‘De blockchain’ is een hippe term waar sommige toekomstdenkers veel potentie in zien. Maar wanneer worden de daden nou eens bij de woorden gevoegd? Steeds meer blockchain-toepassingen lijken nu op het punt te staan hun beloftes waar te maken.

Door: Tijs Hofmans en Jasper Bakker

‘We moeten iets met de blockchain’ is misschien wel de meest gehoorde uitspraak bij innovatieve bedrijven (meestal met het woord ‘fintech’ ergens in de naam), maar wát er dan precies met de blockchain moet gebeuren is niet altijd even duidelijk. Sommige bedrijven organiseren hackathons waarin wordt geprobeerd een goede toepassing voor blockchains te vinden, vaak zonder concrete aanleiding.

Als het gaat om blockchains lijkt er weinig middenweg te bestaan. Er zijn sceptici die nog te veel beren op de weg zien als het om de technologie gaat, maar er is een grote groep (vocale) goeroes die zweert dat de blockchain op termijn een revolutie kan ontketenen in de financiële wereld. Het is anno 2017 echter nog steeds lastig om concrete toepassingen te vinden voor de technologie, ondanks de grote hoeveelheid bedrijven en instellingen die inmiddels zegt ‘interesse’ in de blockchain te hebben en ermee te experimenteren. Toch verschijnen er langzaam signalen dat blockchains toepassingen vinden in de echte wereld.

Voor je verder gaat: Lees hier meer over de werking van blockchain.

Blockchain bij banken

Omdat de blockchain zo wezenlijk verbonden is aan cryptovaluta, is het niet gek dat veel banken en andere financiële instellingen daar op de een of andere manier mee experimenteren. Maar in de financiële sector staat de technologie ook nog in de kinderschoenen. Veel bedrijven en instellingen hebben experimenten lopen waarmee ze kijken óf er iets te doen is met blockchains, ook al weten ze niet precies wat.

Een belangrijke reden daarvoor is dat zulke instellingen zich vast willen voorbereiden op de toekomst. Neem De Nederlandsche Bank, de nationale toezichthouder voor de banksector. Die begon een paar jaar geleden met een experiment, de DNBCoin. Dat is een eigen digitale munt die de toezichthouder zelf creëerde om ‘meer inzicht te krijgen in de werking en het nut van blockchains’. De eerste fase van dat experiment moest de vroege dagen van de bitcoin emuleren. Er werden vijf laptops op elkaar aangesloten, die onderling een eigen cryptovaluta begonnen te ‘minen’. Net als bij de eerste bitcoins werd er een ‘genesis-block’ gemined, en werd er gekeken naar hoe de evolutie van een nieuwe munt verliep.

Maar het was vooral de tweede test waar DNB veel van leerde. In dat nieuwe experiment werden de extremen rondom de bitcoin bekeken: een simulatie van het jaar 2140, als de laatste van de 21 miljoen beschikbare bitcoins worden gemined. “Blockchaintechnologie kan mogelijk een nieuwe dimensie betekenen in de interactie tussen financiële instituten”, vertelde één van de teamleden in een presentatie. Daar moet een toezichthouder op in kunnen spelen.

De Nederlandsche Bank lijkt bij het opzetten van het project niet goed te hebben gekeken naar wat de grote banken ook daadwerkelijk van plan zijn. Die zijn weliswaar wel met blockchains bezig, maar zien de technologie over het algemeen niet geschikt voor monetaire toepassingen zoals bitcoins of andere cryptovaluta.

“Bitcoins zijn ongereguleerd geld, en banken zijn juist heel erg gereguleerd”, legt een woordvoerder van ABN Amro uit. “Dus wij kijken helemaal niet naar een eigen cryptomunt of hoe we bitcoins kunnen integreren.” ABN Amro heeft veel blockchain-projecten en -pilots lopen. Die richten zich allemaal op ondersteuning van het bedrijfsleven en komen meestal neer op vormen van zogeheten ‘smart contracts’. Ook Djuri Baars van de Rabobank beaamt dat regulatie een obstakel is. “De blockchain is ontworpen voor peer-to-peer-betalingen, maar een bank moet juist controleren wie er achter een betaling zit. Dat staat haaks op elkaar.”

Blockchain in de logistiek

Daarom richten de banken zich vooral op blockchain in de handel en logistiek. ABN Amro heeft bijvoorbeeld een project lopen dat werd geboren vanuit een hackathon (op die manier zien dus de meeste andere blockchainprojecten ook het levenslicht). Het project richt zich op zeetransport en kijkt naar de mogelijkheden om alle aspecten van containervervoer in blockchainformaat te zetten.

“Een zeecontainer uit China doet er zo’n 24 dagen over om hier te komen”, legt een woordvoerder uit. “Maar alle administratie om die reis heen duurt wel 40 dagen. Dat komt voornamelijk omdat er zoveel partijen betrokken zijn bij een reis: de financierder, douane, de rederij, de vervoerder, de fabrikant.” Het probleem van een groot aantal betrokken partijen komt bij veel blockchain-adepten terug als één van de belangrijkste problemen die met een blockchain kan en zelfs moet worden opgelost. “Alle partijen hebben op andere momenten informatie nodig over zo’n reis, en dat moet informatie zijn waarvan je zeker moet weten dat die klopt. Op dit moment wordt veel van die informatie zelfs met de fax verstuurd. Dat kun je met een blockchain makkelijk oplossen.”

Uiteindelijk draait die oplossing natuurlijk wel ook om geld. “Als het administratieve proces minder lang duurt, heeft de vervoerder ook minder kosten. En omdat het proces verkort wordt, betekent dat ook dat die tijd weer voor nieuwe reizen kan worden ingezet.”

Identiteit vaststellen

Ook ING heeft een paar belangrijke proeven lopen in een speciale blockchain-afdeling die uit twaalf personen bestaat. De meeste experimenten begonnen begin dit jaar en hoewel sommige ervan zich richtten op financiële transacties, draaide het merendeel van de proeven rondom ‘trade finance’ (het vastleggen van beursgerelateerde transacties), maar ook om ‘smart identities’. Dat laatste is een hippe term voor het vastleggen van de identiteit van een klant van de bank en diens financiële situatie, wat handig is als je kijkt naar alle betrokken afdelingen binnen een bank die zich met een klant bezig houden. Denk maar aan een klant die een hypotheek wil afsluiten, een eigen zaak heeft of een pensioen opbouwt en met meerdere van die afdelingen te maken krijgt.

Er worden echter wel wat voorzichtige stapjes gezet op transactiegebied. Een eerste echte proef werd in februari van dit jaar uitgevoerd toen ING een overschrijving naar China deed. Waar zo’n transactie normaal gesproken 3 uur duurt, wist het team dat – door de onderliggende blockchaintechnologie – terug te brengen naar slechts 25 minuten. De Rabobank wil ook een project opzetten om microtransacties te kunnen uitvoeren. “Een transactie kost nu bijvoorbeeld 35 cent, maar dat kan met blockchaintechnologie terug worden gebracht naar 1 cent”, vertelt Djuri Baars van de bank.

Als basis voor arbeidscontract

er in het bedrijfsleven al praktische voorbeelden te vinden waarin blockchain-technologie op dit moment wordt ingezet –en met veel zelfverzekerdheid. Zo is er Flexentral, een bedrijf dat een systeem maakt waarin ‘alle aspecten van een arbeidscontract’ worden bijgehouden. In dat systeem kunnen bijvoorbeeld alle transacties worden vastgelegd, alle betalingen aan een werknemer, het werk dat moet gebeuren én het werk dat wordt uitgevoerd.

Volgens Onno Hektor, medeoprichter van het bedrijf, is zo’n systeem een absolute vereiste in ‘het oerwoud van mensen en instanties die betrokken zijn bij werving, selectie en betalingen’. “Als je al die tussenpersonen weghaalt, bespaar je zo 20 procent van je kosten op bijvoorbeeld payroll, en die taken van de tussenpersonen kunnen makkelijk worden overgenomen door een blockchain.” Zeker bedrijven die veel gebruikmaken van flexmedewerkers en externe partijen, kunnen veel tijd en geld kwijt zijn aan tussenpersonen.

Stadjerpas

In Groningen loopt al een tijdje één van de weinig écht concrete projecten met blockchaintechnologie van Nederland. Met de ‘Stadjerspas’ kunnen inwoners van Groningen sinds 2016 met een laag inkomen korting krijgen op verschillende faciliteiten in de stad, zoals sporthallen en musea. De onderliggende blockchain-software loopt de goedkeuring van de korting na. Ook bij dit project zijn veel instanties betrokken, zoals ambtenaren én de betreffende instellingen, en al die informatie van gebruikers komt terecht in een database via blockchain-techologie.

©PXimport

Microsoft en blockchain

Een bekende naam die ook ver is met experimenteren met de inzet van de blockchain-technologie is Windows-maker Microsoft. In de zomer heeft Microsoft een open ontwikkelraamwerk voor blockchain uitgebracht. Dit is geen concreet bruikbaar softwareproduct voor bedrijven, maar een basishulpmiddel voor developers. Dit zogeheten Coco Framework belooft een oplossing voor bepaalde beperkingen van huidige blockchain-netwerken, zoals het maximale aantal transacties dat ze per seconde kunnen verwerken. Microsofts Coco is platformonafhankelijk en generiek wat blockchains betreft, waardoor het dus werkt met verschillende implementaties van die technologie. Het is de bedoeling dat dit stuk software begin 2018 opensource beschikbaar komt op ontwikkelaarssite Github. De broncode is dan voor iedereen openlijk in te zien en te gebruiken.

Een ander blockchain-initiatief van Microsoft is Project Manifest, voor de complexe vertrouwenszaak van toeleveringsketens. Zulke ketens worden gevormd door bedrijven die grondstoffen, halffabricaten, componenten, onderdelen en producten aan elkaar leveren.

Controleerbaarheid

En ook in een andere branche duikt de blockchain op. Is deze chocopasta écht nootvrij geproduceerd? Zijn de opslagchips in deze nieuwe Samsung- of Huawei-smartphone van de ene soort of van de andere, snellere soort? Elk van deze smartphonemakers is recent ‘betrapt’ op het gebruik van verschillende chips in ogenschijnlijk hetzelfde toestel. Snelle antwoorden op vragen over de herkomst van componenten en ingrediënten zijn niet alleen nuttig voor milieubewuste consumenten en tech-fijnproevers.

Fabrikanten en winkels hebben ook veel te winnen bij inzichtelijkheid en controleerbaar vertrouwen. Denk aan vlamvattende accu’s in sommige smartphones en giftige stoffen in bepaalde voedingsmiddelen. Welke toestellen of etenswaar moeten rap uit de markt gehaald worden? En van welke ladingen valt de veiligheid aantoonbaar te garanderen?

Voedselbedrijven Unilever, Nestlé en Walmart werken hiervoor samen met computerveteraan IBM aan een blockchainnetwerk. Zij willen de traceerbaarheid van ingrediënten verbeteren en versnellen. Zo kan er binnen enkele minuten in plaats van dagen worden bepaald wat er wanneer in welke voedingsproducten is verwerkt en met welke herkomst. Bijvoorbeeld welke ladingen eieren wel of niet zijn besmet met het giftige bestrijdingsmiddel fipronil, waar afgelopen zomer een internationale rel over was.

De mogelijkheden voor toeleveringsketens hebben ook de warme aandacht van de Duitse firma SAP, die planningssoftware maakt voor bedrijfsvoering, supply chains en klantenrelaties. En automaker Porsche heeft zelfs een innovatiewedstrijd georganiseerd om blockchain in te zetten voor data-analyse in zijn industriële productieketen.

Blockchain bij de overheid

Naast vele bedrijven, groot en klein, doet ook de Nederlandse overheid mee. In het kader van het Digitale Agenda 2020-initiatief draaien er binnen de hele overheid projecten, inclusief dezelfde hackathons en een eigen ‘blockchain-speeltuin’ als banken houden. “Het doel is om tijdens de pilots in kaart te brengen op welke wijze blockchain kan helpen om overheidsprocessen te vernieuwen en verbeteren”, schrijft de overheid zelf.

Er draait een pilotproject van de Kamer van Koophandel (KvK), waarin de mogelijkheden worden verkend voor het snel opzetten van nieuwe organisaties met een beperkte houdbaarheid. Zulke ‘flash-stichtingen’ zijn bijvoorbeeld nuttig voor het inzamelen van donaties aan goede doelen die van tijdelijke aard zijn. En er wordt in gemeentes geëxperimenteerd met het digitaal identificeren van gebruikers. De projectleiders reageerden helaas niet op ons verzoek om commentaar over de projecten. Wel zeggen experts zoals Van Loosbroek dat de overheid ook veel samenwerkt met bedrijven, en krijgen die soms ook overheidssteun.

Dutch Blockchain Hackathon

Groningen pioniert met blockchain en bouwt zijn reputatie op dat gebied uit. Begin dit jaar zijn andere blockchain-toepassingen gerealiseerd op de Dutch Blockchain Hackathon. Die ontwikkelwedstrijd voor blockchain is geopend door de Nederlandse startup-ambassadeur Prins Constantijn. Organisator van de hackathon is de Groningse startup DutchChain, dat de techniek achter de Stadjerspas (zie eerder in dit artikel) heeft verzorgd. Betrokken partners waren ING Bank, accounting- en adviesbedrijf Deloitte, naast de financiële toezichthouders AFM (Autoriteit Financiële Markten) en DNB (De Nederlandsche Bank).

Ondanks de financiële aard van die betrokken organisaties was de hackathon zelf gericht op meer dan alleen (virtueel) geld. Meer dan vierhonderd developers uit ruim tien landen hebben in een grote Groningse loods in 48 uur hun innovatieve ideeën tot werkelijkheid gemaakt. Deze hackwedstrijd met vijfenvijftig deelnemende teams heeft zeven winnaars opgeleverd. Zij zetten blockchain in voor sparen met pensioengeld, voor directe energiehandel tu, voor internationaal freelancerswerk, voor identificatieproblemen rondom vluchtelingen, en voor gemeentelijke diensten aan inwoners. Laatstgenoemde winnaar was een team van de gemeente Zuidhorn.

Toekomst

‘De lijst blockchain-bouwers is lang en groeiende. Al deze bedrijven, instanties, developers en gemeenten geloven dat blockchain de wereld ingrijpend gaat veranderen. Zij werken aan het realiseren van die verandering. De blockchain’ is inmiddels het niveau van ‘interessant concept’ ontstegen, en er zijn diverse projecten waar dergelijke technologie in een vroeg stadium wordt ingezet. Daarmee is de blockchain niet langer een oplossing waarvoor een probleem wordt gezocht – zoals dat een paar jaar geleden nog het geval was.

Maar of de technologie nu echt de revolutie ontketent die blockchain-evangelisten sinds het begin van dit decennium voorspellen, is ook nog steeds maar de vraag. Voorlopig lijkt de blockchain hier en daar wel wat geld te kunnen besparen, zeker in processen waar normaal veel verschillende partijen bij zijn betrokken, maar het ‘buitenspel zetten van de banken’, zoals Onno Hektor het noemt, lijkt nog ver weg.

Hogwarts Legacy was een gigantisch succes voor de gamedivisie van Warner Bros., dus een vervolg is eerder een kwestie van ‘wanneer’ dan ‘of’. Het bestaan van Hogwarts Legacy 2 is nog niet officieel bevestigd, maar er is wel al eens over een vervolg gepraat. Alle informatie - hoewel karig - die we op dit moment hebben vind je in dit overzicht.

Dit artikel is op 6 februari bijgewerkt.

Het in 2023 uitgekomen Hogwarts Legacy was een groot financieel succes voor Warner Bros. Games, wat ook positief is voor ontwikkelaar Portkey Games - dat voorheen vooral mobiele Harry Potter-games ontwikkelde. Daarnaast was het de bestverkochte titel van 2023, waardoor chief financial officer Gunnar Wiedenfels logischerwijs aangaf dat een vervolg op Hogwarts Legacy de grootste prioriteit is voor de gamedivisie van Warner (via Variety).

Releasedatum en platformen van Hogwarts Legacy 2

Hogwarts Legacy is inmiddels al een paar jaar uit, maar de ontwikkeling van AAA-games duurt tegenwoordig steeds langer. Over het algemeen neemt dit zo’n zes jaar in beslag, maar gezien dit een vervolg betreft kunnen daar wat jaren vanaf geschaafd worden.

Als alles goed verloopt zou Hogwarts Legacy 2 dus wellicht eind 2027 of ergens in 2028 kunnen verschijnen, maar dat is verre van zeker. Verwacht wordt dat de game op de huidige generatie consoles uitkomt, dus de PlayStation 5, Xbox Series-consoles, pc en wellicht de Nintendo Switch 2, alsmede de volgende generatie aan hardware als de PlayStation 6 en next-gen Xbox.

©Warner Bros.

De Warner Bros.-overname door Netflix

Het is immers een rare tijd voor Warner Bros. Het bedrijf heeft zich in 2025 te koop gesteld, waarna een overeenkomst is gesloten met de streaminggigant Netflix. Dat bedrijf neemt Warner Bros. en diens film-, tv- en gamedivisies over - wat in het komende jaar nog wel door verschillende waakhonden gecontroleerd moet worden. Wat voor veranderingen dat met zich meebrengt voor de videogame-productiepijplijn is vooralsnog onbekend, maar het is onwaarschijnlijk dat Netflix een zeer waarschijnlijke kaskraker als Hogwarts Legacy 2 in de weg gaat zitten.

Gameplay Hogwarts Legacy 2

Hogwarts Legacy wordt ontzettend gewaardeerd door de immersiviteit van de titulaire school en de omliggende gebieden. Het spel is een rpg, en spelers krijgen dan ook de kans om een verhaal in de Wizarding World zelf in te vullen. De open wereld is niet altijd even interessant en diepgaand, maar de presentatie is prachtig, zowel als een vertaling van wat we al op het witte doek hebben gezien als in het doorvoeren van veranderingen voor het nieuwe tijdperk waarin de game zich afspeelt. Zo is de soundtrack onderscheidend ten opzichte van John Williams’ muziek voor de films.

©Warner Bros.

Daarbij komt het zwaaien met de toverstok uiteraard continu naar voren, zowel in de wereld als tijdens gevechten. Die zijn flitsend, kleurrijk en zitten mechanisch goed in elkaar, al kan het vervolg eventueel wat meer variatie in vijanden toevoegen. Veel spelers zouden het bijvoorbeeld op willen nemen tegen Dementors - geestachtige wezens die geluk ‘opzuigen’ - wat tot unieke gameplayscenarios zou kunnen leiden.

Het grootste gemis in Hogwarts Legacy is voor velen echter het gebrek aan sport. Quidditch - zwerkbal in het Nederlands - is bijvoorbeeld een belangrijk onderdeel van de Harry Potter-verhalen, en hoewel het veld hiervoor wel te vinden is, kun je geen potje spelen in Hogwarts Legacy. Ontwikkelaar Unbroken Games bracht in november van 2024 wel een op zichzelf staande Quidditch-game uit - Harry Potter: Quidditch Champions genaamd - maar een vervolg op Hogwarts Legacy zou er goed aan doen de sport ook te implementeren.

Naar verwachting keert in ieder geval de spelwereld uit het eerste deel terug, vermoedelijk met meer gebieden om te verkennen. Er is immers een flinke hoeveelheid aan locaties uit de boeken om uit te putten.

©Warner Bros.

Verhaal van Hogwarts Legacy 2

In Hogwarts Legacy kan menig Harry Potter-fan diens droom uit laten komen. Met een zelfgemaakt personage worden spelers in Hogwarts opgeleid tot een ware tovenaar, waarbij de volledige school en omstreken te verkennen is. Het verhaal speelt zich rond het jaar 1890 af - iets meer dan honderd jaar voor de geschreven Harry Potter-verhalen - en toont de gebeurtenissen rondom een goblin-opstand die in dat tijdperk plaatsvond.

Gezien er nog niets bekend is over Hogwarts Legacy 2, valt nog niet te zeggen of het nieuwe verhaal zich weer in het verleden afspeelt. Er is daarentegen een indicatie naar een moderne setting voor het spel.

©Warner Bros.

Verbinding met de Harry Potter-serie

In een artikel van Variety over de toekomst van het Harry Potter-merk werd namelijk duidelijk dat Warner Bros. oren heeft naar een duidelijke verbinding tussen de verschillende media die ze uitbrengen. Daaronder valt dus ook de aankomende Harry Potter-serie op HBO Max, waarvan in het artikel staat dat het team bij Portkey Games “algemene aspecten van de verhaalvertelling” coördineert met het team achter de HBO Max-serie.

Volgens David Haddad - president van Warner Bros.’ gamedivisie - was het succes van Hogwarts Legacy een van de grootste redenen achter het inzetten van de ‘Potter-push’ voor de komende jaren. “De rest van het bedrijf was heel nieuwsgierig naar de deur die we hebben geopend met Hogwarts Legacy afgelopen jaar.”

Wat voor elementen de twee teams met elkaar afstemmen is nog lastig te zeggen, al gaat het volgens Variety dus om ‘aspecten van de verhaalvertelling’. Wellicht kunnen we dus personages en gebeurtenissen uit de serie door andere ogen bekijken in de game, of vice versa.

Het eerste seizoen van de Harry Potter-serie komt in begin 2027 uit, zo heeft Warner Bros. inmiddels bevestigd. Dominic McLaughlin en Nick Frost spelen de titulaire Harry Potter en de reus Hagrid. Daarnaast zullen Arabella Stanton en Alastair Stout respectievelijk de rollen van Hermione Granger en Ron Weasley - Harry’s beste vrienden - vertolken.

Boycot

Overigens is het noemenswaardig dat veel mensen alvorens de release van Hogwarts Legacy te boycotten, gezien de uitspraken en overtuigingen van Harry Potter-bedenker J.K. Rowling. De auteur heeft zich in de laatste jaren sterk uitgelaten over haar meningen rondom transgender personen, waar ze in sommige gevallen heeft beweert dat ‘transgender zijn helemaal niet bestaat’.

Rowling is tegenwoordig niet meer zo actief - en creatief - betrokken bij het Harry Potter-merk - waar Hogwarts Legacy een onderdeel van uitmaakt - maar profiteert nog wel altijd van het succes dat de franchise geniet. Het valt te verwachten dat de controverse hieromheen rond de release van het vervolg hoogstwaarschijnlijk weer oplaait.

De vorige The Game Awards-uitreiking staat nog vers in het geheugen, maar toch is nu al de datum van de volgende editie aangekondigd. In de nacht van 10 op 11 december wordt The Game Awards weer gehouden.

Dat kondigde presentator en organisator Geoff Keighley deze week aan via social media. In de Verenigde Staten wordt de uitreiking in de avond van 10 december gehouden. Mensen die in Nederland of België via een livestream kijken, kunnen daarvoor zoals gebruikelijk diezelfde nacht opblijven. Meer details over de inhoud zijn er nog niet.

Over The Game Awards

The Game Awards is een jaarlijkse show waarin er prijzen worden uitgereikt aan de beste games, ontwikkelaars, uitgevers en personen uit de game-industrie. De awardshow wordt gezien als een van de meest prestigieuze awarduitreikingen binnen de game-industrie. Dat komt mede omdat de genomineerden worden gekozen door een grote groep mensen werkzaam in de gamepers wereldwijd. Clair Obscur: Expedition 33 werd afgelopen december uitgeroepen tot de game van het jaar.

De show staat er echter ook om bekend dat het trailers van allerlei aankomende nieuwe games voor PlayStation, Switch, Xbox en pc bevat, waaronder complete onthullingen van nieuwe games. Zo werden er afgelopen december twee nieuwe Tomb Raider-spellen aangekondigd, alsmede Control Resonant, Divinity, Star Wars: Fate of the Old Republic, Mega Man: Dual Override en Star Wars: Galactic Racer.

De show vorig jaar december was de meest succesvolle editie tot dusver, met meer dan 171 miljoen kijkers wereldwijd. Geoff Keighley, een voormalige gamejournalist, organiseert en presenteert de show. Hij organiseert (meestal rond juni) ook Summer Game Fest en in augustus Gamescom Opening Night Live, shows die ook gevuld zijn met trailers van aankomende games.