De feestdagen zijn voorbij, tijd om het nieuwe jaar fit te beginnen. Je smartphone kan hierbij een goede hulp zijn. Niet alleen zijn er genoeg sport-apps te vinden, je smartphone kan je ook helpen bij jouw motivatie, om bewegingen bij te houden en gegevens van accessoires te integreren.

Tip 1: Apple Gezondheid

Met de release van iOS 8 werd Apple Health gelanceerd. Alle iPhone-modellen met tenminste iOS 8 hebben sindsdien een aparte app genaamd Gezondheid. Open de app en je ziet in het Dashboard meteen hoeveel stappen je vandaag hebt gelopen. Hier hoef je niks voor te activeren, je iPhone houdt dit volledig automatisch bij. Je hebt hier wel minstens een iPhone 5S voor nodig. Je ziet bovendien wat je gemiddelde aantal stappen per dag is. Voor een gezonde levensstijl worden minstens 10.000 stappen per dag aangeraden. Dit is ongeveer zeven tot negen kilometer per dag en kun je al bereiken door twee tot drie keer op een dag een wandeling te maken van een halfuurtje. Tik op Gegevens om allerlei extra informatie over je gezondheid in te zien. Kies bijvoorbeeld Conditie > Traplopen en zet de schuif achter Toon in dashboard aan. Soms heb je extra apps of accessoires nodig om deze gegevens te kunnen volgen.

Tip 2: Google Fit

Google heeft een vergelijkbare dienst genaamd Google Fit. De app Google Fit is verkrijgbaar voor smartphones met Android 4.0 of hoger en haal je op uit de Play Store.

De dienst is eveneens standaard op alle Android Wear-smartwatches geïnstalleerd en hier heb je zelfs in je browser toegang tot Google Fit. Leuk is dat je met de app dagelijkse doelen kunt stellen, Google vindt dat je minstens een uur per dag moet bewegen en toont in het hoofdscherm of je dit doel al hebt bereikt. Waar Apple Gezondheid vooral een medische en vrij zakelijke benadering heeft, is Google Fit meer een soort motivatiecoach voor fitness-doeleinden. Wil je je doelen bijstellen, dan klik je op Instellingen en kies je Dagelijkse doelen. Als je tijdens een workout je smartphone niet bij je wilt hebben, dan kun je ook naderhand aangeven wat je hebt gedaan en hoelang je dit hebt volgehouden. Net als bij Apple Health kun je ook apps van andere fabrikanten aan Google Fit koppelen.

©PXimport

Google Fit is meer gericht op fitness en werkt niet alleen op je Android-smartphone. Ook op een Android-tablet of gewone pc kun je activiteiten toevoegen.

Tip 3: Rennen en fietsen

Eén van de makkelijkste manieren om fit te worden, is door te gaan hardlopen of fietsen. Er is een aantal goede apps om bij te houden hoe snel je hebt gerend of gefietst en wat de totale afstand is geweest. De bekendste apps voor zowel iOS als Android zijn Runtastic, Runkeeper, Endomondo en Strava. Van deze apps zijn allemaal gratis versies verkrijgbaar waarmee je basisdingen kunt bijhouden.

Bijna alle apps hebben ingebouwde functies voor zowel hardlopers als fietsers. Bij alle apps kun je je met je Facebook-account of via een normaal e-mailadres aanmelden. In Strava kun je hierna bijvoorbeeld kiezen voor Opnemen om een activiteit te laten tracken door de app. Linksbovenin staat standaard een fiets, tik erop om dit te wijzigen in wandelschoenen voor een hardloopsessie. Zodra je op de opnameknop tikt, begint de app met het opnemen van je route. Op basis van je gps-locatie en andere sensoren in je smartphone wordt er berekend hoe hard je fietst en hoe ver je fietst. De andere apps werken op een vergelijkbare manier.

©PXimport

De betaalde versie van Runkeeper kan een persoonlijke assistent voor je zijn.

Tip 4: Motivatie

Tot zover de basis. Interessanter wordt het als je een app een soort persoonlijke assistent laat worden. Alle bekende apps hebben een betaalde versie waarmee je goede trainingsplannen kunt samenstellen.

In Runkeeper heb je bijvoorbeeld de mogelijkheid om jezelf doelen te stellen of samen met vrienden doelen te verwezenlijken. Tik op Mijn schema en kies voor Help me een doel te stellen. Er staan een aantal opties open, kies bijvoorbeeld voor Fit worden en geef je niveau aan in het volgende scherm. Daarna kun je aangeven wat het langste is dat je ooit hebt hardgelopen en hoe vaak je per week wilt trainen.

De app maakt een realistisch doel aan, bijvoorbeeld een maand lang drie keer per week een bepaalde afstand rennen of een intervaltraining die door app geleid wordt. Als je het plan hebt aangemaakt, moet je op Upgrade naar Runkeeper Go tikken. Dit kost je wel 9,99 euro per maand of 39,99 euro per jaar. Endomondo is iets goedkoper overigens, hier krijg je een vergelijkbare functie voor 5,99 euro per maand.

Tip 5: Marathon

Heb je de smaak te pakken en wil je weleens proberen een halve of hele marathon te lopen, installeer dan de app Gipis. Helaas is de app alleen voor de iPhone beschikbaar, maar in het kader 'C25K' zie je een alternatief voor Android. In de app tik je op Learn what makes your plan unique en doorloop je de aanmeldingsstappen. Tik op Join now en kies om in te loggen de optie Facebook of Email. Geef je geboortedatum aan en nog wat persoonlijke informatie zoals je gewicht, lengte en geslacht. In het volgende scherm geef je aan wat je snelste recente hardlooptijd was.

Het is belangrijk om hier eerlijk te zijn, anders zit je straks opgescheept met een niet-realiseerbaar trainingsplan. Als je nog nooit een marathon hebt gerend, tik je op I don't run. Daarna geef je aan wat je doel is. Als je bijvoorbeeld een keer de 4 Mijl van Groningen wilt lopen, kun je als doel 5 km opgeven. Hierna geef je aan op welke dagen je wilt gaan hardlopen en of je wilt trainen voor een echte wedstrijd. Als je dit met Yes beantwoordt, moet je de datum van de wedstrijd ingeven. Als je klaar bent, geeft de app aan dat je op die datum een afstand gaat rennen in een bepaalde tijd. Dat is nog eens een mooie motivatie! Tik op Get plan en je persoonlijke trainingsplan wordt weergegeven. Als je een training begint, staat er precies hoelang je moet hardlopen en welk tempo je moet aanhouden. Als je te snel loopt, zal de app tegen je zeggen dat je langzamer moet lopen. Je ziet het tempo ook op je display.

C25K

Voor Android-gebruikers is de app C25K een goed alternatief voor Gipis. C25K staat voor Couch to 5K, waarbij 5K voor een hardloopwedstrijd van 5 kilometer staat. De app berekent net als Gipis een persoonlijk trainingsschema en belooft dat als je je aan het schema houdt, je na acht weken in staat bent om een 5K-race te lopen. C25K is overigens ook voor iOS beschikbaar.

©PXimport

De app C25K is een goed alternatief voor Android.

Tip 6: Fitness

Fit worden heeft natuurlijk niet alleen met beweging te maken, ook de spieren moeten getraind worden. Sworkit Lite is een gratis app voor zowel iOS als Android en is handig als je per dag een paar fitness-oefeningen wilt doen om fit te blijven. Ook bij deze app kun je je via e-mail of met Facebook aanmelden en moet je basisinformatie over jezelf aangeven. Geef aan wat je doel is door bijvoorbeeld op Build Muscle Mass te tikken. Tik vervolgens op de Home-knop en kies één van de vier trainingsopties: Strength, Cardio, Yoga of Stretching. Selecteer welke spiergroepen je wilt trainen en tik op Begin Workout. Je ziet vijf seconden lang de oefening in beeld en de app geeft heldere instructies in het Engels.

Daarna moet je een halve minuut de oefening zelf doen. Aan het einde van de vijf minuten durende workout zie je hoeveel calorieën je hebt verbrand. Hoe meer workouts je doet, des te meer medailles je kunt verdienen. Deze kun je vervolgens delen op Facebook, dit kan helpen als extra motivatie. Als je de oefeningen in alle rust eens wilt proberen, tik dan op Exercise List en selecteer één van de oefeningen. Er zijn 226 oefeningen in Sworkit te vinden en je kunt alle oefeningen combineren tot gepersonaliseerde workouts door in het thuisscherm op + Custom Workout te tikken en Design a New Workout te kiezen. Je kunt ook bestaande programma´s kiezen door op Copy a Popular Workout te tikken. Andere handige fitness-apps voor beide platformen zijn WOD Deck of Cards, Nike+ Training Clubs en 7 Minute Workout.

Tip 7: Smartwatch

De smartwatch is uitermate geschikt als apparaat om je fitness-doelen mee te tracken. Je hebt een smartwatch toch al de hele dag om je pols en je hoeft er niet aan te denken tijdens een workout. Er zijn talloze smartwatches op de markt. Sommige focussen meer op sport-toepassingen, andere zijn meer een soort digitaal horloge en weer andere zijn allrounders waarmee je allerlei smartphone-functies mee kunt overnemen. De Apple Watch is het enige officiële iOS-apparaat, maar het is goed om te weten dat veel smartwatches compatibel zijn met je iPhone.

Voor Android is de markt een stuk groter en zijn er smartwatches in elke prijscategorie verkrijgbaar. Als je op zoek bent naar een goede fitness-smartwatch, dan kan het handig zijn om te kijken naar een smartwatch die waterproof is. Ook de batterijduur kan van toepassing zijn. Een geavanceerde smartwatch als de Apple Watch, de Sony Smartwatch 3 of de LG Watch Urbane is natuurlijk te gek, maar je moet deze apparaten wel vaker opladen. Een meer basic smartwatch als de Pebble Time Steel ziet er weliswaar niet zo fancy uit, maar draait wel honderd tot honderdvijftig uren op één batterij.

©PXimport

Smartwatches zoals de Adidas miCoach Smart Run zijn speciaal gemaakt voor fitness-doeleinden.

Tip 8: Fitness-armband

Je hebt natuurlijk niet per se een smartwatch nodig om tijdens workouts informatie in te kunnen zien. Er zijn talloze andere zogenoemde wearables in de winkel verkrijgbaar. De bekendste zijn waarschijnlijk fitness-armbanden zoals de Fitbit, Jawbone Up en de Nike+ FuelBand. De functies van deze wearables kunnen verschillen, zo is de Jawbone Up2 geschikt om je beweging gedurende de dag bij te houden en slaappatronen te registreren, terwijl de Fitbit Charge HR een hartslagmeter combineert met een activiteitentracker. Sommige wearables hebben displays en wifi-mogelijkheden zodat de grens tussen een wearable en een smartwatch bijna verdwijnt, andere wearables hebben geen hightech display en zijn er juist voor bedoeld om in allerlei omstandigheden te functioneren. Dus ook als het regent of je je in een zwembad bevindt.

Tip 9: Accessoires

Dan zijn er ook nog gespecialiseerde accessoires die je met je smartphone kunt verbinden. Hier gaat het dan bijvoorbeeld om fietsaccessoires. Een goed voorbeeld is een cadanssensor. Dit apparaatje monteer je op het frame van je fiets monteert en het registreert vervolgens de omwentelingen van je fietsband. De cadansmeter communiceert via bluetooth met je smartphone en veel fiets-apps kunnen informatie van zo'n cadansmeter uitlezen.

Een wearable kan soms ook je hartslag meten, maar een losse hartslagmeter die je om je borst bindt tijdens het sporten, werkt meestal veel beter. De hartslagmeter staat ook middels bluetooth in verbinding met je smartphone. Naast specifieke accessoires voor tijdens het sporten zijn er ook veel medische accessoires te vinden die in contact staan met je smartphone. Wat te denken van een weegschaal die via bluetooth je dagelijkse gewichtsmeting aan je smartphone doorgeeft? Een bekende fabrikant van dit soort apparatuur is het Nederlandse Medisana, die naast weegschalen ook bloeddrukmeters, bloedglucosemeters en bewegingstrackers in het assortiment heeft.

©PXimport

De producten van Medisana werken met de app VitaDock+ op je smartphone samen en zo heb je altijd je medische gegevens bij de hand.

Hoewel oude arcadekasten en klassieke spelcomputers op den duur verdwijnen, hebben de bijbehorende games het eeuwige leven. Met MAME boots je de originele hardware namelijk exact na. Daarmee wek je oude videospelletjes op je pc, laptop of Mac weer tot leven! Lijkt het spelen van nostalgische Atari-, Sega- en (S)NES-spellen je wel wat? In dit artikel leggen we uit hoe je dat doet.

Emuleren

Emuleren betekent dat speciale software de elektronica van een bestaand apparaat nabootst. In plaats van de originele printplaten en chips te gebruiken, vertaalt een emulator de instructies en signalen van die hardware naar je huidige pc of laptop. Een voordeel, want oude spelcomputers gaan op den duur namelijk kapot. Bovendien zijn reserveonderdelen schaars.

MAME is de bekendste emulator voor arcadekasten. De afkorting van deze freeware staat voor Multi Arcade Machine Emulator. Daarnaast ondersteunt dit programma tegenwoordig ook allerlei klassieke spelconsoles.

De doelstelling van de softwareontwikkelaars is om de hardware tot in detail na te bootsen en daarmee de technische kennis te behouden. Hierdoor speel je de games zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren. Prettig is dat MAME iedere maand een nieuwe update vrijgeeft. Hierdoor weet je vrijwel zeker dat deze populaire emulator op jouw systeem goed blijft werken.

©jon anders wiken

Installatie

Met het opensource-project MAME bouw je een nauwkeurige digitale replica van één of meerdere spelcomputers. Je hoeft hiervoor alleen gratis emulatiesoftware op je systeem te installeren. MAME is voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Nuttig om te weten is dat de makers nauwkeurigheid boven snelheid prefereren. Bepaalde games vormen dan ook een behoorlijke belasting voor jouw pc of laptop. Installeer het programma daarom bij voorkeur op een vlot systeem met minimaal 4 GB werkgeheugen. Volgens de ontwikkelaars werkt MAME ook op gedateerde computers van hooguit tien jaar oud, maar hierbij ervaren gebruikers wel eerder vertraging.

Ga naar www.mamedev.org en scrol een stukje omlaag. Klik onder Supported Platforms op de downloadknop van jouw besturingssysteem. Bij dit artikel werken we met de Windows-versie. Je downloadt het exe-bestand naar de computer en dubbelklikt hierop. Kies Uitvoeren en bepaal via de knop met de drie puntjes in welke map je de bestanden van het programma wilt opslaan. Bevestig met OK / Extract.

MAME verkennen

Ga naar de map waarin je in de vorige tip MAME hebt geïnstalleerd. Je ziet hierin flink wat mappen en bestanden. Dubbelklik op mame.exe. Er verschijnt een ietwat onorthodoxe gebruikersomgeving met de namen van tienduizenden systemen en games. Aan de linkerkant kun je het aanbod onder meer op jaartal of fabrikant sorteren.

Je kunt ook de zoekfunctie gebruiken. Begin in dat geval gewoon met typen. Zo krijg je een idee welke emulators er allemaal beschikbaar zijn. Typ je bijvoorbeeld Nintendo, dan komen iconische spelcomputers als Game Boy (Color) en Entertainment System tevoorschijn. Klik bovenaan op het sterretje om een emulator als favoriet te markeren. Op die manier vind je die later makkelijker terug.

Je kunt alvast de status van een geselecteerde emulator controleren. Als onderin beeld Status: Working verschijnt, kan MAME deze spelcomputer of arcadekast goed nabootsen. Is dat niet het geval, dan voegt de emulatiesoftware wellicht later ondersteuning toe via een update. Controleer verder ook of het beeld en geluid goed werken. In dat geval staat er OK achter respectievelijk Graphics en Sound.

Configuratiebestand

Ten opzichte van veel andere programma's wijkt de werking van MAME op bepaalde punten nogal af. Je dient bijvoorbeeld eerst twee zogeheten configuratiebestanden aan te maken. Doe je dat niet, dan slaat de emulatiesoftware jouw voorkeursinstellingen slechts tijdelijk op. Denk onder meer aan de gewenste beeldresolutie, geluidsinstellingen en invoerapparatuur.

Dubbelklik onderin beeld op General Settings en dubbelklik op Save Settings. De melding Settings saved verschijnt. Kies Return to Previous Menu om weer terug te keren naar het beginscherm. Je kunt hiervoor trouwens ook de Escape-toets gebruiken. Controleer voor de zekerheid of er in de MAME-map op de computer twee nieuwe configuratiebestanden staan, namelijk mame.ini en ui.ini.

Nederlandse taal

De voertaal is weliswaar standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Ga naar General Settings / Customize UI en dubbelklik op Language. Klik vervolgens twee keer op Dutch. Zodra je nu Return to Previous Menu kiest, verandert het menu direct naar het Nederlands. Bevestig met Instellingen opslaan en sluit het menu af. Houd er rekening mee dat niet alle onderdelen in MAME correct zijn vertaald.

Maplocatie ROM's

MAME heeft standaard géén spellen. Die ga je zo dadelijk namelijk zelf toevoegen. Je regelt dat door zogenoemde ROM-bestanden in het programma te laden. Zo'n ROM-bestand is kort gezegd een digitale kopie van een klassieke game. Handig, want je kunt tenslotte niet zomaar een oude spelcartridge of floppydisk op een hedendaagse computer aansluiten.

Geef in MAME aan waar je ROM's bewaart. Navigeer hiervoor achtereenvolgens naar General Settings / Mappen configureren / ROMs / Map toevoegen en selecteer de map roms binnen de MAME-opslagmap. Je bevestigt met Enter, waarna je driemaal klikt op Terug naar vorig menu. Bewaar de wijzigingen met Instellingen opslaan en sluit het menu af.

ROM's downloaden?

Hoewel emulators zoals MAME legaal zijn, ligt dat voor de benodigde ROM-bestanden van games helaas iets anders. Het is dan ook begrijpelijk dat de videospellen niet bij de emulatiesoftware zijn inbegrepen, want hierop rust auteursrecht. Bovendien zouden tienduizenden spellen te veel opslagcapaciteit opeisen.

Wie op Google speurt, vindt al gauw allerlei downloadbare ROM-bestanden van bekende gametitels. Kijk daarmee uit! Je mag officieel alleen een digitale back-up maken van een origineel videospel dat je zelf bezit. Het kopiëren van een authentieke cartridge is nogal complex. Je hebt hiervoor namelijk specifieke apparatuur en software nodig. Bovendien is het niet toegestaan om eventuele kopieerbeveiliging te omzeilen. Om de genoemde redenen is het natuurlijk verleidelijk om ROM-bestanden uit illegale bron te downloaden, maar volgens de Nederlandse wet is dat dus verboden.

Op talloze websites liggen illegale ROM-bestanden van bekende spellen voor het oprapen.

ROM's downloaden

Auteursrechtelijk beschermde ROM's mag je niet downloaden. Gelukkig beheert MAME zelf ook een behoorlijke collectie klassieke games. De originele makers hebben toestemming gegeven om deze ROM-bestanden gratis te gebruiken. Het betreft tientallen titels die tussen 1977 en 2001 zijn uitgebracht.

Ga naar www.mamedev.org/roms/ en klik op een interessante titel. Je zet een vinkje voor I understand that these ROM images are for non-commercial use only, waarna je op de downloadknop klikt. Bewaar het zip-bestand nu in de ROM-map van MAME. Pak dit zip-bestand beslist niet uit, want anders werkt de emulatie niet.

Retrogame starten

Zodra je de ROM's eenmaal in de juiste map hebt geplaatst, kun je deze games in MAME starten. Overigens circuleren er op internet ook ROM's die in de praktijk helaas niet werken. Het is dus echt een kwestie van uitproberen. Als je in de vorige tip legale kopieën vanaf de website van MAME hebt gedownload, krijg je die relatief eenvoudig aan de praat.

Klik in het linkermenu op Beschikbaar en druk vervolgens op de F1-toets. Bevestig met Enter. De emulatiesoftware controleert nu alle aanwezige ROM's. Na even wachten zie je in de lijst verse titels die je kunt spelen. Klik hierop en controleer onderaan of de status, het beeld en het geluid in orde zijn. Je opent rechtsboven eventueel het tabblad Informatie om extra details te tonen, zoals jaartal en fabrikant. Kun je een bepaalde titel niet vinden? Gebruik dan de zoekfunctie! Klik tweemaal op een titel om het videospel te starten.

Gamen maar!

Een game start met de standaardinstellingen altijd op volledige schermgrootte. Vind je dat niet prettig, dan druk je in Windows op de sneltoets Alt+Enter om de vensterweergave te openen. Pixelachtige videospelletjes kun je vaak beter in een wat kleinere weergave spelen. Je past de grootte van het dialoogvenster naar eigen wens aan.

De bediening verschilt per spel. Vaak verschijnt er eerst een korte animatie, waarna je het spel kunt starten. Het loont de moeite om eerst even de invoerinstellingen door te nemen. Druk in de spelweergave op de Tab-toets en ga naar Invoerinstellingen / Input Assignments (this system). Je ziet nu welke knoppen je kunt gebruiken. Liever een andere indeling? Geen probleem, want het is mogelijk om de bedieningsknoppen te wijzigen. Selecteer een functie en druk vervolgens op Enter. Druk nu op de toets die je voortaan wilt gebruiken.

Klaar met spelen? Klik dan rechtsboven op het kruisje om weer terug te gaan naar het beginscherm van MAME. Je kunt als alternatief ook op de Escape-toets drukken.

Let op: artikel gaat verder onder de afbeelding en de video.

🎢 Ook leuk: gratis achtbanen bouwen in je browser

Game-instellingen

Je kunt van iedere game de instellingen even doornemen. Klik met de rechtermuisknop op een titel om een contextmenu te openen. Zoals de naam al doet vermoeden, verschijnen er bij Geavanceerde opties allerlei complexe instellingen. Dat zijn er weliswaar flink wat, maar voor doorsneegebruikers zijn de meeste opties niet zo interessant.

Overigens is het wél de moeite waard om het onderdeel Automatisch opslaan/hervatten te activeren. Afhankelijk van het spel sla je daarmee de voortgang op. Kijk daarnaast ook even bij Invoerinstellingen. De Muis staat namelijk vaak uit, terwijl je veel games met dit bedieningsapparaat kunt spelen. Klik op Terug naar vorig menu.

Kijk verder ook even bij Video opties. Schakel bijvoorbeeld de Venstermodus in wanneer je liever niet wilt dat de game in een volledig scherm opent. Kies daarna Terug naar vorig menu en Save System Settings. Sluit ten slotte het menu.

Muntinworp

Veel oude arcadekasten hebben een muntgleuf. Pas wanneer iemand daar een gulden of rijksdaalder in gooide, begon het spel. Aangezien MAME de hardware van klassieke arcadespellen exact nabootst, is het veelal nodig om een virtueel muntje in het systeem te werpen. Anders kun je namelijk niet spelen. Meestal druk je hiervoor op 5 voor munt één en 6 voor munt twee. Druk meermaals op deze getallen om extra credits toe te voegen.

Bij veel virtuele arcadekasten druk je verder op 1 of 2 om respectievelijk met één of twee spelers te gamen. Daarnaast zijn F6 en F7 nuttige sneltoetsen. Daarmee bewaar of laad je namelijk zogeheten savestates. Wil je even pauzeren? Druk dan op F5. Je kunt meestal met de pijltjestoetsen bewegen. Als je een schietspel speelt, is de vuurknop natuurlijk cruciaal. Dat is veelal de Spatie-, Ctrl- of Alt-toets.

Extra credits

Speel je een arcadespel en blijf je telkens virtuele muntjes inwerpen? Bij een echte arcadekast is het via fysieke schakelaars op de printplaat vaak mogelijk om de instellingen te wijzigen. Een kastbeheerder kan zo bijvoorbeeld extra credits of levens aan een muntinworp toewijzen. MAME heeft hiervoor een aangepast menu, zodat je langer kunt doorspelen.

Druk binnen de spelomgeving op de Tab-toets en ga naar DIP-schakelaars. De beschikbare instellingen zijn afhankelijk van het gekozen arcadespel. Vaak kun je het aantal levens en/of credits opvoeren. Soms zijn er ook opties om de gametijd te verlengen, een andere taal te kiezen en de moeilijkheidsgraad te wijzigen. Tot slot kun je het geluid van de 'arcadekast' wellicht aan- of uitzetten. Klaar? Klik dan achtereenvolgens op Terug naar vorig menu en Close Menu.

Geluid

Tijdens het spelen van een spel kun je diverse geluidsopties aanpassen. Hoor je bijvoorbeeld deuntjes uit de monitorspeakers, maar gebruik je hiervoor liever aangesloten pc-speakers? Druk dan in het gamevenster op de Tab-toets. Via Audio Mixer verschijnt er een klein venster. Klik achter Device zo nodig meermaals op het pijltje totdat de juiste audiobron is geselecteerd. Daarnaast pas je optioneel ook nog het standaardvolume aan. Klik op Terug naar vorig menu.

MAME heeft ook nog diverse geavanceerde audio-opties. Open hiervoor het onderdeel Audio Effects. Via Equalizer kun je bijvoorbeeld de intensiteit van hoge en lage tonen wijzigen. Sluit het menu door twee keer op de Escape-toets te drukken.

Plug-ins

MAME ondersteunt het gebruik van plug-ins. Je voegt daarmee extra functies aan het programma toe. Ga vanuit het hoofdvenster naar General Settings en kies Plugins. Er wordt een lijst geopend van alle uitbreidingen die je kunt activeren.

Een leuke plug-in is bijvoorbeeld Hiscore support. Je bewaart daarmee je hoogste scores. Verder kun je met Input macro plugin een reeks toetsaanslagen aan een enkele knop toewijzen. Cheat finder helper library helpt je misschien met het vinden van handige trucs. Dat kan net het verschil zijn om een level of volledige game uit te spelen. Laat ten slotte met Game play timer tijdens het spelen desgewenst een tijdklok meelopen. Navigeer naar Terug naar vorig menu en kies Instellingen opslaan. Sluit het menu vervolgens af.

Ben je benieuwd hoe de plug-ins in de praktijk werken? Herstart dan eerst MAME en start een spel. Je drukt daarna op de Tab-toets, waarna je het onderdeel Plugin opties opent. Je kunt nu de aanwezige plug-ins configureren.

De mogelijk binnenkort te verschijnen iPhone 17e zou evenveel gaan kosten als de iPhone 16e, namelijk 599 dollar - omgerekend mogelijk wederom 719 euro.

Dat claimt journalist en Apple-expert Mark Gurman op Bloomberg. De iPhone e-modellen zijn betaalbaardere versies van de iPhone. Dat blijkt wel uit de prijs van de begin vorig jaar uitgekomen iPhone 16e, die op release 719 euro (en 599 dollar in de VS) kostte.

Gurman claimt dat de prijs van opvolger iPhone 17e in ieder geval in de VS gelijk blijft, oftewel nog steeds 599 dollar. Dat zou dus kunnen betekenen dat hij ook weer 719 euro in Europa gaat kosten.

Verbeteringen

De prijs blijft waarschijnlijk dan wel gelijk, maar de 17e zou toch enkele verbeteringen ten opzichte van de 16e kennen. Zo zou er een A19-chip in de iPhone 17e zitten, een chip die ook in de duurdere, reguliere iPhone-modellen voorkomt.

Verder zou de 17e ook Apple's 5G-chip bevatten, net zoals de duurdere iPhones. Tot slot zou ook MagSafe ondersteund worden voor Apple’s magnetische accessoires. Dit was bij de iPhone 16e niet het geval.

Volgens Gurman wordt de iPhone 17e op 19 februari onthuld en ergens binnenkort uitgebracht. De 16e kwam op 28 februari 2025 uit, dus het is waarschijnlijk dat de opvolger ook ergens later deze maand of begin volgende maand uitkomt. De reguliere iPhone-modellen worden altijd pas in september aangekondigd en uitgebracht.

Overigens claimt Gurman ook dat Apple binnenkort nieuwe iPads uitbrengt - een iPad Air met een M4-chip en een instapmodel met een A18-chip - en nieuwe Macbook Airs en Pro's. Die zouden mogelijk ergens in maart uitkomen.