwikkelaar Crystal Dynamics harder dan ooit inzetten op de eenduidige tijdlijn van de franchise. In de allereerste Tomb Raider-game uit 1996 was Lara Croft al een geharde avonturier, en in 2012 begon Crystal Dynamics met het vertellen van haar 'oorsprongsverhaal'. De zogenaamde Survivor-trilogie omvat de games Tomb Raider (2013), Rise of the Tomb Raider (2015) en Shadow of the Tomb Raider (2018), die samen laten zien hoe Lara steeds meer in die rol van de geharde bad-ass groeit.

©Crystal Dynamics

De bedoeling is in principe altijd geweest dat de Survivor-trilogie een voorloper vormt op de originele games, al werd daar nog vaak over gediscussieerd door fans. Sommigen vinden bijvoorbeeld dat de sfeer van de modernere games niet goed overeenkomt met de originele titels. Desalniettemin gaat Amazon door met het plan, zo werd al aangekondigd in 2021, waar in een speciale video het volgende werd gezegd over de aankomende Tomb Raider-game:

"Het bevat alle elementen die de Tomb Raider-reeks een van de meest geprezen franchises in gaming heeft gemaakt. Spelers besturen een zelfverzekerde en multidimensionale heldin in een omgeving waarin verkenning en creatief routes vinden wordt beloond. Er zijn duizelingwekkende puzzels om op te lossen en er is een grote variatie aan vijanden om het tegen op te nemen."

©Crystal Dynamics

Tomb Raider: Legacy of Atlantis

Tomb Raider: The Legacy of Atlantis lijkt dit duidelijk te moeten maken. De game is dus een remake van het spel waar de franchise mee begon, met gemoderniseerde gameplay en visuals. Het verhaal rondom het krachtige artefact de Scion blijft intact, al gaat de verhaalvertelling in deze versie van het spel wat anders dan in 1996.

Dit biedt de ontwikkelaar ook genoeg kansen om het avontuur waar het voor Lara allemaal begon te koppelen aan de Survivor-delen, en dus het tijdperk tussen nieuw en oud te overbruggen. De dinosauriërs uit het origineel zijn dus nog gewoon aanwezig, al is dat nu met veren. Want we moeten wel rechtdoen aan de geschiedenis.

Tomb Raider: Catalyst

Dus wat betekent dat voor Tomb Raider: Catalyst, de andere game die tijdens The Game Awards voor het eerst getoond werd? Catalyst is eigenlijk een soort schone lei voor Tomb Raider, met een verhaal dat zich na alle voorgaande games, boeken, comics en series - ja, daar komen we later nog op - afspeelt.

De voorgaande verhalen worden wel als 'canon' (lees: onderdeel van de geschiedenis in deze tijdlijn) beschouwd. Dat kunnen we opmaken uit de onthullingstrailer van het spel, waarin gerefereerd wordt aan de gebeurtenissen uit Tomb Raider (2013) en de eerste Tomb Raider-game - alsmede Legacy of Atlantis dus.

Het spel speelt zich af in het noorden van India, in de nasleep van een cataclysmische gebeurtenis waardoor verschillende geheimen uit de geschiedenis plotseling geopenbaard zijn. Lara Croft en zo ongeveer iedere andere schattenjager in de wereld gaat dus op pad naar het gebied om de geheimen en rijkdommen van weleer te ontdekken. Aan Lara de taak om te zorgen dat de soms gevaarlijke mythische voorwerpen uit de verkeerde handen blijven, wat volgens de website voor een verhaal bomvol 'vertrouwen en verraad' zorgt.

De start van een trilogie?

Het is goed mogelijk dat Catalyst het eerste deel is van een gloednieuwe Tomb Raider-trilogie. In maart 2024 vond er bij het South by Southwest-filmfestival (SXSW) een panel plaats waarin (zo ontdekte het Tomb Raider fan-account Society of Raiders) Dimitri Johnson aan het woord kwam.

©Crystal Dynamics

Johnson, een producent van onder andere de eerste Sonic the Hedgehog-film, heeft een deal gesloten met Amazon Studios voor het ontwikkelen van televisieseries, onder andere romdom Tomb Raider. In het panel over transmedia - oftewel het gebruiken van een IP (intellectual property) via verschillende mediums, waaronder live-action films, series, animatie en games - zei hij het volgende:

"Er is een franchise waar we aan werken waar ik niet te diep op in kan gaan. En dit is een groot experiment voor ons - de studio's en het gamebedrijf waar we werken aan animatie, live-action films, live-action televisie en een trilogie aan games die gebouwd zijn in Unreal 5. Daarbij kijken we naar een manier om de assets die voor de game gebruikt worden toe te passen om de productie van de live-action producties te ondersteunen."

©Amazon

De precieze franchise waar het om gaat wordt niet genoemd, maar gezien zijn betrokkenheid bij de live-action serie valt aan te nemen dat het om Tomb Raider gaat. Hij heeft dus mogelijk bevestigd dat Cataclysm het startschot is van een nieuwe Tomb Raider-trilogie.

Amazon en Crystal Dynamics lijken hier ook naar te hinten met de trailer van het spel. Na een lange monoloog van een antagonist over hoe de 'legende van Lara Croft tot een einde moet komen' stelt de avonturier zelf dat ze nog maar net begonnen is. Dat kan uiteraard een knipoog zijn naar haar langverwachte terugkeer, maar het lijkt erop dat Amazon hard op Tomb Raider gaat inzetten.

©Crystal Dynamics

De stem van Lara Croft

In de nieuwe games krijgt Lara een nieuwe stemactrice. Alix Wilton Regan - bekend van rollen in Mass Effect 3, Cyberpunk 2077 en Assassin's Creed: Origins - gaat het stokje overnemen van Camilla Luddington, die het personage vertolkte in de Survivor-trilogie. Na de aankondiging dat Regan de rol op zich gaat nemen, plaatste Luddington een emotioneel bericht op haar Instagram-account:

"Ik wil jullie laten weten dat ik van de fans heb gehouden. Het was een ongelooflijke eer om Lara Croft te spelen en ze blijft altijd onderdeel van mij uitmaken. De Survivor-trilogie bood mij een decennium aan avontuur dat ik nooit ga vergeten. Ik kan niet trotser zijn op wat we hebben gecreëerd. Zoals altijd ontvangt de nieuwe actrice een ongelooflijke gift door in haar laarzen te mogen stappen."

Gameplay van de nieuwe Tomb Raider

Van Legacy of Atlantis hebben we al wat gameplay - mogelijk gemaakt door Unreal Engine 5 - kunnen zien met de onthullingstrailer. Daaruit blijkt dat Lara net zo acrobatisch is als in de oorspronkelijke PlayStation-games - iets wat in de Survivor-trilogie minder aan bod kwam. In de trailer zien we in ieder geval dat Lara zich niet simpelweg omhoog drukt tijdens het klimmen, maar haar iconische 'cirkelmethode' nog altijd onder de knie heeft. Verder zijn er beelden te zien van het klimmen, een puzzel en de valstrikken die je in de verschillende tombes te wachten staan. Ook kregen we een glimp van de gunplay in het spel. Lara heeft haar twee vertrouwde pistolen, en kan die al ontwijkend en springend loslaten op dinosauriërs.

Van Catalyst is nog geen gameplay getoond, al onthult de cinematische trailer mogelijk wel een paar gameplaymogelijkheden. Denk aan de grijphaak die Lara op Spider-Man-achtige wijze aan haar pols heeft hangen, en die ze schijnbaar ook tijdens gevechten kan inzetten om vijanden af te leiden of uit te schakelen. Ook zien we haar een lamp kapotschieten om voor verwarring te zorgen, en daar een voordeel uit halen. Wellicht wordt de combat en stealth dus wel uitgebreid met mechanieken rondom lichtinval. Veel meer is er nog niet op te maken, al zijn er in de afgelopen jaren wellicht al een paar details naar buiten gekomen.

©Crystal Dynamics

Eerdere geruchten

Deze nieuwe Tomb Raider-games zijn al jaren in ontwikkeling, en er zijn in die tijd ook een flink aantal geruchten opgedoken rondom Catalyst. Niets is bevestigd, dus houd een korreltje zout bij de hand.

Het is de insider V Scooper en journalist Gregory Felipe namelijk ter ore gekomen dat de nieuwe Tomb Raider-game een soort Ubisoft-achtige open wereld-game betreft. V Scooper deelde eerder ook al details over het verhaal van Catalyst, die op basis van de onthulling goed overeenkomen.

Volgens V Scooper heeft Lara naast 'gebruikelijke Lara bewegingsmethodes' toegang tot een motor en parachute om zich door het noorden van India te begeven. Daarbij hint hij naar verschillende confrontaties met dieren als luiaarden en tijgers in gebieden als jungles, bergen en woestijnen.

©Crystal Dynamics

Felipe had het voor die berichten ook al over een motor waarmee Lara zich door de map kan verplaatsen. Daarbij had hij het ook over companions met unieke vaardigheden, en dat er bekende personages uit de vorige game terugkeren.

Het spel bevat volgens Felipe vijf Far Cry-achtige vijanden, die volgens hem bestaan uit de stereotiepe rijke man, een misdaadbaas en een duo van twee broers. Lara zelf zou daarbij toegang krijgen tot een skilltree met magische skills. Nogmaals: dit zijn allemaal geruchten. Geen van deze gameplayelementen is tot nu toe bevestigd en er kan in de tijd sinds de rapportage van alles veranderd zijn.

©Crystal Dynamics

De Tomb Raider-serie met Sophie Turner

Tomb Raider en Lara Croft zijn uiteraard game-iconen, maar de franchise is al geruime tijd ook onderdeel van het Hollywoodlandschap. In 2001 en 2003 kwamen respectievelijk de films Lara Croft: Tomb Raider en Lara Croft: Tomb Raider - The Cradle of Life uit. Ondanks de sterrenkracht van Angelina Jolie als Lara Croft waren de films niet bijster succesvol, dus het duurde tot 2018 totdat Lara weer op het witte doek verscheen. Ook met Alicia Vikander in de hoofdrol wist Tomb Raider niet veel indruk te maken als film.

Enfin, we geven niet op. In 2024 kwam Netflix met de animatieserie Tomb Raider: The Legend of Lara Croft - waarvan een tweede en laatste seizoen in 2025 verscheen. Deze serie volgt Lara Croft na de Shadow of the Tomb Raider-game, en overbrugt dus het tijdperk van de Survivor-trilogie en de originele games. Helaas werd ook de animatieserie niet bijster goed ontvangen. Een prima tussendoortje, maar niets om over naar huis te schrijven.

©Netflix

Maar Hollywood - en specifiek Amazon in dit geval - weet niet van ophouden. Er wordt namelijk ook al sinds eind 2023 gewerkt aan een live-action Tomb Raider-serie door Fleabag-maker Phoebe Waller-Bridge, die op een nog onbekend moment op Amazon Prime Video verschijnt. Het heeft even mogen duren voordat de serie in productie ging, maar begin 2026 was het eindelijk zover. In februari kwamen de eerste setfoto's van de serie naar buiten.

Daarbij werd ook bekendgemaakt dat Sophie Turner (van Game of Thrones- en X-Men-faam) de rol van de iconische avonturier op zich neemt. Ze wordt vergezeld door onder anderen Martin Bobb-Semple als Lara's compagnon Zip, Alien-actrice Sigourney Weaver als Evelyn Wallis, Harry Potter-ster Jason Isaacs als Atlas DeMornay en Bill Paterson (Fleabag) als Winston - Lara's butler. Het is nog niet geheel duidelijk hoe de live-action serie in de Tomb Raider-tijdlijn past, en details over het verhaal zijn momenteel nog schaars. Zodra er meer duidelijkheid is, lees je dat uiteraard in dit overzicht.