Koopgids: harde schijven en SSD's
Een nieuwe interne schijf voor je pc of laptop is elke paar jaar weer een thema. De markt verandert razendsnel en daarom is het de hoogste tijd voor een update. We kijken tegenwoordig voornamelijk naar ssd's, maar de goede oude hard disk heeft ook nog steeds een groot marktaandeel. Wat is de beste ssd die je nu kunt kopen? En wat is de beste harde schijf?
Tip 01: Hd vs ssd
Er is al zoveel over geschreven en daarom houden we het kort: simpel gezegd zijn er twee types interne schijven. De klassieke harde schijf heeft bewegende delen en heeft als voordeel dat hij goedkoop is. Nadeel is natuurlijk dat een harde schijf door deze bewegende delen makkelijker kapot kan gaan. Een ssd bevat geen bewegende delen en is een stuk sneller. Het grootste nadeel is nog steeds dat deze schijven nog steeds prijzig zijn, al dalen de prijzen elk jaar. Voor een ssd van 250 GB betaal je tegenwoordig nog geen honderd euro, drie jaar geleden was dit nog rond de 150 euro. Tijdens een presentatie van Intel in 2016 voorspelde het bedrijf dat de prijs per gigabyte rond 2020 onder tien dollarcent komt te liggen, dat zou betekenen dat een ssd van 250 GB in Nederland over twee à drie jaar rond de 25 euro zou moeten kosten. Het lijkt erop dat dit niet helemaal opgaat, mede door de zogenoemde nand-crisis: door een tekort aan nand-flashgeheugen is de prijs de laatste maanden gelijk gebleven of zelfs gestegen. Hopelijk dalen de prijzen in 2018 weer een beetje.
©PXimport
Tip 02: Ssd-technologie
We focussen ons in eerste instantie op ssd-schijven: solid state drives. Een ssd is in de meeste gevallen een opslagmedium met een plastic behuizing. Hij weegt slechts een paar gram en is dus heerlijk licht om in een laptop in te bouwen. De connectoren van een ssd klik je zo in de standaard sata-poort van je laptop of computer. Een ssd bestaat uit een printplaat, zogenoemde controllerchips om een verbinding met je computer te maken en het daadwerkelijke flashgeheugen. We hadden het hier in de vorige tip al even over, dit flashgeheugen bestaat uit nand. Dit is een bepaald type siliconen dat data op kan slaan. Het wordt voornamelijk gebruikt in ssd-schijven en (micro-)sd-kaartjes. Aangezien deze kaartjes massaal gebruikt worden in smartphones, tablets en fotocamera’s is het logisch dat er enorm veel vraag is naar nand-flashgeheugen.
©PXimport
Een ssd weegt slechts een paar gram en is dus heerlijk licht om in een laptop in te bouwen
-
Tip 03: Formaat
Interne schijven bestaan in een paar verschillende formaten. Vroeger waren er eigenlijk maar twee opties: 2,5 inch of 3,5 inch. De klassieke harde schijven vind je nog in deze twee formaten, maar solid state drives heb je niet in het 3,5inch-formaat. Wil je een 2,5inch-schijf in een 3,5inch-schacht inbouwen, dan heb je speciale inbouwbeugels nodig, die vind je bij vrijwel elke computerzaak.
De 2,5inch-maat is heel gangbaar en vrijwel elke computer en laptop kan dit formaat aan. Maar eigenlijk heeft een solid state drive helemaal niet zo’n grote behuizing nodig, het grootste gedeelte is leeg. Vandaar dat er kleinere opties zijn voor solid state drives. Nieuwere laptops en ultrabooks gebruiken vrijwel geen 2,5inch-ssd’s meer omdat het kostbare ruimte in een kleine laptop inneemt. De eerste poging om een ssd kleiner te maken, was mSata oftewel mini-sata. Dit was eigenlijk een normale 2,5inch-printplaatje maar dan zonder de plastic behuizing. Omdat mSata verder precies hetzelfde is als een normale ssd, is de bandbreedte begrensd met 6 gigabit per seconde.
Een nieuwere variant is m.2. Dit is nog kleiner dan mSata, het formaat kan echter variëren. Sommige m.2-ssd’s hebben een sata-aansluiting, andere hebben een pci-express-aansluiting. Elke m.2-ssd wordt aangeduid met vier cijfers die het formaat aangeven: de eerste twee cijfers geven de breedte aan, de laatste twee de lengte (bijvoorbeeld m.2-2280). Standaard m.2-ssd’s zijn 22 millimeter breed, de lengte is meestal 60 of 80 millimeter. In veel gevallen bevat een langere m.2-ssd meer nand-geheugen en heeft dus een grotere capaciteit. De technologie die je laptop of computer gebruikt, moet je van tevoren checken. Als je laptop alleen m.2-sata ondersteunt, dan kun je er geen m.2-pci-express-variant in zetten. M.2-pci-express heeft overigens een potentiële snelheid van 32 Gb/s (3,2 gigabyte per seconde) oftewel 3200 MB/s.
Tip 04: Opslagruimte
Het belangrijkste van een ssd is natuurlijk de opslagruimte. Op de meeste laptops vind je tegenwoordig 128 gigabyte als standaardoptie. Dit is genoeg als je de laptop gebruikt om op het internet te surfen, af en toe een Netflix-filmpje wilt bekijken en wat documenten wilt bewerken. Ga je aan de slag met foto’s en video of wil je een complete muziekbibliotheek op je computer opslaan, dan zit je snel aan je grenzen. Uiteraard moet je ook de ruimte voor het besturingssysteem meerekenen, een kale installatie van Windows 10 64 bit kost je minstens 20 gigabyte. Voeg daar nog eens Microsoft Office en wat programma’s van Adobe aan toe en je zit zo op 40 tot 50 gigabyte. Voordat je een nieuwe interne schijf gaat aanschaffen, is het handig om eens op te schrijven wat je allemaal precies op je nieuwe schijf op wilt slaan. Maak een rekensommetje en reserveer nog eens minstens 40 tot 50 gigabyte extra voor de toekomst.
©PXimport
Bereken voordat je een nieuwe schijf aanschaft, wat je allemaal op die nieuwe schijf wilt opslaan
-
Tip 05: Uitbreiding
Bij de aanschaf van een laptop is het tegenwoordig vaak zo dat je beter meteen een grotere ssd kunt meebestellen. Soms is het lastig of zelfs onmogelijk om later een interne schijf te upgraden, zeker als het om een klein formaat als m.2 gaat. Bij moderne en kleine machines zoals de Apple MacBook of de Microsoft Surface Book is het upgraden van een ssd echt helemaal uit den boze. In het geval van Apple zit de ssd op het moederbord gesoldeerd en kun je het niet upgraden, in de Surface Book zit weliswaar een m.2-ssd, maar om hierbij te komen moet je vrijwel de gehele laptop uit elkaar halen, iets wat niet aan te raden is. Website iFixit gaf de laptop een 1 op de schaal van repareerbaarheid.
©PXimport
Tip 06: Hybride schijven
Als je een grote schijf wilt kopen, maar de prijs van een ssd je afschrikt, dan kun je altijd nog voor een hybride schijf gaan. Dit wordt ook wel aangeduid als sshd (solid state hard drive). Het combineert een kleine ssd met een grote harde schijf. In de meeste gevallen is het ssd-gedeelte echter een fractie van de totale grootte. Bij een schijf van 1 TB zit dan bijvoorbeeld maar een ssd-gedeelte van 8 GB. Toch helpt dit bij sommige toepassingen. Het ssd-gedeelte functioneert als een soort tussenstop, ook wel bekend als cache. Toepassingen worden sneller geopend en data wordt sneller weggeschreven. Bestanden die vaak worden gebruikt, nestelen zich op het ssd-gedeelte. Bestanden die niet worden aangesproken, verschuiven naar het hardeschijf-gedeelte.
©PXimport
Harde schijf
In dit artikel hebben we het voornamelijk over solid state drives, maar voor massaopslag kan een klassieke harde schijf ook prima functioneren. Bij de aanschaf van een harde schijf is het handig om te kijken naar de rotatiesnelheid. Standaard voor een harde schijf van 2,5 inch is 5400 rpm, maar als je een betere prestatie wilt, kies dan een schijf met een toerental van 7200. Voor veel 3,5inch-schijven is dit de standaard, enkele topmodellen hebben zelfs een rotatiesnelheid van 10.000 toeren.
Tip 07: Snelheid
Als je bepaald hebt welke grootte je schijf moet hebben en welk formaat je nodig hebt, dan kun je kijken naar andere specificaties. De belangrijkste specificatie is de snelheid, deze wordt aangegeven in de maximale lees- en schrijfsnelheid. De nieuwste 2,5inch-ssd’s hebben allemaal een sata3-aansluiting. De maximale lees- en schrijfsnelheid van een sata3-aansluiting is 6 gigabit per seconde (600 megabyte per seconde), vandaar dat sata 3 ook wel eens wordt aangeduid als sata 6 Gb/s of sata 600 MB/s (of als sata III). Als je computer alleen sata 2 ondersteunt, heeft een sata3-schijf geen zin, de lees-en schrijfsnelheden worden dan gelimiteerd tot de snelheid van de sata-aansluiting. Normaal gesproken heeft een sata3-ssd een maximale lees- en schrijfsnelheid tussen de 520 en 580 megabyte per seconde.
©PXimport
Een sata3-ssd heeft meestal een maximale lees- en schrijfsnelheid tussen de 520 en 580 MB per seconde
-
Tip 08: Cache en controller
Kijk je naar verschillende ssd’s, dan valt op dat er een prijsverschil zit tussen sommige modellen, terwijl de lees- en schrijfsnelheden hetzelfde zijn. Waar zit nu precies het verschil in prestatie? Het antwoord ligt bij de cache en de controller. Duurdere en snellere ssd’s gebruiken vaak betere controllers en hebben beter cachegeheugen. Het is lastig om de snelheid en kracht van een ssd te bepalen op basis van deze specificaties, probeer maar eens een Samsung 3-core MEX Controller met een Marvell 88SS9189 Controller uit een SanDisk te vergelijken. Wil je de kracht en snelheid van twee ssd’s vergelijken, dan moet je naar een site gaan die de benchmarks heeft gedaan. De website http://ssd.userbenchmark.com is handig. Klik bijvoorbeeld op Effective Speed en alle modellen worden op basis van snelheid met elkaar vergeleken. Wil je sorteren op prijs-kwaliteitverhouding, dan klik je op Value.
©PXimport
Tip 09: Behuizing
Een interne schijf is niet alleen handig als je het in een laptop of computer wilt inbouwen, ook als externe schijf kan het prima functioneren. Het grote voordeel is dat je zelf de beste of goedkoopste schijf kunt kopen en deze daarna zelf in een goedkope behuizing schroeft. Een ander voordeel is dat je eventueel de behuizing later kunt upgraden: had je nog een slomere usb2.0-behuizing, dan wissel je deze om naar een usb3.0- of usb-c-behuizing. Kijk bij de aanschaf van een behuizing even goed naar recensies op internet, sommige behuizingen zijn van dubieuze kwaliteit en blijken veel te snel stuk te gaan. Je hebt niet alleen 2,5inch-behuizingen, ook voor m.2-schijven kun je behuizingen vinden.
©PXimport
iFixit
We lieten de naam al even vallen, maar de website iFixit is een geweldige bron als je een laptop of computer uit elkaar moet halen om er een nieuwe schijf in te zetten. Ga naar https://nl.ifixit.com en klik op Reparatiehandleidingen. Selecteer of je een Mac of pc wilt demonteren en kies welk model je hebt. Per model zie je welke handleiding beschikbaar zijn. De meeste handleidingen zijn overigens alleen in het Engels.
©PXimport
Kooptips
We zetten de drie beste ssd’s voor je op een rij. Om een goede vergelijking te kunnen maken, hebben we van alle schijven de optie van rond de 250 GB geselecteerd.
Crucial MX300 275GB
Prijs: € 94,- De Crucial MX300 is één van de goedkoopste ssd’s die je op dit moment kunt kopen. De snelheid is prima, maar de lees- en schrijfsnelheden blijven wel achter bij de concurrentie. Een voordeel is dat je iets meer gigabytes krijgt dan bij andere bedrijven.
Samsung 850 Pro 256 GB
Prijs: € 132,75 De Samsung 850 Pro is door de site www.userbenchmark.com tot snelste ssd van het moment uitgeroepen. De ssd heeft een nieuw type nand gebruikt, officieel 3D V-NAND genoemd. De 850 Pro verbruikt bovendien iets minder stroom dan zijn voorganger, de 840 Pro.
Kingston SKC1000 240 GB
Prijs: € 155,50 Deze m.2-optie van Kingston behaalt gemiddelde leessnelheden van rond de 2000 megabyte per seconde en is daarmee één van de snelste m.2-schijven van het moment. De SKC1000 is een M.2 met pci-e-aansluiting.
