Wat fake news of nepnieuws precies is, weet ondertussen iedereen wel, maar de laatste jaren schieten ook nep reviews (fake reviews) op als woekerend onkruid. Ongetwijfeld raadpleeg je ook online beoordelingen als je een hotel boekt of een product bestelt. De kans is groot dat je weleens door zo’n review om de tuin bent geleid. Nep reviews herkennen doe je zo.

Bijna elke commerciële site publiceert feedback van klanten in de vorm van sterwaarderingen of recensies. Hun ervaringen dragen er immers aan bij of je besluit tot aankoop over te gaan. Uit onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt blijkt dat driekwart van de consumenten bij het kiezen van producten rekening houdt met de gebruikersreviews. Dat geldt vooral voor de aankoop van elektronica, overnachtingen, restaurants en pakketreizen. Maar liefst 84 procent van de webklanten vertrouwt de online beoordelingen net zozeer als de mening van hun vrienden.

Dat is een onthutsende vaststelling. De aanbevelingen van een vreemde hebben dus bijna dezelfde waarde als die van iemand die je kent en vertrouwt. Helaas is de betrouwbaarheid van deze recensies niet altijd even groot. Neprecensies plaatsen blijkt belachelijk eenvoudig en hoewel de grote webshops maatregelen nemen om hun geloofwaardigheid te behouden, blijft het moeilijk om effectief te controleren welke beoordeling echt en welke vals is. Er bestaan zelfs bureaus gespecialiseerd in het creëren van valse gebruikersaccounts om reviews te plaatsen.

Recensies betekenen exposure

Online recensies zijn vandaag de dag de ultieme vorm van adverteren. Slechte beoordelingen kunnen een bedrijf volledig kapot maken, vooral als het gaat om een kleine of jonge onderneming. Het is meermaals voorgekomen dat een bedrijf een behoorlijk deel van zijn inkomsten de mist zag ingaan door slechts één in vitriool gedrenkte beoordeling. Bovendien zijn niet alle negatieve beoordelingen legitiem. Kritiek kan verzonnen zijn door een concurrent die de reputatie van een andere shop wil bezoedelen.

Producten met uitstekende recensies krijgen daarentegen veel gratis exposure. Websites als Amazon en Yelp plaatsen producten met goede recensies bovenaan in de zoekresultaten, en pagina’s met slechte recensies worden door een website-algoritme juist voor klanten verborgen gehouden.

Het succes van producten blijkt bovendien af te hangen van de eerste beoordelingen. Algoritmen die producten hoog in de zoekresultaten duwen, letten extra op nieuwkomers die goed scoren. Hierdoor neemt de kans op succes voor deze producten toe. Het omgekeerde is ook waar. Wanneer de eerste recensies slecht zijn, zal het product snel in de vergetelheid raken en flopt de lancering.

De kracht van de eerste beoordelingen werkt als een sneeuwbaleffect. Wanneer je bijvoorbeeld in eigen beheer een zelfgeschreven boek publiceert bij Kindle Direct Publishing van Amazon en de reacties blijven uit of zijn matig, dan verdwijnt je meesterwerk in het moeras van impopulaire zelfgepubliceerde werken. Bewerk de cover, publiceer het opnieuw en koop 30 lovende neprecensies, dan is de kans veel groter dat het een succes wordt.

Verdachte praktijken

Meer dan 10 procent van de reviews is niet echt. Daarmee bedoelen we dat de beoordeling niet is geplaatst door een echte klant. Neprecensies worden geschreven door mensen van vlees en bloed. Websites die recensies genereren via artificiële intelligentie vallen snel door de mand. Ook als een restaurant in Vlissingen vijftien reviews afkomstig van een Australisch ip-adres publiceert, kun je ervan uitgaan dat er wat loos is.

Er zijn daarnaast voldoende bedrijven die geld verdienen aan het verzamelen van reviews. In principe is daar niets mis mee als het gaat om reviews die gebaseerd zijn op echte ervaringen. Wanneer zij echter freelancers ronselen om zo veel mogelijk recensies te schrijven, dan balanceren ze op de rand van het wettelijke en het toelaatbare. Wie bereid is wat te schnabbelen, kan zich inschrijven voor dit (slecht betaalde) freelancewerk.

©PXimport

Een aantal reviewsites geeft aan dat ze alle reviews controleren. Vaak betekent dit dat ze een systeem gebruiken dat hen waarschuwt wanneer meerdere beoordelingen vanaf één ip-adres binnenkomen. Zelf herken je verdachte reviews aan een aantal kenmerken. Meestal is de registratiedatum van de valse gebruiker erg recent. Vaak zijn valse reviews te vaag of juist te specifiek. Hierdoor lijkt het onwaarschijnlijk dat deze persoon ervaring heeft met het betreffende product.

Soms valt op dat tientallen reviews op hetzelfde tijdstip werden verstuurd. Verdacht is ook als de schrijver enkele keren de volledige naam van het product gebruikt. Een echte klant zal bijvoorbeeld nooit drie keer ‘Apple iPhone 8 64 GB Space Gray’ schrijven. Dat wijst dus op een onhandige poging om zoekwoorden te gebruiken voor SEO-doeleinden.

Recensies die het product op overdreven wijze de lucht in prijzen zijn sowieso verdacht. Is er echt iemand die laaiend enthousiast is over rubber handschoenen? Wantrouw een positieve recensie waarin tegelijk een negatieve uitlating staat over de concurrentie. Ook verdacht zijn veel vijfsterrenbeoordelingen met een onnozel korte inhoud. Wie echt zo blij is dat hij vijf sterren uitdeelt, zal lyrisch zijn over het product en meestal enkele leuke details opsommen. Kom je dezelfde jubelreview op meerdere plaatsen tegen, dan zit er mogelijk een fabrikant achter. Scroll ook regelmatig naar beneden, want negatieve reviews staan vaak lager op de pagina.

Scanners

Er zijn ook enkele online tools die in staat zijn fake reviews te ontmaskeren. FakeSpot is zo’n analysetool die zich vooral richt op Amazon en eBay. Je plakt de link van een product eenvoudigweg in de zoekmachine van de site. De technologie analyseert de beoordelingen om herhaalde woorden, datums en aankooppatronen te herkennen die op vermoedelijke neprecensies wijzen.

ReviewMeta doet hetzelfde en produceert een lijst met ‘Pass’ en ‘Warn’ om kopers te helpen bij het maken van hun beslissingen. The Review Index maakt een samenvatting van het aantal beoordelingen en geeft aan of er terugkerende patronen zijn die mogelijk op valse beoordelingen duiden.

©PXimport

Google en het goede nieuws

De meeste webwinkels vragen hun klanten reviews te schrijven, maar zelfs daar ligt de manipulatie voortdurend op de loer. Bol.com ontvangt zo’n 85.000 reviews per maand. Hoe groter het aantal reviews, hoe kleiner de invloed van nepbeoordelingen. Bedrijven als Bol.com vragen bij het uitschrijven van de review immers systematisch naar de plus- en minpunten.

Reviews zijn belangrijker geworden sinds Google bij de zoekresultaten sterrenwaarderingen toont die aan de hand van verschillende reviewsystemen zijn verzameld. Niet alleen kun je rechtstreeks via Google sterwaarderingen toekennen, maar ook via andere kanalen zoals Facebook. Belangrijk is dat je voor ogen houdt dat 90 procent van de reviews wel van echte klanten komt, die dus waardevol zijn voor het bedrijf en de klant. Maar laten we wel op onze hoede blijven!

Tekst: Dirk Schoofs

Je merkt het aan laptops, smartphones en gameconsoles: de prijzen lopen dit jaar op. Inflatie speelt mee, maar dat is niet de voornaamste reden. Waar chipmakers, vooral de geheugenfabrikanten, tot voor kort vooral produceerden voor de traditionele (consumenten)markt, gaat er nu steeds meer capaciteit naar grote AI-datacenters. Daardoor worden geheugen en opslag schaarser. En als iets schaarser wordt, stijgt de prijs. Hoe dat zit en wat dat voor jou betekent, lees je hier.

AI als Rupsje Nooitgenoeg

Zie de geheugenchipindustrie als een bakkerij met een beperkt aantal ovens. Jarenlang werd de capaciteit van die ovens gebruikt voor standaardbrood: regulier DRAM-geheugen (Dynamic random access memory)en NAND-opslag (flashgeheugen) voor consumententech. Nu vragen AI-servers om een nieuw soort brood: high bandwidth memory (HBM). HBM is speciaal geheugen dat direct naast de rekenchip zit, zodat data veel sneller heen en weer kan. En de vraag is groot: marktanalisten verwachten dat datacenters in 2026 een heel groot deel van de geproduceerde geheugenchips gaan opslokken, met schattingen die richting 70 procent gaan Het gevolg is simpel: als meer ovens worden gereserveerd voor dat 'speciale brood', kan er minder standaardbrood gebakken worden. En dat betekent dus dat gewoon geheugen fors duurder aan het worden is.

©Bron prijsdata: Tweakers

RAM-tekort is niet de enige oorzaak

Dat de prijzen van geheugen en opslag in korte tijd zo gestegen zijn, ga je dus voelen: want dit zijn basis-onderdelen in bijna elke laptop of smartphone. Daar komt nog bij dat ook cpu's tijdelijk lastiger te leveren (en in sommige gevallen duurder) waren. Ook van andere onderdelen (denk: printplaten, batterijen en stroomregelchips) is de prijs omhoog aan het gaan. Daarnaast maken nieuwe standaarden zoals Wifi 7 en USB 4 sommige onderdelen bovendien complexer en daarmee duurder.

Geheugenchip en geheugen, wat is het verschil?

Een geheugenchip is het fysieke onderdeel dat uit de fabriek komt: zo'n klein rechthoekig blokje dat je op een printplaat ziet zitten. Je kunt het zien als bakstenen en een muur. De geheugenchips zijn de bakstenen. Een RAM-module is de muur, opgebouwd uit meerdere bakstenen op één printplaat. Een typische module bevat meerdere chips die samen die 8, 16 of 32 GB vormen. En precies daarom werkt een tekort aan chips zo snel door. Als er minder chips beschikbaar zijn, kun je minder RAM-modules maken, minder ssd's vullen en minder chips plaatsen in laptops, telefoons en tablets.

©Batorskaya Larisa

Laptops, smartphones en consoles: daarom worden ze duurder

De onderstaande tabel laat zien globaal zien welk deel van het budget naar de verschillende onderdelen gaat. Daarbij moet wel aangetekend dat het om een schatting van percentages gaat; harde cijfers hierover zijn moeilijk te vinden.  Hierdoor zie je beter waar de pijn van de huidige geheugen- en chiptekorten het hardst wordt gevoeld.

Kijk je puur naar deze tabel, dan zou je verwachten dat vooral gameconsoles heel sterk in prijs gaan stijgen. Maar volgens kenners van de markt zouden consolebouwers hun best doen om in ieder geval voorlopig de prijs gelijk te houden – juist omdat de Switch 2 net uit is en de Xbox Series en PS5 al meerdere prijsverhogingen hebben gehad. De klap daar zal eerder opgevangen worden door alles eromheen: denk aan accessoires en abonnementen zoals PlayStation Plus.

Bij laptopfabrikanten en smartphonemakers ligt dat anders. Die hebben geen andere producten in het ümfeld die ingezet kunnen worden om de kosten van het belangrijkste product niet al te veel te hoeven verhogen. De stijgende kosten van geheugen, opslag en processor zullen daar dus wel impact gaan hebben, zo is de verwachting.

Hogere prijzen of minder waar voor je geld

Die impact heeft grofweg twee smaken. Enerzijds zal vooral premium tech duurder worden, maar krijg je daar wel meer voor terug; anderzijds zullen bij mid-range tech de prijzen waarschijnlijk minder hard stijgen, maar krijg je daar tegelijkertijd minder waar voor je geld. Krimpflatie.

Premiumtech: duurder, maar meer mogelijkheden

Hier spelen twee dingen: niet alleen zijn chips minder goed leverbaar, er wordt tegelijkertijd hard gewerkt aan nieuwe productietechnieken (zoals de 2-nanometer chiptechnologie van marktleider TSMC). De productie van zo'n nieuwe chip is een ingewikkeld en duur proces. Dat drijft de prijs op.

Wel is het zo dat je als consument profiteert van de mogelijkheden van de nieuwste generatie chips. Die kunnen langer hoge prestaties volhouden en toch koeler blijven, simpelweg omdat de chip efficiënter met energie omgaat. Dat merk je echt in de praktijk. Dus ja, je betaalt meer, maar je krijgt er ook meer voor terug.

©StocksJust4You - stock.adobe.com

Mid-range: niet duurder, wel mindere specs

Bij de middenklasse proberen merken de prijs aantrekkelijk te houden. Als onderdelen duurder worden, moeten ze ergens compenseren. Je krijgt dan voor ongeveer dezelfde adviesprijs als het model van vorig jaar een smartwatch of telefoon met minder opslag, minder RAM of trager werkgeheugen dan de generatie van vorig jaar. Of het model wordt uitgekleed: extra's (bijvoorbeeld een snellere opslagvariant, betere camera, luxere afwerking) verdwijnen.

En de budgetmodellen?

Hele goedkope modellen hebben het extra lastig. Daar zit weinig marge op, dus een stijging van onderdelenprijzen hakt er direct in. Het principe is hetzelfde als bij mid-range, maar het pakt hier vaker scherper uit: er is minder ruimte om kosten op te vangen, dus je merkt het sneller in RAM, opslag of snelheid. Daarnaast kunnen fabrikanten in het laagste segment ook kiezen om instapmodellen te schrappen, of om 'nieuwe' modellen uit te brengen die intern weinig veranderen. Dat betekent vaak ook: minder keuze voor jou.

Conclusie

Tech is in 2026 duurder geworden omdat de chipindustrie zich steeds meer richt op AI-datacenters. Daardoor verschuift productiecapaciteit naar specialistisch geheugen, en stijgen de prijzen van standaardgeheugen en opslag.

Het advies voor jou is vooral praktisch: als je nu al weet dat je extra RAM, een grotere ssd of een nieuwe smartphone, laptop of gameconsole nodig hebt, wacht dan niet te lang. De signalen uit de markt wijzen erop dat prijzen en beschikbaarheid voorlopig onder druk blijven staan. Dat maakt vergelijken weer belangrijker dan de afgelopen jaren. Kijk niet alleen naar de prijs, maar kijk extra goed naar de specificaties. En kijk daarbij vooral naar RAM en opslag: daar zie je de effecten van wat er nu speelt het snelst terug.

Wanneer Sony met een nieuwe set premium oordoppen op de proppen komt, dan moet je opletten. Dit Japanse merk is namelijk al jaren marktleider als het gaat om geluidskwaliteit en actieve ruisonderdrukking. Met zijn prijs van 300 euro mikt de fabrikant wederom op het hogere segment, al is dit wel minder dan de adviesprijs van zijn voorganger.

De Sony WF-1000XM6 volgen de XM5 op die het Japanse bedrijf zo’n 2,5 jaar geleden uitbracht. Dat is een flinke periode in het land der oordoppen (of technologie in het algemeen). Daar waar veel fabrikanten inzetten op jaarlijkse releases en complete productgroepen beperkte stappen voorwaarts maken, is het fijn om te zien dat een elektronicaproducent het nog aandurft langer te wachten tussen verschillende uitgaven. Dan heb je tenminste wat te melden of te vertellen.

Met deze versie zet Sony in op een betere noise cancelling, audioweergave, gesprekskwaliteit en ergonomie. Daarnaast brengt de fabrikant stabielere bluetooth-connectiviteit, Google Gemini-integratie en een hogere mate van milieuvriendelijkheid. Zo zijn de antennes langer gemaakt, waardoor de oortjes niet snel de verbinding verliezen, ook niet in drukkere omgevingen zoals een vliegtuig of trein. Dat hebben we aan den lijve ondervonden de afgelopen weken.

©Wesley Akkerman

Meer in contact

Net als bij het vorige model maakt Sony gebruik van memory foam als oortips (het deel dat in je gehoorgang zit). Die hebben als grote voordeel dat ze zich aanpassen aan de vorm van de opening en dus altijd strak en goed zitten. In de doos zitten verschillende opties. Bij ons zit de een net te los, terwijl het formaat daarna juist net wat strak zit. Daardoor kan langer dan twee uur luisteren wat oncomfortabel worden. Maar ze vallen in elk geval niet zomaar uit je oren.

Deze keer kijkt Sony ook naar het ontwerp. De Sony WF-1000XM6-oortjes zijn wat langwerpiger en steken iets verder uit je oren dan z'n voorganger, waardoor je moet oppassen wanneer je een T-shirt of trui uittrekt. Het oppervlak is wat ruwer en dat helpt daadwerkelijk bij de fysieke bediening; het voelt alsof je wat meer in contact bent met de bediening. Muziek pauzeren, actieve ruisonderdrukking activeren – het gaat allemaal erg soepel. Je hoeft ze niet hard in te drukken.

Grammy-winnende engineers

Daarnaast is het fijn dat deze dopjes nog steeds acht uur meegaan op een volle accu. Dat is met actieve ruisonderdrukking aan. Zet je die uit, dan mag je daar nog een paar uur bij optellen. Met de oplaadcase erbij kun je rekenen op 24 tot 30 uur. Dat is misschien niet superveel in vergelijking met sommige concurrenten, maar die zitten dan ook niet boordevol allerlei extra microfoons (vier stuks in dit model) en speciaal ontwikkelde drivers.

©Wesley Akkerman

De drivers zijn natuurlijk medeverantwoordelijk voor het geluid, maar de samenwerking met allerlei gerenommeerde studio's en muziekproducenten helpt daar vanzelfsprekend ook bij. Sony heeft zich laten leiden door een team van Grammy-winnende en Grammy-genomineerde engineers, waaronder Randy Merrill (die werkte met Ed Sheeran), Chris Gehringer (Lady Gaga) en Michael Romanowski (Alicia Keys). Dat zijn niet de minste namen, maar wat merk je daarvan?

Naast je in de kamer

Nou, het grootste compliment dat we een set oordoppen kunnen geven: je hebt de equalizer niet nodig om goed en wel – en in de hoogste kwaliteit! – van je digitale muziek te genieten. De audio klinkt warm, vol en persoonlijk. Dat gaat niet ten koste van de hogere regionen of het middenveld, waardoor die helderheid en nuance bewaakt blijft. Soms lijkt het net alsof iemand op een drumstel naast je in de kamer speelt, zo dichtbij klinken de nummers.

Als je wilt, dan kun je wel een equalizer op de soundstage loslaten. Je kunt dan kiezen uit verschillende profielen, zelf een instelling beheren of Sony het werk uit handen laten nemen. Dan stelt de (helaas soms wat onoverzichtelijke) app de equalizer in op basis van jouw eigen gehoor. Hier kan dat nog weleens ten koste gaan van het basgeluid, waardoor we dat maar achterwege laten, maar het is fijn dat het kan. Het maakt de Sony WF-1000XM6 breed inzetbaar.

©Wesley Akkerman

Gevoel, beleving, emotie

En daar blijft het niet bij qua audio. Want je kunt streamen in hoge resoluties dankzij de LDAC-audiocodec en anders leunen op DSEE Extreme (een algoritme van Sony dat de muziek in kwaliteit opschaalt). Verder is nieuw in deze set dat je audio wat verder weg kunt laten klinken, alsof je in een café of je eigen woonkamer zit. Dat is een vreemde maar oorstrelende ervaring die je moet beleven om het te begrijpen.

We snappen uiteindelijk wel waarom Sony deze functie introduceert. Het kan bijvoorbeeld helpen bij de concentratie. Wij hebben vooral gemerkt dat je er een huiselijk gevoel aan kunt overhouden wanneer je kilometers hoog in de lucht hangt in een vliegtuig, omdat het net lijkt alsof je naar je eigen audioset thuis op de achtergrond luistert. Het gaat hier niet om de beste geluidskwaliteit, maar om een gevoel, een emotie, een beleving. En die is helemaal oké.

Tot slot kijken we nog even naar de actieve ruisonderdrukking. Die is beter dan ooit. Zo hebben we bijna niets van de vliegtuigmotoren gehoord tijdens een recente reis naar Barcelona en komt er ook weinig tot geen geluid vanuit het OV je gehoorgang in. Bepaalde plotselinge hoge tonen komen nog weleens door, maar die blijven moeilijk filterbaar. Al met al is dit wederom een mooie stap voorwaarts, helemaal als je je écht even wilt afsluiten van je omgeving.

Sony WF-1000XM6 kopen?

Het zal ongetwijfeld niemand verbazen, maar dat maakt zo’n beoordeling niet minder waardevol: de Sony WF-1000XM6 is een regelrecht schot in de roos. Qua audiokwaliteit en -beleving hebben we nog niet beter gehoord. Soms klinkt het net alsof de muziek live naast je wordt gespeeld. Het comfort en de app kunnen nog wel beter, maar de grandioze actieve ruisonderdrukking en de fysieke bediening maken een hoop goed. Dit is je volgende set oordopjes!